Ngày 19 tháng 12
Chiều hôm nay, khi tan học trời còn sớm, lũ học trò chưa chịu về nhà, rủ nhau ra bãi xa nô nghịch. Đá cầu, đánh quay chán, chúng xoay ra chơi tập trận giả.
Mới đầu còn ném nhau bằng đạn giấy, bằng vỏ chuối, vỏ cam, sau đến dùng sỏi, dùng gạch thay súng đạn. Một vài người đi đường, thấy lũ trẻ chơi đùa dại dột, sợ sẩy ra nguy hiểm, đứng lại ngăn cản. Nhưng không kịp nữa rồi ! Bên kia đường, một ông cụ bỗng rú lên một tiếng, tay bưng lấy mắt, loạng choạng ngã. Cậu bé đi với ông cụ, khóc thét lên.
Mọi người đổ xô lại, nâng ông cụ lên. Thì ra ông vừa bị tụi trẻ ném đá trúng phải mắt, vỡ cả kính. Lũ học trò sô chạy tán loạn. Trong số đó, tôi thấy có anh Tôn, anh Tư Húi và anh Phi.
Một người túm được vài anh, tra hỏi xem ai là thủ phạm. Nhưng chẳng ai nhận cả. Anh nào cũng mặt xám như gà cắt tiết, tíu tít đổ lỗi cho nhau. Riêng anh Phi, chẳng nói chẳng rằng, mặt cứ tái nhợt tái nhạt.
Viên cảnh binh đã tới, giơ tay lên dọa : « Đứa nào ném ? nói ngay ! »
Một bà nói : « Con cái nhà ai mà như lũ quỷ sứ ? Cho nó lên quận, cho biết thân ! Nhất quỷ, nhì ma, thứ ba học trò mà lị… Có thế bận sau mới chừa ! »
Mỗi người xúm vào góp một câu, rồi tra, rồi hỏi, nhưng chẳng ai nhận cả. Tôi thấy anh Tôn huých tay anh Phi khẽ nói : « Nhận đi Phi ! »
- Nhưng tôi nhỡ phải, cứ có định tâm đâu !
- Cũng phải nhận. Đừng để bạn khác bị oan.
- Nhưng tôi sợ lắm !
- Để Tôn nói đỡ cho…
Viên cảnh binh vẫn trợn mắt trừng trừng : « Không đứa nào chịu thú nhận à ? Học trò gì mà hèn thế ? »
Một người nói : « Cứ cho cả lũ lên bóp là xong ! »
- Không biết ông cụ có việc gì không ?
- Mù chứ còn gì nữa ! Mắt kính đâm vào con ngươi thì còn gì là mắt ?
Anh Phi nghe nói lại càng hoảng sợ, đứng dựa vào anh Tôn, tưởng như sắp ngất đến nơi.
- Cứ ra thú đi ! Tôi bênh vực cho !
Vừa nói, Tôn vừa cầm tay anh Phi dắt ra. Vừa trông thấy Phi, người ta đã biết rằng anh là thủ phạm. Vài người giơ tay lên định đánh anh. Anh Tôn vội sấn vào, đứng chắn, không cho phạm đến người bạn. Anh nói : « Các ông người nhớn lại xúm vào đánh một đứa trẻ là thế nào ? »
Viên cảnh binh cầm tay lôi anh Phi vào một cửa hiệu may, mà người ta vừa đưa ông cụ vào băng bó tạm. Tôi cũng theo vào, và nhận ngay ra đó là cụ Phán Ích ở gần nhà tôi ! Cụ đang nằm thẳng trên giường, mùi xoa bưng lấy mắt. Đứa cháu đứng bên cạnh sụt sịt khóc.
Phi nức nở : « Thưa cụ… cháu… cháu nhỡ tay… dại dột… »
Một người nóng tính, túm ngay lấy cổ anh mà dúi mạnh xuống : « Quỳ xuống mà nhận tội ! »
Anh Phi khóc nấc lên, nắm chặt lấy tay ông cụ. Những giọt nước mắt thi nhau chảy xuống bàn tay ông. Thấy anh biết hối lỗi, cụ Phán giơ bàn tay xương xẩu ra sờ soạng, rồi xoa đầu anh mà bảo : « Cháu nhỡ, ta biết ! Thôi về đi, kẻo mẹ cháu mong. Ta chỉ hơi đau thôi chứ không hề gì ».
Trên đường về, cha tôi hỏi : « Như con, trong trường hợp ấy, con có can đảm thú tội hay không ? »
Tôi trả lời rằng có. Cha tôi tiếp : « Thế con giữ lấy lời nhé ! »
Tôi mạnh dạn trả lời : « Thưa Ba vâng ! Con xin nhớ ! »
