Không giấu gì bạn, tôi phát hiện ra một bí mật cực kỳ khủng khiếp rằng, chức vị càng cao, chữ ghi trên danh thiếp càng ít; ngược lại, chức vị càng nhỏ, chữ ghi trên danh thiếp càng nhiều. Gần đây cán bộ từ cấp phòng trở lên có một xu hướng mới, đó là trên danh thiếp còn ghi học vị thạc sĩ gì đó, tiến sĩ gì đó, để thể hiện rõ học hàm học vị của mình, thậm chí còn in cả dòng chữ “thỉnh giảng giáo sư đại học nào đó”.

Có lần, một giảng viên đại học gặp mặt Thị trưởng thành phố Đông Châu Lưu Nhất Hạc, đưa một tấm danh thiếp, bên trên in đến mười mấy học vị, dày đặc những chữ là chữ. Lưu Nhất Hạc đọc hồi lâu rồi thở dài nói: “Với điều kiện của ông, làm giảng viên thì quả là quá hạ mình rồi.” Thú vị hơn nữa là trụ trì chùa Từ Ân, theo sắp xếp của Triệu Trung, diện kiến Thị trưởng Lưu, hai bên vừa gặp mặt đại hòa thượng liền đưa danh thiếp, bên trên không chỉ ghi dòng chữ “Trụ trì chùa Từ Ân Tây Sơn”, mà còn có dòng chữ “Ủy viên Thường vụ chính hiệp thành phố Đông Châu”.

Tôi còn phát hiện được một bí mật khác đó là đại đa số những người có danh thiếp đều là những người có chức có quyền, hoặc là những người khao khát có chức quyền, cách phân biệt hai loại này chỉ có một, chính là trên danh thiếp của người có chức có quyền thực sự thường rất ít chữ; danh thiếp của kẻ khao khát có chức có quyền thường rất nhiều chữ.

Vì sao mọi người lại xem trọng danh thiếp như vậy? Lý do rất đơn giản, không có ai là không khao khát thân phận hiển hách, kẻ có thân phận thấp hèn thường chẳng ai thèm để ý đến, đây cũng chính là nguyên nhân khiến chúng ta quen gọi những kẻ quyền cao chức trọng là “nhân vật lớn”, còn gọi những người có địa vị thấp hèn là “nhân vật nhỏ”. Có thể thấy, phía sau tấm danh thiếp bé nhỏ thể hiện cả một thế giới to lớn. Mỗi tấm danh thiếp đại diện cho một cuộc đời. Nếu không có thân phận tô điểm bên ngoài, thì tất cả mọi người đều bé nhỏ, vì vậy, quyền lực và danh vọng của một người là “vật ngoài thân” gắn liền với bản chất nhất và khó từ bỏ nhất của chúng ta. Vậy làm thế nào để khoe được cái vật ngoài thân này với người đời? Xin mời in một hộp danh thiếp thích hợp với mình, dòng họ danh thiếp chúng tôi có loại hình vô cùng phong phú, có bao nhiêu loại đời người thì có bấy nhiêu loại danh thiếp.

Nhìn bề ngoài có vẻ danh thiếp bắt nguồn từ nhu cầu giao thiệp trao đổi, nhưng một người bình thường sẽ không hiểu được khởi nguồn của danh thiếp. Gần đây chủ nhân của tôi là Chu Đại Vỹ vừa mới thăng nhiệm chức thư ký Thị trưởng Ủy ban nhân dân thành phố Đông Châu, nhân đọc sách sử mới tình cờ phát hiện danh thiếp bắt nguồn từ Trung Quốc. Từ thời Tần Hán, khi mọi người thăm hỏi yết kiến đã bắt đầu dùng danh thiếp để thông báo danh tính. Nhưng lúc đó còn chưa có giấy, cho nên danh thiếp thời đó được cắt bằng tre, gỗ. Phía trên ghi họ tên của mình, thời Tây Hán gọi là “yết”, thời Đông Hán gọi là “thích”.

