Mọi người một đêm không ngủ ngon. Trời vừa hửng sáng, lão thái gia đã ho dữ dội, ho không dứt. Mọi người cũng theo đó mà dậy sớm.
Cầm và Thục Anh muội muội chải chuốt xong xuôi, liền cùng Mai đi dạo khắp nơi trong vườn. Trên đường, họ trò chuyện về cảnh tượng sau những ngày xa cách. Trong vườn không bị thiệt hại gì lớn, chỉ có trong rừng thông rơi một quả đạn pháo nổ, làm hỏng hai cây thông.
Giao thông trên phố vẫn chưa khôi phục. Ở các ngã tư vẫn còn những tiểu đội binh lính, trên phố vẫn còn vài tên lính gác. Nhưng một số ít người qua lại lẻ tẻ, chỉ cần được lính gác cho phép, cũng có thể đi qua vài con phố.
Đầu bếp của Cao gia đã đi chợ mua thức ăn. Nhưng cổng thành đã đóng được hai ngày, người ở quê không thể gánh rau vào thành, chợ không có gì để bán, cho nên dù đầu bếp có dùng hết bản lĩnh của mình, mọi người vẫn cảm thấy trên bàn ăn không có món nào ngon miệng.
Bữa sáng hôm nay được bày ở Thủy Các, trong gian giữa đặt hai bàn tròn, thế hệ già và thế hệ trẻ mỗi thế hệ ngồi một bàn. Tuy hai ba ngày nay không được ăn một bữa no nê tử tế, nhưng nhìn trên bàn cũng chỉ lèo tèo mấy món nhỏ, ai nấy đều thấy không ngon miệng, lười biếng bưng bát ăn qua loa rồi nhanh chóng đặt bát xuống. Chỉ có hai anh em Giác Dân, Giác Huệ là không chịu đặt bát xuống, ăn liền hai bát cơm. Giác Tân ngồi chéo đối diện với Mai, thỉnh thoảng anh lén nhìn cô một hai cái, thỉnh thoảng Mai cũng nhìn về phía anh, ánh mắt hai người bất chợt chạm nhau. Mai liền cúi đầu hoặc quay đi, trong lòng dấy lên một cơn sóng, chính cô cũng không biết đó là an ủi hay bi ai. May mà mọi người đều đang chú ý nhìn hai anh em Giác Dân ăn cơm, không ai để ý đến cử động của cô.
"Sức ăn của các anh thật tốt. Chẳng có món gì mà các anh vẫn không nỡ đặt bát xuống," Thục Hoa thấy ông nội đã đi ra ngoài, liền cười nói với Giác Dân.
"Các em là tiểu thư, đương nhiên khác với chúng tôi," Giác Huệ vừa nhai xong một miếng cơm lớn, đặt bát xuống tranh nói trước. "Các em bữa nào không có gà vịt cá thịt là không nuốt trôi. Các em có biết hồi chúng tôi đi học ăn gì ở quán không? Rau xanh, cải trắng, đậu phụ, tàu phớ!... Nhưng bây giờ cũng đến lúc các em phải chịu khổ rồi, tôi hy vọng giao thông bị cắt đứt thêm vài ngày nữa, xem các em tính sao?" Cậu ta còn muốn nói tiếp, Giác Dân thầm thúc vào khuỷu tay cậu, ra hiệu đừng nói nữa, cậu ta cũng như thoáng thấy gương mặt của mấy vị trưởng bối lộ vẻ không vui, liền ngậm miệng, đẩy ghế đứng dậy.
"Tôi đang nói chuyện với nhị ca, ai mượn anh xen vào?" Thục Hoa bĩu môi, liếc Giác Huệ một cái, quay đầu đi không thèm đếm xỉa đến cậu nữa.
Ăn sáng xong, ba anh em Giác Tân liền ra ngoài nghe ngóng tin tức, đồng thời định ghé qua nhà cô xem sao. Trên phố không có nhiều người qua lại. Trước cửa mỗi công quán đứng bốn năm người, vươn dài cổ chỉ biết ngó nghiêng, hoặc là bàn luận thời sự. Cứ cách mười mấy bước, bên đường lại đứng lính trang bị đầy đủ, có tên lính cầm súng chậm rãi đi lại dọc theo tường. Anh em Giác Tân đi ngang qua bên cạnh họ, không bị chặn lại, liền rảo bước đi tiếp.
