Giác Huệ và Giác Dân đi ra từ cửa trước của khu thương mại. Giác Dân đi đến nhà Cầm, còn Giác Huệ đi đường khác để thăm một người bạn.
Giác Huệ đi một mình qua mấy con phố, tại ngã tư thì gặp bạn học Trương Huệ Như. Cậu ấy đang hậm hực cúi đầu chạy, không nhìn thấy Giác Huệ, liền bị Giác Huệ túm lấy.
"Huệ Như, cậu có chuyện gì vậy? Sao chạy gấp gáp thế?" Giác Huệ ngạc nhiên hỏi. Chàng thanh niên mặt hình tam giác ngẩng đầu lên, nhìn Giác Huệ một cái, trên trán lấm tấm vài giọt mồ hôi, miệng thở hổn hển, gấp gáp đến mức không nói nên lời. Một lúc sau cậu ta mới thốt ra mấy chữ: "Không xong rồi!... Xảy ra chuyện rồi!"
"Cậu nói mau! Chuyện gì?" Giác Huệ hoảng hốt hỏi.
Hơi thở của Trương Huệ Như đã bình ổn hơn một chút, nhưng cậu vẫn nói chuyện một cách kích động, giọng nói run rẩy vì phẫn nộ và sốt ruột: "Chúng mình bị lũ lính đánh rồi!... Ngay tại trà viên Vạn Xuân."
"Cái gì? Cậu nói đi, nói mau lên!" Giác Huệ dùng bàn tay run rẩy nắm chặt cánh tay trái của Trương Huệ Như, không ngừng lay mạnh. "Cái gì! Quân lính đánh học sinh? Nói mau, kể chi tiết cho tôi nghe!"
"Tớ phải về trường báo cho các bạn học. Chúng mình đi cùng nhau đi, tớ sẽ kể từ từ cho cậu nghe..." Trong mắt Trương Huệ Như lóe lên tia nhìn căm hận.
Giác Huệ không tự chủ được mà quay người lại, theo Trương Huệ Như bước đi. Cậu thấy cả người nóng ran, cắn chặt môi, chờ đợi Trương Huệ Như kể lại.
"Nghe tớ nói, nghe tớ nói này," Trương Huệ Như vừa đi vừa thuật lại bằng giọng kích động, "Hôm nay ở trà viên Vạn Xuân có diễn kịch, tớ không phải diễn viên, cũng chẳng đảm nhận chức vụ gì, chỉ là một khán giả thôi. Sự việc nghe nói thế này: lúc bắt đầu diễn, có hai ba tên lính không mua vé nhất định đòi vào xem chùa. Người soát vé bảo họ rằng chỗ này khác với rạp hát thường, không mua vé thì không được xem. Họ đúng là vô lý hết chỗ nói, nhất quyết đòi vào, cuối cùng bị người của chúng ta đuổi ra ngoài. Ai ngờ một lát sau chúng lại rủ thêm hơn chục tên đồng bọn đến, nhất định làm ầm ĩ đòi vào. Người của chúng ta sợ chúng gây rối, vì muốn yên chuyện nên đành thả cho chúng vào. Chúng vào bên trong ngồi xuống, la hét ầm ĩ, gây rối, còn ngang ngược hơn cả ở rạp hát bình thường. Sau đó người của chúng ta thực sự không nhịn nổi nữa, khuyên họ nên trật tự một chút, đừng làm ảnh hưởng người khác xem kịch. Chúng vẫn tiếp tục quấy phá. Người của chúng ta phải duy trì trật tự, đành phải ra can thiệp. Như vậy là đắc tội với chúng. Chúng liền ra tay đánh đập, vài tên lính còn chạy lên sân khấu quấy phá. Vụ việc bị đẩy lên quá lớn, sau đó phải có một đại đội lính từ Bộ tư lệnh phòng thủ thành phố đến mới đàn áp được. Tuy nhiên rạp hát đã bị đập phá tan tành, trong số các bạn học cũng có vài người bị thương nhẹ. Những tên lính gây chuyện đều trốn sạch, không bắt được tên nào. Một đại đội lính vũ trang mà lại không bắt nổi vài tên lính tay không, quỷ mới tin được! Điều này rõ ràng là đã được sắp đặt từ trước..."
