Khi cuối cùng tôi ý thức lại được sự sống và sự tồn tại của mình, mặt tôi đẫm nước, mà chẳng mấy chốc tôi nhận ra đó là những giọt nước mắt. Trạng thái bất tỉnh ấy đã kéo dài bao lâu, lúc này tôi hoàn toàn không thể nói rõ được. Tôi chẳng còn cách nào để đếm xỉa gì đến thời gian nữa. Kể từ khi thế giới được tạo lập, chưa từng có sự cô độc nào giống như sự cô độc của tôi. Tôi đã bị bỏ rơi hoàn toàn.

Sau cú ngã, tôi mất rất nhiều máu. Tôi cảm thấy dòng chất lỏng mang sự sống ấy đang tràn ngập trong người. Cảm giác đầu tiên của tôi có lẽ là một cảm giác rất tự nhiên. Tại sao tôi vẫn chưa chết? Vì tôi vẫn sống, nghĩa là vẫn còn việc phải làm. Tôi cố trấn tĩnh để không suy nghĩ nữa. Hết mức có thể, tôi xua đi mọi ý nghĩ, và hoàn toàn bị khuất phục bởi đau đớn cùng buồn tủi, tôi co ro áp sát vào vách đá hoa cương.

Tôi vừa cảm thấy cơn ngất xỉu lại kéo đến, cùng với linh cảm rằng đây là cuộc giãy giũa cuối cùng trước khi tiêu vong hoàn toàn—thì đột nhiên, một thứ âm thanh ầm ầm dữ dội dội vào tai tôi. Nó có đôi nét giống với tiếng sấm rền kéo dài, và tôi phân biệt rõ những giọng nói vang dội, lần lượt chìm khuất đi ở những chiều sâu xa xôi của vực thẳm.

Tiếng động này từ đâu tới? Dĩ nhiên, có thể cho rằng nó bắt nguồn từ những hiện tượng mới đang diễn ra trong lòng khối lượng đặc quánh của Đất Mẹ! Sự nổ tung của một vài hơi khí, hoặc sự sụt lở của một khối vật chất rắn nào đó, bằng đá hoa cương hay loại đá khác.

Tôi lại lắng tai nghe với sự chú ý sâu sắc. Tôi cực kỳ khao khát được biết liệu thứ âm thanh kỳ lạ và khó hiểu này có còn lặp lại nữa không! Trọn một phần tư giờ trôi qua trong nỗi chờ đợi đầy đau đớn. Sự tĩnh lặng sâu thẳm và trang nghiêm ngự trị trong đường hầm. Tĩnh lặng đến mức tôi có thể nghe thấy nhịp đập của chính trái tim mình! Tôi chờ đợi, chờ đợi với một niềm hy vọng kỳ lạ nào đó.

Đột nhiên tai tôi, lúc ấy đang vô tình áp vào vách tường, dường như bắt được âm vang mờ nhạt nhất của một thứ tiếng động. Tôi tưởng mình nghe thấy những giọng nói mơ hồ, đứt quãng và xa xôi. Tôi run lên bần bật vì xúc động và hy vọng!

"Chắc là ảo giác rồi," tôi kêu lên. "Không thể nào! Không đúng đâu!"

Nhưng không! Lắng nghe kỹ hơn, tôi thực sự thuyết phục được bản thân rằng những gì mình nghe được quả thực là tiếng nói của con người. Tuy nhiên, việc hiểu được ý nghĩa của những âm thanh ấy lại vượt quá khả năng của tôi. Tôi quá yếu đuối thậm chí không thể nghe cho rõ. Dù vậy, việc ai đó đang nói chuyện là một sự thật hiển nhiên. Điều đó thì tôi hoàn toàn chắc chắn.

Có một khoảnh khắc sợ hãi. Một nỗi hoảng sợ bao trùm lấy tâm hồn tôi rằng đó có thể chỉ là những lời của chính tôi vọng lại từ một tiếng vang xa xôi nào đó. Có lẽ mà không hay biết, tôi đã kêu lên thành tiếng. Tôi kiên quyết khép chặt môi lại, và một lần nữa áp tai vào vách đá hoa cương khổng lồ.

Vâng, chắc chắn rồi. Quả thực đó là âm thanh tiếng người.

Bấy giờ, bằng một sự quyết tâm cao độ, tôi lê mình dọc theo những bức tường của hang động, cho đến khi đến được một điểm mà tôi có thể nghe rõ hơn. Nhưng dù phát hiện ra âm thanh, tôi cũng chỉ nhận ra những từ ngữ không rõ ràng, kỳ lạ và khó hiểu. Chúng lọt vào tai tôi như thể được thốt lên bằng giọng trầm—tựa như tiếng thì thầm vọng lại từ chốn xa xăm.

