Nơi đây khép lại cái gọi là "Nhật ký" về cuộc hành trình trên chiếc bè của chúng tôi, cuốn nhật ký đã may mắn thoát khỏi đống đổ nát sau tai nạn. Tôi xin tiếp tục câu chuyện của mình như trước khi bắt đầu ghi chép hàng ngày.
Những gì đã xảy ra khi cú va chạm khủng khiếp ấy giáng xuống, khi chiếc bè bị hất văng lên bờ đá, giờ đây tôi không tài nào kể lại cho hết được. Tôi cảm thấy thân mình bị hất mạnh xuống những con sóng cuồn cuộn, và nếu tôi thoát khỏi cái chết chắc chắn và đầy cay đắng ấy, thì hoàn toàn là nhờ sự quyết đoán của Hans trung thành — anh đã tóm chặt lấy cánh tay tôi, cứu tôi khỏi cõi vực thẳm đang mở rộng.
Chàng trai người Iceland dũng cảm ấy sau đó đã bế thốc tôi bằng đôi tay vạm vỡ của mình, đưa tôi ra xa khỏi tầm với của những con sóng, rồi đặt tôi nằm xuống một dải cát nóng rực, nơi tôi tỉnh lại sau đó ít lâu bên người chú của mình, vị Giáo sư.
Rồi anh lẵng lặng quay trở lại hướng bãi đá định mệnh, nơi những con sóng dữ đang đập ầm ầm, để vớt lại bất kỳ mảnh vỡ trôi dạt nào từ tai nạn. Con người này luôn thực tế và chu đáo đến vậy. Tôi chẳng thể thốt nên lời; tôi hoàn toàn kiệt quệ vì cảm xúc; toàn thân tôi đau nhức và bầm dập vì mệt mỏi; phải mất hàng giờ tôi mới hồi phục lại được chút ít tinh thần.
Trong khi đó, một trận mưa như trút nước trút xuống, làm chúng tôi ướt sũng đến tận da thịt. Tuy nhiên, chính sự dữ dội của nó lại báo hiệu cơn bão sắp chấm dứt. Một số mỏm đá nhô ra đã che chở cho chúng tôi phần nào trước những dòng nước xối xả.
Dưới mái che ấy, Hans chuẩn bị ít đồ ăn, nhưng tôi chẳng tài nào nuốt nổi; và vì kiệt sức sau ba ngày đêm thức trắng canh chìm nổi, chúng tôi chìm vào một giấc ngủ sâu và đầy mệt nhọc. Những giấc mơ của tôi thật đáng sợ, nhưng cuối cùng bản năng sinh tồn trước kiệt quệ cũng lấy lại quyền uy, và tôi đã thiếp đi.
Ngày hôm sau khi tôi tỉnh dậy, sự thay đổi thật kỳ diệu. Thời tiết tuyệt đẹp. Bầu trời và biển cả như có sự đồng thuận ngầm, đã lấy lại được vẻ thanh bình vốn có. Mọi dấu vết của cơn bão, dù là nhỏ nhất, cũng đã biến mất. Khi tỉnh giấc, tôi được chào đón bằng những âm thanh vui tươi đầu tiên mà tôi được nghe từ vị Giáo sư sau nhiều ngày trời. Quả thực, sự vui vẻ của ông mang một vẻ gì đó thật đáng sợ.
"Nào, chàng trai của ta," ông kêu lên, hai tay xoa vào nhau, "cháu đã ngủ ngon chứ?"
Liệu người ta có thể nghĩ rằng chúng tôi đang ở trong ngôi nhà cũ trên phố Konigstrasse; rằng tôi vừa mới thong thả bước xuống ăn sáng; và lễ cưới của tôi với Gretchen sẽ diễn ra ngay trong ngày hôm đó hay không? Sự điềm tĩnh của ông chú tôi thật là phát bực.
Than thay, xét đến việc cơn bão đã cuốn chúng tôi trôi dạt về hướng đông, chúng tôi đã đi qua bên dưới toàn bộ nước Đức, bên dưới thành phố Hamburg nơi tôi từng vô cùng hạnh phúc, bên dưới chính con phố chứa đựng tất cả những gì tôi yêu thương và quan tâm trên đời.
Đó là một sự thật hiển nhiên rằng tôi chỉ cách nàng một khoảng cách có bốn mươi lẹ-gơ. Nhưng bốn mươi lẹ-gơ ấy lại là lớp đá hoa cương cứng ngắc và không tài nào xuyên thủng được!
Tất cả những suy nghĩ ảm đạm và thảm hại ấy thoáng qua trong đầu tôi, trước khi tôi kịp mở lời đáp lại câu hỏi của ông chú.