Từ sau khi Thái Luân phát minh ra giấy, giấy dần dần thay thế tre gỗ, danh thiếp bắt đầu làm bằng giấy, cũng lần lượt đổi cách gọi thành “danh”, “danh chỉ”... Từ đời Đường về sau gọi là “môn trạng”, là vật tầng lớp quan lại dùng khi trình diện. Thời Minh Thanh danh thiếp còn có một tên gọi là “thủ bản”, dùng khi cấp dưới diện kiến cấp trên hoặc học sinh diện kiến thầy. Thời Dân Quốc, Trung Quốc bắt đầu tiến hành mở cửa giao lưu buôn bán với phương Tây, danh thiếp của phương Tây cũng theo đó du nhập vào Trung Quốc. Danh thiếp phương Tây đều dùng phương pháp tỷ thức hoàng kim để tạo thành, người phương Tây cho rằng, danh thiếp hình chữ nhật là đẹp nhất, vì thế người Trung Quốc cũng bắt đầu dùng phương pháp đó để tạo ra danh thiếp. Danh thiếp cũng giải thoát khỏi hình thức cũ dùng bút viết, chuyển sang dùng phương pháp in ấn.

Danh thiếp đã có lịch sử lâu đời như vậy, đương nhiên cũng không thiếu gì những giai thoại thú vị. Trong màn thứ sáu Gian đảng thương hòa vở kịch truyền kỳ lịch sử Tinh trung kỳ do Phùng Mộng Long đời Minh viết về vị anh hùng Nhạc Phi đời Nam Tống bị tên giặc bán nước Tần Cối mưu hại có một tình tiết thế này: “Gian đảng Hà Chú, La Nhữ Tập, Vạn Kỳ Tiết cùng bước vào cửa bái kiến Tần Cối, cùng thương nghị về chuyện giải hòa với quân Kim. Trên danh thiếp của chúng một tên ghi là ‘vãn sinh Hà Chú’, một tên viết là ‘môn hạ vãn học sinh La Nhữ Tập’, một tên viết là ‘môn hạ mộc ân tẩu khuyển Vạn Kỳ Tiết’, kết quả Hà Chú phải tự hổ thẹn mà than rằng: ‘Đã ước định là cùng ghi quan hàm là vãn sinh, tại sao còn thêm ‘môn hạ vãn học sinh’, ‘mộc ân khuyển phục’? Làm vậy chẳng phải biến ta thành kẻ không tốt sao?” Chỉ vỏn vẹn một câu nói, Hà Chú đã lật tẩy được bộ mặt của hai kẻ tiểu nhân bợ đỡ nịnh hót, quả là quá sống động, quá thần tình.

Trong cuốn tiểu thuyết cuối đời Thanh Tiếu bì thoại do Tử Ngô Nghiên sáng tác cũng có một đoạn rất thú vị về danh thiếp, đoạn văn viết thế này: Danh thiếp của người nước ngoài chỉ lớn khoảng một hai tấc, danh thiếp của người Trung Quốc đến năm sáu tấc. Danh thiếp dùng trong quan trường và giao thiệp với người nước ngoài còn lớn hơn, chữ viết thì to như đầu ngón tay, không biết có hàm nghĩa gì. Danh thiếp của ca kỹ nổi tiếng Thượng Hải cũng viết bằng cỡ chữ rất lớn, hầu như chiếm trọn mặt danh thiếp. Có người phương Tây một hôm đến chỗ ở của một ca kỹ nọ, trong lúc nói chuyện nhìn thấy danh thiếp của ca kỹ, lấy làm ngạc nhiên hỏi: “Danh thiếp của các cô tại sao ghi chữ to như vậy?” Cô ca kỹ đáp: “Như vậy mới có thể dùng để kéo khách đến với mình.” Người phương Tây thở dài nói: “Hóa ra các cô tiếp đãi khách cũng giống như quan trường tiếp đãi chúng tôi.”

