Tôi là Thượng Tiểu Quỳnh, người yêu của Chu Đại Vỹ, nhưng anh ấy quen gọi tôi là “mèo mun”, tôi cũng gọi anh ấy bằng biệt hiệu “chuột nhắt”. Thoắt một cái, tôi đã làm trong ban tạp vụ, “nằm vùng” ở văn phòng Ủy ban thành phố Đông Châu này được một tháng. Lúc mới đến, tôi không cho anh ấy biết, đợi đến khi quen việc mới nói, bởi công việc chủ yếu là quét dọn phòng làm việc của các lãnh đạo, Thị trưởng, Phó Thị trưởng, thư ký trưởng, phó thư ký và văn phòng chủ nhiệm khác. Tạp vụ phải làm việc từ năm giờ sáng, bảy giờ là phải hoàn tất, tám giờ cán bộ nhân viên đến làm việc, nên “chuột nhắt” không dễ gì bắt gặp tôi.
Nhưng công việc của ban tạp vụ không phải quét dọn phòng làm việc của lãnh đạo là hưởng “đại cát” mỗi ngày. Xong xuôi vẫn phải ở lại Ủy ban, có việc gì cần vẫn phải làm, nói chung là chân lon ton, ai sai đâu thì làm đó, vì thế có một hôm, tôi đang đi ở hành lang Ủy ban thì gặp Chu Đại Vỹ, khiến anh ấy giật mình ngạc nhiên, tôi đành vội kéo anh ấy vào một góc hành lang, rồi nói tôi có việc ở đây, anh ấy phải giả như không quen biết tôi. “Chuột nhắt” rất nhạy bén, vì mệnh lệnh của trái tim nên không lộ diện gì cả.
Khi mới nhận nhiệm vụ này, tôi cảm thấy rất áp lực, bởi Bí thư Tề phán đoán người gửi Bút ký công chức là người trong văn phòng Ủy ban, nhưng ở đây hơn bảy trăm người, mục tiêu quá lớn, một khi bị người ta phát hiện, hậu quả thật khó lường. Sau đó tôi nghĩ có “chuột nhắt” bên cạnh, như vậy tôi không phải chiến đấu “cô quân độc mã”, có người cùng phối hợp thì lòng tin của tôi tăng thêm gấp bội.
Hồi nhỏ, nhà tôi và nhà “chuột nhắt” là láng giềng sát vách, chúng tôi là cặp thanh mai trúc mã, “chuột nhắt” hơn tôi hai tuổi, anh ấy thi vào đại học trước, tôi cũng đậu đại học. Khi học ở trường, hai chúng tôi chỉ mong nhanh đến cuối tuần, vì khi ấy, nếu anh ấy không đến trường tôi thì tôi lại sang trường anh ấy. Đương nhiên hai chúng tôi thích nhất là cùng nhau xem phim. Tôi học chuyên ngành trinh sát hình sự, nên rất thích phim trinh thám, chuột nhắt vì chiều sở thích của tôi mà mỗi khi có phim trinh thám mới là không đợi tôi nói, anh ấy đã mua vé rồi. “Chuột nhắt” học chính trị học, nên lúc nào cũng tỏ ra ranh mãnh, nhưng anh ấy chưa bao giờ có thái độ thiên lệch với tôi. Đứng ở vị trí của tôi mà nhìn nhận thì anh ấy là người rất có đầu óc chính trị, nếu có cơ hội đảm nhiệm những công việc lớn, nhất định sẽ không phải là một chính trị gia tầm thường. Vậy mà từ khi anh ấy vào làm ở phòng Tổng hợp 2 đến nay, vẫn không được thỏa nguyện lắm. Công việc đáng lẽ là soạn văn bản, viết báo cáo, xử lý tài liệu của Thị trưởng, nhưng anh ấy lại chỉ làm công việc xử lý biên bản hội nghị, chưa có cơ hội thể hiện tài năng văn chương chữ nghĩa. Thực ra, “chuột nhắt” không chỉ là người có tư tưởng, có quan điểm mà khả năng viết lách cũng rất tốt. Điều quan trọng nhất mà tôi nhận thấy trong khoảng thời gian sống gần nhau là anh ấy rất hiểu ý người khác, đến cả tâm tư thiếu nữ, anh ấy cũng thấu hiểu, huống chi tâm tư của lãnh đạo, vì thế tôi mới cho rằng nếu có cơ hội, anh ấy sẽ là người có khả năng nhất về lĩnh hội những ý kiến và ý đồ của cấp trên.
