Thứ Tư, ngày 19 tháng Tám. May thay, ngọn gió lúc này đang thổi khá mạnh đã giúp chúng tôi thoát khỏi nơi diễn ra trận chiến kỳ lạ và chưa từng có tiền lệ. Hans vẫn giữ vẻ bình tĩnh thản điều khiển tay lái. Chú tôi, người vừa chốc lát bị lôi cuốn khỏi những dòng suy tưởng miên man bởi biến cố bất ngờ của trận chiến trên biển ấy, nay lại chìm đắm vào một nỗi trầm tư sâu kín. Đôi mắt chú dán chặt đầy số nóng lên vùng đại dương bao la trước mặt.

Hành trình của chúng tôi giờ đây trở nên tẻ nhạt và đơn điệu. Dẫu nó có nhàm chán đến đâu đi nữa, tôi cũng chẳng hề mong muốn nó bị phá hỏng bởi bất kỳ sự lặp lại nào của những hiểm nguy và phiêu lưu ngày hôm qua.

Thứ Năm, ngày 20 tháng Tám. Gió hiện đang thổi hướng Đông Bắc lệch Bắc, với nhịp điệu rất thất thường và chuyển thành những cơn gió giật từng hồi. Nhiệt độ cực kỳ oi bức. Chúng tôi đang tiến bước với vận tốc trung bình khoảng mười rưỡi dặm một giờ.

Khoảng mười hai giờ trưa, một âm thanh vang dội từ đằng xa tựa tiếng sấm dội vào tai chúng tôi. Tôi ghi chép lại sự kiện ấy mà thậm chí không dám đưa ra bất kỳ phỏng đoán nào về nguyên nhân của nó. Đó là một tiếng gầm vang liên hồi như tiếng sóng đổ ập xuống những vách đá hùng vĩ.

"Ở phía xa kia," Giáo sư lớn tiếng phán đoán theo lối độc đoán quen thuộc, "có một mỏ nào đó hoặc một hòn đảo nào mà ngọn sóng đang bị gió quật đến cuồng nộ đập mạnh vào."

Hans không nói một lời, trèo vút lên tận đỉnh cột buồm nhưng chẳng nhìn thấy gì. Mặt biển phẳng lặng ở mọi hướng tầm mắt có thể với tới.

Ba tiếng đồng hồ trôi qua mà chẳng có lấy một dấu hiệu nào hé lộ những gì đang chờ đợi phía trước. Âm thanh bắt đầu lớn dần lên thành tiếng réo của một ngọn thác hùng vĩ.

Tôi bày tỏ thẳng thắn quan điểm của mình về vấn đề này với chú. Chú chỉ lắc đầu. Dù vậy, trong thâm tâm tôi vẫn bị ám ảnh bởi niềm xác tín rằng mình không hề lơ đễnh hay sai lầm. Phải chăng chúng ta đang tiến về một ngọn thác vĩ đại sẽ cuốn phăng ta xuống vực sâu? Có lẽ cách lao xuống vực sâu này sẽ làm Giáo sư vô cùng đắc ý, bởi nó mang nét gì đó tương tự như cú rơi thẳng đứng mà ông hằng ao ước thực hiện. Còn tôi thì mang một quan điểm hoàn toàn khác biệt.

Dù sự thật có thế nào đi nữa, chắc chắn rằng chỉ cách đây không bao nhiêu hải lý phải có một hiện tượng vô cùng kỳ lạ, bởi càng tiến sâu thì tiếng gầm thét lại càng trở nên vĩ đại và choáng ngợp hơn. Nó phát ra từ dưới nước hay từ trên không trung?

Tôi vội vã đưa mắt nhìn lên những làn hơi nước đang treo lơ lửng, cố gắng thâm nhập vào bề sâu hùng vĩ của chúng. Thế nhưng vòm trời phía trên vẫn phẳng lặng. Những đám mây, vốn đã bay cao đến tận đỉnh trời, trông hoàn toàn tĩnh mịch, bất động và chìm đắm trong ánh hào quang của dòng điện. Do đó, ta buộc phải tìm kiếm nguyên nhân của hiện tượng này ở một nơi khác.

