Một sớm, lúc tôi quét dọn phòng làm việc của Thị trưởng, nhìn thấy bút ký thực sự của Lưu Nhất Hạc. Cuốn bút ký đó màu đen, khá dầy, để trong ngăn kéo giữa bàn. Thường ngày ngăn kéo này khóa, hôm ấy lại mở ra, có lẽ ông ấy quên. Tôi lấy cuốn bút ký ra, hào hứng lật mấy tờ đọc. Trang bìa phụ viết một câu rất ý nghĩa: “Lưu Nhất Hạc, hãy dốc toàn bộ linh hồn vào thi hành chính nghĩa, ca ngợi chân lý.” Sau đó mỗi bài bút ký đều là suy nghĩ và bài học kinh nghiệm trong công việc:
“Từ khi nhận nhiệm vụ Thị trưởng Đông Châu đến nay, tôi vẫn duy trì phương châm ‘chỉ làm không nói, làm nhiều nói ít, làm rồi mới nói’, trong quá trình xây dựng Đông Châu, không khoe khoang, không chần chừ, bỏ cuộc. Vậy mà một số cán bộ không kiên trì, tinh thần trách nhiệm vẫn không cao, không có sức xông xáo, không chỉ ý chí sa sút mà việc gì cũng chẳng quan tâm, làm việc tắc trách, qua loa đại khái, ít đọc công văn, ngại đi hội họp; chỉ bận tiệc tùng đưa đón; nhiều người chỉ thích hình thức, không muốn bắt tay làm thực sự, “nói như rồng leo, làm như mèo mửa”; Cũng nhiều người tham gia hội nghị, quán triệt nghị quyết, nhưng chỉ làm vì lợi ích của mình trước mắt, bàng quan với lợi ích chung, thấp thỏm nhìn lên ‘vị trí’ cao hơn mình. Những vấn đề này gây ra thực trạng nhiều việc có thể làm được nhưng không làm; có những vấn đề giải quyết được, nhưng kéo dài không giải quyết; có những mâu thuẫn có thể hòa giải, nhưng lại làm cho căng thẳng thêm. Tôi đã từng nói, tôi về Đông Châu làm phu kéo thuyền, bất luận hoàn cảnh phức tạp thế nào, mâu thuẫn gay gắt bao nhiêu, tôi cũng phải cùng mọi người vượt qua khó khăn, giải quyết đến cùng; trong giải quyết mọi vấn đề, đều phải hướng đến sự phát triển; đối với những vấn đề quần chúng nhân dân phản ánh mạnh mẽ, phải thật sự bình tĩnh, không sốc nổi, không nôn nóng, không được có thái độ hách dịch, cần có sự đối đãi tôn trọng, giải quyết một cách cẩn thận, chu đáo. Chỉ cần có lòng tin, lòng quyết tâm, lòng bền bỉ, lòng nhẫn nại thì chẳng có núi lửa nào cản được bước chân!
Tôi cũng từng nói, giải phóng tư tưởng là phải dấn thân mở con đường huyết mạch, nhưng giải phóng tư tưởng quyết không thể là suy nghĩ lung tung, càng không thể “bạ đâu làm đấy”, phải trải qua các bước kiểm tra giám sát và có phương án đề phòng. Đương nhiên cải cách là mạo hiểm phong ba, phát triển, ổn định đều phải trả giá. Chẳng ai đương đầu với mạo hiểm cả, chẳng ai muốn góp tý vốn, chẳng ai muốn phải trả giá, nói tóm lại, chẳng ai dám tiên phong đi đầu, nếu cứ đợi như vậy đến lúc tụt hậu xuống cuối cùng thì ổn sẽ đồng nghĩa với bất ổn!
Tôi có một mơ ước, đó là thông qua cải cách khiến cho nhân dân trở thành chủ thể của nền kinh tế, chủ nhân của nền chính trị, trở thành nhân vật chính của nền văn hóa phồn vinh, trở thành lực lượng chủ lực của xã hội tiến bộ!”
