– Tôi quả quyết, – chú tôi kêu lên, đấm mạnh một cú lên bàn, – tôi quả quyết với cháu đó là chữ Runic—và nó chứa đựng một bí mật tuyệt vời nào đó, mà dẫu với bất cứ giá tính nào ta cũng phải khám phá cho bằng được.

Tôi vừa định mở lời thì chú đã chặn lại.

– Ngồi xuống, – chú nói với giọng khá gay gắt, – rồi viết theo lời chú đọc.

Tôi tuân lệnh.

– Ta sẽ thay thế, – chú nói, – các chữ cái trong bảng chữ cái của chúng ta cho hệ thống chữ Runic này: rồi chúng ta sẽ xem kết quả ra sao. Nào, bắt đầu và đừng để sai sót gì nhé.

Bản đọc chính tả bắt đầu với một kết quả khó hiểu như sau:

mm.rnlls esruel seecJde

sgtssmf unteief niedrke

kt,samn atrateS Saodrrn

emtnaeI nuaect  rrilSa

Atvaar  .nscrc  ieaabs

ccdrmi  eeutul  frantu

dt,iac  oseibo  KediiY

Chẳng mảy may cho tôi thời gian để hoàn thành, chú tôi giật phăng lấy tài liệu từ tay tôi và săm soi với một sự chú tâm sâu sắc và say mê tột độ.

– Ta rất muốn biết ý nghĩa của nó là gì, – chú lên tiếng sau một hồi lâu.

Tôi chắc chắn chẳng thể giải thích nổi cho chú, và ngài cũng chẳng trông mong gì ở tôi—các cuộc trò chuyện của chú vốn dĩ luôn tự hỏi tự đáp.

– Ta dám chắc nó gợi cho ta nhớ đến một thứ mật mã, – chú thốt lên, – trừ phi, quả thực là những chữ cái ấy được viết ra mà chẳng có chút ý nghĩa thực sự nào; nhưng mà tại sao lại phải nhọc công đến thế? Ai mà biết được, nhỡ đâu ta đang đứng trước thềm của một phát vĩ đại nào đó thì sao?

Ý kiến chân thực của tôi là tất cả cái đó chỉ là đồ bỏ đi! Nhưng tôi cẩn thận giữ kín ý kiến ấy trong lòng, bởi cơn thịnh nộ của chú tôi chẳng dễ gì chịu đựng nổi. Suốt thời gian đó, chú vẫn đang so sánh cuốn sách với tấm da thuộc.

– Tập bản thảo và tài liệu nhỏ hơn được viết bởi hai nét chữ khác nhau, – chú nói, – đoạn mật mã có từ thời gian muộn hơn nhiều so với cuốn sách; đó là một bằng chứng không thể chối cãi về tính chính xác trong phỏng đoán của ta. [Tôi thì cho đó là một bằng chứng rành rành không thể chối cãi.] Chữ cái đầu tiên là một chữ M kép, thứ vốn chỉ được bổ sung vào bảng chữ cái tiếng Iceland vào thế kỷ thứ mười hai—điều này khiến cho tấm da thuộc có tuổi đời muộn hơn cuốn sách hai thế kỷ.

Những tình tiết ấy có vẻ rất hợp lý và logic, nhưng với tôi tất cả chỉ là những phỏng đoán.

– Đối với ta, có vẻ như câu này được viết bởi một người chủ nào đó của cuốn sách. Giờ đây, ai là chủ nhân của nó mới là câu hỏi quan trọng tiếp theo. Biết đâu nhờ may mắn lớn, điều đó lại được ghi chép lại ở đâu đó trong cuốn sách này.

Nói đoạn, Giáo sư Hardwigg tháo kính ra, và cầm lấy một chiếc kính lúp phóng đại cực mạnh, tỉ mỉ săm soi cuốn sách.

Trên trang lót có thứ trông giống như một vết mực nhòe, nhưng qua kiểm tra lại hóa ra là một dòng chữ đã bị thời gian làm cho mờ phai hầu như toàn bộ. Đó chính là thứ ngài đang tìm kiếm; và sau một khoảng thời gian khá lâu, ngài đã nhận diện ra những chữ cái sau:

– Arne Saknussemm! – ngài kêu lên với giọng đầy vui sướng và đắc thắng, – đó không chỉ là một cái tên Iceland, mà còn là của một vị giáo sư uyên bác hồi thế kỷ thứ mười sáu, một nhà giả kim nổi tiếng.

Tôi cúi đầu tỏ ý kính trọng.

– Những nhà giả kim ấy, – chú tiếp lời, – Avicenna, Bacon, Lully, Paracelsus, mới chính là những bậc thức giả thực thụ và duy nhất của thời đại. Họ đã tạo ra những phát hiện đáng kinh ngạc. Cháu tôi ơi, liệu vị Saknussemm này có cất giấu trên mẩu da thuộc này một phát minh chấn động nào đó hay chăng? Ta tin rằng đoạn mật mã này ẩn chứa một ý nghĩa sâu xa—mà ta phải tìm cho ra.

Chú tôi bước đi quanh phòng trong một trạng thái phấn khích gần như không thể diễn tả bằng lời.

– Thưa chú, điều đó có thể lắm chứ, – tôi rụt rè lên tiếng, – nhưng nếu đó là một phát hiện hữu ích và giá trị, thì cớ sao lại phải che giấu nó với hậu thế?

– Tại sao ư—làm sao ta biết được? Chẳng phải Galileo đã giữ kín như bưng những khám phá của ông ấy liên quan đến sao Thổ đó sao? Nhưng rồi chúng ta sẽ rõ. Cho đến khi ta khám phá ra ý nghĩa của câu này, ta sẽ chẳng màng ăn uống hay ngủ nghỉ gì sất.

