Ngày 12 tháng 4
Nhớ lời mời của anh Tác, tôi xin phép Ba tôi lại thăm « thư viện » của anh. Anh mời tôi đã lâu mà vì bận nên chưa đến được. Nay thấy anh mời lần nữa, có vẻ chí tình, nên tôi cố xin phép đến thăm anh nhân thể.
Sách của anh chẳng được là bao, nhưng quyển nào cũng giữ gìn như mới. Vì anh ham học, lại nghèo nên đành chịu nhịn quà để thêm tiền mua sách, gom góp được thành một tủ sách nhỏ, mà anh gọi đùa là « thư viện » cho sang.
Anh cẩn thận trong việc chọn sách lắm. Quyển nào trước khi mua, anh cũng hỏi ý kiến thầy, không xem mà cũng không mua những loại sách trinh thám, võ hiệp, hay tiểu thuyết nhảm nhí bao giờ.
Thầy anh làm cai thợ nề, không dư dật lắm, nhưng thấy anh có chí nên mua mấy cái thùng gỗ về đóng cho anh một cái tủ nhỏ, bốn ngăn. Anh mua thêm hộp sơn xanh quét ra ngoài một lượt, trông cũng ra vẻ lắm.
Quyển nào mua về, anh cũng trân trọng lấy giấy bóng bọc sạch sẽ. Anh chia thành từng loại, mỗi loại xếp vào một ô riêng : loại Toán, loại Việt-văn, loại giải trí, loại nào vào chỗ ấy, rất thứ tự, muốn xem quyển nào tìm đến thấy ngay.
Mỗi quyển sách anh dán cho một con số vào gáy sách, lúc tìm, đến là dễ. Anh lại còn cẩn thận chép tất cả vào quyển sổ riêng, mua ngày nào, ở đâu, bao nhiêu tiền, có ghi cả. Bên cạnh có chỗ biên tên người mượn, mượn ngày nào, giả ngày nào, nhất nhất ghi chép rõ ràng.
Luôn luôn anh lau chùi tủ sách, tỉ mỉ khâu từng túi nhỏ, nhét đầy băng phiến treo vào trong tủ để tránh gián, tránh nhậy. Những hôm nắng ráo, anh mang sách ra phơi và ngồi canh hàng giờ không chán.
Có thấy anh giở quyển sách mới biết anh quý sách đến bực nào ! Anh chùi tay vào quần, rồi trịnh trọng lật từng tờ, say sưa ngắm như người mẹ hiền ngắm đứa con thơ. Có quyển tôi thấy anh mua đã lâu mà còn mới nguyên, chưa sờn góc. Tôi ngỏ ý phục, thì anh mỉm cười bảo : « Nhà Tác nghèo, đánh rách lấy gì mà mua ! »
Thỉnh thoảng thầy anh đang làm việc lại ngừng lại ngắm con. Có lần ông lại gần, vỗ vào đầu con mà bảo : « Cái óc bùn tối tăm này đã sáng ra nhiều rồi phải không cậu ? »
Thấy tôi tỏ vẻ thích cái tủ sách của anh, ông ngậm ngùi bảo : « Chúng tôi con nhà lao động, không có tiền dư thóc mục để lại cho con, thôi đành cố gắng cho em chút chữ nghĩa, làm vốn liếng sau này vậy… »
Tôi đang ấp úng chưa biết nói gì, thì anh trỏ tay vào tủ sách, vỗ vai tôi : « Gia tài của Tác đấy ! có to không hở Dũng ? »
