Đây là đoạn kết của một câu chuyện có lẽ sẽ bị hoài nghi ngay cả bởi những con người chẳng bao giờ ngạc nhiên trước điều gì. Dù vậy, tôi đã chuẩn bị sẵn sàng tâm lý để đối phó với sự hoài nghi của nhân loại.

Chúng tôi được các ngư dân đảo Strombolite tiếp đón ân cần, họ đối xử với chúng tôi như những lữ khách gặp nạn trên biển. Họ cho chúng tôi quần áo và thức ăn. Sau bốn mươi tám giờ nghỉ ngơi, vào ngày 30 tháng Chín, một chiếc tàu nhỏ đã đưa chúng tôi đến Messina. Tại đây, vài ngày nghỉ ngơi hoàn toàn và tuyệt diệu đã hồi sinh tâm trí chúng tôi.

Vào thứ Sáu, ngày 4 tháng Mười, chúng tôi lên tàu Volturne, một trong những con tàu chuyển phát nhanh của hãng Imperial Messageries thuộc Pháp; và ba ngày sau, chúng tôi cập bến Marseilles, chẳng bận tâm điều gì ngoài chiếc la bàn quý giá nhưng đảnh lỏn của mình. Tình huống khó hiểu này khiến tôi dằn vặt vô cùng. Vào buổi tối ngày 9 tháng Mười, chúng tôi đã về đến Hamburg.

Nào ai có thể tả xiết sự kinh ngạc của Martha, hay niềm vui sướng của Gretchen! Tôi sẽ không cố gắng diễn tả điều đó làm gì.

"Giờ thì, Harry, anh thực sự là một người hùng rồi," nàng nói, "chẳng có lý do gì để anh phải rời xa em một lần nữa cả."

Tôi nhìn nàng. Nàng đang rơi những giọt nước mắt hạnh phúc.

Tôi xin nhường lại cho trí tưởng tượng của độc giả việc phỏng đoán xem sự trở về của Giáo sư Hardwigg có gây tiếng vang lớn ở Hamburg hay không. Nhờ sự thiếu kín đáo của Martha, tin tức về chuyến thám hiểm lòng đất của ông đã lan truyền đi khắp thế giới.

Chẳng ai chịu tin điều đó — và khi thấy ông bình an trở về, họ lại càng hoài nghi hơn nữa.

Nhưng sự hiện diện của Hans cùng nhiều mảnh thông tin tản mác đã dần dần thay đổi dư luận.

Khi ấy, chú tôi trở thành một vĩ nhân, còn tôi là cháu của một vĩ nhân — xét cho cùng thì điều đó cũng chẳng tồi chút nào. Thành phố Hamburg đã tổ chức một buổi lễ vinh danh chúng tôi. Một cuộc họp công khai của Viện Johanneum được tổ chức, nơi Giáo sư kể lại toàn bộ câu chuyện về những cuộc phiêu lưu của ông, chỉ lược bỏ những chi tiết liên quan đến chiếc la bàn.

Cũng trong ngày hôm đó, ông đã gửi gắm vào viện lưu trữ của thành phố tài liệu do Saknussemm viết mà ông tìm được, đồng thời bày tỏ niềm tiếc nuối sâu sắc rằng những hoàn cảnh ngoài tầm kiểm soát đã không cho phép ông theo dấu chân nhà thám hiểm người Iceland đi đến tận tâm địa trái ngục. Ông vô cùng khiêm tốn trước ánh hào quang của mình, nhưng danh tiếng của ông chỉ có ngày càng lừng lẫy hơn.

Vinh dự lớn lao ấy dĩ nhiên đã chuốc cho ông không ít kẻ ganh ghét, đố kỵ. Chuyện đó là tất nhiên, và vì các lý thuyết của ông, được củng cố bởi một số thực tế, lại mâu thuẫn với hệ thống khoa học đương thời về vấn đề nhiệt lượng trung tâm trái đất, nên ông đã bảo vệ quan điểm của mình bằng cả ngòi bút lẫn lời nói trước giới học giả của mọi quốc gia. Dù tôi vẫn tin vào học thuyết nhiệt lượng trung tâm, tôi phải thú nhận rằng một số hoàn cảnh cho đến nay vẫn chưa được xác định rõ ràng có thể làm thay đổi các quy luật của những hiện tượng tự nhiên ấy.

Vào thời điểm những vấn đề này đang được thảo luận sôi nổi, chú tôi đã nhận phải một cú sốc lớn — một điều khiến ông vô cùng đau lòng. Hans, bất chấp mọi lời can ngăn của chúng tôi, đã rời khỏi Hamburg; con người mà chúng tôi mang ơn sâu sắc ấy nhất định không cho phép chúng tôi đền đáp món nợ ân tình to lớn này. Anh đã mắc chứng hoài hương, nỗi nhớ quê hương Iceland khôn nguôi.

"Farval," anh nói chỉ một ngày nọ, và với lời từ biệt ngắn gọn ấy, anh lên đường trở về Reykjavik, nơi anh đã bình an đặt chân đến chẳng bao lâu sau đó.

