Gia Tĩnh là một vị hoàng đế không thể bỏ qua trong triều đại nhà Minh, thời gian tại vị rất dài, 45 năm, chỉ đứng sau người cháu trai Vạn Lịch của ông ta (Thần Tông Chu Dực Quân), xếp hạng trong lịch sử Trung Quốc cũng rất cao. Trong số các đời hoàng đế tại vị, Khang Hi là dài nhất, 61 năm; Càn Long xếp thứ hai, 60 năm; thứ ba là Hán Vũ Đế, 54 năm; thứ tư là Minh Vạn Lịch, 48 năm; Gia Tĩnh xếp ở vị trí thứ năm.

Thế nhưng, thời gian tại vị của Gia Tĩnh tuy dài, nhưng thành tựu chính trị lại nghèo nàn chẳng có gì đáng kể. Tháng Hai năm Gia Tĩnh thứ tư mươi lăm (năm 1566 Công nguyên), Hải Thụy đương chức Hộ bộ Vân Nam ty chủ sự, đã dâng lên hoàng đế Gia Tĩnh bản "Trực ngôn thiên hạ đệ nhất sự sớ" gây chấn động triều dã. Chức vụ Hộ bộ chủ sự trảm lục phẩm, tương đương với cán bộ cấp ty cục hiện nay, vào thời điểm đó thì đây là một chức vụ không lớn không nhỏ, không trên không dưới. Theo chế độ quan lại nhà Minh, Hộ bộ có một Thượng thư, chính nhị phẩm, tương đương Bộ trưởng. Hai Thị lang, chính tam phẩm, tương đương Thứ trưởng. Ba người này đều gọi là "Đường quan", do hoàng đế trực tiếp lãnh đạo. Dưới Bộ, thiết lập các Ty (Hộ bộ có mười ba ty). Quan lại trong Ty có Lãng trung (chính ngũ phẩm), Viên ngoại lang (tòng ngũ phẩm) và Chủ sự (chính lục phẩm), đều gọi là "Ty quan". Xuống dưới nữa, thì có một đám lớn nhân viên văn phòng phẩm cấp bát phẩm, cửu phẩm như Chiêu mỡ, Kiểm hiệu đại loại thế, gọi là "Lại viên". Công việc trong Bộ, việc lớn có Đường quan quyết định, việc nhỏ có Lại viên lo toan, nhiệm vụ của Ty quan không hề nặng nhược. Huống chi từ đời Minh Hiếu Tông Hoằng Trị (bác ruột của Gia Tĩnh) đến nay, quản lý công việc Ty chỉ có một mình Lãng trung, Viên ngoại lang và Chủ sự chỉ có mặt trong ngày ban chức quan mà thôi, trên thực tế là chức nhàn hạ.

Thế nhưng Hải Thụy tuy phẩm cấp không cao, trách nhiệm không nặng, sự tình không nhiều, lại mang tư tưởng "Vị ti mễ cảm vong ưu quốc", tràn đầy lo lắng cho vận mệnh tương lai của đất nước. Ông ta ở Hộ bộ rảnh rỗi không có việc gì làm, liền ngẫm nghĩ về chính sự triều đình. Không ngẫm nghĩ thì thôi, vừa ngẫm nghĩ, Hải Thụy phát hiện ra chính trị dưới triều Gia Tĩnh vậy mà có thể khái quát lại thành mười sáu chữ: "Lại tham quan hoành, dân bất liêu sinh, thủy hạn vô thời, đạo tặc tư sí", có thể gọi là nát bét. Hơn nữa thần dân trong thiên hạ đối với hoàng đế Gia Tĩnh cũng cực kỳ bất mãn (thiên hạ chi nhân bất trực bệ hạ cửu hĩ), thậm chí còn dùng niên hiệu của ông ta để châm biếm, nói cái gì mà "Gia Tĩnh Gia Tĩnh, gia gia giai tịnh", có thể gọi là dân oán sục sôi.

Vậy, sự tình tại sao lại đưa đẩy đến bước đường này? Truy cứu nguyên nhân sâu xa, chính là vì Gia Tĩnh vị hoàng đế này không tốt. Không tốt ở điểm nào? Hôn mê đa nghi (tâm hoặc), ngoan cố tàn ác (khắc đoạn), ích kỷ hư vinh (tình thiên).

