Saigon ngày 28 tháng 6

« Chú Thành kính mến,

« Thưa chú, cháu mừng rỡ báo tin chú biết rằng cháu đã trúng tuyển kỳ thi Tiểu học vừa qua để chú mừng cho cháu. Hẳn chú đang mong tin cháu của chú đấy nhỉ ?

« Sau đây cháu xin thuật ngày vào thi cho chú nghe :

« Chẳng nói chú cũng rõ trước ngày vào thi, cháu hồi hộp thế nào ? Tay vẫn cười vẫn nói mà trong óc cháu ngổn ngang vì những chuyện thi cử. Lần đầu tiên ra thi tài đọ sức với người, chú bảo cháu của chú không lo làm sao được ?

« Thế rồi cái ngày « ghê gớm » ấy cũng tới. Cháu đã lo xếp đặt đồ dùng từ trước, vậy mà cứ có cảm tưởng như còn thiếu sót cái gì. Chú thím Phúc ở Mỹ Tho, rồi vợ chồng chú Khang ở Biên Hòa, các cô, các chú, đến chơi, người khuyên cái nọ, người chúc điều kia, làm như cháu thi cử nhân hay thi Tiến sĩ ấy, chú ạ.

« Đến hôm thi, vào trong lớp ngồi rồi, bao nhiêu nỗi lo sợ bỗng biến đâu mất cả, chú ạ. Là vì cháu thấy cũng buồng học, bàn ghế, bảng đen như ở trường nhà, có gì là khác đâu ! Trong phòng cháu, cũng được vài anh cùng lớp, lác đác mỗi người một chỗ. Còn những thí sinh khác, thì cũng như chúng cháu, ngây thơ, hồn nhiên lắm. Chúng cháu thân nhau ngay.

« Nhìn các vị giám khảo cháu càng yên dạ. Các vị ấy cũng chẳng khác gì thầy giáo cháu, cũng cái nhìn dịu dàng, giọng nói hiền từ ấy, không dữ dội như chúng cháu đã tưởng.

« Bài đầu là Chính Tả, viết bài « Đoàn Kết », đại ý hô hào toàn dân phải xiết chặt hàng ngũ, trên dưới một lòng để diệt giặc trong thù ngoài. Có một vài chữ khó không đáng kể, còn 4 câu hỏi, cháu làm được cả.

« Bài Luận là một câu tục ngữ : « LÁ LÀNH ĐÙM LÁ RÁCH ». Nghĩa đen và nghĩa bóng chẳng có gì là khó, chỉ còn lo tìm thí dụ cho sát. Cháu lấy chuyện giúp đỡ đồng bào di cư để chứng minh. Chả biết cháu làm có hay hay không, chỉ thấy giám khảo dừng lại, gật gù đọc, xem chừng thích lắm.

« Cháu chỉ còn lo bài tính buổi chiều. Cũng may, mấy câu hỏi trên đề, cháu làm được ngay, xem lại kỹ càng rồi chép vào giấy. Bài tính dưới về phân số, cháu mới tìm thấy một đáp số trên thì đã đến giờ thu bài. Cháu lo quá, trống ngực đánh bằng trống làng, suýt phát khóc chú ạ.

« Nhưng cháu không kịp lo nữa, vì đầu bài câu hỏi Thường Thức đã ra. Thấy toàn những bài trong chương trình đã học, cháu mừng quá. Trong lúc chép đầu bài, bỗng cháu có cảm tưởng như là quên hết cả, óc rỗng tuếch như không còn một chỗ. Nhưng đến lúc viết đến đâu thì lại nhớ đến đấy, thế có lạ không, thưa chú ?

« Lúc nào vấn đáp, đọc xong bài Tập đọc « Trưng cầu dân ý », giám khảo hỏi có một câu : « Nước ta theo chính thể nào ? » Cháu trả lời : « Nước Việt Nam sau ngày Trưng cầu dân ý theo chính thể Cộng Hòa ». Giám khảo gật đầu. Đến khi hát thì khỏi phải nói. Bài « Việt Nam thống nhất ». Cháu vẫn hát theo máy truyền thanh ở nhà, nên cất tiếng lên, thầy nào cũng khen.

« Bốn hôm sau, có kết quả. Chao ôi ! Cháu tưởng mọc cánh lên được khi thấy tên : « CAO NGUYÊN DŨNG » trên bảng. Cháu cố giữ vẻ nghiêm trang mà chân tay cứ múa lên. Cháu muốn vồ lấy mọi người, hét vào tai họ : « Tôi đỗ đây, tôi đỗ đây ! »

« Các bạn thân của cháu, như anh Sinh, anh Tôn, anh Tý, anh Phi, anh Sỹ cũng đỗ cả. Thưa chú, có nhớ anh Pha không ạ, anh bạn ngỗ ngược ngày xưa, mà đã có lần cháu thưa chuyện cùng chú. Anh ta cũng đỗ kỳ này, mà đỗ hạng Bình cơ chú ạ. Lúc má anh ta ra đón cứ ôm lấy anh mà khóc rưng rức…

« Nhưng thú nhất phải là anh Sỹ. Má anh hy sinh nghỉ hẳn một buổi hàng để chầu chực xem bảng. Lúc thấy anh có tên rồi, hai mẹ con tất tả kéo nhau đến nhà thầy giáo cảm ơn.

« Lớp cháu trượt có 4 anh, toàn những anh thường ngày lười biếng. Thôi chẳng còn phàn nàn « học tài thi phận » vào đâu nữa. Được kết quả rực rỡ như thế thầy giáo cháu hẳn cũng hài lòng, bõ công dạy dỗ bấy lâu.

« Lúc đi về, cháu ưỡn ngực nhìn ngang nhìn ngửa, tưởng chừng như khách đi đường sẽ nhìn cháu mà thán phục ngợi khen. Nhưng không, họ đều lặng lẽ bước nhanh, hoặc nhìn cháu bằng con mắt thản nhiên, có tức không hả chú ?

« Chú ơi ! Chú ơi ! hôm nay thuật lại mấy giòng này một niềm vui chan chứa lại dạt dào dâng lên, khiến cháu xúc động vô cùng. Chú khen cháu của chú đi ! Chú mừng cháu của chú đi !

« Nhưng thưa chú, kỳ thi này qua rồi, cháu lại lo kỳ thi đệ thất sắp tới làm sao được vào trường Trung Học mới thỏa lòng mong ước của Ba Mợ cháu.

« Kính chúc chú vui mạnh luôn và cháu mong được lên thăm chú kỳ hè này ở Ban Mê Thuột.

« Cháu yêu của chú vẫn cố gắng học hành.

« DŨNG »