Thời kỳ kinh hoàng nhanh chóng qua đi, trật tự hòa bình đã được khôi phục. Mọi người lại sống cuộc sống hòa bình như thường lệ (ít nhất là về mặt bề nổi), coi chiến tranh như một cơn ác mộng. Tuy nhiên, trên thực tế, sự thay đổi đã bắt đầu. Quân trưởng Trương được các tướng lĩnh liên quân suy tôn làm lãnh tụ quân sự, từ đó trở thành lãnh tụ chính trị. Ông ta nắm giữ chính quyền trong tay, công khai tuyên bố sẽ thực thi tân chính. Xã hội bắt đầu có một vài khí tượng mới, học sinh cũng bắt đầu hoạt động. Ba loại tạp chí mới lại được xuất bản. Vài người bạn học của anh em Giác Dân cũng sáng lập một tờ "Tuần báo Lê Minh", đăng tải tin tức về phong trào tân văn hóa, giới thiệu tư tưởng mới, phê bình và tấn công những chế độ cũ và tư tưởng cũ bất hợp lý. Giác Huệ nhiệt tình tham gia công việc của tuần báo, thường xuyên đăng bài trên đó. Dĩ nhiên, tài liệu và luận điểm của những bài viết này phần lớn đều lấy từ các tạp chí mới ở Thượng Hải, Bắc Kinh, vì cậu vẫn chưa nghiên cứu sâu sắc về tư tưởng mới, cũng chưa quan sát tỉ mỉ tình hình xã hội. Những gì cậu có chỉ là một ít kinh nghiệm sống, một ít kiến thức từ sách vở và lòng nhiệt huyết của tuổi trẻ. Còn Giác Dân thì ban ngày bận rộn với bài vở ở trường, tối đến đúng giờ lại sang nhà Cầm dạy học, không mấy nhiệt tình ủng hộ công việc của tuần báo.
Tuần báo được giới trẻ hoan nghênh. Số đầu tiên một ngàn bản chưa đầy một tuần đã bán hết. Số thứ hai cũng vậy. Đến khi ra tới số thứ ba, đã có hai ba trăm người đặt mua. Nhân vật cốt cán của tòa soạn tuần báo là Trương Huệ Như học cùng lớp với Giác Huệ, Hoàng Tồn Nhân học trên Giác Huệ một lớp, còn có một người học ở "Cao Sư" là Trương Hoàn Như, em trai của Trương Huệ Như. Họ đều là những người bạn mà Giác Huệ kính mến.
Sau khi tuần báo ra đời, cuộc sống của Giác Huệ có chút thay đổi. Lần đầu tiên cậu phát hiện trước mặt mình có một công việc có thể giải tỏa nhiệt huyết, lại còn nhìn thấy tư tưởng của chính mình biến thành chữ in trên giấy, từng ngàn, từng ngàn bản được phát tán đi, người ở khắp nơi hiểu được tư tưởng của cậu, có người thậm chí còn gửi lại những hồi âm đồng tình hoặc hưởng ứng. Niềm vui này, trong mắt cậu, thế mà lại mang một tính chất huyền ảo, cao quý. Cậu vốn rất muốn dành toàn bộ thời gian rảnh rỗi cho tuần báo, tuy nhiên lại sợ gây ra sự can thiệp của ông nội hoặc thêm rắc rối cho đại ca, nên đành phải giấu kín mối quan hệ của mình với tuần báo.
Nhưng điều này cũng vô ích. Cuối cùng một ngày kia, Khắc Minh đã đọc được tuần báo và bài viết của Giác Huệ trong phòng cậu. Khắc Minh không nói gì, chỉ cười lạnh một tiếng rồi bỏ đi. Tuy nhiên ông ta cũng không báo cáo lại với ông nội. Từ lúc này trở đi, Giác Huệ ở nhà trở nên cẩn thận hơn. Mọi hoạt động, công việc, chí hướng của mình, cậu đều không để người trong nhà biết, thậm chí cậu còn không nói với Giác Tân, vì cậu biết đại ca không hoàn toàn đồng tình với hành động của cậu.
Cậu càng ngày càng thấy hứng thú với lối sống mới này, vì vậy trong hành động, cậu cố gắng hết sức thể hiện lòng nhiệt tình của tuổi trẻ. Trong một thời gian rất ngắn, tuần báo của họ đã phát triển thành một đoàn thể nghiên cứu và truyền bá tân văn hóa. Mỗi chiều chủ nhật, trong buổi họp tuần tại quán trà bên hồ ở công viên Thiếu Thành, mười mấy hai mươi thanh niên ngồi quây quần bên vài cái bàn, nhiệt liệt thảo luận đủ loại vấn đề xã hội; hoặc có khi vào một hai buổi chiều tối trong tuần, ba năm hội viên tụ tập tại nhà của một người bạn học nào đó, trò chuyện về kế hoạch tương lai của mỗi người cũng như cách làm thế nào để giúp đỡ người khác, bởi vì nhóm những người gieo mầm mới chưa đầy hai mươi tuổi này đã bị lây nhiễm tinh thần nhân đạo chủ nghĩa và xã hội chủ nghĩa. Thậm chí trong những buổi họp mặt bàn luận này, họ đã tự đề cao quá mức trách nhiệm cải cách xã hội, giải phóng con người lên vai mình. Còn có từng trang bản thảo đã dàn trang, những cử động đều đặn của máy in, và cuối cùng là những tờ báo in vô cùng đẹp đẽ từ máy in ra, cùng với từng phong thư do những người không quen biết gửi đến—tất cả những điều này đối với cuộc sống của Giác Huệ đều mới mẻ và thú vị đến thế. Trước đây cậu chưa từng mơ tới chúng, nhưng giờ đây chúng đã đến, chân thực và đầy sức mạnh, nắm bắt lấy trái tim của người thanh niên đang khao khát được hoạt động như cậu.