Chắc mọi người không ngờ được một tấm danh thiếp nhỏ bé lại có thể phản ánh được muôn hình vạn trạng như vậy đúng không! Tôi hoàn toàn không có ý đề cao thân phận của họ hàng danh thiếp chúng tôi đâu, dù loài người không ai không lo lắng cho thân phận của mình, câu chuyện chủ yếu hôm nay tôi muốn kể là khi chủ nhân của tôi Chu Đại Vỹ vừa lên làm thư ký Thị trưởng Lưu, lần đầu tiên đến cửa hàng in để in danh thiếp cho mình, câu chuyện nghe có vẻ khá hấp dẫn.

Gần Ủy ban nhân dân thành phố Đông Châu có một cửa hàng in danh thiếp được các công chức thường xuyên lui tới, cửa hàng có một cái tên rất kêu là “Bậc thầy danh thiếp”. Từ khi bước chân vào văn phòng Ủy ban nhân dân, Chu Đại Vỹ luôn khao khát có một tấm danh thiếp để trao đổi với người khác, nhưng bản thân chỉ là một nhân viên cỏn con, có danh thiếp cũng không thu hút được sự chú ý của người khác, vì thế từ xưa đến nay hắn chưa từng in. Nay đã là thư ký Thị trưởng, cũng là nhân vật dưới một người mà trên vạn người ở thành phố Đông Châu, đương nhiên phải cần gấp một hộp danh thiếp để xứng tầm với thân phận của mình. Thế là theo kiến nghị của Âu Bối Bối, Chu Đại Vỹ liền đến cửa hàng in có tên là “Bậc thầy danh thiếp” này.

Ông chủ cửa hàng in mặc một bộ đồ truyền thống màu đen, vóc người tầm trung, trên dưới 50 tuổi, mắt nhỏ, mũi tẹt, môi mỏng, để một bộ râu đen dài, nhìn rất giống một thầy bói. Chu Đại Vỹ vừa bước vào, ông chủ liền ra chào hỏi rất nhiệt tình.

Chu Đại Vỹ vênh vang đắc ý nói: “Ông chủ, nghe nói thiếp in ở cửa hàng này rất được các công chức hoan nghênh, nhất định phải có bí quyết gì đúng không?”

Ông chủ hãnh diện nói: “Bí quyết thì không dám nói, nhưng từ Thị trưởng đến Trưởng phòng đều in danh thiếp ở chỗ chúng tôi. Không giấu gì cậu, cửa hàng in chúng tôi không chỉ có kỹ thuật tiên tiến nhất Đông Châu, mà chủng loại cũng đầy đủ nhất. Không chỉ có danh thiếp in offset(1) thông thường, mà còn có danh thiếp in laser màu, danh thiếp in giấy màu, danh thiếp điện tử, danh thiếp kỹ thuật số... đại biểu cho xu thế phát triển của danh thiếp trong tương lai. Chú em, tôi thấy chú chắc là viên chức, chú thích loại danh thiếp nào?”

Chu Đại Vỹ cảm thấy ông chủ có vẻ khoác lác, liền nói thẳng thừng: “Ông chủ, tự tâng bốc mình quá rồi đấy. Theo tôi được biết, làm danh thiếp điện tử rất phức tạp, cần có thiết bị sản suất chuyên nghiệp, càng chưa nói đến danh thiếp kỹ thuật số, dù cửa hàng in của các ông có là ‘bậc thầy danh thiếp’ đi nữa, e cũng chưa chắc có thể sản xuất được hai loại danh thiếp này.”