"Sao thế, có chuyện gì vậy?" ông kêu lên. "Cháu không thể nói nổi là mình ngủ có ngon hay không à?"
"Cháu ngủ rất ngon," tôi đáp, "nhưng mọi khúc xương trong người cháu đều nhức ê ẩm. Chắc là chẳng có vấn đề gì lớn đâu ạ."
"Chẳng có gì sất, con trai ạ. Đó chỉ là hậu quả của sự mệt mỏi trong mấy ngày qua thôi — có thế thôi mà."
"Trông chú — nếu cháu được phép nói thế — có vẻ rất vui vẻ vào sáng nay nhỉ," tôi nói.
"Phấn khởi lắm chứ, con trai yêu quý, phấn khởi lắm. Chưa bao giờ trong đời chú hạnh phúc hơn thế này. Cuối cùng chúng ta cũng đã đến được bến bờ mong ước."
"Điểm tận cùng của cuộc thám hiểm ư?" tôi thốt lên với vẻ ngạc nhiên tột độ.
"Không; mà là rìa của vùng biển mà chú từng sợ rằng nó sẽ chẳng bao giờ kết thúc, mà sẽ chảy vòng quanh toàn thế giới. Giờ đây chúng ta sẽ bình tĩnh tiếp tục hành trình trên cạn, và một lần nữa cố gắng lao xuống tâm Trái Đất."
"Thưa chú kính yêu," tôi mở lời với vẻ ngập ngừng, "cho phép cháu hỏi chú một câu nhé."
"Tất nhiên rồi, Harry; một tá câu cũng được nếu cháu thấy thích."
"Một câu là đủ ạ. Thế còn chuyện quay về thì sao?" tôi hỏi.
"Chuyện quay về là thế nào? Thật là một câu hỏi ngớ ngẩn. Chúng ta đã đi đến tận cùng hành trình đâu nào."
"Cháu biết điều đó chứ. Tất cả những gì cháu muốn biết là chú dự định chúng ta sẽ xoay sở ra sao cho chuyến hải trình quay về?"
"Bằng cách đơn giản nhất trên đời," vị Giáo sư điềm nhiên đáp. "Một khi chúng ta đến được đúng tâm của khối cầu này, hoặc là chúng ta sẽ tìm thấy một con đường mới để leo lên bề mặt, hoặc chúng ta cứ đơn giản quay đầu lại và đi về theo lối cũ. Chú có mọi lý do để tin rằng trong lúc chúng ta tiến bước, con đường phía sau sẽ không khép lại đâu."
"Thế thì một trong những việc đầu tiên phải lo là sửa lại chiếc bè," tôi đáp lại với giọng khá ủ rũ.
"Tất nhiên rồi. Chúng ta phải lo việc đó trước tiên trên hết," vị Giáo sư tiếp lời.
"Rồi sau đó đến vấn đề tối quan trọng là lương thực," tôi thúc giục. "Chúng ta có còn đủ thứ để giúp mình hoàn thành những dự định lớn lao, kinh ngạc đến mức chú đang mưu tính thực hiện không?"
"Chú đã xem xét kỹ vấn đề đó rồi, và câu trả lời là có. Hans là một tay rất cừ khôi, và chú có lý do để tin rằng anh ấy đã cứu được phần lớn số hàng hóa. Nhưng cách tốt nhất để dẹp tan mọi mối hoài nghi của cháu là hãy tự mình đến xem và đánh giá."
Nói rồi, ông dẫn đường bước ra khỏi cái hang tự nhiên kiểu như một chiếc động mở mà chúng tôi đã dùng làm nơi trú ẩn. Tôi suýt bắt đầu hy vọng điều mà lẽ ra tôi phải sợ hơn, đó là việc một vụ đắm tàu như thế không thể nào để lại dù chỉ một dấu vết nhỏ nhất về số hàng hóa mà nó chở theo. Tuy nhiên, tôi đã hoàn toàn lầm.
Ngay khi ra đến bờ của vùng biển nội địa này, tôi thấy Hans đang đứng nghiêm trang giữa một số lượng lớn đồ đạc được bày biện ngăn nắp đâu vào đấy. Chú tôi siết chặt hai tay với vẻ biết ơn sâu sắc và lặng thầm. Trái tim ông nghẹn ngào không nói nên lời.
Con người này, với sự tận tụy siêu phàm dành cho những người thuê mình mà tôi chưa từng thấy ai vượt qua, thậm chí sánh kịp, đã làm việc cật lực suốt thời gian chúng tôi ngủ, và dấn thân vào hiểm họa tính mạng để cứu lấy những món đồ quý giá nhất trong số hàng hóa của chúng tôi.
