Nhìn lại tất cả những gì đã xảy ra với tôi kể từ ngày trọng đại ấy, tôi gần như không thể tin vào sự thật của những cuộc phiêu lưu mà mình từng trải qua. Chúng thực sự kỳ diệu đến mức ngay cả bây giờ, khi nghĩ lại, tôi vẫn thấy ngỡ ngàng.

Chú tôi là người Đức, đã kết hôn với em gái của mẹ tôi, một phụ nữ người Anh. Vốn rất mực quý mến đứa cháu mồ côi cha, chú đã mời tôi sang sống cùng để theo học dưới sự chỉ dạy của chú tại quê hương ông. Ngôi nhà ấy nằm trong một thị trấn lớn, còn chú tôi là giáo sư triết học, hóa học, địa chất học, khoáng vật học, cùng rất nhiều ngành "học" khác.

Một ngày nọ, sau khi trải qua vài giờ trong phòng thí nghiệm—lúc ấy chú tôi đang đi vắng—tôi chợt cảm thấy cần phải bồi bổ thể chất; nói ngắn gọn là tôi đang đói, và định gọi bà đầu bếp già người Pháp dậy thì chú tôi, Giáo sư Von Hardwigg, bất ngờ đẩy cửa bước vào và ào ạt bước lên lầu.

Giờ thì Giáo sư Hardwigg, người chú đáng kính của tôi, hoàn toàn không phải là một người xấu; tuy nhiên, ông lại nóng tính và có phần kỳ quặc. Sống chung với ông đồng nghĩa với việc phải tuân lệnh; và tiếng bước chân nặng nề của ông vừa vang lên trong căn nhà chung, ông đã lớn tiếng gọi tôi ra hầu chuyện.

– Harry—Harry—Harry—

Tôi vội vã tuân lệnh, nhưng trước khi tôi kịp lên đến phòng ông, nhảy một lúc ba bậc cầu thang, chú đã dậm chân phải thình thịch ở chiếu nghỉ.

– Harry! – ông hét lên với giọng điệu cuống cuồng. – Mày có lên đây không hả?

Thú thật với bạn, vào khoảnh khắc đó, tôi quan tâm đến bữa tối của chúng tôi gồm những món gì hơn là bất kỳ bài toán khoa học nào; đối với tôi, súp hấp dẫn hơn soda, bánh trứng ngon lành hơn sốt dẻo arithmetic, và một búp atiso còn có giá trị gấp mười lần mọi thứ amiăng trên đời.

Nhưng chú tôi không phải là người thích bắt người khác phải chờ đợi; thế nên, gác lại mọi vấn đề vụn vặt, tôi lập tức trình diện trước mặt ông.

Ông là một người rất uyên bác. Hầu hết những người thuộc tầng suất này thường tích lũy kiến thức giống như những kẻ bán hàng rong gom góp hàng hóa, cốt để mang lại lợi ích cho người khác, đồng thời tích trữ tri thức nhằm truyền bá rộng rãi cho phúc lợi chung của xã hội. Chú tôi, vị Giáo sư Hardwigg xuất sắc thì không như vậy; ông nghiên cứu, ông miệt mài bên ngọn đèn dầu lúc nửa đêm, nghiền ngẫm những tập sách dày cộm, và tiêu hóa những bộ sách khổ lớn đồ sộ chỉ để giữ lại cho riêng mình kiến thức mà ông thu nạp được.

Có một lý do, và có lẽ được coi là chính đáng, khiến chú tôi không muốn khoe khoang học thức của mình quá mức cần thiết: ông bị lắp; và khi mải miết giải thích các hiện tượng thiên nhiên trên bầu trời, ông thường lâm vào cảnh bế tắc, rồi nhắc đến mặt trời, mặt trăng và các vì sao một cách mơ hồ đến mức chẳng mấy ai hiểu nổi ý ông muốn nói. Thật lòng mà nói, khi không tài nào tìm được từ thích hợp, ông thường dùng một tính từ cực kỳ đao to búa lớn để thay thế.

Liên quan đến các ngành khoa học có rất nhiều thuật ngữ gần như không thể phát âm nổi—những cái tên trông rất giống tên các ngôi làng xứ Wales; và vì chú tôi rất thích dùng chúng, tật lắp của ông vì thế mà chẳng cải thiện được chút nào. Trên thực tế, có những lúc trong bài diễn thuyết, ông đành chịu thua và nuốt trọn sự bực bội của mình—bằng một cốc nước.

