Thực lòng mà nói, mọi chuyện cho đến lúc này vẫn tiến triển thuận lợi, và tôi sẽ là kẻ vô ơn nếu dám phàn nàn. Nếu những khó khăn trước mắt không gia tăng, hoàn toàn có khả năng cuối cùng chúng tôi sẽ chạm đích chuyến hành trình. Khi ấy, vinh quang nào sẽ thuộc về chúng tôi! Trong niềm nhiệt huyết vừa bùng cháy trong tâm hồn, tôi bắt đầu hào hứng trò chuyện với Giáo sư. Chà, liệu tôi có nghiêm túc không? Toàn bộ trạng thái tồn tại của chúng tôi vốn dĩ đã là một điều kỳ bí—và thật bất khả tri để biết liệu tôi có thực lòng hay không.

Trong suốt vài ngày sau buổi dừng chân đáng nhớ ấy, những con dốc trở nên đứng hơn—thậm chí có những đoạn mang vẻ ngoài vô cùng đáng sợ, gần như dựng đứng, khiến chúng tôi cứ mãi lao xuống khối vật chất đặc quánh trong lòng đất. Có những ngày, chúng tôi thực sự tụt sâu xuống một league rưỡi, thậm chí hai league hướng về tâm trái đất. Những quãng đường xuống dốc tiềm ẩn không ít hiểm nguy, và chính trong những lúc đó, chúng tôi mới thấu hiểu và trân trọng sự bình tĩnh tuyệt vời của người dẫn đường Hans. Không có anh, chúng tôi hẳn đã hoàn toàn lạc lối. Chàng trai người Iceland điềm đạm và thản nhiên ấy đã tận tụy vì chúng tôi với một sự lạnh lùng và thư thái đến khó hiểu; và nhờ có anh, nhiều đèo dốc hiểm trở đã vượt qua trót lọt, nơi mà nếu không có anh, chúng tôi chắc chắn đã bị mắc kẹt lại.

Sự im lặng của anh ngày càng tăng lên. Tôi nghĩ rằng chúng tôi bắt đầu bị ảnh hưởng bởi nét tính cách đặc biệt này. Quả thực, những vật thể vô tri xung quanh con người có tác động trực tiếp đến đại não. Hẳn là một kẻ tự giam mình giữa bốn bức tường sẽ phải đánh mất khả năng liên kết ý tưởng và ngôn từ. Biết bao kẻ bị kết án trong chốn ngục tù biệt giam đáng sợ đã trở nên điên loạn—đơn giản chỉ vì các chức năng tư duy đã rơi vào trạng thái ngủ quên!

Trong hai tuần tiếp theo cuộc trò chuyện thú vị cuối cùng của chúng tôi, chẳng có gì đáng ghi chép lại đặc biệt.

Khi viết những dòng hồi ký này, tôi đã vắt óc suy trí trong vô vọng để tìm lại dù chỉ một sự kiện diễn ra trong khoảng thời gian đặc biệt này.

Nhưng sự kiện tiếp theo cần được kể lại thực sự vô cùng khủng khiếp. Ngay lúc này đây, chính ký ức về nó vẫn khiến tâm hồn tôi run rẩy và máu trong người đông cứng lại.

Đó là vào ngày mùng bảy tháng Tám. Những chuyến hạ độ sâu liên tiếp và không dứt đã đưa chúng tôi tiến sâu tới tận ba mươi league vào lòng đất, nghĩa là phía trên đầu chúng tôi là ba mươi league—gần một trăm dặm—đá, đại dương, lục địa và các thành phố, chưa kể đến những sinh vật sống. Chúng tôi đang đi theo hướng đông nam, cách Iceland chừng hai trăm league.

Vào ngày đáng nhớ đó, đường hầm bắt đầu chuyển sang một hướng đi gần như nằm ngang.

Lần này tôi đi ở phía trước. Chú tôi mang một trong những cuộn dây Ruhmkorff, còn tôi giữ chiếc kia. Nhờ ánh sáng của nó, tôi mải miết quan sát các tầng đá hoa cương khác nhau. Tôi hoàn toàn chìm đắm trong công việc của mình.

Đột nhiên khựng lại và quay người lại, tôi bàng hoàng nhận ra mình chỉ có một mình!

"Chà," tôi tự nhủ, "chắc chắn mình đã đi quá nhanh—hoặc không thì Hans và chú đã dừng lại nghỉ ngơi. Việc tốt nhất mình có thể làm là quay lại tìm họ. May mắn thay, đường lên dốc rất ít nên sẽ không làm mình mệt mỏi."

Do đó, tôi lần theo bước chân đi ngược lại, và trong lúc làm vậy, tôi đã đi ít nhất là một phần tư giờ. Hơi lo lắng, tôi dừng bước và chăm chú nhìn xung quanh. Không một bóng người. Tôi cất tiếng gọi lớn. Không có lời đáp. Giọng tôi tan biến giữa muôn vàn tiếng vang hang động mà nó đánh thức!

Lần đầu tiên tôi bắt đầu cảm thấy lo lắng thực sự. Một cơn rợn lạnh rung chuyển toàn thân, và những giọt mồ hôi lạnh lẽo, đáng sợ tuôn ra trên da thịt tôi.