Cuối cùng, tôi nghe rõ từ *forlorad* được lặp đi lặp lại nhiều lần với giọng điệu biểu hiện sự đau khổ và buồn bã khôn cùng.

Từ này có nghĩa là gì, và ai là kẻ đang nói nó? Chắc chắn phải là ông chú tôi hoặc người dẫn đường Hans! Do đó, nếu tôi nghe thấy họ, thì chắc chắn họ cũng phải nghe thấy tôi.

"Cứu tôi với," tôi gào lên hết sức mình; "cứu tôi với, tôi sắp chết rồi!"

Rồi tôi nín thở lắng nghe; tôi khao khát dù chỉ là một tiếng động nhỏ nhất trong bóng tối—một tiếng kêu, một tiếng thở dài, một câu hỏi! Nhưng sự tĩnh lặng vẫn ngự trị tuyệt đối. Không có câu trả lời nào đáp lại! Cứ thế, vài phút trôi qua. Cả một dòng suy nghĩ xẹt qua tâm trí tôi. Tôi bắt đầu sợ rằng giọng nói của mình, vốn đã suy kiệt vì bệnh tật và đau khổ, không thể vươn tới chỗ những người đồng hành đang tìm kiếm tôi.

"Chắc chắn là họ rồi," tôi kêu lên; "còn ai khác có thể bị chôn vùi ở độ sâu hàng trăm dặm dưới lòng đất cơ chứ?" Giả thiết đó quả là vô lý.

Vì vậy, tôi lại bắt đầu lắng nghe với sự chú ý nghẹt thở. Khi di chuyển đôi tai dọc theo vách tường nơi mình đang ở, tôi tìm thấy một điểm chính xác như toán học, nơi mà các giọng nói dường như đạt đến cường độ lớn nhất. Từ *forlorad* lại một lần nữa văng vẳng bên tai tôi rõ mồn một. Rồi lại đến tiếng động rền vang như sấm sét đã đánh thức tôi khỏi cơn mê man.

"Tôi bắt đầu hiểu ra rồi," tôi tự nhủ sau một lúc suy ngẫm; "âm thanh không truyền đến tai tôi xuyên qua khối đá đặc. Những bức tường nơi hang động tôi trú ẩn là đá hoa cương nguyên khối, và dù là vụ nổ khủng khiếp nhất cũng không đủ tạo ra tiếng động lớn để xuyên thủng chúng. Âm thanh phải truyền dọc theo chính cái hành lang này. Nơi tôi đang đứng chắc hẳn phải sở hữu những đặc tính âm học kỳ lạ nào đó của riêng nó."

Tôi lại lắng nghe; và lần này—vâng, chính lần này—tên tôi được cất lên rõ mười mươi: vang vọng tựa như tung vào khoảng không.

Chính là ông chú tôi, Giáo sư, đang lên tiếng. Ông đang trò chuyện với người dẫn đường, và từ ngữ đã vang lên bên tai tôi rất nhiều lần, *forlorad*, là một tiếng Đan Mạch.

Lúc đó tôi đã hiểu ra tất cả. Để có thể truyền giọng nói đến người khác, tôi cũng phải cất lời dọc theo vách hành lang, thứ sẽ mang âm thanh giọng nói của tôi đi hệt như sợi dây điện dẫn dòng điện từ điểm này sang điểm khác.

Nhưng không còn thời gian để chần chừ nữa. Nếu các bạn đồng hành của tôi chỉ cần dời đi vài bước chân khỏi vị trí hiện tại, hiệu ứng âm học sẽ chấm dứt, cái Hành Lang Thì Thầm của tôi sẽ bị phá hủy. Do đó, tôi lại lê mình về phía bức tường, và nói rõ ràng, rành mạch nhất có thể:

"Chú Hardwigg."

Rồi tôi chờ đợi một lời hồi đáp.

Âm thanh không có đặc tính lan truyền với tốc độ quá nhanh chóng. Hơn nữa, mật độ không khí ở độ sâu cách xa ánh sáng và sự chuyển động ấy hoàn lắm mới gia tăng được tốc độ lưu truyền. Vài giây trôi qua, đối với trí tưởng tượng đang kích động của tôi thì dài đằng đẵng như cả thế kỷ; và những từ này đã chạm đến đôi tai đang khát khao của tôi, làm rung động trái tim đang đập cuồng dồn:

"Harry, con trai ta, có phải con đấy không?"

Một khoảng lặng ngắn giữa câu hỏi và câu trả lời.