Ở ngã ba đường, năm sáu người đứng trước hàng rào gỗ, ngửa cổ đọc tờ cáo thị dán trên tường. Anh em Giác Tân cũng đọc tờ cáo thị đó. Đây là bố cáo tuyên bố từ chức của Đốc quân, Đốc quân rất khiêm tốn nói rằng bản thân "đức không đủ để phục người, tài không đủ để cứu vãn tình thế", cho nên mới dẫn đến cuộc chiến tranh lần này, khiến "khổ cho tướng sĩ, nhọc cho nhân dân", nay quyết định giao lại chính quyền, thực hiện từ chức, để tránh việc "kéo dài chiến tranh, làm nát nơi này".
"Bây giờ binh lâm thành hạ mới nói những lời hay ho này, tại sao không từ chức sớm hơn?" Giác Huệ đọc xong cáo thị, mỉa mai nói.
Giác Tân ở bên cạnh nghe thấy lời cậu, giật mình nhìn bốn phía, may mà gần đó không có ai, mới yên tâm, vội kéo tay áo Giác Huệ, hạ thấp giọng cảnh cáo: "Nói năng cẩn thận chút. Cậu không cần mạng nữa à?"
Giác Huệ im lặng, cậu theo hai anh đi qua hàng rào. Trước cửa ngôi miếu cũ đó đặt hơn mười cây súng trường, dựng chéo vào nhau thành hai đống, bên cạnh đứng hơn chục tên lính, mặt mày chúng không lộ biểu cảm gì. Cửa hàng tạp hóa cạnh miếu mở hé cửa, ở đó có báo trong ngày, anh em Giác Tân mượn đọc qua một lượt. Thái độ của tờ báo bắt đầu thay đổi, tuy vẫn nói tốt cho vị Đốc quân tuyên bố từ chức kia, nhưng đồng thời đối với quân địch cũng hủy bỏ cách gọi nghịch quân, không còn gọi là kẻ nghịch, kẻ giặc nọ kia, mà đổi thành Quân trưởng nọ, Sư trưởng kia. Hơn nữa, thương hội và các hội đoàn ủng hộ lễ giáo cũ từng phát điện văn tố khổ tội trạng của kẻ nghịch, kẻ giặc, giờ đây cũng phát điện văn chào đón soái nọ, công kia vào thành.
"Lại là lão ta," Giác Huệ cười lạnh.
"Xem ra thế này thì chắc không sao rồi," Giác Tân an ủi nói. Họ đã đi qua hai con phố, giờ đã đến ngã ba thứ ba.
Hàng rào phía trước đóng chặt, hai tên lính cầm súng canh gác ở đó. Họ đành phải quay người trở lại, định đi đường vòng qua một con hẻm nhỏ bên cạnh. Nhưng vừa đi qua con hẻm vào một con phố lớn, họ lại bị một tên lính gác gọi giật lại.
"Đứng lại, đi đâu đấy?" Tên lính mặt gầy gò hung hăng hỏi.
"Chúng tôi đi thăm một người thân, ở phố XX," Giác Tân khách sáo đáp.
"Không qua được! Không được đi!" Nói xong hai câu đơn giản đó, tên lính ngậm miệng lại. Hắn nhìn khẩu súng trong tay, ánh mắt lại rơi trên lưỡi lê, lộ vẻ đắc ý, như thể muốn bày tỏ với anh em Giác Tân: Các người nếu không nghe lời ta, bước lên một bước, chính là một lưỡi lê này.
Anh em Giác Tân đành im lặng quay người, lại đi qua con hẻm, định tìm một con đường khác để vòng qua, nhưng tốn bao nhiêu công sức vẫn không có cách nào.
