Ngày 21 tháng 9

Anh bạn di-cư tên là Tôn. Anh mới vào được có mấy hôm đã làm cho chúng tôi mến phục vì bài VIỆT-SỬ sáng nay với đầu đề : « Anh hùng dân tộc ».

Mọi lần, anh Sinh vẫn nhất bất cứ môn nào nhưng vì hôm thi anh nghỉ, nên khi thầy đọc đến tên anh Tôn cả lớp đều ngạc nhiên, quay xuống nhìn.

Đây là bài của anh đã được thầy sửa lại. Tôi mượn chép về cho cha tôi xem :

« Trang sử nước nhà ngày thêm rực rỡ bởi sự-nghiệp lớn lao của biết bao nhiêu đấng anh hùng liệt nữ ! Quần thoa như bà Trưng, bà Triệu đã đem tấm thân đào tơ liễu-yếu bảo-vệ non sông. Nam nhi thì nào Lê-Lợi, Nguyễn-Huệ, xuất thân trong đám người áo vải ; nào Ngô-Quyền, Lý-thường-Kiệt, Trần-quốc-Tuấn những bậc danh tướng ; cả đến những kẻ đầu xanh như Trần-quốc-Toản cũng hết sức đem thân mình để trả nợ non sông. Lại còn Phan-đình-Phùng, Nguyễn-thái-Học, cùng nhiều chiến sỹ vô danh khác nữa, cũng đã đem xương máu mình để mưu sống còn cho dân tộc.

« Tất cả các vị nào đó, vị nào cũng nêu gương muôn thuở, đáng cho ta kính phục cả. Riêng theo ý tôi, tôi cho ông Nguyễn-Huệ là hơn hết.

« Trước sự tham tàn, phản quyền lợi dân tộc của Trương-phúc-Loan làm cho máu căm hờn sục sôi giữa đám người nông-dân bần bách, ông đã vùng lên, dựng cờ khởi nghĩa.

« Hạ được kẻ thù chung rồi, ông không quên đem binh diệt Trịnh để trả nước cho vua Lê, bấy lâu khuất phục dưới nanh vuốt quyền thần. Hành-động cao-thượng thay !

« Cho tới khi ông vua vong quốc Lê-Chiêu-Thống nhục nhã sang Tàu, cõng rắn cắn gà nhà, thì 20 vạn quân Thanh, binh hùng tướng mạnh, giả danh phù Lê để cướp nước, thế mạnh như vũ bão, ầm-ầm kéo xuống chiếm đóng Thăng-Long. Quân Tàu từ đó đã gây bao tàn hại, reo rắc bao nhiêu tang tóc trên đất Việt thân yêu của chúng ta.

« Người Việt thuở ấy đã rên xiết dưới sự áp bức của ngoại bang. Dân tộc Việt-Nam tính mạng treo trên sợi tóc ! Giang-sơn Việt-Nam quằn quại dưới gót thù ! Già, trẻ, lớn, bé, ngày đêm cầu nguyện an-ninh, mong nuốt sống kẻ thù truyền kiếp.

« Trong cơn giông tố đó, với một đạo binh bằng nửa, với cách chuyển-vận thần tốc, Nguyễn-Huệ đã lên ngôi Hoàng-Đế, và chỉ trong 5 ngày, từ Trung-Việt kéo ra đánh tan lũ quân Thanh tàn ác. Các danh tướng Tàu đều tử trận ; Tôn-Sĩ-Nghị bỏ cả ấn tín chạy lấy thân. Giữa tiếng reo hò vang trời dậy đất của nhân dân, quân ta trèo qua xác địch, đuổi theo cho đến tận biên thùy.

« Vinh quang thay !

« Thanh thế của Ngài rực rỡ đến nỗi vua Thanh phải mời sang xem mặt, hết lòng trân trọng tiếp đãi. Trong lịch sử ta, từ xưa đến nay chưa từng được rạng rỡ đến như thế.

« Võ công của ngài thì như vậy, chính sự của Ngài cũng chẳng tầm thường.

« Là người của dân, Ngài luôn luôn nghĩ đến dân, lo mưu đồ hạnh-phúc cho dân. Ngài lại dùng chữ Nôm thay chữ Hán, để được độc-lập về văn-hóa. Ngài còn có mộng tưởng chiếm phá nước Tàu để mở rộng bờ cõi.

« Nhưng than ôi ! Nghiệp lớn chưa thành, người con cưng của lịch sử đã mất, trong khi dân-tộc Việt-Nam còn cần đến Ngài. Dẫu sao, sự nghiệp của Ngài cũng còn lưu lại muôn đời, khiến cho người sau, mỗi lần nhắc tới tên Ngài ai cũng phải kính cẩn cúi đầu.

« Nước Việt-Nam ta ngày nay trong cảnh chia hai đất nước, chẳng khác gì thời Lê-Chiêu-Thống. Còn nhỏ, nhưng chúng ta sẽ là một lực lượng hùng hậu để rồi đây đứng trong hàng ngũ các bậc đàn anh, thống nhất xứ sở ».

*

Tôi còn nhớ sau khi đọc xong bài anh, thầy bảo : « Bài này đủ ý, câu gọn, lời hùng. Anh Sinh nếu có đi chưa chắc đã hơn. Các con ạ, Quang-Trung anh hùng như thế mà lũ người vong bản ngoài kia dám xuyên tạc công-trạng của Người, có đáng giận không ? »

Cha tôi, lúc xem xong, cũng chép miệng nói : « Bạn con tuy ngồi đây làm bài, nhưng hẳn lòng vẫn hướng về đất Bắc. Khí khái như anh quả không thẹn là con dân nước Việt ».

Mà trong số những anh hùng dân tộc ta đừng quên anh Tôn cùng với tất cả đồng-bào di-cư với một niềm tin mãnh liệt, đã can-đảm vượt dòng Bến-Hải với bao nỗi gian lao nguy-hiểm. Con nên chọn anh kết bạn mà chơi !