"Không sai, chắc chắn là đã được sắp đặt từ trước!" Giác Huệ vội vàng nói chen vào, cậu lấy tay ấn lên ngực, cảm thấy ngọn lửa giận dữ đang bốc lên ngùn ngụt, lồng ngực như sắp nổ tung vậy. "Vốn dĩ mấy ngày nay bên ngoài đã râm ran tin đồn chính quyền có động thái bất lợi với học sinh. Nghe nói hai năm nay học sinh quá hay làm loạn, hôm nay kiểm tra hàng thù địch, ngày mai biểu tình, khí thế quá hăng, buộc phải nghiêm trị mới được. Cho nên chúng ra sức kích động sự ác cảm của quân nhân đối với học sinh, dùng đám lính tráng để đối phó học sinh. Đây mới là bước đầu thôi. Cứ chờ xem, còn nhiều trò sau lưng nữa kìa!"
"Những người có mặt tại hiện trường chúng tớ đã tạm thời mở một cuộc họp khẩn cấp ở công viên Thiếu Thành, quyết định triệu tập ngay học sinh các trường đến trụ sở Đốc quân thỉnh nguyện. Các điều kiện cần đưa ra đã quyết định xong rồi. Cậu có đi không?" Trương Huệ Như nói rồi rảo bước nhanh hơn.
"Đương nhiên là đi!" Giác Huệ đáp, lúc này họ đã gần đến trường, liền sải bước đi vào trường. Họ mang theo tâm trạng vô cùng kích động bước vào trường học.
Trong sân trường có không ít học sinh nội trú, họ tụ tập thành từng nhóm, đang bàn tán điều gì đó. Tiếng người ồn ào, như thể cả ngôi trường đều đã chuyển động. Trương Huệ Như biết chắc chắn là tin tức đã đến sớm hơn cậu. Quả nhiên cậu nhìn thấy bạn học lớp Cao Nhất là Hoàng Tồn Nhân đang đứng nói chuyện ở đó, cậu ta từng đóng vai người cha trong vở "Chung thân đại sự". Nhưng lúc xảy ra hỗn loạn thì vở "Chung thân đại sự" đã diễn xong rồi.
Vì tin tức đã đến đây từ sớm, Trương Huệ Như không cần phải báo cáo gì nữa. Cậu và Giác Huệ tùy ý gia nhập vào một nhóm người để nghe họ bàn tán. Cậu cũng phát biểu, cuối cùng đã kể hết mọi điều mình biết. Họ bàn tán, bàn tán một cách nhiệt tình, mãi cho đến lúc toàn thể xuất phát.
Công viên Thiếu Thành là địa điểm tập kết tạm thời của các học sinh. Khi đội của họ đến đó, đã có học sinh của vài trường đến trước rồi. Đây là Chủ Nhật, khó triệu tập học sinh, lại có một số trường đã nghỉ đông, nên không đến được tất cả, số lượng ít hơn con số thực tế rất nhiều, hơn nữa chỉ có vài trường quan trọng, so với số người tham gia đợt kiểm tra hàng thù địch và biểu tình trước kia thì còn kém xa. Tuy nhiên cũng có hơn hai trăm người.
Bầu trời đã chuyển sang màu xám xanh. Ánh đèn xung quanh bắt đầu sáng lên. Cả đoàn người xuất phát tiến về phía trụ sở Đốc quân.
Giác Huệ mang tâm trạng căng thẳng nhìn dáo dác xung quanh. Bên đường đứng không ít người đứng xem: kẻ làm bộ tò mò, kẻ đang thì thầm bàn tán, cũng có người sợ hãi tránh né.
"Chắc lại sắp kiểm tra hàng thù địch nữa rồi, không biết cửa tiệm nào xui xẻo đây?" Một giọng nói lạ lẫm lọt vào tai Giác Huệ, cậu quay đầu nhìn kỹ, một đôi mắt nhỏ gian xảo nằm trên khuôn mặt gầy gò. Cậu lập tức dựng lông mày lên. Nhưng cậu vẫn chưa thể xác định chắc chắn liệu câu sau có nghe nhầm hay không. Cậu vẫn tiếp tục theo đoàn người tiến về phía trước.