Tôi quan sát đường chân trời lúc này đang vô cùng phẳng lặng, trong trẻo và không hề vẩn một làn sương mờ. Vẻ ngoài của nó vẫn không hề thay đổi. Nhưng nếu thứ âm thanh khủng khiếp này xuất phát từ một ngọn thác — nếu, nói theo cách thông thường, đại dương nội địa bao la này đang đổ ập xuống một lòng chảo thấp hơn — nếu những tiếng gầm thét dữ dội ấy được tạo ra bởi tiếng nước rơi, thì dòng hải lưu hẳn phải gia tăng tốc độ, và sự gia tăng tốc độ ấy sẽ cho tôi đôi chút hình dung về mức độ hiểm nguy đang đe dọa chúng tôi. Tôi bèn xem xét dòng hải lưu. Đơn giản là nó không hề tồn tại: chẳng có dòng chảy nào cả. Một cái chai rỗng ném xuống nước trôi dạt về phía khuất gió mà chẳng hề chuyển động.

Khoảng bốn giờ chiều, Hans đứng dậy, trèo lên cột buồm và chạm đến tận đỉnh trục buồm. Từ vị trí cao ngất ấy, ánh mắt anh phóng tầm nhìn bao quát khắp bốn phương. Cuối cùng, ánh mắt anh dừng lại bất động. Gương mặt anh không lộ vẻ kinh ngạc nào, nhưng đôi mắt hơi giãn ra.

Cuối cùng thì nó cũng nhìn thấy thứ gì đó rồi," chú tôi kêu lên.

"Con nghĩ vậy," tôi đáp.

Hans tụt xuống, đứng cạnh chúng tôi và giơ tay phải chỉ về hướng nam.

"Der nere," anh nói.

"Ở đằng kia," chú tôi đáp lại.

Và giật lấy ống nhòm, chú chăm chú quan sát trong khoảng một phút — khoảng thời gian đối với tôi dài đằng đẵng như cả thế kỷ. Tôi chẳng biết phải nghĩ hay mong đợi điều gì.

"Đúng rồi, đúng rồi," chú thốt lên với giọng đầy ngạc nhiên, "kia kìa."

"Cái gì vậy ạ?" tôi hỏi.

"Một cột nước khổng lồ đang phun vọt lên từ lòng sóng."

"Lại một con quái vật biển nào đó nữa đây," tôi kêu lên, lòng đã bắt đầu hoảng hốt.

"Có lẽ thế."

"Vậy thì chúng ta hãy lái tránh về phía tây đi, bởi chúng ta thừa biết điều gì đang chờ đợi mình ở những sinh vật tiền sử đó," tôi số sắng đáp lời.

"Cứ tiến thẳng," chú tôi bảo.

Tôi quay sang nhìn Hans. Hans vẫn đang đứng ở bánh lái, điều khiển chiếc bè với vẻ bình tĩnh thản nhiên thường ngày.

Dẫu vậy, nếu từ khoảng cách ngăn cách chúng ta với sinh vật này — một khoảng cách ước tính không dưới chục hải lý — mà người ta vẫn có thể nhìn thấy cột nước phun ra từ lỗ thở của con vật vĩ đại ấy, thì kích thước của nó quả là phi thường. Do đó, tháo chạy mới là thượng sách mà sự thận trọng thông thường mách bảo. Nhưng chúng ta đâu có đến vùng đất này để mà tỏ ra thận trọng. Đó chính là quyết định của chú tôi.

Theo đó, chúng tôi tiếp tục tiến lên. Càng đến gần, cột nước phun trào càng sừng sững hơn. Loài quái vật nào có thể nuốt trọn những khối nước khổng lồ nhường ấy rồi không ngớt phun chúng thành những tia cao vút đến thế?

Vào lúc tám giờ tối, tính theo thời gian trên mặt đất nơi có ngày và đêm, chúng tôi cách con quái vật hùng vĩ ấy chưa đầy hai hải lý. Thân hình dài ngoằn ngoèo, đen đúa, khổng lồ và sừng sững như núi của nó nằm phơi trên mặt nước tựa một hòn đảo. Nhưng rồi người ta vẫn thường kể về những thủy thủ từng lên bờ trên lưng những con cá voi đang ngủ vì lầm tưởng đó là đất liền. Đó là ảo ảnh hay là nỗi sợ hãi? Chiều dài của nó không thể dưới một ngàn sải tay. Vậy thì, đây là loài sinh vật biển khổng lồ nào mà chưa từng có một Cuvier nào nghĩ tới?

