Theo sự phân công của cấp trên, tôi làm Phó trưởng ban thư ký phục vụ Ủy viên Thường vụ, Phó Thị trưởng Bành Quốc Lương. Nhưng do Thị trưởng Lưu Nhất Hạc đã quen làm việc với tôi từ trước, nên phàm có việc gì ông ấy cũng tìm tôi để cùng bàn bạc, khiến tôi thường xuyên rơi vào hoàn cảnh lưỡng nan, nhiều khi cả hai vị lãnh đạo cùng đến tìm, khiến tôi rất bị động. Nói thực, tôi vẫn muốn phục vụ Phó Thị trưởng Lưu hơn, dù sao ông ấy cũng là cánh tay nâng đỡ tôi. Nhưng Bành Quốc Lương giữ tôi rất chặt, còn phê bình kín đáo rằng tôi “bước hai chân lên hai thuyền”. Thực ra tôi nào có “hai chân bước lên hai thuyền”, mà chính là “hai vai vác hai con thuyền, chân giẫm lên dây cáp.” Sở dĩ nói vậy là bởi quan hệ giữa Lưu Nhất Hạc và Bành Quốc Lương có điểm rất giống Chu Du và Gia Cát Lượng. Bành Quốc Lương lúc nào cũng có ý ghen ghét Lưu Nhất Hạc theo kiểu: “Trời đã sinh Du sao còn sinh Lượng.” Tôi không biết làm sao cứ “bơi qua bơi lại” giữa hai người kiểu như Lỗ Túc như thế. Nói thực, Bành Quốc Lương cũng chẳng có tài như Chu Du, Lưu Nhất Hạc cũng không thao lược như Gia Cát Lượng, tôi lại càng không thể ví “ngực ôm thao lược, dạ ẩn cơ mưu” như Lỗ Túc. Đương nhiên quan hệ giữa Lương – Hạc cũng rất tế nhị, tôi tự nhận ra một điều, tốt nhất là đối với Lưu Nhất Hạc thì “người xa nhưng lòng gần”, còn đối với Bành Quốc Lương thì “người gần mà lòng xa”.
Trên quan trường không cho phép người ta có cá tính riêng, nhưng Lưu Nhất Hạc lại là người rất có cá tính. Cuộc đời gần hai mươi năm làm chính trị của ông ta, có thể nói việc thu lợi cũng rất cá tính; bất kỳ mâu thuẫn thế nào cũng chẳng bao giờ để bụng hại nhau, vậy mà đấu tranh chính trị lại rất mãnh liệt, chắc hẳn đã phải học tập “ngực ôm thao lược, dạ ẩn cơ mưu” của Lỗ Túc, nhưng Phó Thị trưởng Lưu lại chẳng hề ôm trong lòng một chữ “ẩn”, ông ấy làm việc như chiếc xe tăng cứ nhằm thẳng phía trước rầm rầm xông lên, dù là “Lôi Trì” cũng đừng nghĩ sẽ cản được ông ta. Theo lời ông ta: “Chỉ cần không vi phạm pháp luật, pháp quy và những phương châm đề ra, chỉ cần không có lệnh cấm rõ ràng, đều có thể mạnh dạn làm, chỉ cần chính sách cấp trên có tính ‘co giãn’, thì cứ từ thực tế mà linh hoạt vận dụng sáng tạo, giải phóng tư tưởng thì phải khai mở một con đường máu, mở con đường máu thì ắt phải có hy sinh, tôi thà hy sinh trên con đường máu chứ không chịu lui nửa bước.” Phong cách làm việc không ỷ vào nguyên tắc, chỉ cần làm việc cũng tạo ra tiếng vang. Dù vậy, Lưu Nhất Hạc luôn yêu cầu những người cộng tác “báo tin vui ít, báo cáo các vấn đề nhiều”. Nhưng họ lại không báo cáo theo đúng ý ông, cuối cùng những tin nhảm về ông lại ngày càng nhiều. Nhất là gần đây, cán bộ một số cơ quan bàn tán chuyện Lưu Nhất Hạc ly hôn, mà còn “bao” cô dẫn chương trình ở đài phát thanh thành phố Xương Sơn, dịp nghỉ lễ nào cũng tự lái xe đến đó, không cho thư ký đi theo. Tôi phục vụ Thị trưởng Lưu đã lâu, nên biết rõ vợ ông ấy có điểm giống Xanthippe vợ của Socrates(1), nhưng cũng như Socrates chưa từng nói nặng lời với vợ bao giờ, Thị trưởng Lưu cũng làm việc nhà bình thường, chưa hề cau mày trợn mắt với vợ bao giờ. Vậy có phải đó chỉ là biểu hiện bên ngoài không? Bởi chịu đựng một bà vợ đanh đá thô bạo như Xanthippe, thì người bình thường cũng không thể làm nổi, nên tôi nghĩ mọi người bàn tán cũng có lý. Nhưng nghĩ lại, tôi thấy những chuyện ấy cũng chỉ là những lời bàn tán sau lưng. Dù họ nói vợ Lưu Nhất Hạc như con hổ cái, nhưng hình như Thị trưởng Lưu lại thấy khá thoải mái trước tính khí của vợ. Bởi dù sao hai người cũng đã yêu nhau từ khi còn học ở trường đại học, tình cảm sâu nặng, đâu dễ nói ly hôn là ly hôn.