Ông chủ khẽ mỉm cười, vào nhà cầm ra một chiếc danh thiếp điện tử và một chiếc danh thiếp kỹ thuật số mẫu đưa cho Chu Đại Vỹ, ngạo nghễ nói: “Danh thiếp điện tử của chúng tôi lưu được lượng thông tin rất lớn, bao gồm văn bản, hình ảnh, ảnh động, âm thanh, DVD, VCD, phần mềm... Có thể ghi lại nội dung vào đĩa bất cứ khi nào cần, hơn nữa hình thức cũng rất đẹp, mỗi chiếc danh thiếp đều có một vỏ bọc bằng nhựa đục. Hiện nay có rất nhiều triển lãm, địa điểm lớn đều bắt đầu sử dụng thẻ thông minh để phân biệt thân phận của chủ thẻ, mã nhận diện trong danh thiếp kỹ thuật số của chúng tôi vừa có thể là mã vạch, mã từ đơn giản, vừa có thể là lõi chip thông minh phức tạp. Chỉ có điều giá tiền của hai loại thẻ này cao hơn rất nhiều so với danh thiếp in offset.”

Lần này Chu Đại Vỹ đã thực sự bị ông chủ thuyết phục, hắn tỏ vẻ biết điều nói: “Ông chủ, tôi chẳng qua chỉ là một công chức bình thường, ông giới thiệu cho tôi danh thiếp in offset đi!”

Ông chủ vẫn với giọng đầy tự hào nói: “Danh thiếp in offset của chúng tôi rất phong phú về chủng loại, nào là danh thiếp mạ đồng, danh thiếp màu pha, danh thiếp giấy thơm, danh thiếp bồi, tùy cậu lựa chọn. Hiện nay chủng loại thông dụng nhất mà các công chức hay sử dụng là kiểu bồi nhiều màu, cũng có người thích loại ép chữ nhũ vàng, nhũ bạc, có những Cục trưởng còn thích loại danh thiếp mạ vàng, nhìn rất sang trọng quý phái. Tuy nhiên, cậu còn trẻ, đang là thời điểm nở rộ về sự nghiệp, tôi giới thiệu với cậu loại danh thiếp phong thủy chỉ có ở cửa hàng chúng tôi. Chính vì có danh thiếp phong thủy, nên cửa hàng danh thiếp chúng tôi mới được giới công chức yêu thích nhất. Tôi nói không ngoa chút nào, mỗi chiếc danh thiếp phong thủy chính là một lá bùa hộ mệnh, một trăm chiếc danh thiếp mỗi hộp là một trăm lá bùa hộ mệnh.”

Chu Đại Vỹ hoàn toàn không ngờ một chiếc danh thiếp cỏn con lại còn liên quan đến cả phong thủy như thế, rất muốn nghe thử những điều kỳ diệu trong đó, bèn làm ra vẻ chân thành nói: “Chả trách cửa hàng của ông chủ được gọi là ‘bậc thầy danh thiếp’, hẳn ông chủ phải là một đại sư phong thủy?”

Ông chủ chớp đôi mắt ti hí giảo hoạt nói: “Trong Trăm năm cô đơn có một câu: ‘Bất cứ thứ gì cũng có sinh mệnh của nó’, ‘tất cả mọi thứ đều đang tìm cách hoán đổi tinh thần của chúng’, chú em, danh thiếp học cũng là một thực thể có sức mạnh tinh thần tương ứng. Ai cũng biết mục đích của việc trao đổi danh thiếp là khiến người xem có ấn tượng sâu sắc, nảy sinh thiện cảm, thích thú không muốn vứt bỏ, thậm chí là cất giữ như vật quý giá, tốt nhất là khiến người khác sau khi xem danh thiếp của mình, có thể nhớ mình mãi mãi. Thực chất tất cả những điều đó không phải là chức năng quan trọng nhất của một tấm danh thiếp, mà quan trọng nhất là chủ nhân của danh thiếp phong thủy có thể thu cát tránh hung, phò trợ sự nghiệp thành công, gia đình hạnh phúc. Vậy thì danh thiếp phong thủy là gì? Chính là vận dụng thiên can địa chi, âm dương ngũ hành, Dịch kinh bát quái phối hợp với đặc tính tiên thiên của chủ nhân, giúp cho danh thiếp được thiết kế thành bố cục khéo léo sao cho bên trong thấm nhuần đạo lý của thiên nhân hợp nhất, phải căn cứ vào ngũ hành hỷ kỵ trong bát tự sinh thần của mỗi người để quyết định sắc điệu chủ yếu và sắc điệu thứ yếu để bố trí một cách khoa học phông chữ, màu sắc và vị trí của họ tên, tên cơ quan và số điện thoại, danh thiếp như vậy khi trao đổi sẽ phát sinh sức mạnh tinh thần rất lớn, tiến đến đạt được công hiệu thiên thời địa lợi nhân hòa.”