Tiện tay lấy một ví dụ: năm Gia Tĩnh thứ bốn mươi tư (năm 1565 Công nguyên), ông già bệnh nặng, thái y Từ Vĩ phụng chỉ đến chẩn trị. Lúc đó Gia Tĩnh ngồi trên chiếc giường nhỏ, long bào rủ xuống đất, Từ Vĩ do dự không dám tiến lên. Gia Tĩnh hỏi ông ta tại sao không bước tới. Từ Vĩ nói, long bào của hoàng thượng ở trên mặt đất, thần không dám tiến vào. Chẩn trị xong xuôi, Gia Tĩnh liền hạ một đạo thủ chiếu cho nội các, biểu dương Từ Vĩ. Gia Tĩnh nói, lời của Từ Vĩ thể hiện rõ nhất tình cảm trung ái của ông ta đối với quân phụ. Bởi vì điều ông ta nói là "long bào của hoàng thượng ở trên mặt đất", chứ không phải là "long bào của hoàng thượng ở dưới mặt đất". Điều này lại có gì khác biệt? Gia Tĩnh nói, khác biệt rất lớn – trên mặt đất là người; dưới mặt đất là quỷ. Từ Vĩ nghe truyền đạt, lúc ấy liền sợ toát mồ hôi hột.

Trên mặt đất hay dưới mặt đất, đối với người bình thường mà nói thì chẳng có gì khác biệt cả. Bình thường chúng ta nói chuyện, cũng không phân biệt trên mặt đất hay dưới mặt đất, đâu ra mà lắm điều kiêng kỵ thế? Theo logic của Gia Tĩnh, bề tôi nói năng không cẩn thận, há chẳng phải sẽ rước lấy tai họa diệt đỉnh hay sao?

Gia Tĩnh yêu cầu bề tôi cực kỳ khắc nghiệt, đối đãi với bản thân lại cực kỳ phóng túng. Vị hoàng đế như ông ta, tại vị bốn mươi lăm năm, vậy mà có hơn một nửa số năm là không lên triều. Ông ta từ năm Gia Tĩnh thứ mười tám (năm 1439 Công nguyên) là đã không thiết triều, từ năm Gia Tĩnh thứ hai mươi mốt (năm 1542 Công nguyên) là không bước chân vào cung. Để làm gì? Trốn trong Tây Uyển, tu chay kiến tiễu, suốt ngày hú hoán với đạo sĩ. Hơn nữa, ông ta nghe theo lời quỷ quái của đạo sĩ, cũng không gặp mặt hoàng hậu và thái tử, bởi vì nghe nói vận mệnh của hai cha con họ khắc nhau.

Cho nên Hải Thụy cho rằng, Gia Tĩnh không chỉ xét từ góc độ chính trị không phải là một vị hoàng đế tốt, xét từ góc độ luân lý cũng không phải là một người cha tốt, một người chồng tốt. Nếu lấy "Tam cương" quân thần, phụ tử, phu thê ra để đo lường, sẽ phát hiện ra vị hoàng thượng vốn dĩ phải trở thành mô phạm đạo đức cho toàn thể thần dân, vậy mà một cương cũng chẳng bàn tới: tùy ý hoài nghi, mắng mỏ, tàn sát bầy tôi, là bất quân (dĩ cởh nghi phỉ báng lục nhục thần hạ, nhân dĩ vi bạc vu quân thần); đối với con ruột hoàn toàn không có dạy bảo nuôi dưỡng, đến mặt còn chẳng gặp, là bất phụ (nhị vương bất tương kiến, nhân dĩ vi bạc vu phụ tử); sống ly thân với hoàng hậu, trốn trong Tây Uyển luyện đan, là bất phu (lạc Tây Uyển nhi bất phản, nhân dĩ vi bạc vu phu thê). Một con người như thế, mà có thể trị vì đất nước cho tốt, thì đó mới là chuyện lạ đời kỳ cục!

