Không có ngôn từ nào trong bất kỳ thứ tiếng nào của loài người có thể diễn tả được sự tuyệt vọng tột cùng của tôi. Tôi đích thực chôn sống bản thân; chẳng mảy may kỳ vọng nào khác ngoài cái chết trong mọi nỗi thống khổ chậm chạp và kinh hoàng của cơn đói và khát.

Theo bản năng, tôi bò đi khắp nơi, rà dâng qua lớp đá khô cằn. Chưa bao giờ trong tưởng tượng, tôi lại cảm thấy thứ gì khô khốc đến thế.

Nhưng, tôi điên cuồng tự hỏi, làm sao mình lại lạc mất hướng đi của dòng suối? Không còn nghi ngờ gì nữa, nó đã ngừng chảy trong cái ngách mà tôi đang đứng đây. Lúc bấy giờ, tôi bắt đầu hiểu ra nguyên nhân của sự im lặng kỳ lạ bao trùm khi tôi cố thử xem liệu có tiếng kêu nào từ các bạn mình lọt được vào tai tôi hay không.

Sự thể là khi tôi bước những bước đi bất cẩn đầu tiên sai hướng, tôi đã không nhận ra sự vắng mặt của con suối tối quan trọng ấy.

Giờ đây, điều đó hiển hiện rõ mười mươi rằng khi chúng tôi dừng chân, một đường hầm khác đã đón lấy nguồn nước của dòng thác nhỏ, và tôi đã vô thức rẽ vào một ngách khác. Các bạn tôi đã đi đến những chiều sâu vô định nào rồi? Tôi đang ở đâu đây?

Làm sao để quay lại! Chẳng có lấy một manh mối hay cột mốc nào! Bàn chân tôi chẳng để lại dấu vết gì trên lớp đá hoa cương và sỏi cuội. Đại não tôi nhói đau buốt nhức khi tôi ráng tìm lời giải cho bài toán khủng khiếp này. Tình cảnh của tôi, sau mọi lý sự ngụy biện và ngẫm nghĩ, cuối cùng chỉ có thể tóm gọn lại trong ba từ đáng sợ—

Lạc lối! Lạc mất!! LẠC HOÀN TOÀN!!!

Lạc ở một độ sâu mà, đối với nhận thức hữu hạn của tôi, dường như là vô tận.

Ba mươi lạng tầng vỏ trái đất này đè nặng lên đôi vai tôi chẳng khác nào quả địa cầu trên vai thần Atlas. Tôi cảm thấy mình bị nghiền nát bởi sức nặng kinh hồn ấy. Quả thực đây là một hoàn cảnh có thể khiến người tỉnh táo nhất cũng phải phát điên!

Tôi cố kéo tâm trí mình quay về với những sự vật của trần thế đã bị lãng quên từ lâu. Phải rất khó khăn tôi mới làm được điều đó. Hamburg, ngôi nhà trên đường Konigstrasse, người em họ thân thương Gretchen — tất cả thế giới từng tan biến như một bóng mây ấy nay lại hiện về trước trí tưởng tượng đang sống động trở lại của tôi.

Chúng hiện diện ngay trước mắt tôi, nhưng sao mà phi thực tế đến thế. Dưới sức ảnh hưởng của một ảo ảnh kinh hoàng, tôi thấy mọi biến cố trong cuộc hành trình của chúng tôi lướt qua trước mắt tựa như những cảnh tượng trong một bức tranh toàn cảnh. Con tàu và những người trên đó, xứ Iceland, ngài Fridriksson, và đỉnh cao vĩ đại của núi Sneffels! Tôi tự nhủ rằng, nếu trong hoàn cảnh của mình mà tôi vẫn giữ lại được dù chỉ là một tia hy vọng mờ nhạt và mong manh nhất, thì đó sẽ là dấu hiệu chắc chắn cho thấy chứng mê sảng đang kề cận. Thà buông xuôi hoàn toàn vào sự tuyệt vọng còn hơn!

Thực ra, nếu tôi suy xét một cách bình tĩnh và lý trí, thì có thế lực nhân gian nào tồn tại có thể đưa tôi trở lại mặt đất, và đồng thời sẵn sàng xé toạc, bẻ đôi những vòm đá khổng lồ hùng vĩ đang sừng sững trên đầu tôi đây? Ai có thể giúp tôi tìm ra đường đi — và hội ngộ lại với các bạn mình?

Thật là ngu muội và điên rồ khi nuôi dưỡng dù chỉ một bóng dáng nhỏ nhoi của niềm hy vọng!

“Ôi, Chú ơi!” là tiếng kêu tuyệt vọng thốt ra từ cửa miệng tôi.