Như tôi đã nói, chú tôi, Giáo sư Hardwigg, là một người vô cùng uyên bác; và giờ tôi xin bổ sung thêm, ông là một người họ hàng rất đỗi tử tế. Tôi gắn bó với ông bằng cả tình cảm lẫn sự quan tâm sâu sắc. Tôi vô cùng hứng thú với mọi việc ông làm, và hy vọng một ngày nào đó bản thân cũng sẽ uyên bác được phần nào giống ông. Rất hiếm khi tôi vắng mặt trong các buổi giảng bài của ông. Giống như chú, tôi ưa chuộng khoáng vật học hơn tất thảy các môn khoa học khác. Niềm khao khát của tôi là thu lượm được kiến thức thực tế về Trái Đất. Địa chất học và khoáng vật học đối với chúng tôi là mục đích sống duy nhất, và gắn liền với những môn học ấy, không biết bao nhiêu mẫu đá, phấn hay kim loại đẹp đẽ đã bị chúng tôi đập vỡ bằng búa.

Những thanh thép, đá nam châm, ống thủy tinh và các lọ dung axit thường xuất hiện trước mặt chúng tôi nhiều hơn là những bữa ăn. Chú tôi, ông Hardwigg, từng có tiếng là đã phân loại sáu trăm mẫu địa chất khác nhau dựa trên trọng lượng, độ cứng, tính dễ nóng chảy, âm thanh, mùi vị và mùi hương.

Ông thư từ qua lại với tất cả những bậc vĩ nhân, nhà bác học và học giả lớn của thời đại. Do đó, tôi luôn được tiếp xúc thường xuyên—ít nhất là qua các bức thư—với Ngài Humphry Davy, Đại úy Franklin cùng những nhân vật lỗi lạc khác.

Nhưng trước khi trình bày về vấn đề mà chú tôi muốn bàn bạc, tôi phải nói đôi điều về ngoại hình của ông. Hỡi ôi! Độc giả của tôi sẽ được chiêm ngưỡng một bức chân dung hoàn toàn khác về ông trong tương lai, sau khi ông trải qua những cuộc phiêu lưu kinh hoàng mà tôi sắp kể lại.

Chú tôi năm nay năm mươi tuổi; cao gầy và dẻo dai. Cặp kính cận lớn phần nào che đi đôi mắt to, tròn và lồi ra ngoài của ông, trong khi chiếcếc mũi của ông thường bị đem ra so sánh một cách bất kính với một chiếc giũa mỏng. Nó giống cái dụng cụ hữu ích ấy đến mức người ta đồn rằng, mỗi khi có mặt ông, chiếc kim la bàn thường lệch đi một khoảng đáng kể về phía Bắc (N - Mũi).

Tuy nhiên, nói cho đúng sự thật, thứ duy nhất thực sự bị thu hút bởi chiếc mũi của chú tôi chính là thuốc lá.

Một điểm kỳ cục nữa ở ông là mỗi bước chân của ông dài tới một thước, hai nắm đấm luôn siết chặt như chực đấm vào mặt người đối diện, và khi đang ở một trong những tâm trạng thất thường, ông hoàn toàn không phải là một người bạn đồng hành dễ chịu.

Cũng cần phải nói thêm rằng ông sống trong một ngôi nhà rất đẹp, tọa lạc trên con phố cũng rất đẹp mang tên Konigstrasse ở Hamburg. Dù nằm ngay giữa trung tâm thị trấn, khung cảnh nơi đây lại mang đậm chất điền viên—một nửa bằng gỗ, một nửa bằng gạch, với những mái đầu hồi theo kiểu cổ—là một trong số ít những ngôi nhà cổ thoát khỏi trận đại hỏa hoạn năm 1842.

Khi nói một ngôi nhà đẹp, ý tôi là một tòa nhà khang trang—cổ kính, siêu vẹo và không hẳn là thoải mái theo quan niệm của người Anh: một ngôi nhà có vẻ hơi xiêu vẹo và chực rơi xuống con kênh bên cạnh; đúng là chốn lý tưởng để một họa sĩ lãng du họa lại; nhất là khi bạn gần như chẳng thể nhìn rõ nó vì bị dây thường xuân và một cổ thụ tráng lệ mọc che khuất cả cửa ra vào.