Trên thực tế Gia Tĩnh cũng không có tâm tư trị quốc. Điều ông ta quan tâm nhất chỉ có hai việc, hay nói cách khác là hai vấn đề. Một là làm thế nào để sống đủ số tuổi với mức độ tối đa, hai là làm thế nào để chơi gái đủ mức với mức độ tối đa. Miễn là có thể đạt được hai mục tiêu này, cho dù có đặt cược toàn bộ đế quốc lên đi chăng nữa, ông ta cũng bất chấp tất cả.

Các đạo sĩ nghe nói là có thể giúp Gia Tĩnh thực hiện "lý tưởng" của mình. Bởi vì chủ trương của Đạo giáo, chính là trường sinh bất lão, thậm chí là thể xác phi thăng, hơn nữa còn là "nhất nhân đắc đạo, kê khuyển thăng thiên". Điều càng kỳ diệu hơn nữa là, bộ phận hữu cơ và một trong những bộ phận quan trọng của "đạo dưỡng sinh" Đạo giáo, chính là cái gọi là "phòng trung thuật". Theo lý thuyết của các đạo sĩ được Gia Tĩnh sủng ái như Thiệu Nguyên Tiết, Đào Trọng Văn và những người khác, dưỡng sinh thì không cần phải tiết dục. Ngược lại, nếu nắm vững được bí thuật phòng trung, nhiều lần giao hợp với thiếu nữ đồng trinh, còn có thể phát huy tác dụng thải âm bổ dương, kéo dài tuổi thọ.

Điều này thực sự rất hợp khẩu vị của Gia Tĩnh. Đối với ông ta mà nói, trường thọ tuy là quan trọng, nhưng nếu bắt buộc phải cấm dục, thì sống lâu như vậy có ý nghĩa gì? Bây giờ thì hay rồi. Dục vọng và dưỡng sinh vậy mà có thể song hành không mâu thuẫn lại bổ trợ lẫn nhau, điều này thực sự làm cho bệ hạ tâm hoa nộ phóng.

Thế nhưng kiểu "thải âm bổ dương" lấy thân thể thiếu nữ làm lò luyện đan này, đối với phụ nữ mà nói thì chẳng khác nào sự hủy hoại về cả thể xác lẫn tinh thần. Hu chi các cung nữ còn phải thức dậy từ lúc rạng đông, thu thập cam lộ vào thời điểm mặt trời mọc để cung cấp cho Gia Tĩnh uống; còn phải cung cấp kinh huyết kỳ đầu tiên cho Gia Tĩnh, để ông ta luyện đan. Thứ "hồng diên hoàn" được luyện thành từ kinh huyết của thiếu nữ, dược liệu trung y và khoáng chất này, thực ra là một loại thuốc tráng dương, bên trong có chứa hormone giới tính được chiết xuất từ nước tiểu người (tất nhiên là nước tiểu của đồng nam đồng nữ). Gia Tĩnh sau khi uống vào, liền muốn trút bỏ thú dục lên những thiếu nữ này.

Điều này thực sự khiến người ta không thể nhẫn nhịn nổi nữa, cuối cùng vào năm Gia Tĩnh thứ hai mươi mốt (năm 1542 Công nguyên) đã xảy ra "Nhâm Dần cung biến". Tối ngày 20 tháng Mười, do Dương Kim Anh, Hình Thúy Liên đứng đầu, hơn mười cung nữ đã quyết định mưu sát Gia Tĩnh, hơn nữa suýt chút nữa là dùng vải lụa vàng siết cổ ông ta cho đến chết tươi trên giường. Chúng ta đều biết, mưu phản là phải tru di cửu tộc. Sát quân cũng phải chịu tội lăng trì. Cho nên, rất nhiều công khanh tướng lĩnh cho dù nắm quyền lực trong tay, cũng không dám dễ dàng nảy sinh ý niệm này, huống chi là những người con gái yếu đuối tấc sắt không trong tay? Không khó để tưởng tượng, nếu không phải Gia Tĩnh quá mức hoang dâm bạo ngược, các cô ấy tuyệt đối sẽ không liều lĩnh làm chuyện đại nghịch bất đạo.