Trong môi trường này, cậu dần dần bước vào một khu vườn mới, đồng thời cũng ngày càng cách xa gia đình. Cậu cảm thấy người trong nhà đều không thể hiểu được mình. Ông nội lúc nào cũng trưng ra gương mặt nghiêm nghị không chút thân thiện, Trần di thái luôn luôn giữ cái mặt phấn trát trắng bệch lại hồng hào xảo trá đó, mẹ kế đối với cậu khách sáo nhưng không quan tâm. Đại ca vẫn ngày ngày thực hiện "chủ nghĩa vái chào", gương mặt đầy đặn của chị dâu cũng trở nên tiều tụy, bụng chị ấy ngày một lớn dần. Các chú và thím đã ở sau lưng trách móc cậu gần đây quá ngạo mạn với họ, không có lấy một chút lễ phép của hàng con cháu. Có lần họ còn dám phê bình hành động của cậu ngay trước mặt mẹ kế, bảo bà ấy quản giáo cậu cho tốt. Trong công quán này, người gần gũi với cậu bây giờ chỉ còn có Giác Dân. Thế nhưng Giác Dân có hy vọng riêng, công việc riêng, thậm chí ngay cả trong tư tưởng, giữa họ cũng đã xuất hiện một khoảng cách rõ rệt. Ngoài ra còn có một người, mỗi khi nghĩ đến tên người ấy, lòng cậu lại trở nên vô cùng mềm yếu. Cậu biết rằng trong công quán này ít nhất vẫn còn một người yêu cậu. Thiếu nữ ấy yêu cậu một cách trong sáng, vô tư, từng giây từng phút đều cầu nguyện chúc phúc cho cậu. Mỗi lần nhìn thấy cặp mắt biết nói hơn cả bờ môi kia, cặp mắt đang bùng cháy bởi tình yêu thuần khiết ấy, cậu cảm thấy một khát vọng trỗi dậy trong lòng, cậu nghĩ rằng trong cặp mắt ấy cậu có thể tìm thấy tất cả, cậu thậm chí có thể tìm thấy mục tiêu cuộc đời mình.
Thỉnh thoảng, khi cảm động và nhiệt huyết ập đến, cậu thực sự muốn vì riêng cặp mắt ấy mà từ bỏ tất cả, hơn nữa cậu còn cho rằng điều đó rất đáng giá. Tuy nhiên, một khi bước ra ngoài, tiến vào môi trường mới, tiếp xúc với những người bạn mới, tầm mắt của cậu lại mở rộng ra. Cậu cảm thấy trước mặt mình còn có một thế giới rộng lớn, ở đó máu nóng của tuổi trẻ mới có nơi để phát tiết, ở đó mới có công việc đáng để cậu hiến dâng. Cậu hiểu rõ hơn rằng ý nghĩa nhân sinh không hề đơn giản như vậy, cặp mắt của thiếu nữ kia so với thế giới rộng lớn quả thực quá nhỏ bé. Cậu không thể chỉ vì cặp mắt ấy mà từ bỏ tất cả. Gần đây, cậu đã đọc một bài viết đầy nhiệt huyết trên tờ tạp chí bán nguyệt san "Phấn đấu" xuất bản ở Bắc Kinh. Tác giả trong bài viết nói rằng, thanh niên Trung Quốc sinh ra trong thời đại này không phải là món hàng xa xỉ, họ không đến để hưởng lạc, mà là đến để chịu khổ. Họ sống trong xã hội tăm tối như thế này, trách nhiệm của họ rất nặng nề, họ nên đặt toàn bộ vấn đề xã hội lên vai mình để giải quyết từng cái một. Tất nhiên họ không còn sức lực để bận tâm đến những việc khác. Cuối cùng, tác giả khuyên nhủ thanh niên như đang giáo huấn: "Nên phản đối yêu đương, không được dễ dàng vướng vào sợi tơ tình." Dù cơ sở lý luận của bài viết này rất mỏng manh, nhưng vào thời đó, nó quả thực đã làm cảm động không ít thanh niên, đặc biệt là những người mang trong mình lòng nhiệt thành hiến dâng, muốn phục vụ cho sự tiến bộ của xã hội, thậm chí có hoài bão cải cách xã hội. Nó cũng mang lại ảnh hưởng rất lớn đối với Giác Huệ. Giác Huệ đọc nó với một trái tim run rẩy, cậu vô cùng cảm động và thề rằng mình nguyện làm một người thanh niên đúng như tác giả mong đợi. Vào lúc này, trong đầu cậu hiện lên diện mạo của một xã hội tươi đẹp đã được cụ thể hóa. Cậu hoàn toàn quên mất tình yêu của thiếu nữ trong sáng kia.
Thế nhưng điều này cũng chỉ là nhất thời. Khi hoạt động bên ngoài, cậu quả thực đã quên Minh Phượng, nhưng khi về nhà, về với cái nhà cô quạnh như sa mạc, cậu lại không thể không nhớ đến cô, không thể không đau khổ vì thương nhớ cô. Hai luồng tư tưởng đấu tranh trong tâm trí cậu, hay nói đúng hơn có thể coi là "xã hội" đang chiến đấu với Minh Phượng. Minh Phượng bị cô lập, hơn nữa cô còn có cả lễ giáo và toàn thể gia tộc Cao gia làm kẻ thù. Vì vậy trong cuộc chiến đấu trong tâm trí cậu, Minh Phượng hoàn toàn thất bại.
Không cần phải nói, bản thân Minh Phượng hoàn toàn không biết những chuyện này, cô vẫn yêu cậu tha thiết, âm thầm chúc phúc cho cậu, đôi khi cô cũng mong chờ, cầu nguyện rằng một ngày nào đó cậu sẽ cứu rỗi cô, cứu cô ra khỏi vũng bùn. Cuộc sống của cô không còn khổ cực như trước nữa, chủ nhân đối xử với cô ôn hòa hơn nhiều, hơn nữa tình yêu thuần khiết lại khích lệ cô, tạo nên những giấc mộng đẹp đẽ, khiến cô quên đi mọi thực tại. Tuy nhiên cô luôn rất khiêm nhường, ngay cả trong giấc mộng, cô cũng không hề táo bạo, cô thậm chí không dám nghĩ đến việc được sống bình đẳng cùng cậu, cô chỉ muốn làm một nô lệ trung thành của cậu, nhưng chỉ là nô lệ của một mình cậu thôi. Với cô mà nói, chỉ cần đạt được mức này đã là hạnh phúc to lớn lắm rồi. Thế nhưng sự thật thường trái ngược với ý người, nó nhẫn tâm hủy diệt biết bao hy vọng của con người. Không lâu nữa đâu, Minh Phượng sẽ biết được rốt cuộc kết cục nào đang chờ đợi cô ở phía trước.