Tất nhiên, trong hoàn cảnh đó, chúng tôi cũng không tránh khỏi một vài tổn thất nặng nề. Vũ khí của chúng tôi đã biến mất hoàn toàn. Nhưng kinh nghiệm đã dạy chúng tôi cách sống mà không cần đến chúng. Dù vậy, số lượng thuốc súng vẫn còn nguyên vẹn, sau khi suýt chút nữa đã thổi bay tất cả chúng tôi thành trăm mảnh trong cơn bão.
"Nào," vị Giáo sư nói, bây giờ đã sẵn sàng để nhìn nhận mọi việc theo chiều hướng tốt đẹp nhất, "vì chúng ta không có súng, nên tất cả những gì chúng ta phải làm là từ bỏ mọi ý định đi săn."
"Vâng, thưa chú quý mến, chúng ta có thể sống thiếu chúng, nhưng còn tất cả các dụng cụ của chúng ta thì sao?"
"Đây là chiếc áp kế, vật dụng hữu ích nhất trong tất cả, và chú vui vẻ nhận nó thay cho số còn lại. Chỉ với riêng nó, chú có thể tính toán được độ sâu khi chúng ta tiến bước; chỉ nhờ có nó, chú mới có thể quyết định khi nào chúng ta đã chạm tới tâm Trái Đất. Ha, ha! Chứ không có món dụng cụ nhỏ bé này, có lẽ chúng ta đã phạm sai lầm và đối mặt với nguy cơ trồi lên tận phía đối cực rồi!"
Tất cả những điều này được thốt lên giữa những tiếng cười vô cớ đầy gượng gạo.
"Nhưng còn chiếc la bàn," tôi kêu lên, "không có nó thì chúng ta làm sao được?"
"Đây rồi, vẫn nguyên vẹn và an toàn!" ông kêu lên với niềm vui thực sự, "à ha, và đây chúng ta có chiếc đồng hồ hành hải cùng các nhiệt kế. Hans thợ săn quả thực là một con người vô giá!"
Thật không thể phủ nhận thực tế đó. Riêng về các dụng cụ hàng hải và các thiết bị khác, chẳng thiếu thứ gì. Rồi khi kiểm tra kỹ hơn, tôi thấy những chiếc thang, dây thừng, cuốc phá đá, xà beng và xẻng, tất cả đều nằm rải rác trên bờ.
Tuy nhiên, cuối cùng vẫn còn vấn đề quan trọng nhất trong tất cả, đó chính là lương thực.
"Thưa chú, thế còn thức ăn thì chúng ta phải tính sao đây?" tôi hỏi.
"Hãy để chú kiểm tra lại khu vực tiếp tế," chú tôi nghiêm trang đáp.
Những chiếc hộp đựng nguồn thực phẩm cho chuyến hành trình được xếp thành một hàng dọc theo bãi cát và vẫn đang ở trong tình trạng bảo quản tuyệt hảo; biển cả trong mọi trường hợp đều đã nâng niu phần nội dung bên trong chúng, và tóm lại trong một câu, tính cả bánh quy, thịt muối, rượu Schiedam và cá khô, chúng ta vẫn có thể tính toán là mình còn đủ lượng dự trữ trong khoảng bốn tháng, nếu được sử dụng một cách thận trọng và tiết kiệm.
"Bốn tháng," vị Giáo sư đầy lạc quan kêu lên với vẻ phấn khích cao độ. "Thế thì chúng ta sẽ có thừa thời gian cả đi lẫn về, và với phần còn lại, chú xin cam đoan sẽ thết đãi một bữa tiệc thật lớn cho các đồng nghiệp của chú ở trường Johanneum."
Tôi thở dài. Lẽ ra đến lúc này tôi phải quen với tính khí của ông chú mình rồi chứ, thế mà con người này vẫn cứ khiến tôi kinh ngạc ngày này qua ngày khác. Ông là ẩn số lớn nhất về con người mà tôi từng biết.
"Bây giờ," ông nói, "trước khi làm bất cứ việc gì khác, chúng ta phải dự trữ một lượng nước ngọt. Mưa đã rơi rất nhiều và làm đầy các hốc đá hoa cương. Nguồn nước vô cùng dồi dào, và chúng ta không phải lo sợ bị khát, điều mà trong hoàn cảnh của chúng ta là quan trọng hơn cả. Còn về chiếc bè, chú sẽ khuyên Hans sửa chữa nó cho thật tốt hết khả năng; dẫu cho chú có mọi lý do để tin rằng chúng ta sẽ chẳng còn cần đến nó nữa."