Những cung nữ mưu sát hoàng đế đều bị lăng trì xử tử, Gia Tĩnh thế nhưng cũng có một cái cớ, từ đó không trở về đại nội nữa. Hoàng thượng không ở trong cung, tự nhiên cũng không lên triều. Thế nhưng, ông ta lại dựng trại đóng đô ở Vĩnh Thọ cung thuộc Tây Uyển, tu chay kiến tiễu, làm đạo sĩ.

Tu chay kiến tiễu còn gọi là trai tiễu. Trai tiễu là gì? Chính là lập đàn đạo giáo, trai giới mộc dục, cầu phúc phật tiên. Lúc này, bắt buộc phải dâng tấu chương chúc từ lên hoàng thiên thượng đế. Tấu chương chúc từ này thường dùng chu sa viết trên giấy thanh đằng, gọi là "thanh từ", cũng gọi là "lục chương". Việc này đạo sĩ không làm nổi, đành phải dựa vào từ thần. Từ thần giỏi nhất tự nhiên là nội các đại học sĩ.

Chúng ta đều biết, hai triều đại Minh Thanh là không có tể tướng. Hoàng đế một người kiêm luôn nguyên thủ quốc gia và người đứng đầu chính phủ, trực tiếp lãnh đạo lục bộ. Việc này đương nhiên là bận không xuể, phải có người hiệp lý. Bộ phận hiệp lý gọi là "Nội các", thực ra là ban thư ký; người hiệp lý gọi là "Đại học sĩ", thực ra là thư ký cao cấp. Tuy nhiên, lâu dần, lục bộ càng ngày càng cách xa hoàng đế, nội các càng ngày càng đến gần hoàng đế. Hễ có việc lớn, hoàng đế thường hướng nội các tham vấn, giao lục bộ thực thi, đại học sĩ từ chỗ là thư ký trên chế độ đã biến thành thừa tướng trên thực tế, cho nên cũng có thể đặt trong dấu ngoặc kép, gọi là "tể tướng".

Nội các đại học sĩ vốn dĩ từ xưa là thư ký, công việc chính là phê duyệt tấu chương thảo thảo văn kiện thay hoàng đế, công phu chữ nghĩa thì không có vấn đề gì. Bọn họKý nhiên đã có thể thay hoàng đế thảo chiếu thư, tự nhiên cũng có thể thay hoàng đế soạn thảo thanh từ. Thế là, lấy mục tiêu nhân sinh của Gia Tĩnh làm trung tâm, đạo sĩ và các thần bắt đầu phân công hợp tác. Đạo sĩ chế tạo xuân dược, các thần chế tạo thanh từ; đạo sĩ thổi gió thêm lửa, các thần múa bút khua môi múa mép. Cứ như thế này, chính trị dưới triều Gia Tĩnh sao có thể không ô khí chướng khí cho được?

Thế nhưng nội các đại học sĩ lại vô cùng tình nguyện. Những tên này hiểu rõ hơn bất cứ ai: muốn thăng quan tiến chức vù vù, thì phải nịnh hót hoàng đế; muốn vinh hoa phú quý, cũng phải nịnh hót hoàng đế; muốn vĩnh viễn bình an, thì vẫn phải nịnh hót hoàng đế. Hoàng thượng đã thích món này, chúng ta lại có thừa thời gian tinh lực thông minh tài trí, sao không dâng hiến một chút chứ?

Cho nên, các các thần dưới triều Gia Tĩnh, không ít người đều là cao thủ viết thanh từ, thậm chí ngoại trừ việc soạn thảo thanh từ ra, kỳ thực chẳng biết làm gì khác. Ví dụ như Viên Vĩ, Lý Xuân Phương, sau này còn được gọi là "thanh từ tể tướng". Tóm lại, dưới sự cai trị của Gia Tĩnh, muốn xuất tướng nhập tướng, vị trí đứng đầu bề tôi, thì bắt buộc phải là tay viết thanh từ.

Nghiêm Sưởng tất nhiên cũng không ngoại lệ.