"Mình phải bình tĩnh," tôi tự nói lớn, giống như những đứa trẻ huýt sáo để xua đi sợ hãi. "Chắc chắn là mình sẽ tìm thấy những người đồng hành. Không thể có hai con đường được. Chắc chắn là mình đã đi trước một quãng khá xa; tất cả những gì mình phải làm là quay lại."

Đã đi đến quyết định đó, tôi bước ngược lên đường hầm trong ít nhất nửa giờ, không tài nào xác định được liệu mình có từng trông thấy những dấu mốc quen thuộc nào trước đó hay không. Thỉnh thoảng tôi lại dừng lại để xem có tiếng gọi lớn nào hướng về mình không, bởi tôi thừa biết rằng trong bầu không khí đặc quánh và bị nén chặt ấy, tôi có thể nghe thấy nó từ một khoảng cách rất xa. Nhưng không. Sự im lặng phi thường ngự trị trong cái hành lang mênh mông này. Chỉ có tiếng vang bước chân của chính tôi là có thể nghe thấy.

Cuối cùng tôi dừng lại. Tôi khó lòng nhận thức nổi sự thật rằng mình đang bị cô lập. Tôi sẵn lòng nghĩ rằng mình đã đi nhầm đường, chứ không phải đã lạc. Nếu đi nhầm, tôi có thể tìm lại được lối đi; còn nếu đã lạc—tôi rùng mình khi nghĩ đến điều đó.

"Thôi nào, thôi nào," tôi tự nhủ, "vì chỉ có một con đường duy nhất, và thể nào họ cũng phải đi qua lối này, cuối cùng chúng ta sẽ gặp nhau thôi. Việc tôi cần làm bây giờ chỉ là tiếp tục đi lên. Tuy nhiên, có lẽ vì không thấy tôi và quên mất rằng tôi đi trước, họ đã quay lại tìm tôi. Dẫu vậy, ngay cả trong trường hợp này, nếu tôi rảo bước nhanh, tôi sẽ bắt kịp họ. Chắc chắn là như vậy rồi."

Nhưng khi tôi thốt lên những lời cuối cùng đó ra thành tiếng, bất kỳ ai lắng nghe—nếu có mặt ở đó—cũng sẽ nhận thấy rõ ràng rằng bản thân tôi hoàn toàn chẳng hề bị thuyết phục bởi điều đó. Hơn nữa, việc xâu chuỗi những ý nghĩ đơn giản này lại với nhau và kết hợp chúng thành một lập luận đòi hỏi không ít thời gian. Tôi không thể ngay lập tức bắt bộ não mình suy nghĩ được.

Rồi một mối nghi ngờ đáng sợ khác đổ ập xuống tâm hồn tôi. Rốt cuộc, liệu tôi có thực sự đi trước không? Dĩ nhiên là có rồi. Hans chắc chắn đang đi phía sau và chú tôi đi trước anh ấy. Tôi nhớ rất rõ việc anh ấy đã dừng lại một lát để buộc hành lý lên vai. Giờ đây tôi mới nhớ lại chi tiết vụn vặt này. Tôi tin rằng chính vào khoảnh khắc đó, tôi đã quyết định tiếp tục cuộc hành trình của mình.

"Lại thế nữa," tôi thầm nghĩ, cố gắng suy luận một cách bình tĩnh nhất có thể, "vẫn còn một cách chắc chắn khác để không bị lạc đường, một sợi chỉ dẫn lối cho tôi qua chốn ẩn náu ngầm quanh co khúc khuỷu này—một thứ mà tôi suýt quên mất—chính là dòng suối trung thực của tôi."

Dòng suy luận này đã vực dậy tinh thần đang sa sút của tôi, và tôi quyết định tiếp tục cuộc hành trình mà không màng chần chừ thêm nữa. Không thể lãng phí thêm thời gian nào nữa.

Chính vào khoảnh khắc này, tôi thấy biết ơn sự chu đáo của chú tôi biết bao, khi ngài từ chối không cho phép thợ săn chim eider bịt kín các miệng suối nước nóng—khe nứt nhỏ trong khối đá hoa cương vĩ đại ấy. Dòng suối mang phúc lành này, sau khi cứu chúng tôi khỏi cơn khát trong suốt bao nhiêu ngày qua, giờ đây sẽ giúp tôi tìm lại được con đường đúng đắn.

Đã đi đến quyết định trong tâm trí, trước khi bắt đầu bước ngược lên trên, tôi tự nhủ rằng việc rửa mặt chắc chắn sẽ giúp ích cho tôi rất nhiều.

Tôi dừng lại để nhúng hai tay và vầng trán vào làn nước dễ chịu của con suối Hansbach, thầm tạ ơn sự hiện diện của nó như một sự an ủi chắc chắn.

Hãy thử tưởng tượng sự kinh hoàng và chết lặng của tôi!—Tôi đang bước đi trên một con đường đá hoa cương cứng ngắc, đầy bụi bặm và sỏi đá. Dòng suối mà tôi hằng trông mong đã biến đi đâu mất tăm!