Ông chủ cứ thao thao bất tuyệt khiến Chu Đại Vỹ cảm thấy bán tín bán nghi, nghĩ bụng, chả trách cửa hàng danh thiếp này đắt khách đến thế, quả nhiên là có ẩn giấu huyền cơ, đã từng có nhiều công chức đến đây in danh thiếp, chắc chắn đa số đều đến vì danh thiếp phong thủy, ai chẳng muốn sự nghiệp hưng vượng, quan vận hanh thông. Nhưng tai nghe là sai, mắt thấy mới là thật, vẫn phải kiểm chứng xem có ai từng in danh thiếp phong thủy mà thăng quan, phát tài thì mới tin được.

Nghĩ vậy Chu Đại Vỹ xảo quyệt hỏi: “Ông chủ, có ai làm chứng không?”

Ông chủ thấy Chu Đại Vỹ lung lay, bèn mang ra một quyển danh thiếp vừa to vừa tinh xảo đưa cho Chu Đại Vỹ rồi nói: “Người anh em, cậu đã là người của Ủy ban nhân dân thành phố, chắc chắn có quen biết một số người trong đó, cậu xem người này trước khi đến đây chỉ là một Phó phòng Nhân sự, vậy mà từ sau khi dùng danh thiếp phong thủy do tôi thiết kế, đã nhanh chóng thăng chức lên Trưởng phòng, hiện đã là Phó Cục trưởng rồi.”

Chu Đại Vỹ quả thật có quen người này, đúng là từ Phó phòng thăng nhiệm lên Phó Cục trưởng chỉ trong vòng chưa đầy ba năm. Hắn ngạc nhiên hỏi: “Ông chủ, vị Phó Cục trưởng này tôi có quen, nhưng danh thiếp khi ông ta làm Phó chủ nhiệm nhìn đâu có gì đáng chú ý chứ?”

Ông chủ cười ha hả nói: “Đáng chú ý quá đi ấy chứ, trong bát tự của chủ nhân tấm danh thiếp này ngũ hành thiếu Mộc, khi thiết kế tôi đã dùng màu nâu và màu xanh thuộc Mộc là màu nền chủ yếu. Phông chữ đều dùng màu đen, vì màu đen thuộc thủy, thủy sinh mộc. Phông chữ họ tên, tôi sử dụng chữ in nghiêng dài mảnh mang tính chất của Mộc, cũng có thể khởi tác dụng bổ sung cho Mộc. Ngoài ra trên vị trí họ tên, tôi bố trí họ tên trên phương vị Tốn của danh thiếp, mà phương vị Tốn ngũ hành thuộc Mộc, vừa khéo có thể bổ sung cho ngũ hành của chủ nhân. Bốn tầng hiệu ứng cùng phát huy tác dụng, vừa khéo bổ sung đủ Mộc. Ngũ Hành được cân bằng, tự nhiên sự nghiệp sẽ hanh thông.”