Họ quyết định về nhà, nhưng trên đường vẫn thấp thỏm không yên, sợ rằng ngay cả đường về cũng bị chặn. Họ rảo bước thật nhanh, chỉ mong sao về đến nhà ngay lập tức. Người đi trên phố rất ít, các cửa tiệm và công quán đều lặng lẽ đóng cửa. Cảnh tượng này càng làm tăng thêm nỗi sợ hãi của họ. Khi họ đi qua một tên lính gác, tim không kìm được đập thình thịch, rất lo hắn sẽ chặn họ lại, may mà tên lính gác cho họ đi qua. Sau đó họ cuối cùng cũng về đến nhà.
Người trong nhà phần lớn đều ở trong vườn. Họ vội vàng đi vào vườn, đến Thủy Các trước, thấy ông nội và các cô đang đánh bài ở đó, vừa đúng hai bàn.
"Các người mà vẫn còn tâm trí đánh bài," Giác Huệ nghĩ thầm. Sau đó cậu thấy Giác Dân lén đi ra ngoài, liền cũng đi theo, để lại Giác Tân đứng thẳng trước mặt ông nội báo cáo những tin tức anh đã nghe ngóng được.
Những tin tức này đương nhiên mang lại không ít sự an ủi cho các vị bề trên. Nhưng bà Trương vẫn còn hơi lo lắng, vì bà không biết nhà mình rốt cuộc ra sao. Tuy nhiên đây chỉ là nỗi lo trong chốc lát, vì chẳng bao lâu sau bà bốc được một ván bài đẹp, liền quên sạch những chuyện đó.
Giác Tân nói vài câu với các bậc trưởng bối, thấy mọi người đều đang chú tâm đánh bài, liền đi ra ngoài.
Giác Tân bước ra khỏi Thủy Các, một mình đứng dưới gốc cây ngọc lan một lát, cảm thấy buồn chán. Anh dường như đang khao khát một thứ, thứ đó ngay trước mắt anh, nhưng anh biết anh sẽ không có được nó. Anh cảm thấy trống rỗng, cảm thấy khiếm khuyết của cuộc đời. Anh ngẩn ngơ tựa vào thân cây, nhìn mảnh xanh tươi mới trước mắt mà thẫn thờ. Trên cây vang lên tiếng chim hót. Hai con họa mi đuổi nhau trên cành, những cánh hoa ngọc lan trắng như tuyết cứ rơi xuống người anh, nhưng một lát sau lại ngừng. Anh nhìn thấy hai con chim bay về phía bên phải, lòng anh tràn đầy nỗi khao khát mãnh liệt. Anh ước gì mình cũng biến thành chim nhỏ bay cùng chúng lên bầu trời bao la. Anh cúi đầu nhìn thân mình. Vài cánh hoa rơi từ trên đầu, trên vai anh xuống, trước ngực còn dính một cánh, anh dùng hai ngón tay nhón lấy nó, nhẹ nhàng đặt xuống, để nó vô lực bay lả tả xuống mặt đất.
Phía trước sau hòn non bộ, một bóng người bước ra, là một người phụ nữ. Cô cúi đầu chậm rãi đi, tay cầm một cành liễu. Cô đột ngột ngẩng đầu, nhìn thấy Giác Tân đứng dưới gốc cây, liền đứng khựng lại, đôi môi khẽ động như muốn nói gì đó, nhưng cô không nói gì cả, liền quay người lặng lẽ bỏ đi. Trên chiếc áo kép lụa hồ sô màu xanh nhạt khoác một chiếc áo ghi-lê bằng sa tanh màu đen huyền, cô rõ ràng là Mai.
Anh cảm thấy toàn thân lạnh toát. Anh không hiểu tại sao cô lại tránh mặt anh, anh muốn tìm cô hỏi cho rõ ràng. Anh liền đuổi theo, nhưng bước chân rất nhẹ.
Anh vòng qua hòn non bộ, thấy vài khóm hoa cỏ, nhưng không thấy bóng dáng cô đâu. Anh lấy làm lạ, chú ý nhìn kỹ, trong khe hòn non bộ bên phải, anh thoáng thấy chiếc áo ghi-lê sa tanh màu đen huyền của cô. Anh lại vòng qua hòn non bộ đó, phía trước là một bãi cỏ nhỏ hình bầu dục, xung quanh trồng thưa thớt mấy cây đào. Cô đứng dưới một gốc đào, cúi đầu mân mê thứ gì đó trong lòng bàn tay trái.