Sau khi "Tuần báo Lê Minh" số thứ tư được đem in, một buổi chiều tối, Giác Huệ cùng Giác Dân đến nhà Cầm.
Bà Trương và Cầm đang ngồi chuyện trò bên bậc thềm dưới cửa sổ, thấy họ đi tới, liền bảo Lý tẩu bưng ra hai cái ghế, mời họ ngồi nói dăm ba câu chuyện phiếm.
"Tuần báo số ba của các cậu tôi đã xem rồi. Bài viết tấn công gia đình cũ đó chắc chắn là do cậu viết. Tại sao cậu lại dùng một cái tên kỳ quặc như vậy - Nhận Minh (Lưỡi kêu)?" Cầm mỉm cười nói với Giác Huệ.
Giác Huệ cười biện bạch: "Sao cô biết là tôi viết? Tôi cứ khăng khăng không phải tôi viết đấy."
"Tôi không tin. Tôi thấy giọng điệu đó hoàn toàn giống cậu viết. Cậu không thừa nhận, tôi sẽ hỏi Nhị biểu ca!" Nói rồi cô nghiêng mặt nhìn Giác Dân, Giác Dân mỉm cười gật đầu.
"Vậy cô viết cho tuần báo của chúng tôi một hai bài có được không?" Giác Huệ nhân cơ hội này khẩn khoản yêu cầu Cầm.
"Cậu biết là tôi không biết viết, hà tất phải bắt tôi bêu xấu! Cứ để tôi làm một độc giả là được rồi," Cầm khiêm tốn trả lời.
"Tuần báo số bốn đã đem in rồi. Số này có một bài viết cổ vũ phụ nữ cắt tóc, nhưng là do nam giới viết. Về vấn đề này, trên báo chí Thượng Hải cũng có người thảo luận. Ở những nơi lớn như Bắc Kinh, Thượng Hải đã có người thực hiện việc cắt tóc. Trong tỉnh của chúng ta vẫn chưa thấy có người bàn đến. Tốt nhất là chính các cô tự đưa ra ý kiến. Tuần báo chúng tôi rất sẵn lòng đăng." Cầm hơi mỉm cười. Đôi mắt to xinh đẹp long lanh của cô nhìn Giác Huệ, vừa nhiệt liệt nói, nhưng giọng không cao: "Vấn đề này mấy ngày nay trong học đường của chúng tôi mọi người thảo luận rất sôi nổi. Dĩ nhiên đa số chúng tôi đều tán thành cắt tóc. Có hai ba bạn học rất muốn cắt bỏ bím tóc, nhưng lại sợ xảy ra vấn đề khác nên cuối cùng vẫn chưa cắt. Mọi người đều không có quyết tâm, lại không có dũng khí. Hứa Thiến Như cũng quyết định cắt tóc, nhưng cô ấy cũng chưa thực hiện. Làm một người tiên phong quả thực không dễ chút nào. Chúng ta nên cổ vũ nhiều hơn trên báo chí..."
"Còn cô thì sao?" Giác Huệ vẫn cười hỏi, như thể cố tình ép Cầm.
Cầm liếc nhìn mẹ mình, bà Trương đang nằm trên ghế mây, mắt nhắm hờ, nở nụ cười, dường như không để ý đến cuộc trò chuyện của họ. Đây là thói quen thường ngày của bà Trương. Vì thế anh em Giác Dân không hề ngạc nhiên, nên cũng không để ý tới cô của họ.
"Tôi ư? Cậu cứ chờ mà xem." Một nụ cười khác lại che đậy biểu cảm trên gương mặt Cầm. Cô thật thông minh, không đưa ra câu trả lời chắc chắn cho người ta, nhưng đồng thời lại không để lộ ra một chút nhút nhát nào. —— Giác Huệ không thể không nghĩ như vậy.
"Vậy còn bài viết thì sao?" Giác Huệ cười hỏi, vẫn không chịu buông tha cô.
Cô mỉm cười, không trả lời, suy nghĩ một lát mới thấp giọng nói: "Được, tôi hứa sẽ viết một bài... Tôi muốn giải thích những lợi ích của việc cắt tóc, đương nhiên là có rất nhiều, ví dụ như hợp vệ sinh, tiết kiệm thời gian, thuận tiện cho công việc, cũng như giảm bớt tâm lý kỳ thị phụ nữ trong xã hội... những khía cạnh này đều có thể đưa ra để nói. Không biết bài viết đã đăng trên tuần báo của các cậu có hoàn toàn giống với ý kiến của tôi hay không? Nếu có thì tôi không cần phải viết nữa."
Giác Huệ tỏ vẻ rất vui mừng, vội vàng đáp lời: "Không hoàn toàn giống. Cô mau viết đi, số sau nhất định sẽ đăng."
Một lát sau, Cầm đột nhiên hỏi Giác Dân: "Du nghệ hội của học đường các cậu rốt cuộc chừng nào mới tổ chức? Học kỳ này lại sắp hết rồi."
"Chắc là không tổ chức nữa đâu, bây giờ ngay cả nhắc cũng không ai nhắc tới nữa," Giác Dân trả lời; "Năm ngoái chúng tôi tốn biết bao công sức mới tập nhuần nhuyễn được "Đảo Cùng Báu", giờ thì đến cả cơ hội lên sân khấu cũng không có, thật là oan uổng. Chuyện này hoàn toàn là do chiến tranh làm hỏng hết cả. Tôi vẫn nhớ hai anh em tôi đã lo lắng thế nào, sợ rằng lúc lên sân khấu mặc âu phục không vừa người, hoặc căn bản là không biết mặc. Trong học đường của chúng tôi, ngoại trừ Chu tiên sinh là người Anh suốt ngày mặc âu phục ra, chỉ có hiệu trưởng là có một bộ âu phục, theo lệ hàng năm khi tổ chức du nghệ hội thì mặc một lần, ngoài ra không thấy có ai mặc âu phục cả."