Chúng tôi vô cùng gắn bó với người thợ săn vịt trời dũng cảm ấy. Sự vắng bóng của anh sẽ không bao giờ khiến những người từng được anh cứu mạng lãng quên, và tôi hy vọng rằng, vào một ngày không xa, tôi sẽ được gặp lại anh.

Tóm lại, tôi có thể nói rằng cuộc hành trình của chúng tôi vào lòng đất đã tạo ra một tiếng vang khổng lồ khắp thế giới văn minh. Nó đã được dịch và ấn hành bằng nhiều thứ tiếng. Tất cả các tờ báo hàng đầu đều đăng tải các trích đoạn từ câu chuyện, được bình luận, thảo luận, công kích và ủng hộ với mức độ hào hứng như nhau bởi những người tin vào các tình tiết trong đó, và cả những kẻ hoàn thật hoài nghi.

Thật tuyệt diệu! Chú tôi đã tận hưởng trọn vẹn trong suốt cuộc đời mình mọi vinh quang mà ông xứng đáng có được; thậm chí ông còn được ông Barnum đề nghị một khoản tiền lớn để sang Hoa Kỳ trưng bày bản thân, trong khi tôi được một lữ khách đáng tin cậy cho biết rằng hình nhân bằng sáp của ông đang được trưng bày tại bảo tàng Madame Tussaud's!

Nhưng có một nỗi bận tâm cứ dằn vặt tâm trí ông, một nỗi niềm khiến ông rất phiền muộn. Vẫn còn lại một sự việc không tài nào lý giải nổi — đó là chiếc la bàn. Đối với một nhà bác học, việc bị đánh bại bởi một hiện tượng kỳ lạ không thể giải thích là điều vô cùng bực bội. Nhưng ơn trên đại từ đại bi, và cuối cùng thì chú tôi cũng được hạnh phúc.

Một ngày nọ, trong lúc ông đang sắp xếp lại số khoáng vật thuộc bộ sưu tập của mình, tôi tình cờ cầm lấy chiếc la bàn nổi tiếng ấy và quan sát nó thật chăm chú.

Suốt sáu tháng trời, nó đã nằm im lìm ở đó, không hề được chú ý hay chạm tới.

Tôi nhìn nó với vẻ tò mò, rồi sự tò mò ấy nhanh chóng chuyển thành ngỡ ngàng. Tôi thét lên một tiếng lớn. Vị Giáo sư đang đứng gần đó liền bước đến bên tôi.

"Có chuyện gì thế?" ông kêu lên.

"Cái la bàn ạ!"

"Sao thế?"

"Thì kim của nó chỉ hướng nam chứ không phải hướng bắc."

"Con trai thân mến, chắc con đang nằm mơ rồi."

Con không mơ đâu ạ. Xin chú nhìn xem — hai cực đã đảo ngược rồi."

"Đảo ngược ư!"

Chú tôi đeo kính lên, kiểm tra kỹ lưỡng dụng cụ, rồi nhảy cẫng lên vì sung sướng khiến cả ngôi nhà rung chuyển.

Một luồng ánh sáng rạng rỡ bừng lên trong tâm trí chúng tôi.

"Ra là thế!" ông kêu lên ngay sau khi lấy lại được giọng nói, "sau khi chúng ta vượt qua Mũi Saknussemm, kim của chiếc la bàn này đã chỉ về hướng nam thay vì hướng bắc."

"Hiển nhiên là vậy rồi ạ."

"Sai lầm của chúng ta giờ đây đã được giải thích rõ ràng. Nhưng nhờ hiện tượng nào mà chiếc kim lại có sự biến đổi này nhỉ?"

"Chẳng có gì đơn giản hơn thế nữa ạ."

Hãy giải thích cho chú nghe xem nào, con trai. Chú đang nóng ruột lắm đây."

"Trong trận bão trên Biển Trung tâm, quả cầu lửa đã biến sắt trên bè của chúng ta thành một thanh nam châm, và nó đã làm chiếc la bàn đảo lộn tung lên."

"À!" Giáo sư bật cười lớn đầy sảng khoái, "đó chính là một trò đùa của thứ điện năng kỳ bí ấy."

Kể từ giờ phút đó, chú tôi trở thành người học giả hạnh phúc nhất, còn tôi là kẻ phàm trần hạnh phúc nhất. Bởi vì cô tiểu thư xinh đẹp người xứ Virland, từ bỏ vị trí là người được giám hộ, đã đường hoàng bước vào ngôi nhà trên phố Konigstrasse với chiếc, kép vừa là cháu gái vừa là người vợ.

Hẳn chúng tôi không cần phải nhắc lại rằng người chú của nàng chính là Giáo sư Hardwigg lừng danh, hội viên tương ứng của tất cả các hội khoa học, địa lý, khoáng vật học và địa chất học trên năm châu bốn bể.

Hết Chuyến thám hiểm phi thường