“Sao lại thế ạ?” tôi kêu lên, càng lúc càng kinh ngạc trước lối suy luận của chú mình.
“Chú có một ý tưởng, con trai yêu quý; chẳng có gì khác ngoài thực tế đơn giản này: chúng ta sẽ không đi ra bằng lối cửa mà chúng ta đã bước vào.”
Tôi bắt đầu nhìn ông chú mình với sự ngờ vực mơ hồ. Có một ý nghĩ đã hơn một lần chiếm lĩnh tâm trí tôi; đó là việc ông sắp phát điên rồi. Thế nhưng, tôi nào có ngờ những lời nói ấy lại mang tính tiên tri và chính xác đến thế.
“Và giờ thì,” ông nói, “sau khi đã lo toan xong xuôi mọi vấn đề vụn vặt này, chúng ta đi ăn sáng thôi.”
Tôi đi theo ông đến một kiểu mũi đất nhô ra, sau khi ông đã đưa ra những chỉ thị cuối cùng cho người dẫn đường của chúng ta. Ở vị trí độc đáo này, cùng với thịt khô, bánh quy và một tách trà thơm phức, chúng ta đã có một bữa ăn ngon lành — tôi có thể nói là một trong những bữa ăn đáng hoan nghênh và dễ chịu nhất mà tôi từng nhớ. Sự kiệt sức, bầu không khí trong lành, trạng thái tĩnh lặng sau biết bao biến động, tất cả đã góp phần mang lại cho tôi một cảm giác thèm ăn tuyệt vời. Quả thực, nó góp phần rất lớn tạo nên một tâm trạng vui vẻ và phấn chấn.
Trong lúc bữa ăn đang diễn ra, và giữa những ngụm trà ấm, tôi hỏi chú xem liệu ông có hình dung được vị trí hiện tại của chúng ta nằm ở đâu so với thế giới bên trên hay không.
“Phần cháu,” tôi nói thêm, “cháu nghĩ là sẽ hơi khó để xác định đấy ạ.”
“Chà, nếu buộc phải xác định chính xác vị trí,” chú tôi nói, “thì có thể sẽ khó khăn, bởi vì trong suốt ba ngày xảy ra cơn bão kinh hoàng đó, chú không thể ghi nhận lại tốc độ di chuyển hay hướng đi của chiếc bè. Tuy nhiên, chúng ta sẽ cố gắng ước chừng cho sát với sự thật. Chú tin rằng chúng ta sẽ không lệch quá xa đâu.”
“Vâng, nếu cháu nhớ không lầm,” tôi đáp, “lần quan sát cuối cùng của chúng ta là tại hòn đảo suối nước nóng.”
“Đảo Harry, con trai ạ! Đảo Harry. Đừng từ chối vinh dự được đặt tên cho nó chứ; đặt tên của cháu cho một hòn đảo do chính chúng ta phát hiện ra, những con người đầu tiên đặt chân lên đó kể từ khi thế giới được tạo lập!”
“Cứ thế đi vậy. Tại đảo Harry, chúng ta đã vượt qua hai trăm bảy mươi lẹ-gơ đường biển, và theo cháu tin thì chúng ta cách Iceland khoảng sáu trăm lẹ-gơ, hơn kém không bao nhiêu.”
“Tốt lắm. Chú rất vui khi thấy cháu nhớ giỏi như vậy. Hãy bắt đầu tính từ điểm đó, và hãy cộng thêm bốn ngày bão táp, thời gian mà tốc độ di chuyển của chúng ta hẳn phải rất lớn. Chú cho rằng vận tốc của chúng ta phải đạt khoảng tám mươi lẹ-gơ trong vòng hai mươi bốn giờ.”
Tôi đồng ý rằng đó là một cách tính hợp lý. Vậy là phải cộng thêm ba trăm lẹ-gơ vào tổng số lớn.
“Đúng vậy, và Biển Trung tâm hẳn phải kéo dài ít nhất sáu trăm lẹ-gơ từ bờ này sang bờ kia. Cháu có biết không, Harry con trai của chú, rằng chúng ta đã phát hiện ra một hồ nước ngầm còn lớn hơn cả Địa Trung Hải không?”
“Đương nhiên rồi, và chúng ta chỉ biết được quy mô của nó theo một hướng. Nó có thể dài tới hàng trăm dặm.”
“Rất có thể.”
“Thế thì,” tôi nói sau khi suy tính trong vài phút, “nếu những dự liệu của chú là đúng, thì vào lúc này chúng ta đang ở ngay bên dưới Địa Trung Hải đấy.”