"Đâu chỉ diễn kịch, ngay cả chuyện mở nữ cấm cũng bị chiến tranh đánh tan rồi. Bây giờ học kỳ này lại sắp kết thúc. Chuyện tuyển sinh nữ sinh căn bản không ai nhắc tới nữa, hiệu trưởng cũng im hơi lặng tiếng. Thực ra, hiệu trưởng vốn là người thích nói suông," Giác Huệ nói, vẻ đầy phẫn uất. Giác Dân nhìn cậu bằng ánh mắt không hài lòng, dường như trách cậu không nên tiết lộ tin tức này cho Cầm biết.
Lời của Giác Huệ quả nhiên phát huy hiệu lực, sắc mặt Cầm đột nhiên ảm đạm. Cô đột nhiên quan tâm hỏi khẽ Giác Dân: "Là thật sao?" Cô sốt sắng chờ đợi câu trả lời của anh. Cô mong anh đứng ra chứng minh lời Giác Huệ nói là để lừa cô.
Giác Dân không dám nhìn vào mắt cô, sợ phải nhìn thấy biểu cảm của cô sau khi chịu đả kích. Anh ngoảnh mặt đi, dùng giọng điệu u sầu trả lời: "Hiện giờ vẫn chưa biết rốt cuộc thế nào. Nhưng theo tình hình hiện nay mà xem, hy vọng e là rất ít. Vốn dĩ làm một việc mang tính khởi đầu là chuyện không dễ dàng, hơn nữa còn cần rất nhiều dũng khí." Anh biết lời mình sẽ khiến cô cảm thấy thất vọng, nên an ủi cô: "Cầm muội, thực ra học đường chúng tôi cũng không thể nói là bàn được tốt lắm, cô không vào được cũng không phải chuyện gì đáng tiếc. Có cơ hội tôi vẫn khuyên cô đến Thượng Hải, Bắc Kinh mà học tiếp. Hơn nữa cô phải đến sang năm mới tốt nghiệp. Dù học đường chúng tôi có nhận học sinh có học lực tương đương, nhưng cô tốt nghiệp xong rồi thi thì nắm chắc hơn, lúc đó có lẽ sẽ mở nữ cấm." Anh nói những lời này chỉ để an ủi cô, cũng không đi sâu tìm hiểu xem lời mình rốt cuộc chứa đựng bao nhiêu khả năng. Cầm cũng hiểu ý này, nên không nói gì nữa. Cô biết xung quanh mình còn rất nhiều chướng ngại hữu hình và vô hình, ngăn cản cô bước trên con đường tới hạnh phúc, để chinh phục những chướng ngại này, cô còn cần thêm nhiều dũng khí và nhiều tinh thần hơn nữa.
Chưa đầy ba ngày sau cuộc trò chuyện đó, Cầm quả nhiên đã viết xong bài văn. Trên giấy viết thư trắng tinh phủ đầy nét chữ tú lệ, viết vô cùng ngay ngắn. Giác Huệ như nhận được bảo bối liền cầm lấy bài văn đi. Trên tuần báo số năm, bài viết của Cầm đã được đăng tải, và còn thêm lời dẫn của Giác Huệ. Tiếp đó trên tuần báo số sáu, bài viết của Hứa Thiến Như lại xuất hiện. Còn có hơn hai mươi nữ sinh lần lượt gửi thư đến bày tỏ sự đồng tình. Trong một thời gian ngắn, vấn đề phụ nữ cắt tóc đã gây chấn động xã hội. Trong thời gian này, người bất chấp mọi trở ngại, làm gương, là người tiên phong mở đường chính là Hứa Thiến Như.
Một buổi sáng nọ, Cầm đến trường, ở một góc sân trường, thấy Hứa Thiến Như đang đứng dưới một gốc liễu, nhiều bạn học đang vây quanh cô ấy trò chuyện cười đùa. Cầm chen vào. Cô thấy ánh mắt của mọi người đều tập trung trên đầu Thiến Như, nên cũng đưa ánh mắt về phía đó. Cô kinh ngạc phát hiện đầu của Thiến Như hôm nay đặc biệt đẹp. Thiến Như đang quay đầu lại trả lời câu hỏi của một bạn học, gáy của cô ấy lướt qua trước mắt Cầm, dường như có vật gì đó lấp lánh ở đó, Cầm nhìn thấy một đoạn da thịt trắng như tuyết, lộ ra trên cổ áo ngắn, phía trên nữa là một hàng tóc cắt bằng buông lơi sau tai, vừa bằng với tai, bím tóc dài trơn mượt ngày trước đã không còn nữa. Cái đầu này trông tươi mới hơn, đáng yêu hơn, hơn nữa kết hợp với vẻ thần thái thanh thoát của Thiến Như khi đang cao đàm khoát luận lại càng động lòng người hơn.
Trước đây Cầm tuy chủ trương cắt tóc, nhưng trong lòng vẫn hơi lo lắng, sợ cắt tóc rồi trông không đẹp. Bây giờ nhìn thấy mái đầu của Thiến Như, cô liền yên tâm. Tuy nhiên cô chợt cảm thấy mình trở nên tầm thường trước mặt Thiến Như. Cô nhìn gáy của Thiến Như với ánh mắt ngưỡng mộ và tán thưởng, cô thân thiết trò chuyện với Thiến Như, cô cảm thấy được làm bạn với Thiến Như là một việc vinh quang.
"Tại sao cậu cắt bím tóc đi?" Cầm cười hỏi.
Thiến Như cười nhìn Cầm, cô làm một động tác, dùng giọng trong trẻo nói: "Một cây kéo, một đôi tay, bím tóc liền rụng xuống rồi." Nói đến đây, cô lại lấy tay làm kéo mô phỏng lại cảnh cắt tóc lúc đó.
"Tớ không tin là đơn giản như vậy," một bạn học bĩu môi nói. "Ai cắt cho cậu?"
"Các cậu nghĩ xem còn có ai?" Thiến Như cười. "Khỏi phải nói chính là vú già của tớ. Nhà tớ không còn ai khác nữa. Cha tớ tất nhiên sẽ không cắt cho tớ."