Nhưng số “chuột nhắt” lại không may mắn cho lắm, phòng Tổng hợp 2 có Hoàng Tiểu Minh có bằng thạc sĩ, lại có cả Âu Bối Bối xinh đẹp như hoa, nói tiếng Anh lưu loát, hai đời Trưởng phòng cũng đều là những cây bút lớn, dù “chuột nhắt” muốn thử ra tay viết báo cáo cũng chẳng mảy may có cơ hội. Nhưng anh ấy là người rất có tâm kế, cho rằng làm thư ký của Thị trưởng sẽ có tiền đồ, nên rất thích làm thư ký cho Phó Thị trưởng Bành Quốc Lương. Phó Thị trưởng Bành có địa vị cao sang, con đường tương lai thăng tiến rộng mở, nhưng trên quan trường, lại có nhiều thư phản ánh về ông ấy. Tôi làm ở cơ quan Kiểm tra kỷ luật Đảng, nên biết rất rõ điều này. Tôi hiểu “chuột nhắt” cũng không phải là kẻ “đói bụng ăn quàng”, nên khuyên anh ấy cứ từ từ, nhìn chính xác người rồi hãy chọn sau. Anh ấy rất nghe lời tôi, lúc đầu cạnh tranh với Hoàng Tiểu Minh để thay thế vị trí của Hồ Chiếm Phát, nhưng nghe lời khuyên của tôi nên anh ấy đã bỏ cuộc.
“Chuột nhắt” hiểu rằng, kinh nghiệm hai năm bên cạnh Bí thư Tề làm công tác kiểm tra ở cơ quan kỷ luật tỉnh, tham gia kiểm tra nhiều vụ án lớn và quan trọng của tôi chắc chắn hơn anh ấy nhiều. Trên quan trường, một khi đã theo nhầm người thì bao nhiêu công lao cũng đổ xuống sông, xuống biển hết. Nhưng trước sau tôi vẫn tin tưởng một điều rằng, “chuột nhắt” có khả năng chính trị trời cho, nên nhất định sẽ có cơ hội mở rộng tiền đồ tươi sáng.
Nhiệm vụ quan trọng nhất của tôi lúc này là công tác điều tra ngầm, tôi đang nghi ngờ một người, hàng sáng quét dọn phòng tôi đều thấy người này đảo quanh phòng làm việc của Thị trưởng Lưu một vòng, người đó chính là Phó chủ nhiệm văn phòng Ủy ban Lý Ngọc Dân. Lúc đầu tôi cũng không để ý lắm, chỉ nghĩ lãnh đạo trực ban đi kiểm tra, sau đó tôi nhận ra có điều bất ổn, vì cứ cách hai ba ngày ông ta lại đến vứt trên bàn Thị trưởng Lưu một bì thư niêm phong rất kỹ. Vì anh ta là Phó chủ nhiệm văn phòng Ủy ban, lại không phải là đối tượng trong dự định điều tra, nên tôi không để ý xem anh ta viết gì, nhưng sau đó thấy anh ta không chỉ viết thư cho Thị trưởng Lưu, mà còn viết cả cho Phó Thị trưởng Bành, tôi liền cảnh giác.
Việc Lý Ngọc Dân viết thư cho Phó Thị trưởng Bành là do chính Lâm Đậu Đậu nói. Anh ta nói mỗi lần vào phòng của Phó Thị trưởng Bành là Ngọc Dân lại “mắt la mày lém”. Tôi cũng phát hiện những lá thư ở trên bàn của Thị trưởng Lưu đều bị Tống Đạo Minh lấy đi, như thế có nghĩa Thị trưởng Lưu cơ bản là không biết, vì ông ấy chỉ xem thư hoặc báo cáo mà Tống Đạo Minh đã xử lý xong. Tôi phát hiện thư của Lý Ngọc Dân viết cho Thị trưởng Lưu đều bị Tống Đạo Minh xem rồi vứt vào máy xử lý giấy, hoặc có khi không xem, chỉ xé nhỏ vứt vào giỏ giấy vụn.