Thanh từ của Nghiêm Sưởng viết cũng cực kỳ hay, có từng một thời gian không ai bì kịp. Thanh từ không hề dễ viết. Đó là một loại văn thể phú, đòi hỏi phải dùng những câu chữ cực kỳ hoa lệ để biểu lộ lòng kính trọng và sự chân thành của hoàng đế đối với thần linh phía trên. Gia Tĩnh cầu tiên số nóng ruột, tính tình lại gấp gáp, cho nên thanh từ lúc nào cũng cung không đủ cầu, thường xuyên có thể bức chết những tên các thần đó. Thế nhưng Nghiêm Sưởng lại có cầu tất ứng, thuận tay thành thạo. Điều này không có gì lạ.

Nghiêm Sưởng vốn dĩ là một nhà thơ vô cùng nổi tiếng, tu dưỡng văn học rất cao, tự nhiên là uyển chuyển linh hoạt. Nghiêm Sưởng lại tận tâm, đem hết toàn lực mười phần, dốc hết tâm huyết, phỏng đoán tô vẽ. Kết quả qua lại vài bận, vậy mà chỉ có một mình thanh từ do Nghiêm Sưởng viết mới có thể khiến Gia Tĩnh hài lòng (tiễu tự thanh từ, phi Sưởng vô đáng đế ý giả).

Thế là Nghiêm Sưởng "nhập các bái tướng", vào tháng Tám năm Gia Tĩnh thứ hai mươi mốt (tức là hai tháng trước "Nhâm Dần cung biến") bái làm Võ Anh điện đại học sĩ, vào trực Văn Uyên các, trở thành "tể tướng". Lúc này Nghiêm Sưởng đã hơn sáu mươi tuổi, thế nhưng "tinh sảng dật phát, bất dị thiếu tráng".

Nghiêm Sưởng sau khi vào các đương nhiên vẫn phải soạn thảo thanh từ, nhưng quan trọng hơn vẫn là "phỏng đoán thánh ý". Gia Tĩnh tuy là một tên khốn, nhưng lại không phải là hôn quân; tuy trốn trong Tây Uyển, nhưng quyền lực không hề rơi vào tay kẻ khác; tuy suốt ngày cầu tiên hỏi thuốc, nhưng chưa từng lơi lỏng việc kiểm soát triều đình lấy một khắc. Rất nhiều vấn đề chính trị trọng đại, Gia Tĩnh đều đã có chủ kiến của mình rồi mới đi tham vấn các thần. Cho nên, bản lĩnh của các thần, nằm ở chỗ có thể dò cho ra tâm tư của Gia Tĩnh, nói ra những lời mà hoàng đế muốn nói, thậm chí là những lời mà hoàng đế muốn nói nhưng lại không tiện nói ra. Nghiêm Sưởng vừa hay lại có bản lĩnh như vậy. Ông ta cùng với con trai Nghiêm Thế Tấn của mình, hầu như mỗi lần đều có thể đoán trúng tâm tư của Gia Tĩnh tám chín phần mười, những tấu sớ dâng lên tự nhiên là "rất hợp ý trẫm".

Điều này ở trong mắt Gia Tĩnh, chính là cha con Nghiêm Sưởng trung quân ái quốc, cần mẫn vì việc nước; còn ở trong mắt người khác, thì cho rằng hoàng thượng nghe theo lời Nghiêm Sưởng răm rắp. Còn về phần Nghiêm Sưởng, đương nhiên sẽ không vạch trần bí mật ở bên trong. Cha con bọn họ nhân cơ hội này qua mặt triều đình che đậy cấp trên, để trục lợi cá nhân.

Thế nhưng, người khôn ba năm sä có một lúc dại. Kẻ gian xảo tính toán ngàn lần, đại khái cũng khó tránh khỏi có lúc sơ hở. Nghiêm Sưởng nằm mơ cũng không ngờ tới, cuộc đời ông ta chính là thành cũng vì thanh từ, bại cũng vì thanh từ; thành cũng vì phỏng đoán, bại cũng vì phỏng đoán. Đương nhiên, ông ta cũng không ngờ rằng, bản thân vậy mà sẽ gặp được một đối thủ lợi hại hơn, một kẻ có thể "gậy ông đập lưng ông", dùng chính cách mà ông ta đối phó với người khác để đối phó lại ông ta, cuối cùng đẩy ông ta vào chỗ chết.

Người này chính là Từ Giai.