Ngày 10 tháng 1

Mọi sáng anh Côn vẫn đến rủ tôi đi học, vì anh ở ngay đằng sau nhà tôi. Thầy anh mở một cửa hiệu nhỏ chữa xe đạp.

Anh người nhỏ bé, yếu đuối, cặp mắt buồn rầu, sợ sệt, luôn mồm nói câu « xin lỗi ». Anh tuy thế xem ra mà chịu khó học đáo để.

Chờ anh mãi không thấy, tôi cặp bước ra, thì thấy anh lại, một bên má tím bầm, mắt còn ngấn lệ. Thì ra anh vừa phải đòn. Anh phải đòn là sự thường lắm. Cha anh nát rượu nên đánh đập anh luôn, lắm khi chỉ vì những cớ không đâu mà anh bị những trận đòn thừa sống, thiếu chết.

Không buổi chiều nào mà thầy anh không say bét nhè. Cứ ở trường về, thấp thoáng bóng cha là anh chết khiếp đi rồi, sẵn sàng chờ vài chiếc bạt tai hay mấy câu chửi rủa.

Gặp cơn say của cha anh thì hãi lắm ! Đi học về muộn cũng phải đòn mà về sớm cũng phải đòn, nghĩa là khi ấy phải có cớ gì đánh đập anh, hay ít ra cũng quăng sách quăng vở, hò hét vài câu thì cha anh mới yên. Nó đã thành cái lệ, mà trong bao nhiêu năm rồi, anh phải cắn răng chịu đựng. Tội nghiệp má anh ! Có thương con cũng chỉ đành khóc vụng, khóc thầm !

Do đó, anh trở thành nhút nhát, ra đường sợ từ đứa bé trở đi. Nhiều khi, anh đến trường mặt mày thâm tím, mắt sưng húp lên vì khóc. Nhưng không bao giờ, chưa bao giờ, người ta thấy anh tỏ lời kêu ca, oán hận cha.

Có lần thầy giáo thấy sách anh rách nát, hỏi anh. Anh sợ hãi, run bắn người lên, đứng dậy thưa : « Thưa thầy… thưa… con chót nhỡ tay… »

Nhưng tất cả chúng tôi đều biết là anh không nói thật, muốn che lỗi cho cha, và riêng tôi, tôi cảm thấy thương anh vô hạn. Nhất là hôm em Huyền tôi nghe thấy thầy anh quát tháo chửi mắng rầm rĩ rồi cầm roi đuổi anh khắp xóm, chỉ vì anh cứ nhũng nhẵng xin tiền mua quyển Địa-Lý.

Ấy cũng bởi bê tha chè rượu mà thầy anh chẳng chịu làm ăn gì cả phải đóng cửa hàng. Có mấy chiếc xe đạp cho thuê, cứ bán dần bán mòn để lấy tiền ăn, rồi đến hết cả, đành nằm khoèo, chờ cái đói sau lưng.

Bởi thế, anh thường đến trường với cái dạ dày lép kẹp. Thỉnh thoảng được anh Tôn chia cho mẩu bánh, hoặc cô giáo cũ thưởng cho ít tiền ăn quà. Thế thôi.

Nhưng cũng chẳng ai biết anh đói, vì có bao giờ anh phàn nàn rằng thầy anh để tiền uống rượu, không đong gạo đâu !

Một đôi lần, lúc tan học, thầy anh đi đâu về ngang qua, đứng đón anh, quần áo sốc sếch, đầu tóc rối bù.

Anh Côn nhác trông thấy bố sợ xanh mặt đi ! Nhưng anh cũng cố thu lấy can đảm, làm bộ mặt tươi tỉnh. Thế là cha anh lừng lững đi trước, chẳng hỏi con lấy một lời, còn anh cắp cặp thất thểu đi sau.

Khổ thân anh, sách vở đã thiếu thốn, lại bị cha quẳng xé luôn, anh khâu, anh dán mãi cũng không kịp. Anh hết mượn sách người này đến người khác. Được cái anh Tác, anh Tôn cũng sẵn lòng với anh không thì anh cũng chẳng biết xoay dở thế nào.

Quần áo anh mới lại tang thương ! Vá đằng trước thì rách đằng sau, lắm khi phải lấy ghim băng mà gài cho kín, trông đến là thiểu não.

Tuy vậy mà anh chăm chỉ lắm, luôn luôn cố gắng, ít khi chịu nghỉ học. Chưa bao giờ tôi thấy anh bỏ bài không làm, hay không học. Giá có hoàn cảnh như ai, thì tương lai anh cũng chẳng đến nỗi nào.

Sáng hôm nay, trông thấy anh bên má tím bầm, tôi biết ngay mà không dám hỏi, sợ anh tủi thân. Nhưng lúc anh đến trường, thì chúng bạn xúm lại lục vấn : « Thầy « đằng ấy » lại say rượu rồi « choảng » chứ gì ? »

Anh đỏ mặt lên mà cãi : « Bậy nào ! tôi ngã đấy chứ ! Hỏi Dũng xem ».

Nhưng lúc giờ chơi, có người bắt gặp anh đứng ở góc sân, đang chùi nước mắt !

Tội nghiệp anh ! tôi thương anh quá. Ngày mai, các anh Sinh, Tý, Ninh… đến chơi, tôi phải rủ anh nhập bọn mới được. Tôi sẽ nói với mẹ tôi làm bánh để cùng ăn. Tôi sẽ chọn mấy cái tranh đẹp, mấy quyển sách vui để tặng riêng anh.

Thôi thì cũng cố làm cho anh được hưởng một giờ vui với bạn, cho bõ những lúc anh sống âu sầu bên người cha hung dữ !