Nó hoàn toàn bất động và ra dáng như đang ngủ. Biển hình như chẳng thể nâng nó lên nổi; đúng hơn là những ngọn sóng đang vỗ tan bọt vào khung hình to lớn vĩ đại của nó. Cột nước phun cao tới năm trăm thước, vỡ tung thành làn sương mù cùng tiếng gầm trầm đục, u ám.

Chúng tôi tiến về phía khối thể vĩ đại ấy chẳng khác nào những kẻ mất trí không còn cảm giác.

Tôi thành thật thú nhận rằng mình đang sợ hãi đến tột độ. Tôi lớn tiếng tuyên bố sẽ không đi thêm bước nào nữa. Trong cơn hoảng loạn, tôi đe dọa sẽ cắt đứt dây căng buồm. Tôi quay sang tấn công Giáo sư bằng những lời lẽ khá cay nghiệt, gọi ông là kẻ liều lĩnh, điên rồ, đủ mọi thứ. Ông chẳng hề đáp lại.

Bỗng nhiên, con người bình tĩnh thản nhiên Hans lại một lần nữa giơ ngón tay chỉ về phía mục tiêu đầy đe dọa:

"Holme!"

"Một hòn đảo!" chú tôi kêu lên.

"Một hòn đảo á?" tôi đáp, nhún vai trước nỗ lực đánh lừa thảm hại này.

"Tất nhiên là thế rồi," chú tôi cười lớn đầy hào hứng.

"Nhưng còn cột nước phun thì sao?"

"Geyser," Hans điềm tĩnh đáp.

"Đúng vậy, dĩ nhiên rồi — một suối nước nóng phun," chú tôi đáp, vẫn đang cười lớn, "một mạch nước phun giống như những suối thường thấy ở Iceland. Những cột phun thế này là kỳ quan lớn của xứ sở đó."

Ban đầu tôi nhất quyết không chịu thừa nhận rằng mình đã bị lừa gạt một vố quá hố. Còn gì nực cười hơn việc nhầm tưởng một hòn đảo thành một con quái vật biển chứ? Nhưng dù có giãy giụa thế nào đi nữa, người ta vẫn phải khuất phục trước bằng chứng hiển nhiên, và cuối cùng tôi cũng bị thuyết phục rằng mình đã nhầm. Rốt cuộc thì đó chẳng qua chỉ là một hiện tượng tự nhiên.

Khi chúng tôi tiến lại ngày một gần hơn, kích thước của bó nước lỏng ấy trở nên thực sự vĩ đại và choáng ngợp. Từ xa, hòn đảo từng mang diện mạo của một con cá voi khổng lồ với cái đầu vươn cao trên mặt nước. Mạch nước nóng phun — từ mà người Iceland phát âm là geysir, có nghĩa là sự cuồng nộ — sừng sững vươn lên đầy uy nghi từ đỉnh của nó. Thỉnh thoảng người ta lại nghe thấy những tiếng nổ đục ngầu, và dòng nước khổng lồ ấy, như thể bị cơn cuồng nộ bất chợt quật lấy, liền rũ tung chiếc mũ lông vũ bằng hơi nước rồi lao vút vào tầng mây thấp nhất. Nó đứng đó trơ trọi một mình. Chẳng có những tia hơi nước hay suối nước nóng nào khác vây quanh, và toàn bộ sức mạnh núi lửa của vùng đất ấy đều cô đọng lại trong một cột trụ tuyệt mỹ duy nhất. Những tia sáng điện hòa quyện cùng bó nước chói lọi ấy, từng giọt nước khi rơi xuống lại khoác lên mình sắc cầu vòng lăng kính bảy màu.

"Chúng ta hãy lên bờ thôi," Giáo sư cất lời sau vài phút im lặng.