Đây là lời trách móc duy nhất thốt lên trên đôi môi tôi; bởi vì tôi hiểu thấu sâu sắc rằng vị Giáo sư đáng kính sẽ đau đớn và tiếc thương biết bao khi mất tôi, và ngài sẽ kiên nhẫn tìm kiếm tôi đến nhường nào.

Khi tôi cuối cùng bắt đầu chấp nhận thực tế rằng chẳng còn sự trợ giúp nào từ con người nữa, và biết rằng bản thân hoàn toàn bất lực trong việc tự cứu lấy chính mình, tôi quỳ xuống với tất cả sự thành kính thiết tha để cầu xin sự giúp đỡ từ Thiên đàng. Ký ức về tuổi thơ ngây thơ trong sáng, kỷ niệm về người mẹ mà tôi chỉ biết qua những năm tháng bồng bế, trào dâng từ tận đáy lòng. Tôi đã tìm đến lời cầu nguyện. Và dẫu tôi có ít quyền được Người nhớ đến biết bao khi tôi từng quên lãng Người trong giờ phút sung túc, để rồi giờ đây mới muộn màng khẩn cầu, tôi vẫn cầu nguyện một cách chân thành và tha thiết.

Sự hồi sinh của niềm tin thời thơ ấu này mang lại cho tôi sự bình tĩnh lớn hơn rất nhiều, và tôi đã có thể tập trung toàn bộ sức lực cùng trí tuệ vào những thực tại phũ phàng của tình cảnh chưa từng có tiền lệ này.

Bên mình, tôi vẫn còn thứ mà thoạt đầu tôi đã quên bén đi mất — khẩu phần ăn đủ cho ba ngày. Hơn thế nữa, bình đựng nước của tôi vẫn còn đầy. Dù vậy, điều duy nhất không thể làm được chính là ở lại một mình bằng mọi giá, tôi buộc phải tìm cho ra các bạn mình. Nhưng tôi nên đi theo hướng nào? Tôi nên đi lên trên, hay lại tiếp tục đi xuống? Chắc chắn là phải quay bước theo hướng đi lên.

Bằng cách làm điều này một cách cẩn trọng và bình tĩnh, tôi hẳn sẽ đến được điểm mà tôi đã rẽ khỏi dòng suối róc rách. Tôi phải tìm cho ra cái ngã ba định mệnh ấy. Một khi đã đến được chốn này, một khi dòng sông ở dưới chân, tôi dẫu sao cũng có thể tìm đường quay lại cái miệng núi lửa khủng khiếp của núi Sneffels. Sao trước đây tôi lại không nghĩ đến điều này nhỉ? Rốt cuộc thì đây cũng là một niềm hy vọng hợp lý để sống sót. Do đó, điều quan trọng nhất cần phải làm là tìm ra lòng suối Hansbach.

Sau một bữa ăn nhẹ và một ngụm nước, tôi đứng dậy phơi phới như một dũng sĩ vừa lấy lại sức lực. Tựa nặng người vào chiếc gậy, tôi bắt đầu hành trình leo ngược lên đường hầm. Độ dốc rất lớn và khá khó đi. Nhưng tôi tiến bước đầy hy vọng và cẩn trọng, giống như một người cuối cùng đã tìm được lối thoát khỏi khu rừng và biết rằng chỉ có độc nhất một con đường để đi theo.

Suốt ròng rã một giờ đồng hồ, chẳng có chuyện gì xảy ra làm cản trở bước tiến của tôi. Khi tiến lên, tôi cố hồi tưởng lại hình dáng của đường hầm — nhớ lại những mỏm đá nhô ra nào đó — tự nhủ rằng mình đã từng đi qua những khúc quanh co này trước đây. Nhưng chẳng có dấu hiệu cụ thể nào hiện lên trong trí nhớ, và tôi sớm phải thừa nhận rằng cái ngách này sẽ chẳng bao giờ đưa tôi trở lại điểm mà tôi đã tách khỏi các bạn mình. Nó hoàn toàn cụt lối — chỉ là một con hẻm mù sâu trong lòng đất.

Cuối cùng thì khoảnh khắc ấy cũng đến, khi đối mặt với khối đá đặc quánh, tôi biết rõ số phận của mình và ngã quỵ bất tỉnh trên nền đất khô khốc!

Miêu tả lại trạng thái tuyệt vọng và sợ hãi khủng khiếp bủa vây tôi lúc đó giờ đây thật vô ích và bất khả thi. Niềm hy vọng cuối cùng, lòng dũng cảm từng nâng đỡ tôi, đã lụi tàn trước bức tường đá hoa cương vô cảm ấy!

Lạc trong một mê cung rộng lớn tít tắp mà những khúc quanh co trải dài về mọi ngả, chẳng có người dẫn đường, chẳng manh mối hay la bàn, tôi biết rằng mọi cố gắng trốn chạy đều là vô ích và thừa thãi. Tất cả những gì còn lại với tôi lúc này chỉ là nằm xuống và chết. Nằm xuống và chết một cái chết tàn khốc và hãi hùng nhất!