Chú tôi rất giàu; ngôi nhà là tài sản riêng của ông, đồng thời ông cũng có một nguồn thu nhập cá nhân đáng kể. Theo quan niệm của tôi, phần tuyệt vời nhất trong số tài sản của ông chính là cô con gái đỡ đầu, Gretchen. Và người đầu bếp già, tiểu thư trẻ, Giáo sư cùng tôi là những cư dân duy nhất.

Tôi yêu khoáng vật học, tôi yêu địa chất học. Đối với tôi chẳng có gì tuyệt bằng những hòn sỏi nhỏ—và giả sử chú tôi bớt nổi giận đi một chút chút thôi, thì chúng tôi đã là một gia đình hạnh phúc nhất trên đời. Để chứng minh cho sự thiếu kiên nhẫn của vị Giáo sư Hardwigg đáng kính, tôi xin long trọng tuyên bố rằng khi những bông hoa trong các chậu cảnh ở phòng khách bắt đầu nảy lộc, cứ bốn giờ sáng mỗi ngày là ông lại vùng dậy để... kéo lá cho chúng mau lớn!

Sau khi đã phác họa xong chân dung chú tôi, giờ tôi xin tường thuật lại cuộc gặp gỡ giữa hai chú cháu.

Ông tiếp tôi trong phòng làm việc của mình; một bảo tàng hoàn hảo, chứa đựng mọi kỳ quan tự nhiên mà người ta có thể tưởng tượng được—tuy nhiên, khoáng vật vẫn chiếm phần lớn. Mọi thứ đều vô cùng quen thuộc với tôi, bởi chính tay tôi đã lập danh mục cho chúng. Chú tôi, dường như quên mất việc ông vừa cho gọi tôi đến, đang cắm cổ vào một cuốn sách. Ông đặc biệt say mê những ấn bản cổ, những cuốn sách in khổ lớn có lề rộng, và những tác phẩm độc bản.

– Kỳ diệu thật! – ông kêu lên, tay gõ nhẹ vào trán. – Kỳ diệu—thật là kỳ diệu!

Đó là một trong những cuốn sách ngả vàng hiếm khi còn thấy bày bán trên các quầy hàng, và đối với tôi, nó có vẻ chẳng có mấy giá trị. Thế nhưng, chú tôi thì lại đang vô cùng phấn khích.

Ông trầm trồ khen ngợi phần bìa sách, sự sắc nét của từng con chữ, sự suôn sẻ khi cuốn sách mở ra trên tay ông, và lặp đi lặp lại tới nửa tá lần rằng nó vô cùng, vô cùng cổ xưa.

Trong suy nghĩ của tôi, ông đang làm rùm beng lên vì một chuyện chẳng đâu vào đâu, nhưng tôi thì không có quyền lên tiếng. Ngược lại, tôi tỏ ra vô cùng hào hứng với chủ đề đó và hỏi xem cuốn sách viết về điều gì.

– Đó là cuốn Heims-Kringla của Snorre Tarleson – ông nói – vị tác giả nổi tiếng người Iceland sống vào thế kỷ thứ mười hai—đó là một bản tường thuật chân thực và chính xác về các vương tử Na Uy từng trị vì ở Iceland.

Câu hỏi tiếp theo của tôi xoay quanh ngôn ngữ được dùng để viết cuốn sách. Tôi hy vọng ít nhất nó đã được dịch sang tiếng Đức. Chú tôi tỏ ra vô cùng phẫn nộ trước ý nghĩ đó, và tuyên bố ông sẽ chẳng thèm bỏ ra một xu cho bản dịch. Niềm vui sướng của ông là tìm được nguyên tác bằng tiếng Iceland, thứ ngôn ngữ mà ông tuyên bố là một trong những ngôn ngữ tráng lệ nhưng lại vô cùng giản dị trên thế giới—đồng thời các quy tắc ngữ pháp của nó lại phong phú bậc nhất mà các học giả từng biết đến.

– Chắc là dễ học như tiếng Đức nhỉ? – tôi thâm độc đưa ra nhận xét.

Chú tôi nhún vai.

– Dù sao thì các mặt chữ – tôi nói – cũng khá khó hiểu.

– Đó là một bản thảo viết bằng chữ Rune, ngôn ngữ của cư dân nguyên thủy ở Iceland, do chính thần Odin phát minh ra! – chú tôi gắt lên vì giận sự dốt nát của tôi.