Có một lần tôi đem hết giấy vụn trong giỏ rác về nhà ghép từng mảnh. Nhưng cũng chỉ đọc được mấy câu, đại khái: “Lưu thị trưởng, mấy hôm trước, trong hội nghị, Phúc Nhân nói mấy câu rất bất kính với Thị trưởng, chẳng hạn ‘mời Thị trưởng Lưu xuống nói chuyện trong hội nghị’, tôi ở bên cạnh đã nhắc nhở anh ta nói sai, nhưng anh ta không thèm để ý.” Đúng là mấy ngày trước có hội nghị về lễ hội mùa xuân, thảo nào Tống Đạo Minh không nhét thư của Lý Ngọc Dân vào máy xử lý giấy, mà xé nát cho vào giỏ rác. Vốn dĩ hắn là kẻ tiểu nhân đặt chuyện, người như thế rất có khả năng là kẻ trộm Bút ký công chức của Thị trưởng Lưu. Tôi đoán 90% hắn chính là kẻ gửi Bút ký công chức.
Nhưng Bút ký công chức có thật sự do Lưu Nhất Hạc viết không? Nếu đúng thì ông ta quả là một quan tham đích thực. Vậy mà hơn một tháng “nằm vùng”, tôi quan sát rất tỉ mỉ, chẳng thấy bất cứ một dấu hiệu quan tham nào. Ấn tượng sâu sắc nhất của tôi là một lần đến phiên tôi quét dọn phòng hội nghị, xong xuôi vẫn phải ở lại làm những việc phụ khác. Lần đó Thị trưởng Lưu chủ trì hội nghị “Xúc tiến thương mại thu hút đầu tư”, trong hội nghị, ông phát biểu rằng: “Tôi chủ trương tăng cường thay đổi tư tưởng, hạn chế thay người, không thay đổi tư tưởng thì sẽ thay đổi người. Xúc tiến thương mại, thu hút đầu tư nước ngoài chính là sản phẩm của việc thay đổi tư tưởng. Quan niệm quyết định kết quả, nếu chúng ta không mưu cầu lợi ích cá nhân, toàn tâm toàn ý cho sự phát triển của Đông Châu, thì những nơi hiểm nghèo không những sẽ biến thành phong cảnh đẹp, mà còn đẹp độc đáo.” Lời của Thị trưởng Lưu đã thuyết phục được tôi, lúc đó tôi nghĩ, người có tầm tư tưởng như vậy có thể là quan tham không? Một lần khác trong hội nghị về công tác bảo vệ môi trường toàn thành phố, khu trưởng khu Cổ Kiều vì vấn đề tài chính mà phớt lờ những vụ ô nhiễm phức tạp của xí nghiệp, Cục trưởng cục bảo vệ môi trường nể tình mà “dối trên lừa dưới”, Thị trưởng Lưu nắm rõ hết tình hình, sau đó đã đập bàn mắng: “Nuôi mèo không bắt chuột, anh có xứng làm Cục trưởng không? Đừng cho rằng tham ô tham nhũng mới là sa đọa, anh giữ tiền của người đóng thuế, cũng không xứng là cán bộ, cũng giống với sa đọa, là sa đọa lương tri.” Cục trưởng bị mắng, mặt đỏ bừng bừng, không dám ngẩng đầu lên. Lúc đó không khí hội nghị rất căng thẳng, những lời của Lưu Nhất Hạc đi sâu vào tâm trí, thay đổi suy nghĩ của tôi. Lời nói coi việc xấu là kẻ thù như vậy thì không thể là người nói ngoài miệng, đó là những lời xuất phát từ trong tâm. Chính vì thế mà mối nghi ngờ của tôi về Lưu Nhất Hạc cũng bị lung lay.
Để làm rõ chuyện Lý Ngọc Dân rốt cuộc có phải là kẻ đầu têu vụ “Bút ký công chức” hay không, thừa cơ cô bé phục vụ phòng ông ta nghỉ phép, tôi tình nguyện làm thay cô ấy đến quét dọn. Cùng với sự phối hợp ăn ý của “chuột nhắt” tôi còn phát hiện ra một cuốn bút ký khác, nhưng không phải của Lưu Nhất Hạc mà của Lý Ngọc Dân.