Tuy nhiên, cần phải hết sức thận trọng để tránh sức nặng của dòng nước rơi có thể làm chiếc bè chìm lỉm trong chớp mắt. Dù vậy, Hans điều khiển tay lái vô cùng cẩn trọng, đưa chúng tôi cập vào đầu bên kia của hòn đảo.

Tôi là kẻ đầu tiên nhảy lên vách đá. Chú tôi nối gót theo sau, trong khi chàng thợ săn vịt trời vẫn điềm nhiên đứng đó như một kẻ đứng ngoài mọi nguồn cơn kinh ngạc trẻ con. Lúc bấy giờ, chúng tôi đang bước đi trên nền đá hoa cương trộn lẫn với đá cát chứa silica; mặt đất dưới chân rung bần bật như thành của những chiếc nồi hơi đang nhốt chặt hơi nước quá nhiệt bên trong. Nó nóng rực. Chẳng mấy chốc, chúng tôi đã tiến đến tầm mắt nhìn thấy cái lòng chảo trung tâm nhỏ bé nơi mạch nước nóng phun trào. Tôi nhúng một cây nhiệt kế vào dòng nước đang sủi bọt chảy ra từ trung tâm, và nó chỉ mức nhiệt lên tới một trăm sáu mươi ba độ!

Do đó, nguồn nước này bắt nguồn từ một nơi có nhiệt độ vô cùng khủng khiếp. Điều này mâu thuẫn kỳ lạ với các học thuyết của Giáo sư Hardwigg. Tôi không sao kìm được việc bày tỏ suy nghĩ của mình về vấn đề này với ông.

Nào," ông cộc lốc đáp, "vậy thì điều này chứng minh được gì chống lại học thuyết của tôi chứ?"

"Chẳng có gì ạ," tôi khô khan đáp lại khi nhận ra mình đang đâm đầu vào một định kiến đã được định sẵn từ trước.

Dẫu vậy, tôi buộc phải thú nhận rằng cho đến nay chúng ta vô cùng may mắn, và chuyến hành trình này đang được thực hiện trong những điều kiện nhiệt độ vô cùng thuận lợi; thế nhưng hiển nhiên, hay nói đúng hơn là chắc chắn, sớm muộn gì chúng ta cũng sẽ đặt chân đến một trong những vùng đất mà nhiệt độ tâm trái đất đạt đến giới hạn tối đa và vượt xa mọi mức độ giới hạn của nhiệt kế.

Những bóng ma về cõi Âm phủ của người cổ đại, nơi được tin là nằm ở tâm trái đất, cứ chập chờn trôi nổi trong trí tưởng tượng của tôi.

Dẫu sao thì, chuyện gì đến rồi sẽ thấy. Đó là câu cửa miệng ưa thích của Giáo sư lúc này. Sau khi đặt tên cho hòn đảo núi lửa ấy theo tên người cháu trai của mình, vị trưởng đoàn thám hiểm quay lưng đi và phát hiệu lệnh nhổ neo.

Tuy nhiên, tôi vẫn đứng lặng thêm vài phút, ngắm nhìn ngọn geyser tráng lệ. Chẳng mấy chốc tôi nhận ra rằng xu hướng phun trào hướng lên của dòng nước không hề ổn định; lúc thì cường độ của nó suy giảm, rồi bất chợt, nó lại lấy lại sinh khí mới, mà tôi cho là do sự biến động áp suất của lượng hơi nước tích tụ bên trong hồ chứa của nó.

Cuối cùng chúng tôi cũng khởi hành, cẩn thận đi vòng qua những mỏm đá lởm chởm và khá nguy hiểm ở phía nam. Hans đã chớp lấy khoảng thời gian dừng chân ngắn ngủi này để sửa sang lại chiếc bè.

Tuy nhiên, trước khi chính thức rời khỏi hòn đảo, tôi đã thực hiện vài phép đo để tính toán quãng đường mình đã đi qua và ghi chép lại vào nhật ký. Kể từ khi rời Cảng Gretchen, chúng tôi đã du hành được hai trăm bảy mươi hải lý — hơn tám trăm dặm — trên vùng biển nội địa vĩ đại này; do đó, chúng tôi cách Iceland sáu trăm hai mươi hải lý, và nằm ngay phía dưới nước Anh.