Ngày 30 tháng 6

Trưa hôm nay, chúng tôi tụ tập tất cả ở nhà trường lần cuối cùng trước khi chia tay vĩnh biệt.

Một lát thầy vào lớp. Lần đầu tiên thấy thầy vận y phục như đi dự ngày đại hội. Thầy đưa mắt nhìn chúng tôi suốt lượt, rồi rầu rầu nét mặt mà bảo : « Các con ơi ! Thầy ăn mặc thế này các con chớ lấy làm lạ vì thầy muốn cho buổi họp mặt cuối cùng của thầy trò ta được long trọng ».

Chúng ta đã cùng nhau chung sống một niên học. Giờ đây sắp phải chia tay, ta hãy xa nhau cho vui vẻ. Riêng thầy, thầy rất buồn lòng không được gần các con nữa.

Thầy ngừng lại trong giây lát như để nén cơn cảm xúc đang rào rạt trong lòng, rồi nói tiếp : « Còn như kỳ thi năm nay đỗ được nhiều như vậy, thật là điều đáng mừng cho các con, mà cũng là cái phần thưởng quí báu cho ta. Nhất là anh Pha, anh Sỹ, anh Bích biết sửa đổi, lại đỗ được cao, thì trong đời ta, thật chẳng biết còn điều gì ân hận. Trong năm vừa qua, nếu một đôi khi thầy quá nóng đến nỗi phải mắng, phải phạt các con, các con cũng đừng để tâm giận thầy mà tội nghiệp ».

Tất cả chúng tôi nhao nhao lên : « Thưa không ạ ! thưa không đời nào ạ… Thầy muốn cho chúng con hay, đâu chúng con dám giận ? »

- Cám ơn các con… để thầy nói… Vậy nếu quên đi cho thầy thì tốt lắm. Sang niên học mới, các con mỗi người một ngả, chẳng còn được cùng nhau ngồi đây nữa, nhưng lúc nào lòng thầy cũng tưởng nhớđến các con. Các con hãy về nghỉ hè cho vui vẻ. Những anh đỗ thầy có lời mừng. Một vài anh chẳng may trượt, thầy khuyên cố gắng, nhưng dù đỗ, dù trượt, dù làm thầy hay làm thợ, các con cũng nên ăn ở làm sao cho phải đạo làm người, phải cố gắng thế nào cho thành người hữu ích, xứng đáng với lòng kỳ vọng của các bậc tiền nhân. Có thế, thầy dù ở nơi này hay đổi đi nơi khác, được tin các con biết giúp ích cho quốc gia, dân tộc, thầy cũng được vui lòng. Các con tuy nhỏ bé mặc dầu, tương lai nước Việt chúng ta trông mong ở đám học sinh chúng con nhiều lắm đấy. Thầy chỉ muốn nói có thế thôi, các con nên ghi nhớ lấy, và có về, cho thầy gửi lại chào thầy mẹ ở nhà.

Nói rồi thầy đi thẳng xuống dưới lớp như còn lưu luyến chưa nỡ rời đám học trò yêu. Chúng tôi nhìn thầy cảm động. Có anh thò tay ra vuốt áo thầy ; có anh giở sách xin thầy chữ ký.

Anh Tôn đứng lên, hai tay dâng biếu thầy tập ảnh của chúng tôi, rồi xin phép cho mỗi đội hát một bài để chào thầy. Thầy gật đầu ưng thuận. Thế là trong lớp vang lên những lời ca nhịp nhàng, thắm thiết…

Hát xong, thấy thầy sắp sửa bước ra cửa, chúng tôi đứng cả lên, đồng thanh nói : « Lạy thầy ạ, chúc thầy mạnh luôn ạ ! »

Xem chừng thầy cảm động lắm vì thấy tay thầy cầm mũ run run. Thầy đưa mắt nhìn khắp lượt chúng tôi một lần nữa, ngừng lại một giây về phía tôi mà mỉm cười. Lần đầu tiên tôi thấy thầy cười. Mà nụ cười ấy mới chua xót làm sao !

Đợi thầy ra khỏi, chúng tôi mới kéo nhau xuống. Dưới sân cũng đông nghịt những phụ huynh học sinh đang đón con, đợi cháu. Mấy cô giáo bị lũ trò nhỏ vây quanh, gỡ tay đứa nọ thì đến đứa kia lại níu lấy ; rồi cứ bi ba bi bô « Chào cô ạ, chào cô ạ », ầm ỹ cả lên.

Tôi hồi hộp tiến lại gần cô giáo Ngọc Hồng. Từ buổi gần cô, cô đã đem lại cho tôi một nguồn sinh lực mới, khiến tôi có đủ sức chống chọi với những nỗi chán nản hàng ngày. Tôi muốn chúc cô được luôn luôn vui mạnh và hứa không bao giờ quên cô, nhưng trước mặt cô, tôi bỗng cảm động không nói được nên lời.

Khắp sân vang lên lời chào vĩnh biệt. Chỗ này « Anh về nhé ! Sang năm nhé ! », chỗ kia « viết thư cho tớ nhé ! »

Mọi người bịn rịn quyến luyến, chẳng muốn rời nhau, hầu như quên hết mọi sự giận hờn, thù ghét trong năm. Vân mọi khi vẫn ghen với anh Sinh, vậy mà cứ quấn lấy anh, dặn đi dặn lại có rỗi về quê anh chơi.

Tôi thờ thẫn giơ tay chào tất cả mọi người. Tôi bắt tay anh Tư Húi để nhìn anh làm « mắt lác » lần cuối cùng, rồi tôi đến chào anh Phi, anh Tý. Phi tặng tôi một cái quạt kiểu Nhật do chính tay anh vẽ, có một cái tem Nhật Bản dán ở giữa, với hai chữ « MẾN DŨNG » kẻ bằng màu lơ.

Tội nghiệp anh Ninh ! Cứ níu lấy anh Tôn mà rơm rớm nước mắt, trong khi các bạn khác cũng vây chặt lấy anh, mà săn đón hỏi han.

Tôi chờ anh Tôn ra đến đầu phố, lúc anh chỉ còn có một mình mới lại gần để biếu anh tấm hình mới chụp của tôi. Hai chúng tôi cứ nắm lấy tay nhau, bịn rịn, nước mắt chảy vòng quanh.

Một lát sau, anh cố gượng cười bảo tôi : « Thôi Dũng về cho mạnh khỏe nhé ! Nhớ Tôn luôn nhé ! »

Rồi anh lùi lũi bước đi. Tôi còn đứng lại nhìn anh đi khuất, rồi lại nhìn ngôi trường học vắng tanh mà tưởng như đời tôi từ nay chẳng còn sinh thú, bởi đã mất đi biết bao hình bóng thân yêu.

Nước mắt tôi lúc nãy đọng ở trên mi, giờ chảy đầm đìa trên má.

Saigon 1955-1956