Đây mới là Lưu Nhất Hạc đích thực, tiếng nói từ trái tim, tôi tin những câu nói trong cuốn bút ký này là những lời tự trong tâm của Lưu Nhất Hạc, đây mới đúng là con người Lưu Nhất Hạc mà tôi “nằm vùng” quan sát. Như vậy Lưu Nhất Hạc không những không thể là một Thị trưởng tiêu cực, mà còn là một vị “đầy tớ trung thành” chân chính của nhân dân. Đông Châu có một Thị trưởng như thế, phải nói là hạnh của nhân dân, phúc của trăm họ.
Hiển nhiên Bút ký công chức nhất định không phải tự tay Lưu Nhất Hạc viết, dù nét bút giống như vậy, chắc chắn có người giả mạo Lưu Nhất Hạc đang cố tình hại ông ấy. Người này nhất định trong văn phòng Ủy ban thành phố, nhưng không thể là người hậu cần, chỉ có thể là người của phòng Tổng hợp hoặc phòng Thư ký.
Qua một thời gian dài loại trừ, nhiều “dấu vết” đều hướng về người bên cạnh Bành Quốc Lương, đáng nghi nhất là người của phòng Tổng hợp 2. Tôi dùng phương pháp loại trừ tiếp, đầu tiên là Trưởng phòng Dương Hằng Đạt, anh ta được Bành Quốc Lương trực tiếp đề bạt lên chức Trưởng phòng, bình thường cũng là cánh tay đắc lực của Bành Quốc Lương. Nhưng quan sát tỉ mỉ, tôi thấy chữ của Dương Hằng Đạt khác xa chữ trong Bút ký công chức. Chữ của Dương Hằng Đạt cũng rất đẹp, nét chữ phóng khoáng mượt mà, có phong cách đặc biệt, khác với nét chữ trong “Bút ký”, liệu anh ta còn có kiểu chữ khác nữa chăng? Không thể, bởi dù muốn lấy lòng lãnh đạo thì ai ở Đông Châu này qua mặt được lãnh đạo cũ chứ! Đến Lưu Nhất Hạc là Thị trưởng mà cũng vẫn phải thường xuyên đến thăm hỏi chúc tết, Dương Hằng Đạt không thể là đồng bọn đồng thuyền với Bành Quốc Lương được. Kế đến là Hứa Trí Thái, nhưng tính khả năng không lớn lắm. Mặc dù Hứa Trí Thái là cầu nối quan hệ giữa Bành Quốc Lương với Lâm Vĩnh Thanh, nhưng anh ta mới chỉ ôm “gốc cây to” Bành Quốc Lương, cũng chưa có đủ quá trình tâm hợp đến mức tín nhiệm tuyệt đối.
Chỉ Âu Bối Bối là không có khả năng nhất, vì chữ của cô ta rất nữ tính, nhìn là biết ngay nữ giới viết, mà nét chữ trong “Bút ký” lại rất phóng khoáng, cứng rắn, chỉ khác là chữ của Lưu Nhất Hạc thực sự thì có khí phách, còn chữ người viết bút ký là viết lúc có ý đồ xấu xa. Nhưng Âu Bối Bối không đáng mặt làm người, đã mang thai với “quỷ”, lại còn vì “quỷ” mà phá thai không chút tình người, rồi ly hôn. Văn phòng Ủy ban rất nhiều người bàn tán dị nghị, nói rằng “quỷ thai” trong bụng Âu Bối Bối là của Triệu Trung, nên tôi cũng có chút tin lầm, nhưng sau đó bố Đại Vỹ cho tôi biết có “thỏ” ăn vụng “cỏ quanh hang”, tôi mới biết con “quỷ” ấy là ai.
Đã không làm Phó Thị trưởng tốt, lại còn làm “quỷ”, tôi dám đoán chắc Bành Quốc Lương là kẻ đứng ở hậu trường sai khiến vụ viết Bút ký công chức, bởi làm vậy Bành Quốc Lương là người được lợi nhất. Nhưng tôi chưa đủ chứng cớ. Sở dĩ tôi đoán Bành Quốc Lương là kẻ đứng sau vụ Bút ký công chức là vì chữ của ông ta viết như rồng bay phượng múa, không giống bút pháp của Lưu Nhất Hạc, mặt khác Bành Quốc Lương bốc đồng, không đủ kiên nhẫn mài bút để học viết theo chữ của Lưu Nhất Hạc. Vậy ai có khả năng là kẻ giở trò viết Bút ký công chức nhất? Đáp án chỉ có hai người: một là Hoàng Tiểu Minh vừa nhận nhiệm vụ làm thư ký của Bành Quốc Lương, hai là thư ký cũ của ông ta – người đang làm khu phó của khu Cổ Kiều Hồ Chiếm Phát.