"Mai!" Anh không kìm được gọi một tiếng, bước về phía cô.
Cô ngẩng đầu lên, lần này cô không tránh nữa. Cô lặng lẽ nhìn anh.
Anh bước đến trước mặt cô, dùng giọng điệu xúc động hỏi: "Mai, tại sao em lại tránh mặt anh?"
Cô cúi đầu, dịu dàng vuốt ve con bướm đang thoi thóp nằm trong lòng bàn tay cô, đôi cánh khẽ đập, hồi lâu không trả lời.
"Em vẫn không chịu tha thứ cho anh sao?" Giọng anh trở nên cay đắng.
Cô ngẩng đầu lên, nhìn anh không chớp mắt một lúc, mới nhạt nhẽo nói: "Đại biểu ca, anh không có gì nợ em cả." Chỉ vỏn vẹn một câu ngắn ngủi.
"Xem ra, em không chịu tha thứ cho anh rồi," anh gần như nói trong tiếng khóc.
Cô mỉm cười, đó không phải là nụ cười hạnh phúc, mà là nụ cười bi ai. Ánh mắt cô trở nên rất dịu dàng. Chúng không ngừng ve vuốt gương mặt anh. Sau đó cô dùng tay phải áp lên lồng ngực mình. Cô nói khẽ: "Đại biểu ca, chẳng lẽ anh vẫn chưa biết lòng em? Có bao giờ em oán trách anh đâu!"
"Vậy tại sao em lại tránh mặt anh? Chúng ta xa cách lâu như vậy, khó khăn lắm mới gặp lại, em ngay cả lời cũng không chịu nói nhiều với anh. Em nghĩ lòng anh làm sao mà yên được? Làm sao anh không nghĩ rằng em vẫn còn hận anh?" Anh đau khổ nói.
Mai cúi đầu, cô cắn cắn môi, những nếp nhăn trên trán càng hiện rõ hơn. Cô chậm rãi nói: "Em không hề hận anh, chỉ là em sợ gặp anh nhiều, tránh cho mọi người nhớ lại chuyện cũ."
Giác Tân ngẩn ngơ nhìn cô, nhất thời không đáp lời được. Mai cúi người đặt nhẹ con bướm trong tay xuống bãi cỏ, nói bằng giọng thương cảm: "Đáng thương, không biết kẻ nào làm ngươi ra nông nỗi này!" Câu này tuy là nói ẩn ý, nhưng cô hoàn toàn vô tâm mà nói ra. Cô nói tiếp một câu: "Đại biểu ca, em đi trước đây, em đi xem họ đánh bài." Cô liền đi về phía Thủy Các.
Giác Tân ngẩng đầu lên, qua đôi mắt đẫm lệ nhìn thấy búi tóc xõa xuống của Mai và dải băng buộc tóc kiểu Tây màu xanh nhạt trên búi tóc. Anh nhìn thấy cô sắp vòng qua hòn non bộ, không kìm được lại gọi một tiếng: "Mai!"
Cô lại quay người đứng lại, đứng ngay bên cạnh hòn non bộ, đợi anh qua đó.
"Đại biểu ca," cô quan tâm gọi một tiếng, ngước đôi mắt ầng ậc nước nhìn anh một cái.
"Em ngay cả một con bướm còn thương xót, chẳng lẽ anh lại không xứng đáng với lòng thương hại của em sao?" Anh nén nước mắt nói khẽ.
Cô không trả lời, cúi đầu, tựa người vào hòn non bộ.
"Có lẽ ngày mai em đã về rồi, sau này chúng ta vĩnh viễn không còn cơ hội gặp lại nhau nữa, dù sống hay chết, chúng ta dường như đều đang sống ở hai thế giới khác nhau. Em nỡ lòng nào lặng lẽ chia tay anh như thế này sao?" Anh nức nở nói.