"Vâng—vâng."

..........

"Con đang ở đâu?"

..........

"Lạc rồi!"

..........

"Còn cây đèn của con?"

..........

"Tắt rồi."

..........

"Nhưng dòng suối dẫn đường thì sao?"

..........

"Cũng mất dấu rồi!"

..........

"Hãy giữ vững can đảm, Harry. Chúng ta sẽ cố gắng hết sức."

..........

"Đợi một lát, thưa chú," tôi kêu lên; "con không còn sức để trả lời câu hỏi của chú nữa. Nhưng—vì ơn trên—xin chú—hãy tiếp tục—nói chuyện—với con!" Tôi cảm thấy sự tĩnh mịch tuyệt đối sẽ là dấu chấm hết cho mình.

"Hãy giữ vững can đảm," chú tôi nói. "Vì con quá yếu, đừng nói gì nữa. Chúng ta đã tìm kiếm con ở mọi ngóc ngách, cả theo chiều đi lên lẫn đi xuống trong hành lang. Con trai yêu dấu của ta, ta đã bắt đầu mất hết hy vọng—và con không thể nào biết được ta đã rơi bao nhiêu giọt nước mắt cay đắng vì đau buồn và tiếc nuối. Cuối cùng, cho rằng con vẫn ở trên con đường cạnh suối Hansbach, chúng ta đã đi xuống lần nữa, vừa đi vừa bắn súng làm tín hiệu. Tuy nhiên, bây giờ chúng ta đã tìm thấy con, và giọng nói của đôi bên đã chạm đến nhau, thì có lẽ sẽ mất một thời gian nữa chúng ta mới thực sự gặp được nhau. Chúng ta đang trò chuyện bằng một cơ chế âm học đặc biệt nào đó của chốn mê cung này. Nhưng đừng tuyệt vọng, con trai ta. Nghe được tiếng nhau cũng đã là một bước tiến rồi."

Trong lúc ông đang nói, bộ óc tôi vẫn miệt mài suy tính. Một niềm hy vọng mơ hồ nào đó, hãy còn lờ mờ và vô định, khiến tim tôi đập thình thịch dữ dội. Trước hết, tôi buộc phải biết rõ một điều. Vì vậy, tôi lại áp đầu vào bức tường, nơi môi tôi suýt chạm vào, rồi cất lời.

"Thưa chú."

..........

"Con trai ta?" tiếng ông đáp lại sau vài giây.

..........

"Điều quan trọng nhất lúc này là chúng ta phải biết mình cách nhau bao xa."

..........

"Việc đó không khó."

..........

"Chú có mang theo đồng hồ bấm giờ chứ?" tôi hỏi.

..........

"Chắc chắn rồi."

..........

"Vâng, hãy cầm nó trên tay. Hãy gọi tên con, ghi chú chính xác giây mà chú cất tiếng. Con sẽ trả lời ngay khi nghe thấy tiếng chú—và khi ấy chú hãy ghi lại chính xác khoảnh khắc câu trả lời của con đến tai chú."

..........

"Rất hay; và khoảng thời gian giữa câu hỏi của ta và câu trả lời của con chính là thời gian âm thanh của ta mất để đến chỗ con."

..........

"Đúng ý con rồi đấy, thưa chú," tôi háo hức đáp.

..........

"Con đã sẵn sàng chưa?"

..........

"Rồi ạ."

..........

"Nào, chuẩn bị nhé, ta chuẩn bị gọi tên con đây," Giáo sư nói.

Tôi áp sát tai vào vách của hành lang hang động, và ngay khi từ "Harry" lọt vào tai, tôi liền quay người lại, áp môi vào bức tường và lặp lại âm thanh đó.

..........

"Bốn mươi giây," chú tôi nói. "Đã có bốn mươi giây trôi qua giữa hai tiếng gọi. Do đó, âm thanh mất hai mươi giây để truyền lên. Bây giờ, tính một nghìn không trăm hai mươi foot cho mỗi giây—ta có hai mươi nghìn bốn trăm foot—tức là một dặm rưỡi và một phần tám."

Những lời đó giáng xuống tâm hồn tôi tựa như một hồi chuông báo tử.

"Một dặm rưỡi," tôi thì thầm bằng giọng đầy tuyệt vọng.

..........

"Chúng ta sẽ vượt qua thôi, con trai," chú tôi cất giọng đầy phấn chấn; "cứ tin tưởng ở chúng ta."

..........

"Nhưng chú có biết nên đi lên hay đi xuống không?" tôi hỏi với chút sức lực ít ỏi.

..........