Tôi càng nghĩ càng hoang mang, bèn gọi Tống Đạo Minh lên phòng để hỏi rõ. Tống Đạo Minh làm thư ký cho Lưu Nhất Hạc từ khi ông ấy là Phó Thị trưởng, khi lên Phó Tỉnh trưởng cũng đem cậu ta theo, giờ đây về giữ chức Thị trưởng, Tống Đạo Minh vẫn là thư ký của ông ấy, lại còn là phó Chủ nhiệm văn phòng, tức là “tay phó” của tôi. Từ khi tôi làm Trưởng phòng Tổng hợp 2, tôi và Tống Đạo Minh đã khá hợp tính nhau, nên khi cậu ta vào phòng, tôi cũng chẳng cần rào đón gì hết, nói ra tin đồn mà mình nghe được và hỏi xem là thực hay giả?
Tống Đạo Minh vừa nghe tôi hỏi xong, liền cười ha hả nói: “Anh Phúc Nhân, người khác không hiểu Thị trưởng Lưu đã đành, anh cũng không hiểu hay sao mà hỏi chuyện tức cười vậy?”
Tôi bán tin bán nghi: “Vậy chuyện cứ mỗi khi nghỉ lễ lại đánh xe đi Xương Sơn là thế nào?”.
Tống Đạo Minh cười khổ nói:
“Chị gái của Thị trưởng Lưu ở Xương Sơn, gần đây đón mẹ về ở cùng, Thị trưởng Lưu là người con rất có hiếu, cuối tuần, nghỉ lễ đều về Xương Sơn thăm mẹ. Ông anh ơi, anh không cảm thấy người tung tin đồn bậy này là người xấu xa bỉ ổi lắm hay sao? Càng làm những chuyện thế này, càng bộc lộ hắn là kẻ tiểu nhân ác mồm ác miệng. Lòng dạ Tư Mã Chiêu(2) ai mà không biết?”
Tôi hiểu rõ miệng Tống Đạo Minh nói tên “Tư Mã Chiêu” là muốn ám chỉ ai, tôi cũng đoán ra tin đồn xuất phát từ đâu, có câu “lời đồn dừng lại ở kẻ trí”, do đó tôi không muốn để Tống Đạo Minh nhận ra sự hoài nghi của tôi đối với Thị trưởng Lưu. Bởi dù sao Thị trưởng Lưu cũng là người ân nghĩa đối với tôi, đến tôi còn không tin ông, nếu biết được chắc ông ấy thất vọng và đau lòng lắm. Tôi biết Tống Đạo Minh rất muốn làm một “cánh tay vịn” ở huyện ngoại thành, thế là tôi liền chuyển chủ đề hỏi: “Tống Đạo Minh, cậu làm thư ký cho Thị trưởng cũng lâu rồi, phải chăng là cũng nên gánh vác một phần công việc với Thị trưởng?”
Tống Đạo Minh lắc đầu cười: “Thị trưởng Lưu làm việc với em quen rồi, đâu có muốn xa em, nhưng gần đây ông ấy cũng nói, bảo em lưu tâm đến việc chọn người thay thế. Ông anh thấy ở văn phòng Ủy ban này, ai là người thích hợp nhất để thay thế em?”