Cô vẫn không đáp lời, chỉ thở dốc.
"Mai, anh đã phụ em... Anh cũng không còn cách nào khác mà... Anh đã cưới vợ... quên mất em... Anh từng không nghĩ đến nỗi đau của em," giọng anh vẫn thấp như lúc nãy, nhưng vì nói quá vội vàng nên thành ra đứt quãng. Anh rút khăn tay trong ngực ra, nhưng không lau mắt, để nước mắt chảy dọc hai bên má. "Sau này anh biết mấy năm nay em đã chịu khổ đủ rồi, tất cả đều là do anh mang đến cho em. Nghĩ đến tầng này, làm sao anh có thể buông bỏ tâm tư này? Em xem, anh cũng chịu khổ đủ rồi. Em ngay cả một lời tha thứ cũng không chịu nói sao?"
Cô ngẩng đầu lên, đôi mắt lấp lánh tỏa sáng. Cô cuối cùng không kìm được bật khóc nức nở, nói đứt quãng hai câu: "Đại biểu ca, lòng em lúc này rối như tơ vò... Anh bảo em biết bắt đầu nói từ đâu đây?" Thế rồi một tay ôm ngực, liên tục ho mấy tiếng.
Anh thấy cô đau lòng như vậy, một cảm xúc đan xen giữa hối tiếc, đồng cảm và yêu thương ập đến tấn công trái tim anh. Anh quên mất bản thân, tiến sát lại gần cô, dùng khăn tay của mình lau mặt cho cô.
Ban đầu cô im lặng mặc kệ anh làm vậy, nhưng một lát sau, cô đột ngột đẩy anh ra, đau khổ giãy giụa nói: "Đừng lại gần em như thế, anh cũng nên tránh hiềm nghi chút đi!" Cô làm điệu bộ muốn bỏ đi.
"Đến lúc này còn tránh hiềm nghi gì nữa? Anh đã là người có con rồi... Nhưng anh không nên khiến em đau buồn đến mức này. Người ta nói: 'Ưu năng thương nhân' (lo âu có thể làm hại người), em cũng nên quý trọng cơ thể mình chứ." Anh nắm lấy tay cô, không cho cô đi, lại nói: "Em xem em khóc thành thế này, sao có thể ra ngoài được?" Lúc này anh chỉ vì số phận của cô mà đau buồn, anh hoàn toàn nghĩ cho một mình cô: anh đã quên cả nỗi bi ai của chính mình.
Cô dần dần nín khóc, nhận lấy khăn tay từ tay anh, tự lau sạch vết nước mắt, sau đó trả lại cho anh, thê lương nói: "Mấy năm nay, ngày nào em không nhớ anh. Anh không biết đêm giao thừa em nhìn thấy bóng lưng anh ở nhà Cầm muội, lòng em được an ủi biết bao. Em trở về tỉnh thành rất muốn gặp anh, nhưng em lại sợ gặp mặt anh. Hôm đó ở Tân Phát Tường em đã tránh anh, sau đó lại hối hận. Em cũng đâu thể tự làm chủ được. Em có mẹ của em, anh có Đại biểu tẩu. Đại biểu tẩu lại tốt như vậy, đến em cũng thích chị ấy. Em không muốn khơi gợi chuyện cũ cho anh. Bản thân em thì không sao, đời này của em đã xong rồi. Nhưng em không muốn khiến anh đau khổ, cũng không muốn khiến chị ấy đau khổ. Ở nhà, mẹ em không biết tâm sự của em, bà chỉ có thể dùng lòng mình suy xét mọi việc. Nỗi bi ai của em bà sẽ không hiểu được. Em cứ sống thế này, còn chẳng bằng chết sớm thì hơn." Cô thở dài một tiếng. Giác Tân lặng lẽ áp tay lên lồng ngực mình, vì tim anh đau quá.