– Thưa chú kính yêu— – tôi bắt đầu.

– Cả cháu nữa cũng vậy, – chú bồi thêm.

Thật may là ngày hôm đó tôi đã ăn bù gấp đôi.

– Trước hết, – chú tiếp tục, – phải có một chìa khóa dẫn đến ý nghĩa của nó. Nếu ta tìm được thứ đó, phần còn lại sẽ trở nên vô cùng dễ dàng.

Tôi bắt đầu suy ngẫm một cách nghiêm túc. Viễn cảnh phải nhịn ăn nhịn ngủ chẳng lấy gì làm hứa hẹn cho cam, thế nên tôi quyết định sẽ cố gắng hết sức để giải mã câu đố này. Trong khi đó, chú tôi vẫn tiếp tục độc thoại một mình.

– Cách để khám phá ra nó vô cùng đơn giản. Trong tài liệu này có một trăm ba mươi hai chữ cái, bao gồm bảy mươi chín phụ âm và năm mươi ba nguyên âm. Đây xấp xỉ là tỷ lệ được tìm thấy ở hầu hết các ngôn ngữ miền Nam, trong khi các thổ ngữ miền Bắc lại giàu phụ âm hơn nhiều. Do đó, chúng ta có thể tự tin phỏng đoán rằng chúng ta đang phải đối phó với một thứ tiếng phương Nam.

Chẳng gì có thể logic hơn thế.

– Bây giờ, – Giáo sư Hardwigg nói, – để truy nguyên ra thứ ngôn ngữ cụ thể ấy.

– Như Shakespeare đã từng nói, 'đó mới chính là vấn đề,' – tôi đáp lại với giọng hơi châm biếm.

– Con người Saknussemm này, – chú tiếp lời, – vốn là một học giả uyên bác: và vì ông ta không viết bằng ngôn ngữ nơi chôn nhau cắt rốn của mình, nên có lẽ, giống như hầu hết các bậc thức giả ở thế kỷ thứ mười sáu, ông ta viết bằng tiếng Latinh. Tuy nhiên, nếu phỏng đoán này của ta sai, chúng ta phải thử sang tiếng Tây Ban Nha, tiếng Pháp, tiếng Ý, tiếng Hy Lạp, và thậm chí cả tiếng Do Thái. Dù vậy, ý kiến riêng của ta vẫn nghiêng hẳn về tiếng Latinh.

Nhận định này khiến tôi giật mình. Tiếng Latinh là môn học tủ của tôi, và việc phải tin rằng thứ ngôn ngữ lủng củng này lại thuộc về quê hương của Virgil chẳng khác nào một sự báng bổ.

– Rất có thể là thứ tiếng Latinh barbarus—thứ tiếng Latinh man rợ, – chú tôi tiếp tục, – nhưng dẫu sao vẫn là tiếng Latinh.

– Rất có khả năng là vậy, – tôi đáp, cốt để khỏi phải tranh cãi với chú.

– Để ta xem xét vấn đề này cho thấu đáo, – chú tôi tiếp lời; – ở đây cháu thấy đấy, chúng ta có một chuỗi gồm một trăm ba mươi hai chữ cái, thoạt nhìn thì được ném bừa bãi lên giấy, chẳng theo phương pháp hay trật tự nào cả. Có những từ hoàn toàn cấu thành từ phụ âm, chẳng hạn như mm.rnlls, lại có những từ gần như toàn là nguyên âm, đơn cử như từ thứ năm, unteief, và một trong những từ cuối cùng là oseibo. Đây có vẻ là một sự kết hợp phi thường. Có lẽ chúng ta sẽ thấy rằng cụm từ này được sắp xếp theo một sơ đồ toán học nào đó. Không còn nghi ngờ gì nữa, một câu văn nhất định đã được viết ra rồi sau đó bị xáo trộn tung lên—theo một thứ sơ đồ nào đó mà một con số chính là chìa khóa. Nào, Harry, hãy trổ tài thông minh kiểu Anh của cháu xem nào—con số đó là gì?

Tôi chẳng thể đưa ra dù chỉ là một gợi ý. Tâm trí tôi lúc ấy thực ra đã bay bổng đi đâu mất. Trong lúc chú đang nói, tôi vô tình bắt gặp bức chân dung của người em họ Gretchen, và bắt đầu tự hỏi không biết bao giờ nàng mới trở về.

Chúng tôi đã đính hôn và yêu nhau rất mực chân thành. Nhưng chú tôi, kẻ chưa từng mảy may nghĩ đến những chuyện trần tục như thế, chẳng hề hay biết gì về điều này. Không hề để ý đến sự đãng trí của tôi, vị Giáo sư bắt đầu đọc đoạn mật mã hóc búa theo đủ mọi kiểu khác nhau, dựa trên một lý thuyết của riêng ngài. Chẳng mấy chốc, đánh thức sự chú ý đang lơ đễnh của tôi dậy, ngài đọc cho tôi chép lại một nỗ lực vô cùng quý giá.

Tôi dịu dàng đưa nó lại cho ngài. Nội dung đọc lên thế này:

mmessunkaSenrA.icefdoK.segnittamurtn

ecertserrette,rotaivsadua,ednecsedsadne

lacartniiilrJsiratracSarbmutabiledmek

meretarcsilucoYsleffenSnI.

Tôi suýt không thể kìm được tiếng cười, trong khi trái lại, chú tôi nổi giận đùng đùng, đấm sầm một cú xuống bàn, lao vụt khỏi phòng, chạy thốc ra khỏi nhà, rồi cắm cổ chạy thẳng và chớp mắt đã biến mất hút khỏi tầm mắt.