"Chúng ta phải đi xuống, và ta sẽ nói cho con biết tại sao. Con đã đến một khoảng không gian rộng lớn, một dạng ngã tư trống trải, từ đó các ngả hành lang tẽ ra mọi hướng. Lối mà con đang nằm chắc chắn sẽ đưa con đến điểm này, bởi vì có vẻ như tất cả những khe nứt khổng lồ này, những đứt gãy trong lòng Trái Đất này, đều tỏa ra từ cái hang động rộng lớn mà chúng ta đang chiếm giữ vào lúc này. Nào, hãy xốc lại tinh thần, dũng cảm lên và tiếp bước đi. Hãy đi bộ nếu con có thể, nếu không hãy lê người—trượt xuống nếu không còn cách nào khác. Độ dốc hẳn là khá lớn—và con sẽ tìm thấy những vòng tay vững chắc đón chờ ở cuối cuộc hành trình. Lên đường thôi, chàng trai ngoan."

Những lời ấy đã khơi dậy chút ít dũng khí trong thể xác đang rã rời của tôi.

"Tạm biệt chú nhé, con chuẩn bị xuất phát đây. Ngay khi con chuyển động, giọng nói của chúng ta sẽ ngừng quyện vào nhau. Vậy nhé, tạm biệt cho đến khi chúng ta gặp lại nhau."

..........

"Vĩnh biệt Harry—cho đến khi chúng ta cất lời Chào mừng." Đó là những lời cuối cùng vọng đến đôi tai đang lo lắng của tôi trước khi tôi bước vào cuộc hành trình đầy mệt mỏi và gần như tuyệt vọng.

Cuộc trò chuyện kỳ diệu và đáng kinh ngạc diễn ra xuyên qua khối mê cung khổng lồ của lòng đất, những lời trao đổi ấy, khi khoảng cách giữa người nói và người nghe lên tới khoảng năm dặm—đã khép lại bằng những biểu cảm đầy hy vọng và tốt đẹp. Tôi dâng lên một lời cầu nguyện nữa với Thiên Chúa, tôi gửi những lời tạ ơn lên Ngài—tin tưởng từ tận đáy lòng rằng Ngài đã dẫn dắt tôi đến đúng nơi duy nhất mà giọng nói của những người bạn có thể chạm đến tai tôi.

Bí ẩn âm học tưởng chừng kinh ngạc này rất dễ lý giải thông qua các định luật tự nhiên đơn giản; nó xuất phát từ tính dẫn truyền của đá. Có rất nhiều trường hợp về sự lan truyền âm thanh kỳ lạ này vốn không thể nhận thấy ở những vị trí ít trực diện hơn. Trong hành lang bên trong của St. Paul's, và giữa những hang động kỳ lạ ở Sicily, người ta đều có thể quan sát thấy các hiện tượng này. Kỳ diệu nhất trong số đó được biết đến với cái tên Tai của Dionysius.

Những ký ức của quá khứ, từ những trang sách đọc và học thuở nhỏ, ùa về tươi mới trong tâm trí tôi. Hơn nữa, tôi bắt đầu suy luận rằng nếu chú cháu tôi có thể liên lạc với nhau ở một khoảng cách lớn nhường ấy, thì chắc chắn không có trở ngại nghiêm trọng nào tồn tại giữa chúng tôi cả. Tất cả những gì tôi phải làm là đi theo hướng phát ra âm thanh vừa truyền đến tai; và theo logic mà nói, tôi nhất định sẽ gặp được ông nếu sức lực không tàn kiệt.

Theo đó, tôi đứng dậy. Tuy nhiên, tôi sớm nhận ra rằng mình không thể đi bộ; rằng tôi buộc phải lê người tiến lên. Độ dốc như tôi dự đoán rất lớn; nhưng tôi thả cho mình trượt xuống.

Chẳng mấy chốc, tốc độ của cú trượt bắt đầu mang những tỷ lệ đáng sợ và đe dọa một cú ngã kinh hoàng. Tôi bấu víu vào các vách đá; tôi túm lấy những mỏm đá nhô ra; tôi ngả người ra sau. Tất cả đều vô ích. Sự suy kiệt của tôi quá lớn khiến tôi chẳng thể làm gì để tự cứu mình.

Đột nhiên mặt đất hụt dưới chân tôi.

Đầu tiên tôi bị hất tung vào một không gian tối tăm u ám. Sau đó, tôi va vào những mỏm đá gồ ghề sắc nhọn của một cái giếng thẳng đứng hoàn toàn. Đầu tôi đập vào một tảng đá nhọn hoắt, và tôi mất hết mọi nhận thức về sự tồn tại. Xét về phần tôi, thần chết đã chính thức gọi tên.