"Vú già? Bà ấy mà chịu cắt cho cậu?" Cầm ngạc nhiên hỏi.
"Có gì mà không chịu? Tớ bảo bà ấy cắt, bà ấy đương nhiên sẽ cắt cho tớ. Bà ấy luôn luôn nghe lời tớ. Cha tớ đồng tình với chủ trương của tớ, ông ấy đương nhiên không phản đối. Thật ra dù ông ấy phản đối cũng vô ích. Tớ muốn làm thế nào thì làm thế ấy, người khác không quản được tớ." Thiến Như khi nói thái độ vô cùng kiên định, trên mặt còn lộ ra nụ cười đắc ý.
"Nói hay lắm, ngày mai tớ cũng phải cắt tóc," một bạn học vóc người nhỏ nhắn đỏ mặt nói.
"Văn, tớ biết cậu có cái gan này," Thiến Như gật đầu với bạn học đó, bày tỏ tán thưởng. Văn chính là tên của người bạn học đó. Thiến Như lại dùng ánh mắt của mình quét qua mặt mọi người một lượt. Cô ngạc nhiên khi không còn ai đứng ra hưởng ứng lời của Văn. "Còn người nào có dũng khí cắt tóc nữa không?" Cô chế giễu hỏi.
"Tớ," một giọng nói sắc bén vang lên từ phía sau, tiếp đó một bạn học mặt gầy chen vào vòng tròn này. Bạn ấy thích hoạt động trong trường, hơn nữa tuổi lớn nhất, bạn học đặt cho một biệt danh là "Lão Miss". Bạn ấy cũng là người nói được làm được.
Ánh mắt Thiến Như lại rơi trên mặt Cầm, cô hỏi: "Uẩn Hoa, còn cậu thì sao?"
Cầm đột nhiên cảm thấy mình không chịu nổi ánh mắt của Thiến Như, mặt cô lập tức đỏ bừng, cô cúi đầu nửa ngày không thốt nên lời. Lúc này cô quả thực vẫn chưa thể xác định được rốt cuộc mình có dũng khí cắt tóc hay không.
"Uẩn Hoa, tớ hiểu cậu, hoàn cảnh của cậu khó khăn," Thiến Như nói giọng sang sảng, Cầm không biết Thiến Như đang chế giễu mình hay là đồng cảm với mình. "Trong gia đình sĩ tộc kiểu như các cậu, chỉ có ngâm dăm câu thơ,hành dăm chén rượu, đánh dăm ván bài, cãi nhau vài trận, những chuyện đại loại như vậy mới là đúng; đến học đường đọc sách đã là ngoại lệ của ngoại lệ rồi, còn muốn bày đặt kiểu mới gì nữa, cắt tóc giống như đàn ông, e là bất cứ ai cũng sẽ liều mạng phản đối. Trong phủ nhà cậu, người bảo vệ đạo đức quá nhiều rồi."
Mọi người cười ồ lên, đều bắn ánh mắt về phía mặt Cầm. Cầm cảm thấy xấu hổ và hối hận. Nước mắt cô không thể kiềm chế được mà chảy ra. Cô lẳng lặng bỏ đi một mình.
Thiến Như tiếp tục nói: "Bây giờ muốn cắt tóc quả thực cần dũng khí rất lớn. Vừa nãy tớ đến học đường, dọc đường bị vài học sinh cùng lưu manh, đọa thần (tức là những thanh niên chuyên trêu chọc phụ nữ) đi theo. Nào là 'tiểu ni cô', 'mông vịt', còn có nhiều lời thô tục không lọt tai, họ chỉ chỉ trỏ trỏ vừa cười vừa nói. Tớ làm ra vẻ không chút quan tâm, cứ việc bước đi phía trước. Vốn dĩ lúc tớ ra cửa, vú già đã khuyên tớ ngồi kiệu, tránh bị đám người đó đi theo quấy rầy không dứt. Tớ lại không sợ, tớ cố tình muốn thử dũng khí của mình. Tại sao tớ phải sợ họ? Tớ cũng là một con người, chuyện của tớ thì liên quan gì đến người khác? Tớ muốn làm thế nào thì làm thế ấy... Họ cũng chẳng làm gì được tớ."
Tiếp đó cô lại nghiến răng tỏ vẻ phẫn hận: "Đám háo sắc đó thật đáng hận, cứ quấn lấy cậu, không chịu buông tha chút nào, người có ý chí hơi yếu một chút sao mà chịu nổi? Tóm lại đàn ông đều là đồ xấu xa, không có lấy một người tốt."
"Vậy sau này cậu không lấy chồng à?" một bạn học bình thường thích đùa nhất nói, rồi phì cười.
"Tớ á? Tớ không lấy chồng đâu," cô tự hào nói, đồng thời lại châm chọc mọi người: "Tớ không giống như các cậu ngày đêm đều mơ tưởng gả cho một 'ghế đẩu sơn đen' vừa ý. Người này có biểu ca này, người kia có biểu đệ này, người kia lại có nghĩa huynh nào đó. Dung, biểu ca của cậu còn thư từ gì không?" Cô nói đến đây không nhịn được mà bật cười thành tiếng. Dung chính là bạn học thích đùa nhất đó, cô đỏ bừng mặt, người đầu tiên không chịu, kêu lên đòi nhéo miệng Thiến Như, tiếp đó mọi người đều muốn ra tay tính sổ với Thiến Như. Thiến Như vội vàng cười chạy ra khỏi đám đông. Cô đang định chạy về phía lớp học, chợt thấy Cầm một mình ngẩn ngơ đứng dưới gốc liễu khác ở bên cạnh xuất thần. Cô mới nhớ ra vừa nãy không nên nói những lời đó với Cầm, trong lòng áy náy, định đi đến giải thích với Cầm một chút. Nhưng cô vừa đi được hai bước, chuông vào lớp đã vang lên.