“Cháu nghĩ vậy sao?”
“Vâng, cháu gần như chắc chắn về điều đó. Chẳng phải chúng ta cách Reykjavik chín trăm lẹ-gơ hay sao?”
“Điều đó hoàn toàn chính xác, và chúng ta đã đi được một đoạn đường lẫy lừng đấy chứ, con trai ạ. Nhưng lý do tại sao chúng ta lại nằm dưới Địa Trung Hải chứ không phải dưới Thổ Nhĩ Kỳ hay Đại Tây Dương thì chỉ có thể biết được khi chúng ta chắc chắn rằng mình không chệch khỏi hải trình; mà về điều này thì chúng ta chẳng biết gì sất.”
“Cháu không nghĩ là chúng ta bị thổi dạt quá xa khỏi hành trình; gió dường như lúc nào cũng thổi theo một hướng tương đối ổn định. Ý kiến của cháu là bờ biển này hẳn phải nằm ở phía đông nam của Cảng Gretchen.”
“Tốt — chú hy vọng là vậy. Tuy nhiên, việc xác định rõ vấn đề này sẽ rất dễ dàng bằng cách đo phương vị từ điểm xuất phát của chúng ta bằng la bàn. Nào, đi thôi, chúng ta sẽ tham khảo phát minh vô giá đó.”
Vị Giáo sư liền bước nhanh về phía tảng đá nơi Hans không biết mệt mỏi đã cất giữ các dụng cụ một cách an toàn. Chú tôi vô cùng vui vẻ và phấn chấn; ông xoa hai tay vào nhau và tạo đủ mọi tư thế. Thoạt nhìn, trông ông trẻ lại như một thanh niên. Từ ngày quen biết ông đến nay, chưa bao giờ tôi thấy ông nhã nhặn và dễ mến đến thế. Tôi đi theo ông, mang theo sự tò mò muốn biết xem liệu mình có nhầm lẫn chút nào trong việc ước lượng vị trí của chúng ta hay không.
Ngay khi đến bên tảng đá, chú tôi cầm lấy chiếc la bàn, đặt nó nằm ngang trước mặt và chăm chú nhìn vào chiếc kim.
Khi ông vừa lắc nhẹ nó để tạo độ linh hoạt, cây kim dao động khá mạnh, rồi từ từ ổn định lại ở đúng vị trí của nó dưới tác động của lực từ trường.
Vị Giáo sư dán mắt đầy tò mò lên món dụng cụ kỳ diệu. Một cái giật mình dữ dội lập tức cho thấy mức độ xúc động của ông.
Ông nhắm mắt lại, dụi mắt, rồi nhìn lại một lần nữa với vẻ săm soi hơn.
Sau đó, ông từ từ quay lại nhìn tôi, vẻ bàng hoàng hằn rõ trên gương mặt.
“Có chuyện gì thế ạ?” tôi nói, bắt đầu cảm thấy lo lắng.
Ông không thể thốt nên lời. Ông quá choáng váng để có thể nói thành tiếng. Ông chỉ lặng lẽ chỉ tay vào chiếc dụng cụ.
Tôi chăm chú kiểm tra nó theo cử chỉ im lặng của ông, và một tiếng kêu ngạc nhiên vang dội thốt ra từ môi tôi. Chiếc kim của la bàn chỉ thẳng hướng bắc — theo hướng mà chúng ta vẫn hằng đinh ninh là hướng nam!
Nó chỉ về phía bờ biển thay vì hướng ra biển lớn.
Tôi lắc chiếc la bàn; tôi kiểm tra nó bằng một ánh nhìn đầy tò mò và lo lắng. Nó vẫn đang ở trong tình trạng hoàn hảo. Chẳng có bất kỳ tì vết nào giải thích cho hiện tượng này. Dù chúng ta có cố ép chiếc kim quay về bất kỳ vị trí nào đi nữa, nó vẫn không thay đổi mà quay trở lại đúng cái điểm bất ngờ ấy.
Thật vô ích khi cứ cố che giấu bản thân trước sự thật phũ phàng.
Chẳng còn nghi ngờ gì nữa, dẫu cho thực tế ấy có phũ phàng đến đâu, thì trong suốt trận bão, đã có một luồng gió đổi hướng đột ngột mà chúng ta không tài nào lường trước được, và cứ thế chiếc bè đã đưa chúng ta quay trở lại những bờ biển mà chúng ta tưởng chừng đã vĩnh viễn bỏ lại từ bao nhiêu ngày trước!
