Ngày 16 tháng 11

Cha tôi đã nguôi giận tha thứ cho tôi cũng như bao lần khác. Nhưng thấy tôi vẫn còn đứng ngồi áy náy không vui, mẹ tôi cho phép tôi đến chơi nhà bạn.

Tôi còn thẫn thờ ngoài phố, chưa biết đi đâu, bỗng nghe có tiếng gọi. Tôi ngoảnh lại. Anh Tý vẫn cái mũ nồi cũ chụp trên đầu, giơ tay vẫy tôi mà cười. Mồ hôi, mồ kê nhễ nhại, anh ta đang lễ mễ vác những bó củi từ trên xe bò xuống, để xếp thành đống ở góc nhà.

Gặp anh, tôi hoan hỷ tiến lại : « Tý đấy à ? làm việc thú nhỉ ? »

Anh nhoẻn miệng cười, giơ tay đỡ bó củi của người đánh xe đứng trên chuyển xuống : « Thú lắm chứ ! Tý vừa làm vừa học cơ mà ! »

Nghe anh tôi phát phì cười. Nhưng Tý không nói đùa, anh vừa xếp củi vừa nhẩm lại bài Việt sử : « Ông Lê-Lợi người anh hùng áo vải đất Lam-Sơn… »

Anh chạy ra xe, nhẩm tiếp : « Thấy giặc Minh tàn sát dân ta khổ sở… »

Anh lại ôm củi trở vào hàng « Ông đứng lên kéo cờ khởi nghĩa, quyết ra tay thu phục sơn-hà, dựng nền độc lập… »

Như cái máy, chạy đi chạy lại, chỉ mười phút sau, xếp củi xong thì bài cũng học đến câu cuối cùng.

Anh nghiêm nét mặt, xoa tay : « Hôm nay mẹ Tý ốm, thầy Tý mắc đi lấy hàng, Tý phải trông nom hàng họ, cơm nước… vừa làm vừa học không biết có xong được không ? À có phải bài toán « đáp số 12 lít » phải không ? Tý mới đáp thôi, chứ chưa chép vào sách… Lại còn bài Văn-Phạm nữa, cha chả là khó ! »

Rồi anh quay ra bảo người đánh xe : « Thầy tôi dặn đến mai tính tiền trả ông. Mai mời ông đến nhé ! »

Chiếc xe đi khỏi, anh nắm tay tôi : « Vào đây đi, Dũng đi ! »

Tôi vui vẻ theo Tý vào trong nhà. Gian ngoài khá rộng, mỗi góc xếp một đống củi cao. Cạnh lối đi có cái cân bàn.

- Gớm, hôm nay bận quá Dũng ạ. Tối tăm cả mặt mũi. Không lúc nào Tý ngồi yên được một chốc để làm cho xong bài. Học cũng từng câu một, làm cũng từng mẩu một, ấy thế mà rồi cũng xong đấy ! Tý còn đang lo ngày mai thi vẽ, cái tay khuân mãi củi, cứng nhắc thế này này… có chết không hả Dũng, chỉ lo « đội sổ » thì nguy !

Vừa nói anh vừa cầm chổi vun mấy đống rác vào một góc. Thấy anh nói làm bài, học bài mà tôi nhìn quanh nhìn quẩn chẳng thấy có cái bàn nào. Tôi ngạc nhiên hỏi : « Thế không có bàn, Tý làm việc ở đâu ? »

- Đây, Dũng vào đây mà xem.

Thì ra bàn kê đằng sau cái tủ. Mặt bàn còn la liệt những sách cùng vở. Tý ngồi vào bàn, tay cầm bút, miệng nói : « Bàn của Tý đây. Có sang không ? Ấy cứ làm từng đoạn, hễ nghĩ được câu nào, chờ lúc rỗi thì mới lại viết… »

Rồi anh lại lẩm bẩm đọc, tay hí hoáy viết : « Bổn-phận chúng ta ở nhà phải giúp đỡ cha mẹ… gì nữa nhỉ ? à, phải yêu mến và vâng lời cha mẹ… »

Chợt có tiếng người gọi cửa : « Có ai bán hàng đây không ? »

Tý vội đặt bút xuống, ngó ra. Đó là một bà đến mua củi. Cân kẹo xong, Tý nhận tiền đếm bỏ vào ngăn kéo : « Khổ quá, thế này mai cũng chẳng xong… »

Rồi Tý lại ngồi vào bàn, viết tiếp : « Ở trường chúng ta phải chăm chỉ học hành… »

Nhưng viết chưa xong câu, Tý đã đứng lên. Siêu thuốc của bà mẹ đặt ở góc nhà đang bị rào ; bọt thuốc trong ấm trào ra, rớt xuống than hồng cháy xèo xèo : « Có lẽ thuốc của mẹ Tý đã được. Để Tý mang vào cho mẹ Tý uống : « Ta còn phải lễ phép với thầy, tử tế với bạn » phải thêm câu ấy mới đủ ý, Dũng nhỉ ? »

Rót thuốc ra cốc, Tý mở cửa đưa tôi vào ngăn trong : « Thưa mẹ, thuốc đã được rồi đây ạ ».