Trong lớp học, Hứa Thiến Như và Cầm cùng ngồi sau một cái bàn nhỏ. Một giáo viên quốc văn gần năm mươi tuổi, đeo kính lão, ôm một cuốn "Cổ văn quan chỉ" trên bục giảng đang giảng bài "Sư thuyết" của Hàn Dũ. Học sinh cũng làm việc rất chăm chú. Người thì trải tiểu thuyết ra xem, người thì cầm sách giáo khoa tiếng Anh đọc thầm, người thì đang đan lát, người thì đang ghé tai bạn bên cạnh tâm tình. Thiến Như thấy Cầm lặng lẽ nhìn cuốn "Cổ văn quan chỉ" trải trước mặt mà xuất thần, bèn xé một trang giấy từ vở bài tập, dùng bút chì viết mấy dòng chữ, không nói tiếng nào đẩy tới trước mặt Cầm. Cô viết là: "Cậu ghét tớ à? Tớ nói những lời đó hoàn toàn là vô ý. Tớ không hề muốn châm chọc cậu. Tớ sớm biết những lời này sẽ làm cậu đau khổ, tớ đã không nói rồi. Xin cậu tha lỗi."
Cầm đọc tờ giấy xong chậm rãi cầm bút lên, cũng viết vài chữ lên đó, đẩy tới trước mặt Thiến Như, trên đó viết là: "Cậu hiểu lầm rồi, tớ không hề ghét cậu. Ngược lại tớ tán thưởng cậu, ngưỡng mộ cậu. Dù sao thì cậu cũng có dũng khí, còn tớ thì không. Hy vọng của tớ, chí nguyện của tớ, cậu đều biết; hoàn cảnh của tớ, cậu cũng biết. Cậu nghĩ tớ nên làm thế nào?"
"Uẩn Hoa, tớ tin cậu không phải là người con gái không có dũng khí. Cậu không nhớ là cậu từng nói chúng ta nên bất chấp tất cả, kiên quyết phấn đấu, mở ra một con đường mới cho các chị em sau này sao?"
"Thiến Như, bây giờ tớ mới biết bản thân mình. Tớ quả thực là một người con gái không có dũng khí. Tớ tự tạo ra một hy vọng, tớ hạ quyết tâm phải bất chấp tất cả để đi tới hy vọng này. Thế nhưng một khi đã tiến sát tới hy vọng này, tớ lại có chút nhát gan. Mối lo ngại cũng nhiều lên. Tớ không dám cương quyết tiến tới nữa."
"Hoa, chẳng lẽ cậu không biết như vậy sẽ khiến bản thân cậu lún sâu vào tình cảnh bất hạnh hơn sao?"
"Thiến, tớ yêu tiền đồ của tớ, tớ cũng yêu mẹ tớ. Chuyện nam nữ học chung, phụ nữ cắt tóc những loại chuyện này đều là việc bà ấy phản đối. Ngày thường tớ nghĩ nên bất chấp sự phản đối của mẹ và sự chế giễu, trách móc của họ hàng, một mình độc đoán chuyên quyền. Nhưng đến khi chỉ cần giơ tay là có thể như ý nguyện, tớ lại nghĩ đến hành động này của mình sẽ khiến mẹ chịu đả kích lớn đến nhường nào, lòng tớ lại mềm yếu, ý chí tớ lại dao động. Tớ nghĩ bà ấy vất vả ở góa nuôi tớ khôn lớn, ngày thường lại yêu thương, thấu hiểu tớ như vậy, tớ lại mang đến cho bà ấy sự chế giễu của xã hội, sự trách móc của họ hàng, sự tan vỡ hy vọng của chính bà ấy, vân vân. Đả kích này quá lớn, bà ấy không chịu nổi. Vì bà ấy, tớ thà hy sinh tiền đồ của chính mình."
"Hoa, cậu không biết sự hy sinh này không có ý nghĩa lớn lao gì sao? Nếu chúng ta thật sự phải hy sinh, chúng ta cũng không thể hy sinh vì một người, chúng ta nên hy sinh vì vô số các chị em tương lai. Nếu chúng ta hy sinh rồi, họ có thể có được hạnh phúc trong tương lai, thì sự hy sinh này mới xứng đáng, mới có ý nghĩa." Từ nét chữ thảo điên cuồng của Thiến Như, có thể thấy cô ấy phẫn uất đến nhường nào. Hai trang giấy đã viết xong rồi.
"Thiến, điểm này chính là sự khác biệt giữa hai chúng ta, lý trí của cậu có thể chinh phục tình cảm, còn lý trí của tớ thì thường bị tình cảm chinh phục. Trên lý thuyết tớ không thể nói lời cậu là sai, nhưng trên thực tế tớ lại không thể làm theo lời cậu. Tớ cứ nghĩ đến mẹ, lòng tớ lại mềm nhũn. Hơn nữa nói thật, trong mắt tớ, thà rằng hy sinh vì người mẹ yêu tớ mà tớ cũng yêu, còn hơn là hy sinh vì những chị em tương lai mà tớ thậm chí sẽ không bao giờ gặp mặt, như vậy còn thiết thực hơn."
"Hoa, đây là lời từ tận đáy lòng của cậu sao? Tớ hỏi thử nếu mẹ cậu muốn gả cậu cho một tay buôn tầm thường không biết chữ, hoặc một quan liêu trung niên, hay một công tử bột, chẳng lẽ cậu cũng không phản kháng? Cậu có thể hy sinh vì bà ấy như vậy sao? Mau trả lời câu hỏi này. Đừng trốn tránh!" Vẫn là nét chữ thảo điên cuồng.
"Thiến, đừng hỏi tớ câu hỏi này, đừng hỏi tớ câu hỏi này, tớ xin cậu." Trên giấy có một hai giọt nước mắt.