Tôi nghe “chuột nhắt” nói, năm đó Hoàng Tiểu Minh về phòng Tổng hợp 2 làm việc là do được sự ngưỡng mộ của Phó Thị trưởng Lưu Nhất Hạc, như thế có nghĩa Lưu Nhất Hạc cũng là chỗ ân tình với Hoàng Tiểu Minh. Nếu không lên làm Phó tỉnh trưởng tỉnh Thanh Giang, có lẽ Hoàng Tiểu Minh sẽ được Lưu Nhất Hạc trọng dụng, dù bây giờ anh ta làm thư ký cho Bành Quốc Lương, xét bản chất và tính cách, anh ta có thể làm chuyện hại Lưu Nhất Hạc như vậy được không? Tôi nghĩ là không! Hơn nữa anh ta mới làm thư ký cho Bành Quốc Lương được mấy tháng, chưa thể tâm đầu ý hợp đến mức Bành Quốc Lương dám giao cho anh ta viết những bài Bút ký công chức này, hơn nữa tôi thường đọc những bài lý luận của Hoàng Tiểu Minh đăng trên tạp chí, từ cách viết cũng có thể nhận ra chí khí cương trực của anh ta, người như thế không thể làm những chuyện tiểu nhân để hại Lưu Nhất Hạc. Nói đi cũng cần nói lại, những người làm chính trị nhiều khi vì mưu sự mà không tự chủ được. Hoàng Tiểu Minh có thể bị ép làm một việc bất đắc dĩ không? Thêm một điều nữa, Bành Quốc Lương chính là đầm nước bùn nhơ bẩn, lẽ nào Hoàng Tiểu Minh giờ cũng bị vấy bùn sao? Đứng bên hồ liệu có tránh bị ướt giầy được không? Hoàng Tiểu Minh hoàn toàn có đủ tài trí và năng lực bắt chước khẩu khí và học theo chữ viết của Lưu Nhất Hạc để diễn trò Bút ký công chức. Đúng ngày Hoàng Tiểu Minh và Bành Quốc Lương đi Thâm Quyến, tôi bảo “chuột nhắt” phối hợp cùng tôi tìm tòi, lục soát toàn bộ phòng làm việc của Bành Quốc Lương và Hoàng Tiểu Minh.
Vì thế, tôi báo cáo đặc biệt với Đặng Hoằng Xương – Chủ nhiệm phòng 6 Ban kỷ luật tỉnh, đề nghị tổ chức giúp đỡ cho phép tôi và Đậu Đậu đổi vị trí, để tôi đổi sang chuyên trách quét dọn phòng làm việc của Phó Thị trưởng Bành. Tôi đoán thế nào cũng tìm được chứng cứ ở trong căn phòng này.
Quả nhiên, một sớm, tôi phát hiện phòng làm việc của Phó Thị trưởng Bành có rất nhiều tờ giấy viết chữ, lúc đó thư ký là Hồ Chiếm Phát, chữ lồng trong khung treo trên tường là nét chữ của Hồ Chiếm Phát, viết bốn chữ “Mơ hồ khó thấy”, ngoài ra còn có một số tấm viết chữ phỏng theo chữ của Trịnh Bản Kiều, lại có chữ phỏng theo của Vương Hi Chi. Điều làm tôi kinh ngạc nhất, đó là bốn chữ treo ở phòng này và bốn chữ “Tiến cùng thời gian” treo ở phòng làm việc của Lưu Nhất Hạc, nét bút như của cùng một người viết. Tại sao chữ của Hồ Chiếm Phát giống chữ của Lưu Nhất Hạc như vậy?
Tôi cảm thấy chuyện này thật đáng ngờ, bốn chữ “Mơ hồ khó thấy” nhất định là của Hồ Chiếm Phát viết tặng Bành Quốc Lương làm kỷ niệm. Nhưng chỉ qua một bản thư pháp cũng chưa đủ chứng cứ khẳng định Hồ Chiếm Phát là tác giả Bút ký công chức, nhưng đây là điểm khiến tôi rút gọn lại chỉ còn một mục tiêu Hồ Chiếm Phát.
