Ngày 24 tháng 12

Lớp học không một tiếng động. Mọi người đem hết tinh thần chú ý vào bài thi Đức-Dục, về lòng tương trợ. Tôi còn đang mải tìm câu thí dụ, thì bỗng có tiếng gõ cửa nhè nhẹ, rồi ông Hiệu Trưởng bước vào, tay cầm tờ báo.

Ông ra hiệu cho chúng tôi ngồi xuống, trao đổi vài câu gì với thầy giáo không rõ, rồi quay lại chúng tôi, ông cất giọng nói : « Này các con ! hãy tạm dừng bút vài phút đồng hồ, nghe ta nói chuyện này… »

Chúng tôi ngạc nhiên, hạ cả bút xuống, nghiêm chỉnh ngồi ngay ngắn.

- Các con ạ, các con hẳn đã xem báo, hoặc được nghe kể lại cái thiên tai khủng khiếp vừa xẩy ra cho đồng bào chúng ta ở miền Huế. Đó là một trận bão lụt ghê gớm nhất chưa hề có trong lịch sử, chỉ có hai ngày đã giết hàng chục người, cuốn trôi hàng trăm trâu bò, đánh đổ hàng ngàn nhà cửa… Hàng vạn con người hiện nay không có cơm ăn, nhà ở. Đồng ruộng mênh mông những nước, tài sản gây dựng hàng bao nhiêu năm bị phá sạch trơn…

Một vài tiếng suýt soa nổi lên. Ông Hiệu trưởng ngưng lại một giây như để nén cơn cảm xúc, rồi rầu rầu nét mặt kể tiếp : « Trong khi các con yên ổn ngồi đây học tập, chốc nữa về dưới mái gia đình, vui vẻ hội họp quanh mâm cơm nóng rẻo, thì còn một số đông đồng bào của chúng ta ở miền Trung – trong số đó có ông già bà cả, có người ốm trẻ thơ, có cả trăm ngàn học sinh ngây thơ như các con nữa – hiện nay sống cảnh màn trời chiếu đất, cơm không có, áo thì không, sống dở chết dở, nỗi khổ cực không sao tả xiết. Một con ngựa đau, cả tầu không ăn cỏ ».

Chúng ta được diễm phúc sống trong cảnh thanh bình, sung túc, nếu không biết thương xót những người đồng loại thì hóa chẳng bằng giống vật ru ?

Lớp học yên lặng như nặng chĩu một tình thương xót. Mấy chữ « lòng tương trợ » viết trên bảng lúc này như tô một nét vàng son chói lọi. Thầy trò chúng tôi nhìn nhau, lòng rào rạt một nỗi đau xót mênh mang.

Ông Hiệu trưởng ngậm ngùi nói tiếp : « Tiếng than khóc của những người chẳng may mất nghiệp vang dậy cả một góc trời, tiếng kêu ai oán kia từ ngàn xa vọng lại, nghĩ đến mà héo ruột đứt gan. Này đây báo chí đô thành đang kêu gọi lòng từ thiện của tất cả mọi người. Ta nghĩ ngay đến các con. Đây cũng là một dịp để các con làm việc xã hội, đồng thời tỏ lòng yêu nước thương nòi, thực hiện một phần nào những điều thầy giáo con đã giảng dạy ở nhà trường ».

Thầy giáo tôi tiếp lời : « Tôi thay mặt học sinh trong lớp hoan nghênh ý kiến hay đó. Các con ạ, thầy tin rằng các con sẽ hưởng ứng nhiệt liệt lời kêu gọi của ông Hiệu Trưởng để chúng ta có dịp bắt tay vào cái công cuộc rất có ý nghĩa này. Chúng ta học về « lòng tương trợ », nhưng nếu không thực hiện được bằng việc làm thì những điều học ấy có hay đến đâu cũng bằng vô ích. Các con tuy nhỏ, tuy ít, nhưng thầy nghĩ rằng :

« Một cây làm chẳng nên non.

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao ».