Họ đi đến trụ sở Đốc quân, trời đã tối. Màn đêm đổ xuống khiến tâm trạng mỗi người trở nên căng thẳng hơn. Họ có một cảm giác kỳ lạ, dường như đây không chỉ là sự tối tăm của sắc trời, mà còn là sự tối tăm của xã hội và chính trị. Họ mang trái tim tuổi trẻ đấu tranh với tất cả những điều này, giữa đám đông những thị dân có vẻ thờ ơ lãnh đạm. Đoàn người đến quảng trường trước cửa trụ sở Đốc quân. Một hàng lính cầm súng chờ sẵn phía trước, những mũi lê sắc nhọn chĩa thẳng vào lồng ngực họ. Đám lính đều mang vẻ mặt nghiêm nghị, im lặng nhìn đám đông học sinh này. Học sinh hưng phấn la hét đòi vào, binh lính nhất quyết không hạ súng. Hai bên giằng co không ai chịu nhường ai, một lát sau trôi qua. Sau khi thương nghị, học sinh quyết định cử tám đại diện vào gặp Đốc quân. Tuy nhiên tám đại diện này vẫn không thể vào được trụ sở Đốc quân, lính gác đã chặn họ lại. Sau đó một tên sĩ quan nhỏ bước ra, không khách khí nói với họ: "Đốc tọa đã về phủ rồi. Mời các vị quay về đi."
Các đại diện ôn hòa giải thích theo lý lẽ, nói rằng cho dù Đốc quân không có ở đây, mời Thư ký trưởng ra gặp thay cũng được. Thế nhưng tên sĩ quan nhỏ chỉ lạnh lùng lắc đầu nói: "Không được", hơn nữa còn lộ ra vẻ đắc ý, dường như muốn biểu thị rằng giờ đây quyền hành đang nằm trong tay hắn, một mình hắn có thể đối phó với đám học sinh đông đảo này vậy.
Các đại diện báo cáo kết quả thương lượng cho các bạn học. Toàn bộ quảng trường lập tức náo loạn lên.
"Không được, nhất định phải để Đốc quân ra gặp chúng ta!" "Nhất định phải vào, nhất định phải vào!" "Đốc quân không có ở đây thì gọi Thư ký trưởng ra gặp thay!" "Xông vào, mặc kệ ba bảy hai mươi mốt, xông vào rồi tính sau!" Những câu nói hỗn tạp vang vọng trong không khí. Trên quảng trường vô số đầu người đang chuyển động. Một vài người thực sự xông lên phía trước, nhưng lại bị người khác chặn lại.
"Các bạn học, bình tĩnh chút, trật tự, chúng ta phải giữ trật tự!" Một đại diện lớn tiếng kêu lên. "Trật tự!" "Trật tự!" Một bộ phận người hưởng ứng hô theo. "Mặc kệ cái trật tự gì! Cứ xông vào đã rồi tính!" Có người hét như vậy. "Không được, chúng có súng!" Lại có người đáp lại. "Trật tự, trật tự! Nghe đại diện nói chuyện!" Phần lớn mọi người đều kêu như thế.
Tiếng ồn ào dần dần bình lặng xuống, trật tự cuối cùng đã được khôi phục. Trên bầu trời tối đen bắt đầu rơi xuống những hạt mưa lất phất.
"Các bạn học, họ không để chúng ta vào, trụ sở Đốc quân không chịu phái người ra gặp chúng ta. Bây giờ phải làm sao? Quay về sao, hay là đứng chờ ở đây?" Để những người trong toàn trường đều có thể nghe thấy lời mình, người đại diện đang nói kia cố hết sức kêu lên, thậm chí kêu đến khản cả giọng.
"Chúng ta không quay về!" Đây là câu trả lời đồng loạt của toàn thể học sinh.
"Chúng ta nhất định phải gặp được người bên trong! Lần thỉnh nguyện này chúng ta nhất định phải đạt được kết quả! Chúng ta không được mắc lừa!" Rất nhiều người gào lên như vậy.
Lúc này tên sĩ quan nhỏ bước đến trước mặt các đại diện nói: "Các vị học sinh, trời mưa rồi, tôi khuyên các vị vẫn nên quay về đi, tôi chịu trách nhiệm chuyển đạt ý kiến của các vị đến Đốc tọa là được. Các vị đứng chờ không ở đây cả đêm cũng chẳng có ích lợi gì." Thái độ của hắn đã hòa hoãn hơn trước nhiều. Một đại diện truyền đạt lại lời hắn cho các bạn học nghe.