Chu Đại Vỹ cuối cùng đã bị ông chủ thuyết phục hoàn toàn, hắn lại lật xem trang thứ hai, giật nảy mình khi nhìn thấy danh thiếp của Dương Hằng Đạt, Trưởng phòng Tổng hợp 2 và vừa thăng nhiệm Phó chủ nhiệm văn phòng Ủy ban nhân dân thành phố, không tránh khỏi phải thầm kinh ngạc, hắn cố tỏ vẻ thản nhiên hỏi: “Ông chủ, có thể nào ông họ Dương này từ Trưởng phòng thăng lên Phó chủ nhiệm, cũng là được hưởng lợi từ danh thiếp phong thủy sao?”

Ông chủ nói toạc móng heo: “Đương nhiên rồi, bát tự của chủ nhân tấm danh thiếp này ngũ hành thiếu Thủy, để bổ sung cho tiên thiên ngũ hành của người này, khi thiết kế tấm danh thiếp tôi đã sử dụng nền trắng chữ đen, vì trắng thuộc Kim, đen thuộc Thủy, Kim sinh Thủy. Trên phông chữ họ tên tôi sử dụng phông chữ vàng hổ phách in đậm, lấy ý ‘Thủy chủ béo’. Trên phương vị trí chữ họ tên, tôi bố trí họ tên trên phương vị Khảm của tấm danh thiếp, vì Khảm là phương bắc, chủ Thủy. Ba loại hiệu ứng cùng phát huy tác dụng, ông ta đương nhiên sẽ đón lợi tránh hại, thuận buồm xuôi gió.”

Những ví dụ sống động sờ sờ không thể không khiến Chu Đại Vỹ phải tâm phục khẩu phục, khi hắn đang vừa cân nhắc có nên nói bát tự sinh thần của mình cho ông chủ hay không vừa lật xem tập danh thiếp phong thủy, bỗng nhiên nhìn thấy ở hai trang cuối cùng là danh thiếp của Bành Quốc Lương, Ôn Hoa Kiên, Trần Thực và Hồ Chiếm Phát, rõ ràng đây là danh thiếp phong thủy in trước khi họ bị song quy. Chu Đại Vỹ dừng lại ở mấy tấm danh thiếp này rồi bỗng cười lên ha hả, ông chủ không hiểu ra sao, ngơ ngác nhìn hắn. Chu Đại Vỹ chỉ vào mấy tấm danh thiếp này tiết lộ bí mật, ông chủ hiểu ngay vấn đề, thẹn đỏ mặt.

Chu Đại Vỹ gập cuốn danh thiếp được đóng rất tinh tế đẹp mắt lại rồi khẽ mỉm cười nói: “Ông chủ, cảm ơn lời giới thiệu của ông, thật khiến tôi được mở rộng tầm mắt, cửa hàng danh thiếp của các ông đã được cho là nơi danh thiếp đầy đủ chủng loại nhất thành phố Đông Châu, chắc chắn phải có danh thiếp bảo vệ môi trường đúng không, in cho tôi hai hộp danh thiếp bảo vệ môi trường.”

Ông chủ biết mình vừa lộ vai hề, để lấy lại thể diện, ông ta hồ hởi đưa bút và giấy cho Chu Đại Vỹ và nói: “Đương nhiên là có, ở chỗ chúng tôi có danh thiếp giấy tái chế chất lượng cao. Nếu cậu muốn in, xin mời viết họ tên, cơ quan, số điện thoại ra đây.”

Chu Đại Vỹ thong thả viết: “Chu Đại Vỹ, thư ký Thị trưởng Ủy ban nhân dân thành phố Đông Châu”. Ông chủ nhìn thấy liền tròn mắt khúm núm nói: “Tuổi trẻ tài cao! Quả đúng là tuổi trẻ tài cao!”

Chu Đại Vỹ nhìn chăm chú vào mấy chữ “thư ký Thị trưởng” một lúc, cảm thấy có vẻ không phù hợp, trong lòng hắn có chút không nỡ cắt bỏ hai chữ “Thị trưởng”.