Ngăn kéo bên phải bàn làm việc của Bành Quốc Lương còn bao thuốc mười mấy điếu, ngăn kéo lớn dưới kệ sách có mười ba chai rượu Tây, một túi sách rất thời thượng, tinh xảo, còn bảng giá đề ba vạn tệ. Bên trái kê một tủ bảo hiểm, tủ này không có mật mã thì chẳng ai mở được. Không biết ở đây còn giấu giếm những gì nữa.
“Quét” xong văn phòng của Bành Quốc Lương, tôi “quét” đến phòng của Hoàng Tiểu Minh. Phòng của anh ta ngoài chiếc tủ tường, còn có một máy tính trên bàn làm việc, ngoài ra tôi không phát hiện có gì khác thường. Trong ngăn kéo có cuốn “Nhật ký công tác”, vì thường ngày Hoàng Tiểu Minh đều dùng máy tính làm việc, tôi chưa thấy nét chữ của anh ta bao giờ, đây là lần đầu tiên tôi nhìn thấy chữ của Hoàng Tiểu Minh, không có nét nào giống chữ Lưu Nhất Hạc, vì thế tôi loại trừ anh ta ra khỏi khả năng “gây án”.
Thu hoạch lớn nhất của đợt quét dọn đợt này là phát hiện Hồ Chiếm Phát. Nhưng anh ta đã rời khỏi văn phòng Ủy ban, sao có thể nắm được chứng cứ gây án? Tôi đem chuyện này nói với “chuột nhắt”, anh ấy cười ranh mãnh nói: “Việc này cứ để anh.” Tôi hỏi tại sao, “chuột nhắt” nói Hồ Chiếm Phát bảo anh ấy qua làm bài tập. Đây có thể nói là cơ hội trời cho. Tôi biết Hồ Chiếm Phát đang học thạc sĩ tại chức, thực ra đều là do Đại Vỹ học thay. Nếu “chuột nhắt” lợi dụng lần này đến nhà anh ta, nắm được chứng cứ có giá trị chân thực thì những ngày tháng cực khổ của tôi cũng kết thúc. Tôi hôn anh một cái, cổ vũ anh hãy cố gắng làm chuột nhắt chân chính một lần.
“Chuột nhắt” quả là không phụ lòng ủy thác của tôi, mười hai giờ đêm gọi điện, nói rằng đang đỗ xe dưới lầu nhà tôi muốn thông báo cho tôi biết một chuyện vui kinh ngạc. Tôi vội vã chạy xuống lầu, chui vào xe. “Chuột nhắt” hào hứng hỏi: “Quỳnh! Cảm ơn anh thế nào đây?”
Tôi vờ hỏi: “Làm gì phải cảm ơn anh chứ?”
“Chuột nhắt” đắc ý rút từ trong cặp sách ra một cuốn sổ Bút ký công chức bìa da màu đen, nói: “Em tự xem đi.”
Tôi cầm cuốn Bút ký, lật từng trang coi tỉ mỉ, đây đúng là bản phụ của cuốn “Bút ký” đó. Hồ Chiếm Phát quả nhiên là tác giả kịch bản “Bút ký” này, lại còn lưu một cuốn phụ.
Tôi hỏi: “Đại Vỹ, làm sao anh có được cuốn này?”
Đại Vỹ nói: “Cũng phải tốn công lắm mới có được. Nhân lúc anh ta ra nhà vệ sinh, anh lục hết mấy ngăn kéo trong phòng đọc sách, phát hiện ra cuốn Bút ký này. Anh không kịp xem, đút vội vào cặp sách. Lúc về ra xe anh mới dám mở xem, không xem thì thôi, xem rồi mới thấy kinh hồn!”
Tinh mơ ngày hôm sau, tôi quay về Ban kỷ luật tỉnh, báo cáo với Chủ nhiệm Đặng. Chủ nhiệm Đặng lật xem cuốn bút ký của Hồ Chiếm Phát, mừng rỡ kéo tôi đến báo cáo ngay với Tề Tú Anh.
Bí thư Tề coi xong, thở dài một tiếng, sau đó trầm giọng nói: “Hoằng Xương, phải kéo lưới lên rồi!”