Hai người nhìn đối diện nhau, qua một hồi lâu, anh cười thê lương, anh chỉ vào bãi cỏ nói: "Em không nhớ chuyện trước kia chúng ta lăn lộn trên bãi cỏ sao? Trùng cắn vào ngón tay anh, còn là em mút vết thương cho anh. Chúng ta còn bắt bướm trong bụi cỏ, hái hạt hoa móng tay. Giờ đây nơi này chẳng phải vẫn thế sao?... Lại có lần gặp nguyệt thực, chúng ta vác ghế ra sân giếng đi, bảo là gánh tội thay cho mặt trăng... Những chuyện này em còn nhớ không? Trước kia lúc em ở nhà chúng ta đọc sách cùng anh, chúng ta đối diện với ngọn đèn dầu thanh, đã mơ bao nhiêu giấc mơ đẹp! Hạnh phúc lúc đó thật khiến người ta say mê! Đâu ngờ lại có kết cục ngày hôm nay?" Anh lộ vẻ mơ màng, như thể đang dốc sức hồi tưởng lại cảnh tượng lúc đó.
"Em bây giờ gần như sống dựa vào hồi ức," Mai vẫn nói khẽ, "Hồi ức đôi khi thực sự có thể khiến người ta quên đi tất cả. Em thực sự muốn quay về thời thơ ấu không bị gò bó, không lo âu trước kia, đáng tiếc năm tháng không thể quay ngược lại. Đại biểu ca, anh nhất định phải bảo trọng thân thể..."
Lời cô còn chưa nói hết, đã nghe thấy có người đi tới, tiếp đó là tiếng Thục Hoa nói: "Mai biểu tỷ, chúng em tìm chị nãy giờ, hóa ra chị trốn ở đây!"
Mai vội lùi lại một bước, giữ khoảng cách với Giác Tân một chút, quay đầu lại nhìn.
Người đến là Cầm và hai chị em Thục Anh, Thục Hoa. Ba người họ đi đến trước mặt Mai, Thục Hoa thấy mặt Mai, cố tình ngạc nhiên cười nói: "Mai biểu tỷ, đại ca bắt nạt chị à? Sao mắt chị sưng húp cả lên thế này?" Thục Hoa lại chú ý nhìn mặt Giác Tân, Giác Tân cố hết sức tránh đi, nhưng đã bị cô nhìn thấy, cô lại nói: "Sao anh cũng khóc? Hai người xa nhau mấy năm, giờ gặp lại, đáng lẽ phải vui mừng hớn hở mới đúng! Sao lại trốn ở đây nhìn nhau khóc?" Mai đỏ mặt cúi đầu xuống. Giác Tân cũng quay đầu nhìn chỗ khác, miệng ú ớ phân bua: "Hôm nay mắt đau."
Thục Anh nghe thấy câu này liền xen vào cười nhạo: "Lạ thật, không đau sớm, không đau muộn, cứ vừa lúc Mai biểu tỷ đến là mắt anh lại đau."
Cầm ở bên cạnh kéo tay áo Thục Anh, ra hiệu cô đừng nói nữa, vì Thụy Giác đang dắt con đến. Nhưng Thục Anh cứ nói một hơi không ngăn được, đợi đến khi cô tự nhận ra thì đã không kịp nữa rồi.
Thụy Giác nghe thấy lời Thục Anh, lại nhìn thấy tình cảnh này, không khỏi dấy lên chút nghi ngờ. Cô cũng không nói gì, liền mỉm cười đưa Hải Thần đến trước mặt Giác Tân bảo anh dắt, tự mình đi đến bên cạnh Mai, nói: "Mai biểu muội, em đừng buồn. Chúng ta đi dạo chỗ khác đi, chị khuyên em nên khuây khỏa chút mới tốt." Cô rất thân mật đỡ Mai vòng qua hòn non bộ đi ra ngoài.
Thục Anh và Thục Hoa vốn định đi theo họ, nhưng bị Cầm kéo lại, Cầm cảm động nói: "Để hai chị ấy đi đi, họ chắc có chuyện riêng muốn nói. Chị thấy Đại biểu tẩu rất thân với Mai tỷ, chị ấy rất quý Mai tỷ." Lời này tuy nói với chị em Thục Anh, nhưng lại là nói cho Giác Tân nghe.