Trong tâm trạng lúc đó, trong đầu tôi loé lên ý nghĩ rằng có lẽ một ngày nào đó, khi những bộ hài cốt hóa thạch của tôi được tìm thấy, việc phát hiện ra chúng ở một nơi sâu thẳm dưới lòng đất như thế này có thể khơi mào cho những cuộc tranh luận khoa học đầy trang trọng và thú vị.

Tôi cố cất tiếng kêu cứu, nhưng chỉ có những âm thanh khàn đợt, trống rỗng và đứt quãng là lọt qua được đôi môi khô khốc của tôi. Tôi thở dốc từng hơi ngộp thở.

Giữa muôn vàn nguồn cội của sự đau đớn và tuyệt vọng khủng khiếp ấy, một nỗi kinh hoàng mới lại ngự trị trong tâm hồn tôi. Chiếc đèn của tôi, do bị rơi xuống, đã hỏng mất rồi. Tôi chẳng có cách nào sửa chữa nó cả. Ngọn lửa của nó đã ngày một nhạt nhoà hơn và chẳng mấy chốc sẽ tàn lụi.

Với một cảm giác buông xuôi và tuyệt vọng kỳ lạ, tôi dõi theo luồng sáng leo lét trong sợi tóc đèn cứ nhỏ dần rồi thu hẹp lại. Một đoàn bóng tối nối đuôi nhau lướt qua chớp nhoáng trên bức tường đá hoa cương. Tôi hầu như không dám hạ mi mắt, vì sợ sẽ đánh mất tia sáng phù du cuối cùng ấy. Khoảnh khắc nào tôi cũng tưởng chừng như nó sắp sửa biến mất và bỏ mặc tôi mãi mãi — trong bóng tối đặc quánh!

Cuối cùng, chỉ còn sót lại một đốm lửa run rẩy leo lét trong chiếc đèn; tôi dõi theo nó bằng tất cả khả năng thị lực của mình; tôi thở hổn hển; tôi dồn hết sức mạnh tâm hồn vào đó, tựa như đang nhìn vào tia chớp sáng cuối cùng mà đời này tôi còn được thấy: để rồi sau đó sẽ bị vùi lấp mãi mãi trong cõi u minh tăm tối và mờ mịt.

Một tiếng thét hoang dại và não nề thốt ra từ cửa miệng tôi. Trên mặt đất, ngay cả trong bóng đêm sâu thẳm và tuyệt đối nhất, ánh sáng vẫn chưa bao giờ để cho sức mạnh của mình bị tiêu diệt và dập tắt hoàn toàn. Ánh sáng vốn dĩ rất phân tán, rất tinh vi, đến mức nó len lỏi khắp mọi nơi, và dù chỉ còn lại một chút ít ỏi nào đi nữa, võng mạc của mắt vẫn sẽ tìm ra được. Nơi chốn này thì không — sự tối tăm hoàn toàn đã tước đi thị giác của tôi theo mọi nghĩa.

Lúc này, tôi đã hoàn toàn mất trí. Tôi giơ hai tay lên, thử dò dẫm cảm giác khi chạm vào bức tường đá lạnh ngắt. Cảm giác ấy buốt nhói đến tận cùng. Sự điên loạn chắc chắn đã chiếm lấy tâm trí tôi. Tôi chẳng biết mình đang làm gì nữa. Tôi bắt đầu chạy, tháo chạy, lao đi một cách vô định trong cái mê cung không lối thoát này, cứ thế cắm cổ chạy xuống phía dưới, lao đi điên cuồng bên dưới lớp vỏ Trái Đất, tựa như một sinh vật sống trong những lò luyện ngầm sâu thẳm, hét la, gầm rú, tru tréo, cho đến khi bị những mỏm đá nhọn hoắt cào rách tơi tả, ngã xuống rồi lại lồng lộn đứng dậy với thân hình đẫm máu, điên cuồng tìm cách uống lấy dòng máu rỉ ra từ khuôn mặt rách rưới của mình, phát điên vì dòng máu ấy chỉ đang rỉ qua gò má, và cứ mãi ngóng chờ bức tường gớm ghiếc ấy — cái vật cản đáng sợ luôn hiện ra trước mắt khiến tôi không thể tự đập đầu mình vào đó cho đành.

Tôi đang đi đâu thế này? Thật chẳng thể nào nói nổi. Tôi hoàn toàn mù tịt về điều đó.

Mấy tiếng đồng hồ trôi qua như thế. Sau một khoảng thời gian dài, khi đã vắt kiệt hoàn toàn sức lực, tôi ngã vật xuống như một khối thịt vô tri bên lề đường hầm, và lịm đi trong bất tỉnh.