"Hoa, tớ lại hỏi cậu: Tớ biết cậu và biểu ca của cậu rất thân thiết. Giả sử biểu ca cậu là con nhà nghèo, ngoài ra lại có một công tử nhà giàu đến cầu thân với mẹ cậu, nếu cậu kiên quyết muốn lấy biểu ca cậu, mẹ cậu sẽ rơm rớm nước mắt nói với cậu: 'Mẹ vất vả nuôi con khôn lớn, vốn là mong con sau này gả vào nhà giàu để hưởng phúc, mẹ mới có thể yên tâm. Nếu con không chịu nghe lời mẹ, nhất định phải gả vào nhà nghèo chịu khổ, thì con không còn là con gái của mẹ nữa.' Lúc này cậu làm thế nào? Đúng vậy, tớ biết, mỗi người mẹ khi chọn con rể đều sẽ hỏi con gái mình rằng: 'Con muốn đi hưởng phúc, hay là đi chịu khổ?' Sự lựa chọn của người mẹ đương nhiên là đi hưởng phúc. Còn về việc kết hôn không tình yêu, nỗi đau khổ về tinh thần... tất cả những điều này mẹ đều không màng tới. Người làm mẹ có quyền đòi hỏi sự hy sinh này không? Không, bà ấy không có quyền đó. Ví dụ cậu từng kể với tớ chuyện đại biểu ca của cậu và chị Mai. Nếu mẹ cậu định đoạt cho cậu một số phận giống như chị Mai, cậu cũng thuận theo sao? Cậu muốn giống như chị Mai của cậu, uổng phí để người ta xoay vần cả đời sao?" Thiến Như ở phía sau liên tiếp thêm sáu bảy dấu chấm hỏi.
"Thiến, đừng hỏi tớ câu hỏi này, tớ xin cậu, lòng tớ rối bời lắm rồi. Cho tớ suy nghĩ kỹ một chút."
"Hoa, đến lúc này rồi mà cậu vẫn chưa mở mắt ra sao? Đừng do dự nữa. Tớ thấy cậu ở trong gia đình cũ quá lâu, thói quen cũ nhiễm quá sâu rồi. Nếu cậu không nghĩ cách sớm thoát khỏi nó hoàn toàn, tương lai cậu sẽ trở thành chị Mai thứ hai..."
Lần này Cầm không trả lời nữa. Thiến Như nghiêng đầu nhìn gương mặt Cầm. Cô thấy trong mắt Cầm có giọt lệ. Lòng cô cũng mềm lại. Cô đưa tay nắm chặt một bàn tay đang đặt trên đầu gối của Cầm, cô cảm thấy tay Cầm đang run rẩy, vì thế cô càng nắm chặt hơn. Nếu không phải đang ở trong lớp học, cô thực sự muốn ôm Cầm. Cô liếc mắt nhìn lên bục giảng, thấy giáo viên quốc văn đang quay lưng viết chữ lên bảng đen, bèn ghé miệng sát tai Cầm nói nhỏ: "Uẩn Hoa, có lẽ lời tớ nói hơi quá. Nhưng tớ yêu quý cậu, tớ hy vọng cậu trở thành một người phụ nữ mới dũng cảm, tớ không muốn cậu có kết cục như chị Mai của cậu. Tớ khuyên cậu hãy lấy hết dũng khí mà phấn đấu. Người đi theo thời đại cuối cùng sẽ được đền đáp. Đáng buồn là làm một người lạc hậu mà phải ôm hận suốt đời."
Cầm không trả lời, nhưng quay đầu nhìn Thiến Như bằng ánh mắt cảm kích, lặng lẽ gật đầu.
Hai tiết quốc văn liên tiếp nhanh chóng kết thúc. Thiến Như đứng dậy kéo Cầm đi ra ngoài, vừa đi đến cửa thì thấy giáo viên quốc văn định đi ra, bèn dừng lại nhường ông ta đi trước. Mái đầu của cô đột nhiên bị ông ta chú ý, ông ta ném một ánh mắt kinh hãi vào mái tóc ngắn của cô, rồi vội vã bỏ chạy, như thể gặp phải ác ma vậy. Thiến Như ngẩng cao đầu đi theo sau ông ta ra ngoài, cô thậm chí không hề đỏ mặt, chỉ liên tiếp cười lạnh mấy tiếng. Sau đó cô kéo Cầm ra dưới gốc liễu trên sân trường để trò chuyện, trò chuyện mãi cho đến khi vào tiết học thứ tư, bởi vì giáo viên tiết thứ ba của lớp các cô xin nghỉ.
Buổi chiều, khi Cầm và Thiến Như tan học đang định về nhà, Văn và "Lão Miss" giữ họ lại, muốn nhờ Thiến Như cắt tóc cho họ.
Hơn mười học sinh chen chúc trong phòng ngủ của Văn, họ đóng cửa lại, để Văn ngồi trước cửa sổ, một cây kéo rất nhanh đã cắt đứt bím tóc trơn mượt đó. Thiến Như cầm kéo đắc ý sửa đi sửa lại mái tóc của Văn, cho đến khi Văn soi gương nói một câu hài lòng mới thôi. "Lão Miss" lại không tỉ mỉ cầu kỳ như Văn, Thiến Như rất nhanh đã làm xong cho cô ấy.
Đột nhiên có tiếng gõ cửa, đây là ám hiệu báo hiệu giám thị đang đến gần, thế là mọi người mở cửa, tản ra.
Cầm và Thiến Như cùng đi qua mấy con phố. Cầm cảm thấy ánh mắt của mọi người đều dán chặt vào đầu và mặt của họ. Giống như chính cô cũng vừa cắt đi bím tóc của mình vậy, cô đang phơi mình dưới những ánh mắt khinh miệt và sỉ nhục. Đồng thời, những lời thô tục không lọt tai lại liên tiếp truyền đến từ miệng những gã đàn ông đang đi theo phía sau họ. Mặt cô đỏ bừng, cô không dám ngẩng đầu, cũng không tiện trò chuyện với Thiến Như, chỉ cố rảo bước nhanh về phía trước. Đến ngã tư, Thiến Như muốn chia tay Cầm, nhưng Cầm lại cố nài nỉ giữ Thiến Như lại, muốn Thiến Như đưa cô về nhà. Cô nói một mình đi trên phố không tiện lắm, hai người đi cùng đường, có thể khiến người ta can đảm hơn.
Thực ra Cầm mời Thiến Như về nhà mình còn một ý định nữa, cô muốn mượn dịp này để quan sát thái độ của mẹ đối với việc phụ nữ cắt tóc, hơn nữa cô còn hy vọng Thiến Như dùng tài hùng biện để thuyết phục mẹ mình. Bà Trương trước mặt Thiến Như tuy không nói gì, nhưng qua cuộc trò chuyện và thái độ của bà Trương, Cầm biết mẹ cô phản đối việc phụ nữ cắt tóc.