Nói thực, tôi chưa bao giờ nghĩ đến chuyện này, nhưng việc tìm cho Thị trưởng một thư ký thích hợp, thì trước đây tôi cũng có kinh nghiệm. Lâu nay tôi để tâm tới một người, nhưng chưa tìm được cơ hội tiến cử, đúng lúc Tống Đạo Minh hỏi, tôi liền giả vờ như nghĩ ngợi mông lung rồi nói: “Ở văn phòng Ủy ban này, người có tố chất nhất là Hoàng Tiểu Minh, nhưng Hoàng Tiểu Minh lại thuộc về Phó Thị trưởng Bành rồi, thực ra có một người thay thế vị trí cậu phù hợp hơn, không những rất thông minh mà còn rất biết điều, Đạo Minh, anh dám khẳng định, nếu cậu giới thiệu người này với Thị trưởng Lưu, không những ông ấy hài lòng, mà cậu cũng sẽ yên tâm khi rời xa Phó Thị trưởng Lưu.”
Tống Đạo Minh cười: “Ông anh đừng vòng vo, úp mở nữa, là ai thì nói ra xem nào?”
Tôi thừa cơ nói luôn: “Chu Đại Vỹ phòng Tổng hợp 2.”
Tống Đạo Minh trầm tư giây lát, rồi nói: “Anh khỏi phải nói, Thị trưởng và em cũng đã đề cập đến việc này, thực tình cũng hay nhắc đến cậu ta, Thị trưởng Lưu còn nói: ‘Chu Đại Vỹ không những học chính trị mà còn rất am hiểu chính trị, em thử suy nghĩ về việc giới thiệu Chu Đại Vỹ xem sao’?”
Tống Đạo Minh vừa ra về thì điện thoại tôi đổ chuông, không ngờ là Đặng Hoằng Xương gọi tới. Tôi và Hoằng Xương là bạn học cùng lớp cán bộ trẻ ở trường Đảng tỉnh, lúc đó tôi là lớp trưởng, anh ta là bí thư chi bộ. Tuy lúc đó, chúng tôi làm việc rất ăn ý với nhau, nhưng từ khi ra trường lại chẳng liên lạc gì hết. Không phải vì anh ta không tốt, mà tay Đặng này thực sự là người nhiệt tình, thẳng thắn trung thực. Chỉ vì sau khi học xong ra trường, anh chàng lại làm Chủ nhiệm phòng 6 Ban kỷ luật tỉnh ủy, chuyên đi điều tra những vụ trọng án. Phần lớn những vụ án “quan tham” của tỉnh đều nằm trong tay anh ta. Do đặc thù công việc, bình thường anh ta cũng dùng cặp mắt “thẩm án” để nhìn người, vì thế sau khi ra trường, tôi luôn “kính nhi viễn chi” với anh ta.
Hôm nay đột nhiên anh ta lại gọi điện mời tôi ăn cơm, nói thực, tôi không muốn đi chút nào. Đi ăn cơm với người này, vô hình trung mình có thể là người có tội, hoặc là người tung tin đồn nhảm. Nhiệm vụ của Hoằng Xương là điều tra ra những phần tử tham ô sa đọa, nhẹ thì xử phạt cách chức, khai trừ Đảng, đuổi khỏi ngành; nặng thì ra tòa, vào nhà lao, hoặc “xử trảm đầu đài”. Gia đình, bạn bè thân thuộc hoặc có liên quan tới những thành phần phạm tội, ai không hận, không chửi anh ta chứ? Cho nên tôi ăn cơm với anh ta vô hình trung cũng lại trở thành người đắc tội. Vả lại, ăn cơm với anh ta, người biết thì nói tôi và anh ta là bạn, người không biết thì cho là tôi mách lẻo tình hình với Thường Vụ Tỉnh ủy, hoặc Tỉnh ủy tìm tôi để hỏi han tình hình gì đó. Thế là tôi nói đùa: “Hoằng Xương, ông anh mời tôi ăn cơm, có phải là ‘cáo chúc tết gà’ không đấy? Hay để tôi mời ông anh mới hợp lý.” Đặng Hoằng Xương không khách sáo, nói rằng anh ta nhớ những ngày cùng học ở trường Đảng nên muốn uống rượu với tôi. Tôi đặt địa điểm tại nhà hàng Thế giới bên sông Hắc Thủy.
Buổi tối Đặng Hoằng Xương đến đúng hẹn, trong bữa ăn, anh ta tự hào kể cho tôi nghe những thành tích chống tham nhũng, nhưng sau lại than thở “tứ khổ” của người cán bộ làm công tác thanh tra kỷ luật Đảng: cuộc sống thanh khiết – khổ; công việc vất vả – khổ; điều tra án khó - khổ; tâm linh mệt mỏi – khổ, lại còn nói “tâm linh đau khổ” là khó khắc phục nhất, làm việc công nhưng mình lại bị oán ghét. Nghe anh ta nói chân thành, tôi cũng có phần cảm động. Người cán bộ làm công tác kiểm tra kỷ luật tốt, phải thực hiện được “năm điều không sợ”, đó là: không sợ chém đầu, không sợ ngồi tù, không sợ cách chức, không sợ khai trừ Đảng, không sợ ly hôn. Thật tình tôi không kìm nổi tình cảm, phụ họa thêm một câu: ‘không sợ’ “nhân gian chính đạo là tang thương”.