"Không được, không được!" Lại một trận ồn ào, toàn bộ quảng trường rung chuyển, sau đó lại chậm rãi bình lặng xuống.
"Được, mọi người cứ giữ ở đây không đi. Chúng ta lại đi tranh luận dựa trên lý lẽ, không đạt được mục đích thì không đi!" Một đại diện khác chụm hai tay quanh miệng lớn tiếng nói.
Một số ít người bắt đầu vỗ tay. Tiếp đó tất cả đều vỗ tay. Trong tiếng vỗ tay, các đại diện lại xuất phát. Lần này tám vị đại diện vậy mà đều đi vào được trụ sở Đốc quân.
Giác Huệ cũng ở trong đám đông ra sức vỗ tay. Những hạt mưa không ngừng rơi xuống đầu trần của cậu, làm ướt sũng mái tóc. Cậu thỉnh thoảng lại dùng tay che mắt, hoặc dùng cổ tay che trán, nhưng mắt cậu vẫn không thể nhìn rõ biểu cảm trên khuôn mặt các bạn học bên cạnh. Cậu nhìn thấy lưỡi lê của binh lính, nhìn thấy hai chiếc đèn lồng lớn trước cửa trụ sở Đốc quân. Cậu nhìn thấy vô số đầu người đen đặc đang chuyển động trên quảng trường. Cậu không cách nào đè nén được sự phẫn nộ của mình. Cậu chỉ muốn gào lên một trận thật lớn, cậu cảm thấy mình sắp ngạt thở đến nơi rồi. Chuyện lính đánh học sinh xảy ra quá bất ngờ, dù trước đó đã có lời đồn đoán chính quyền muốn đối phó với học sinh, nhưng không ai ngờ lại xảy ra bằng cách thức này. Thật quá hèn hạ! "Tại sao lại đối xử với chúng ta như thế? Chẳng lẽ yêu nước thực sự là một tội danh? Những thanh niên trong sáng, chân thành thực sự là họa hại của quốc gia sao?" Cậu không thể tin được. Tiếng chiêng từ xa truyền đến, càng lúc càng gần, đã điểm canh hai rồi!
"Tại sao vẫn chưa có tin tức? Tại sao các đại diện vẫn chưa quay lại?" Mọi người nôn nóng la hét. Hạt mưa dần dần nặng hạt hơn, trong đám đông dấy lên một sự xao động. Giác Huệ bắt đầu cảm thấy hơi lạnh thấm qua quần áo vào cơ thể. Cậu rùng mình một cái. Nhưng cậu lập tức nghĩ thầm: "Chẳng lẽ chút khổ cực này mình cũng không chịu nổi sao?" Cậu khoanh tay ưỡn ngực lên. Cậu nhìn thấy mấy bạn học bên cạnh đang rụt vai đứng đó, tóc bị mưa làm ướt rũ xuống, dán vào trán. Nhưng họ cũng không hề lộ vẻ sợ hãi. Có một người đang nói chuyện với bạn đồng hành, cậu ta nói: "Nếu không có kết quả, chúng ta nhất định không về. Chúng ta cũng có thể dũng cảm như học sinh Bắc Kinh. Họ đi diễn thuyết, tuyên truyền, mang theo hành lý, chuẩn bị bị bắt vào tù. Chẳng lẽ chúng ta thỉnh nguyện, đứng ở đây một đêm cũng không được sao?"
Những lời này từng câu từng chữ vô cùng rõ ràng lọt vào tai Giác Huệ, cậu cảm động đến mức suýt chút nữa rơi nước mắt. Cậu nhìn kỹ người này, nhưng mắt nhòe lệ, vẫn nhìn không rõ. Mặc dù người đó chỉ nói mấy câu bình thường, hơn nữa bản thân cậu cũng có thể nói, nhưng lúc này cậu đã quên hết thảy: ngôi nhà sáng đèn, chăn ấm đệm êm, cậu đều quên hết. Cậu cảm thấy nếu người đó muốn cậu làm việc gì, dù là lên rừng xuống biển, cậu cũng sẽ làm.
Canh ba lại điểm, các đại diện vẫn chưa quay về, cũng không có lấy một chút tin tức. Thời tiết càng lạnh hơn. Mọi người bắt đầu cảm thấy lạnh lẽo và đói khát, đặc biệt khó chịu nhất là trạng thái sống dở chết dở này. "Chờ đợi, phải chờ đến bao giờ đây?" Đã có người bắt đầu hỏi.