Tối hôm đó sau khi Thiến Như đi rồi, bà Trương thở dài nói: "Một cô gái tốt như vậy, mà cũng học đòi bày đặt kiểu mới, làm cho tiểu thư không ra tiểu thư, ni cô không ra ni cô, thực sự mất hết khuôn phép khuê các. Nó ngược lại cũng đáng yêu. Chỉ tiếc là mẹ nó mất sớm, không ai quản giáo, mặc cho nó một mình độc đoán chuyên quyền, sau này không biết sẽ ra cái dạng gì. Thật đáng tiếc." Bà Trương nói xong lại thở dài, bà cảm thấy thế giới ngày qua ngày trở nên càng kỳ quặc hơn, sau này không biết sẽ biến thành cái dạng gì nữa. Bà đang hoài niệm thời đại hoàng kim đã qua. Đột nhiên bà liếc mắt, nhìn thấy vẻ mặt đầy khẩn cầu, muốn nói lại thôi của Cầm, liền ngạc nhiên hỏi: "Cầm nhi, con có chuyện gì à?"
"Mẹ, con muốn học theo Thiến Như cắt tóc đi," Cầm nói, rồi cúi đầu xuống.
"Con nói cái gì? Con muốn học theo Thiến Như? Con muốn người ta cười mẹ không biết dạy con sao?" Bà Trương kinh ngạc nói, bà như thể vừa chịu một đả kích bất ngờ nào đó, bà thậm chí không tin vào tai mình.
"Giống như Thiến Như cũng chẳng có gì là không tốt!" Cầm đỏ bừng mặt, tuy cảm thấy hy vọng đã mất đi một nửa, nhưng cô vẫn lấy hết can đảm nói. "Trong học đường rất nhiều bạn học đều đã cắt tóc. Cắt tóc vừa tiện, vừa đẹp, còn có đủ loại lợi ích khác..." Cô vừa định giải thích chi tiết hơn, liền bị mẹ mình ngăn lại.
Bà Trương lộ vẻ không kiên nhẫn, xua tay nói: "Mẹ không muốn nghe đạo lý lớn lao của con. Giảng đạo lý mẹ đương nhiên không thắng được con, đạo lý của con rất nhiều. Kiểu cách của con cũng rất nhiều, hôm nay muốn thế này, ngày mai lại muốn thế kia... Còn một chuyện nữa, mẹ chưa nói với con. Mấy hôm trước bác gái họ Tiền đến làm mai cho con, nói nhà trai gia cảnh rất giàu có, con cháu cũng khá đẹp trai, tuy không đọc nhiều sách, nhưng tiền nhà cậu ta có đủ để ăn chơi cả đời không hết, gả sang đó rất có thể hưởng phúc. Bác Tiền xúi giục mẹ đồng ý mối hôn sự này, nhưng mẹ nghĩ chắc con không muốn, nên dứt khoát từ chối rồi. Mẹ nói con tuổi còn nhỏ, mẹ lại chỉ có một mình con là con gái, định vài năm nữa mới tính đến chuyện hôn sự... Nhưng xem tình hình hiện nay, mẹ nghĩ hay là gả con đi sớm thì tốt hơn, để tránh việc con ngày nào cũng bày đặt kiểu mới, sau này danh tiếng hư hỏng, không ai thèm lấy con," bà Trương chậm rãi nói, trên mặt không có biểu cảm gì, chỉ có nụ cười mệt mỏi. Cầm không biết trong lòng mẹ cô rốt cuộc đang nghĩ cái gì.
Nhưng những lời này đã đủ để giáng một đả kích lớn cho Cầm. "Nhà rất giàu", "Con cháu cũng khá đẹp trai", "Không đọc nhiều sách", "Hay là gả con đi sớm", mấy câu này luân phiên vang vọng bên tai cô. Trước mắt cô lập tức hiện ra một con đường rất dài, rất dài, trên đó nằm la liệt xác của những người phụ nữ trẻ. Con đường này kéo dài từ trước mắt cô ra xa, tới tận vô cùng. Cô đã hiểu ra, con đường này đã được đắp từ mấy ngàn năm trước. Mặt đất thấm đẫm máu và nước mắt của những người phụ nữ ấy, họ bị người ta dùng gông cùm xiềng xích, lùa lên con đường này, bắt họ quỳ ở đó, dùng máu và nước mắt của họ tưới tắm đất đai, để dã thú xé xác, nuốt chửng cơ thể họ. Ban đầu họ còn rên rỉ, ai khóc, cầu nguyện, mong chờ có người cứu họ ra khỏi con đường này. Nhưng chẳng bao lâu sau, hy vọng của họ đã tan vỡ, máu và nước mắt của họ cũng cạn kiệt, thế là họ gục xuống, trút hơi thở cuối cùng ở đó. Từ mấy ngàn năm xa xôi đến nay, trên con đường này, không biết đã chôn vùi biết bao thanh xuân của người phụ nữ, không biết đã thấm đẫm bao nhiêu máu và nước mắt của người phụ nữ. Nhìn kỹ lại, trên con đường này không có lấy một cái xác sạch sẽ, những người phụ nữ kia đều là khóc cạn nước mắt, nôn cạn tâm huyết, thực hiện sự giãy giụa cuối cùng, rồi gục xuống, nhắm đôi mắt vẫn còn đang bùng cháy lửa lại. À! Trong này không biết đã chôn vùi bao nhiêu, bao nhiêu câu chuyện đau thương đến xé lòng!
"Cầm nhi, con bị làm sao vậy? Lời nào đã làm tổn thương lòng con?" Bà Trương kinh ngạc đứng dậy, đi đến bên cạnh Cầm, ôn hòa an ủi cô.
Cầm khóc càng thương tâm hơn, cô giãy khỏi tay mẹ, như thể đang giằng co với ai đó, cô nghẹn ngào thốt lên trong tiếng khóc: "Con không đi con đường đó. Con muốn làm một con người, một con người giống như đàn ông... Con không đi con đường đó, con muốn đi con đường mới, con muốn đi con đường mới."