Tôi đang định đùa cợt một chút về chủ đề này thì một mẩu da thuộc nhỏ rơi ra từ các trang sách. Giống như một kẻ đói khát vồ lấy miếng bánh, vị Giáo sư chộp lấy nó. Mẩu giấy có kích thước khoảng năm nhân ba inch và chi chít những nét nguệch ngoạc theo cách kỳ lạ nhất.

Những dòng được in ra đây chính là bản sao chính xác của những gì được viết trên mảnh da cừu cổ kính ấy—và chúng mang ý nghĩa vô cùng quan trọng, bởi chúng đã thúc giục chú tôi dấn thân vào chuỗi phiêu lưu kỳ diệu nhất từng giáng xuống đầu con người.

Chú tôi chăm chú nhìn tài liệu một lúc rồi tuyên bố đó là chữ Rune. Các ký tự rất giống với những chữ trong sách, nhưng ý nghĩa của chúng là gì? Đó chính là điều tôi muốn biết.

Giờ thì, vì tôi có một niềm tin mãnh liệt rằng bảng chữ cái và phương ngữ Runic chẳng qua chỉ là một phát minh nhằm đánh đố loài người tội nghiệp, tôi vô cùng vui mừng khi nhận ra chú tôi cũng mù tịt về chuyện này chẳng kém gì tôi—nghĩa là hoàn toàn con số không. Ít nhất thì độ run rẩy ở các ngón tay của ông đã khiến tôi suy đoán như vậy.

– Thế mà – ông lầm bầm một mình – đây đúng là tiếng Iceland cổ, tôi dám chắc là như vậy.

Và chú tôi phải là người biết rõ điều đó, bởi bản thân ông chẳng khác nào một cuốn từ điển đa ngữ sống. Ông không khoác lác như một vị uyên bác nọ về việc nói được hai nghìn thứ tiếng và bốn nghìn thổ ngữ được sử dụng ở các vùng khác nhau trên địa cầu, nhưng ông thực sự thông thạo tất cả những ngôn ngữ quan trọng nhất.

Giờ đây tôi vẫn vô cùng nghi ngờ về việc sự bốc đồng của chú tôi có thể dẫn ông đến những hành động cực đoan nào, nếu như đồng hồ không điểm hai giờ, và bà đầu bếp già người Pháp cất giọng thông báo rằng bữa trưa đã dọn lên bàn.

– Mặc kệ bữa trưa! – chú tôi thét lên.

Nhưng vì đang đói, tôi liền đi thẳng ra phòng ăn và ngồi vào chỗ quen thuộc của mình. Phẩm chất lịch sự khiến tôi chờ đợi ba phút, nhưng chẳng thấy bóng dáng chú Giáo sư đâu cả. Tôi ngạc nhiên. Thông thường ông không hề thờ ơ với sự hấp dẫn của một bữa ăn ngon. Đó là đỉnh cao của sự thụ hưởng xa hoa theo lối Đức—súp ngò tây, bánh trứng tráng nhân thịt xăm với lá chua, món thịt bê hầm mận, trái cây thơm ngon và rượu vang Moselle sủi tăm. Chỉ vì mải mê nghiền ngẫm mảnh da cừu cũ kỹ mốc meo ấy mà chú tôi đành chịu nhịn bữa cơm chung. Để tự an ủi lương tâm, tôi đã ăn luôn phần cho cả hai người.

Bà đầu bếp kiêm quản gia già suýt phát điên. Sau bao công sức chuẩn bị mà lại thấy ông chủ không chịu xuất hiện trong bữa ăn, đó quả là một sự thất vọng tràn trề đối với bà—và khi thỉnh thoảng nhìn thấy mức độ tàn phá của tôi đối với đống thức ăn, sự thất vọng ấy liền biến thành nỗi hoảng hốt. Lỡ như chú tôi chốc nữa lại bước vào bàn ăn thì sao?

Đột nhiên, đúng lúc tôi vừa ăn xong quả táo cuối cùng và nốc cạn ly rượu cuối cùng, một giọng nói khủng khiếp vang lên cách đó không xa. Đó là tiếng chú tôi đang gầm lên giục tôi ra gặp ông. Tôi gần như nhảymừng một bước ra cửa—giọng ông vừa lớn vừa hung dữ làm sao.