Sau khi tâm sự xong, anh ta liền chuyển sang chủ đề chính, đầu tiên mời tôi một ly rượu, sau đó nói vẻ chân thật: “Phúc Nhân, quả thực hôm nay tôi ‘không có việc thì không bái Tam Bảo’, đến cầu mong anh giúp.”
Nghe câu này, “dây thần kinh cảnh giác” đang căng cứng của tôi bỗng trùng xuống, không ngờ Đặng Hoằng Xương “năm điều không sợ” mà cũng hạ mình cầu cạnh người khác như thế, tôi cảm thấy khá dễ chịu, nói vẻ thân thiết: “Hoằng Xương, giữa anh em mình đừng nói tiếng ‘cầu xin’. Dù là chuyện gì, chỉ cần trong phạm vi quyền hạn của mình, tôi sẽ hết lòng giúp anh.”
Hoằng Xương châm điếu thuốc, rầu rĩ nói: “Phúc Nhân, chuyện là thế này: tôi có đứa cháu gái họ, con chị gái, tốt nghiệp trung cấp một năm rồi, vẫn không tìm được việc, hôm nay đến nhờ anh giúp, nghĩ xem sắp xếp cho cháu một công việc.”
Nhìn bộ dạng thiểu não của anh ta, lo cho cháu gái mà như lo cho con ruột vậy, tôi thực lòng cũng muốn giúp ngay. Nhưng học trung cấp thì làm được việc gì trong Ủy ban? Đến bán phiếu ở nhà ăn cũng phải đại học chuyên ngành ấy chứ. Tôi khó xử nói: “Hoằng Xương à, trình độ thấp quá, ngoài việc ở ban tạp vụ ra, không sắp xếp vào vị trí khác được!”
Hoằng Xương bỗng vui vẻ hẳn lên: “Phúc Nhân, cho cháu nó làm tạp vụ cũng được, nó đang tự ôn luyện để thi đại học, khi nào tốt nghiệp nhờ ông anh lại giúp tiếp!”
Tôi nghĩ bụng, Hoằng Xương không dễ gì mở miệng cầu cạnh người khác, nên đã giúp thì giúp đến cùng, bèn nói chân thành: “Hoằng Xương, tôi đã hứa giúp thì tôi sẽ giúp đến nơi đến chốn, sẽ có trách nhiệm với cháu, chỉ có điều làm ở ban tạp vụ là quét dọn văn phòng cho các lãnh đạo… cũng tủi thân cho cháu!”
Hoằng Xương tỏ vẻ rất mãn nguyện nói: “Phúc Nhân, thế là tốt lắm rồi, quét dọn phòng cho Thị trưởng, Phó Thị trưởng cũng tương đương với tiếp viên của các hãng hàng không, chẳng có gì phải tủi thân cả.”
Tôi đành vui vẻ nói: “Vậy được rồi, nhưng không biết dáng người thế nào, các em gái trong ban tạp vụ đều là mỹ nhân thanh xuân phơi phới.”
Đặng Hoằng Xương nhạy cảm hỏi: “Phúc Nhân, quét dọn phòng làm việc của Thị trưởng, Phó Thị trưởng sao lại cần đẹp và trẻ trung?”
Tôi biết anh ta mắc bệnh nghề nghiệp, nên giải thích: “Phục vụ cán bộ lãnh đạo đương nhiên phải cần các cô đoan trang chuẩn mực, đấy cũng là đại diện bộ mặt của Ủy ban mà!”
Đặng Hoằng Xương cười lớn: “Phải nói thế này, cháu gái tôi không chừng sẽ là hoa khôi của Ủy ban đấy!”
Nghe anh ta nói vậy, tôi cũng thấy yên tâm, nói lấy lòng vài câu: “Hoằng Xương, nếu vậy tôi sẽ bố trí cháu anh quét dọn phòng Thị trưởng Lưu, cháu anh tên gì nhỉ?”
Hình như Hoằng Xương rất tự hào về cháu gái mình, anh ta dõng dạc nói: “Thượng Tiểu Quỳnh”.