Phía trước đứng không ít binh lính, lưỡi lê phát sáng trong đêm tối, dường như đang cảnh cáo đám học sinh.
"Hay là quay về đi, ngày mai bàn cách khác vậy. Đứng chờ không ở đây, e rằng chờ đến sáng cũng vô ích." Trong đám đông có vài học sinh thể chất yếu ớt bắt đầu nói, nhưng không ai để ý đến họ. Xem tình hình này, mọi người định chờ đến sáng rồi.
Lại trải qua thêm một khoảng thời gian chờ đợi khó chịu, Giác Huệ nghe thấy phía trước có người nói: "Đại diện về rồi." Thế là toàn bộ quảng trường lập tức trở nên vô cùng im ắng.
"Các bạn học, bây giờ Trưởng phòng Triệu đến nói chuyện với chúng ta," giọng của một đại diện vang lên.
"Các vị học sinh, Đốc tọa đã sớm về phủ rồi, cho nên huynh đệ ra gặp thay, để các vị chờ lâu, huynh đệ vô cùng xin lỗi." Một giọng nói lạ lẫm, vang dội bắt đầu nói: "Vừa rồi đã bàn bạc với các vị đại diện, các điều kiện các vị học sinh đưa ra huynh đệ chấp nhận, ngày mai nhất định sẽ chuyển đạt lên Đốc tọa. Đốc tọa tự có cách giải quyết, nhất định sẽ khiến các vị học sinh hài lòng. Xin các vị học sinh yên tâm. Ngày mai trụ sở Đốc quân nhất định sẽ phái người đi thăm hỏi các học sinh bị thương. Bây giờ cũng đã không còn sớm nữa, vẫn xin các vị hãy quay về đi, tránh cho cơ thể bị lạnh cóng. Các vị nên biết Đốc tọa xưa nay vốn yêu mến các vị học sinh. Các vị vẫn nên sớm quay về đi. Ở đây đứng lâu cũng khó tránh khỏi xảy ra chuyện ngoài ý muốn..." Nói đến đây giọng nói bỗng dừng lại, trong đám đông lập tức nổi lên những lời bàn tán đủ loại.
"Hắn đang nói cái gì thế? Ý gì đây?" Một bạn học hỏi Giác Huệ.
"Hắn nói 'Đốc tọa tự có cách giải quyết', khuyên chúng ta quay về. Hắn nói chuyện chẳng có chút trách nhiệm nào cả, đúng là kẻ tráo trở!" Giác Huệ tức giận mắng.
"Tớ thấy hay là quay về đi, cứ đứng đây tiếp cũng vô ích. Chi bằng quay về bàn cách đối phó. Câu cuối cùng của tên này rất đáng suy ngẫm," một bạn học khác nói.
Lúc này một đại diện lại nói ở phía trước: "Các bạn học, các bạn nghe thấy lời Trưởng phòng Triệu rồi chứ? Hắn chấp nhận điều kiện của chúng ta, hắn nói Đốc quân nhất định sẽ có cách giải quyết khiến chúng ta hài lòng. Bây giờ cũng coi như có chút kết quả rồi, tớ thấy có thể về được rồi."
"Kết quả, kết quả đâu chứ?" Có vài người âm thầm phẫn nộ chửi rủa. Nhưng phần lớn mọi người đều đồng thanh hô: "Chúng ta về nghĩ cách, về thôi!" Điều này không phải vì mọi người tin lời của tên Trưởng phòng đó, mà chỉ vì mọi người hiểu rằng dù đứng đây cả đêm cũng sẽ không có chút lợi ích nào. Huống hồ thời tiết lạnh thế này, lại còn đang mưa, chẳng ai muốn đứng đây chờ không, tốn công vô ích. Ai nấy đều nghĩ: "Về thôi, mai rồi nghĩ cách đối phó."
"Được, về thôi. Chuyện khác mai tính!" Nhiều người hưởng ứng như vậy. Thế là hơn hai trăm học sinh bắt đầu rời khỏi quảng trường. Những hạt mưa lớn trút xuống dữ dội, không thương tiếc đập vào đầu và người các học sinh, dường như muốn để lại cho họ một ấn tượng không bao giờ quên.