Mẹ Tý chống tay ngồi dậy. Anh giới thiệu tôi : « Mẹ ạ, đây là Dũng, bạn cùng lớp với con ».

Bà mẹ Tý, dựa lưng vào tường, nhìn tôi mệt nhọc nói : « Cậu đến chơi với em đấy ư ? Rót nước mời cậu sơi chưa con ? »

Tý nói « đã » rồi ngồi xuống bên giường, lấy gối đặt vào lưng cho mẹ dựa, tay cầm quạt phe phẩy. Chờ mẹ uống thuốc xong, Tý cầm cốc đứng lên : « Mẹ nghe trong mình hôm nay thế nào ? Có đỡ sốt không ? Đến 7 giờ tối, mẹ lại uống một nước nữa. Mai con đi cân thuốc sớm cho mẹ. Lúc nãy họ xe củi đến, con đã xếp gọn đâu đấy cả rồi. Chừng 5 giờ con múc cháo mẹ sơi. Chốc nữa hàng bún vịt đi qua con sẽ nhớ trả họ 3 đồng còn thiếu lại hôm qua. Mẹ cứ yên chí nằm nghỉ mẹ nhé, mặc con ».

Bà mẹ trìu mến nhìn Tý, chép miệng nói : « Mẹ chẳng nghỉ thì mẹ làm gì được ? Con mẹ ngoan quá !… Mẹ ốm chưa dậy được, để con vất vả, mất cả sự học, mẹ chẳng đành lòng. Nằm mãi sốt ruột quá đi mất ! »

Tý đứng lên, chỉ cho tôi xem bức ảnh của cha mặc binh phục, đeo lon hạ-sĩ với chiếc anh-dũng bội-tinh ở ngực sau những chiến-công lập được trong cuộc tiễu-trừ phiến loạn. Hai cha con giống nhau như đúc, cũng cái tráng dô, con mắt sáng, cái cầm vuông, trông không lẫn được.

Chúng tôi trở ra cửa hàng. Bỗng Tý phát vào vai tôi : « Còn thiếu Dũng ạ, phải nói thêm « sau này nhớn lên, giúp ích cho nhà, cho nước ». Dũng nghe thế đã được chưa ? »

Nói xong, chẳng chờ tôi trả lời, Tý ngồi vào bàn, hý hoáy viết : « Chỉ Dũng là khoái, đã thừa thì giờ để học, lại thừa thì giờ để chơi ! »

Viết xong, Tý gấp vở vào : « Thôi còn để đến tối, Tý làm nốt ».

Nói rồi anh cầm mảnh ván mỏng, ngắm nghía một lát, rồi lấy cưa cắt ra làm hai, vừa cười vừa nói : « Tý tập thể-thao đấy Dũng ạ. Vận-động thế này chỉ một loáng là « kiến bò bụng », chốc ăn cơm ngon ra phết. Còn mấy tấm, Tý ráng làm cho xong, trước khi thầy Tý về. Tay chân cứng queo thế nầy chả trách chữ xấu, thầy giáo mắng là phải ».

Tý chép miệng : « Chà ! quý hồ mẹ Tý chóng khỏi là mừng rồi. Còn bài Văn-Phạm sáng mai Tý dậy sớm học vậy. Tý nghiệm sáng sớm học bài chóng thuộc ! Dũng cứ về thử mà xem, chong lắm cơ !… À mà kia, họ đã xe than đến, để Tý thu xếp cái của này cho xong đã. Thôi Dũng đi chơi nhé ! Đi chơi cho vui nhé ! Để bận khác ta nói chuyện lâu. Thôi chào Dũng « con người sung sướng » ! »

Anh mỉm cười, chạy ra xe than. Tôi còn đứng lại một lúc nữa ngắm anh làm việc, nhanh thoăn thoắt, nụ cười luôn luôn nở trên môi.

Tý bảo tôi là « người sung sướng » ! Nhưng không, chính Tý mới thật là sung sướng hơn tôi. Tý sung sướng vì Tý biết dùng thì-giờ, có ích cho nhà, có hiếu với mẹ. Tý gấp một trăm lần Dũng. Dũng chẳng đời nào bén gót Tý đâu !