« Chúng ta đông người họp lại, thì kết quả chắc chắn sẽ được khả quan. Các con nghĩ thế có phải không ? »

Thầy chưa nói dứt lời, cả lớp đã nhao nhao lên : « Vâng ạ, thầy cho chúng con đóng tiền ạ… »

Anh Tác – vừa được cha cho tiền mua sách – hấp tấp đứng lên : « Con xin quyên 10 đồng ạ. Thầy cho anh Tôn thu ngay ạ… »

Thế rồi mỗi người một câu, lớp học ồn ào như cái chợ. Thầy đập mạnh thước xuống bàn ra hiệu cho im : « Thầy lấy làm vui lòng cho các con biết thương yêu đồng loại và nhiệt thành với công cuộc hữu ích, nhưng cần phải bàn bạc trong vòng trật tự, không được làm loạn lên như thế. Từng anh một, ai có sáng kiến nào hay, thầy cho đứng lên tự do phát biểu ý kiến ».

Anh Sinh giơ tay đứng lên : « Con muốn xin thầy cho cả trường tổ chức « một tuần lễ nhịn quà » để lớn bé chúng con đều được làm việc thiện. Nếu có thể, thì mỗi lớp một hộp tiền riêng để thi đua cho được nhiều. Thưa thầy, nếu cả trường cùng gom lại chắc cũng được món tiền khá… »

Ông Hiệu trưởng ghi chép đề nghị của anh vào sổ tay rồi hỏi : « Thế còn anh nào ý kiến gì khác không ? »

Đến lượt anh Tý : « Thưa, con muốn xin phép các thầy cho từng đội chia nhau ra đi từng khu phố để quyên quần áo ạ. Nhà con đã có xe bò chở củi. Chúng con chở lấy được, không phải thuê mượn gì cả ạ… »

Tiếng vỗ tay lại nổi lên để hoan nghênh sáng kiến của anh Tý.

Nhưng tôi thấy anh Phi không vỗ tay, cứ ngồi im như pho tượng. Vầng trán anh cau lại, anh cắn chặt lấy môi, như có điều gì suy nghĩ mà chưa giải quyết xong.

Rồi tôi thấy anh quả quyết mở cặp, đứng bật người lên, giọng run run nói : « Thưa thầy… con có tập… tập sách tem… Con xin biếu đồng bào để bán lấy tiền sung vào quỹ… »

Có một vài tiếng cười lẻ tẻ nhưng rồi im bặt. Ông Hiệu trưởng ngơ ngác nhìn thầy giáo. Chúng tôi ngạc nhiên nhìn nhau. Thầy giáo nói nhỏ với ông Hiệu trưởng vài câu. Rồi thấy ông Hiệu trưởng đi xuống, âu yếm đặt tay lên vai anh : « Cám ơn con đã có lòng thương xót đồng bào. Nhưng ta không muốn riêng con phải hy sinh cái kỷ vật quí báu của mình. Con cứ giữ lấy, rồi sau đây cùng đóng góp chung vào với anh em trong trường là đủ… »

Chúng tôi cảm động nhìn nhau. Thì ra để giúp đồng bào gặp nạn, anh đã vui lòng xa tập tem quí, vui lòng hiến cả nửa phần hồn lẫn phần xác của mình.

Còn đang xì xào về anh Phi thì thấy anh Tôn giơ tay lên xin nói. Thầy mỉm cười bảo : « À anh Tôn ! chắc con có ý kiến hay thì phải… »

- Thưa thầy, hai ý kiến đưa ra mới rồi đều hay cả. Còn con muốn làm to chuyện hơn một chút nữa : không những để mọi người chú ý đến trường ta, lại chắc chắn kiếm được món tiền khá lớn. Thầy xin phép cho chúng con được tổ chức một buổi chiếu bóng có ca kịch. Phần chiếu bóng thì nghe đâu có phim « Một Tâm Hồn Trong Trắng » loại phim giáo dục hấp dẫn lắm. Còn phần ca kịch thì đã có chúng con xin đảm nhận ; chúng con đã có sẵn mấy vở kịch tố cộng rồi ạ.

Thế là cả lớp vỗ tay rầm lên ; thầy phải hai ba phen làm hiệu mới chịu im…

Hai tuần lễ sau ! Những ai đi ngang qua rạp Độc Lập ở đường Lê Thái Tổ đều thấy hàng ngàn người chen chúc nhau vào lấy vé, dưới tấm băng dài, kẻ rõ mấy hàng chữ lớn : « Buổi Ca kịch chiếu bóng giúp đồng bào miền Trung do học sinh trường Trần quốc Tuấn tổ chức ».