Ngày 23 tháng 11

Con trai ông Hiệu-trưởng chúng tôi, trong một trận tấn công vào đồn địch, đã ngã trong danh-dự. Vinh thay cái chết của người thanh-niên yêu nước !

Bởi thế người cha đau khổ ấy có muốn nhớ con, chỉ còn cách là ngày ngày lượn qua cổng trại, ngắm binh sĩ ra vào. Nhất là những ngày quốc lễ, có diễu binh, thì dù bận thế nào, dù xa đến đâu, người ta cũng thấy ông có mặt.

Bữa chiều qua, một đoàn chiến-sĩ vừa đi tảo thanh đâu về, qua cửa trường, kéo theo sau một đoàn trẻ nhỏ. Bọn chúng tôi đủ mặt, đứng lố nhố trên hè nhìn theo : anh Tôn cái đầu to lớn lắc lư, miệng nhồm nhoàm ngoạm bánh, anh Bích quần lành áo tốt đứng cạnh anh Côn lúng túng trong cái áo quá khổ, cả anh Tư Húi, anh Vân, anh Sỹ đầu trọc tếu, anh Pha bộ mặt gân gổ… Tất cả bọn chúng tôi đứng trố mắt ra nhìn.

Bỗng có tiếng cười khanh khách : thì ra anh Pha nhạo một người lính chân bị thương, đang đi khập khiễng. Nhưng tiếng cười bỗng ngừng bặt. Một bàn tay đặt lên vai làm anh câm miệng : ông Hiệu-Trưởng đã đứng sau lưng anh ta lúc nào không biết, nét mặt nghiêm nghị và lạnh lùng như sắt đá : « Này con ! con có biết rằng chế nhạo một người lính như thế là hèn nhát không ? Mà lại là người lính bị thương đi trong hàng ngũ, thì lại càng hèn lắm nữa ».

Anh Pha đỏ bừng mặt lên, lúng túng toan tìm câu chống đỡ thì ông đã lại trỏ những người lính xếp hàng tư, nhễ nhại mồ hôi, áo quần tơi tả, đang đi hùng mạnh trên đường, dịu giọng nói tiếp : « Các con ạ ! các con phải kính trọng những người lính kia mới được. Phải mến yêu họ vì họ đem tính mạng để chống với quân xâm-lăng tàn ác, bảo vệ chúng ta ».

Giờ đây, nếu các con được êm-đềm sống dưới mái gia-đình ở một góc trời Nam đất Việt này là công ở những người chiến-sĩ anh hùng ấy. Không có họ, các con đâu có diễm-phúc yên ổn ngồi đây mà học tập với thầy, vui đùa với bạn.

Hy-sinh vì chính-nghĩa, đấu-tranh cho xứ sở, họ ngày đêm sống kinh hoàng ngoài mặt trận, kề bên cái chết sau lưng. Hỏi còn có gì đánh giá được không ? Mà hy-sinh như thế vì ai ? Vì chúng ta. Hy-sinh để đem lại tự-do, cơm áo cho các con, cho tất cả chúng ta ; các con có biết không ? sẵn sàng chết để bảo-vệ cái sống cho giống nòi, còn gì thiêng-liêng hơn những hành-động cao cả ấy !

Họa xâm lăng đe dọa xứ sở trong khi dân-tộc Việt Nam mới trưởng thành, vậy cần phải có những người dũng-cảm ấy để chận đứng mọi mưu mô xâm-lược, đồng thời mưu cầu hạnh-phúc cho toàn dân. Các con sao lại đem lòng rẻ rúng những bậc anh hùng như vậy ?

Những chiến-sĩ ấy cũng chỉ hơn các con chừng năm bẩy tuổi, đã từng đi học, hoặc còn đang đi học như các con, giầu có, nghèo có, thuộc mọi tầng lớp trong xã-hội, ở tất cả các miền kéo đến, cùng mang nặng tấm lòng yêu nước như nhau.

Lớp người này gục xuống, lớp người khác tiến lên, số người tuy thay đổi, nhưng chính-nghĩa không đổi thay… Tất cả phụng-sự dưới một lá cờ, cho một lý-tưởng cao-siêu. Trước đây, và còn mãi nữa, bao nhiêu máu đã đổ để nhuộm thắm sắc cờ…

Bỗng anh Tôn reo lên : « Cờ đây rồi ! »

Quả thật lúc ấy ngọn quốc kỳ đã tới, phất phới tung bay để lộ ra một hàng bội-tinh lóng lánh.

- Nào các con, hãy cùng ta đứng nghiêm chào quốc kỳ !

Viên sỹ quan cầm cờ liếc sang bênh cạnh, nhìn chúng tôi sẽ gật đầu. Bỗng có tiếng nói đằng sau : « Hoan-hô tinh-thần yêu nước của các em ! »

Chúng tôi ngoảnh lại. Đó là một cụ già, ngực đính mẩu huy-chương. Cụ mỉm cười : « Là cựu chiến-binh, già rất cảm-động trước cử chỉ đẹp ấy của các con ! Kẻ nào còn bé đã biết trọng quốc-kỳ, nhớn lên sẽ biết hy-sinh cho xứ sở ! »

Chúng tôi còn đứng lặng nhìn nhau thì ông Hiệu-Trưởng đã nói tiếp : « Trọng quốc-kỳ chưa đủ. Thấy một người lính đi qua, các con phải kính cẩn nhường bước và tự bảo rằng : đây là một anh hùng, sẵn sàng chết để bảo-vệ chúng ta ».