Thời tiết âm u nhưng ổn định khi chúng tôi bắt đầu cuộc hành trình mạo hiểm và đầy hiểm nguy. Chúng tôi chẳng phải lo cái nóng mệt mỏi hay những trận mưa như trút nước. Thực chất, đó là thời tiết lý tưởng cho khách du lịch.
Vì chẳng có gì khiến tôi thích thú hơn việc cưỡi ngựa, niềm vui được rong ruổi qua một vùng đất xa lạ đã khiến chặng đầu của cuộc hành trình trở nên vô cùng dễ chịu đối với tôi.
Tôi bắt đầu tận hưởng niềm vui phấn khích của những chuyến đi, một cuộc đời tràn ngập khát khao, thỏa mãn và tự do. Thật ra, tinh thần tôi phấn chấn lên nhanh đến mức tôi đâm ra thờ ơ với những gì từng có vẻ như là một cuộc hành trình khủng khiếp.
"Suy cho cùng," tôi tự nhủ, "mình đang đánh đổi điều gì chứ? Đơn giản là thực hiện một chuyến phiêu lưu qua một vùng đất kỳ lạ, leo lên một ngọn núi đặc biệt, và nếu tình hình tồi tệ nhất xảy ra thì ta sẽ leo xuống miệng của một ngọn núi lửa đã tắt."
Chẳng còn nghi ngờ gì nữa, đó là tất cả những gì mà tên Saknussemm gớm ghiếc kia đã làm. Còn về sự tồn tại của một đường hầm, hay những lối đi ngầm dẫn thẳng vào lòng đất, thì ý tưởng đó hoàn toàn nhảm nhí, chỉ là ảo giác của một trí tưởng tượng bệnh hoạn. Do đó, bất cứ điều gì được yêu cầu ở tôi, tôi sẽ vui vẻ thực hiện và không gây ra chút khó khăn nào.
Chính ngay trước khi chúng tôi rời Reykjavik, tôi đã đi đến quyết định này.
Hans, người dẫn đường kỳ lạ của chúng tôi, đi đầu, bước đi với một nhịp đều đặn, nhanh chóng và không hề thay đổi. Hai con ngựa chở hành lý theo sau tự nguyện, chẳng cần đến roi hay cưa. Chú tôi và tôi đi phía sau, trông khá bệ vệ trên những con vật nhỏ bé nhưng đầy sức sống của mình.
Iceland là một trong những hòn đảo lớn nhất châu Âu. Nơi đây có diện tích ba mươi nghìn dặm vuông và dân số khoảng bảy mươi nghìn người. Các nhà địa lý đã chia đảo thành bốn phần, và chúng tôi phải băng qua góc phần tư Tây Nam, theo phương ngữ gọi là Sudvestr Fjordungr.
Khi rời khỏi Reykjavik, Hans đã đi theo đường bờ biển. Chúng tôi chọn con đường đi qua những đồng cỏ nghèo nàn và thưa thớt, nơi mỗi năm đều cố gắng một cách tuyệt vọng để bày tỏ một chút sắc xanh. Chúng rất hiếm khi thành công trong việc tạo ra một thảm cỏ vàng óng mượt.
Những đỉnh đồi đá gồ ghề ẩn hiện mờ ảo bên đường chân trời qua làn sương mù; thỉnh thoảng, vài bông tuyết nặng hạt lại nổi bật lên trong ánh sáng ban mai, trong khi một số mỏm đá cao nhọn thoạt đầu bị nuốt chửng bởi những đám mây xám thấp lè tè, nhưng đỉnh của chúng lại hiện lên rõ mút mắt phía trên, tựa như những rạn đá ngầm lởm chởm nhô lên từ một vùng biển động.
Thỉnh thoảng, một nhánh núi đá đâm xuyên qua vùng đất khô cằn, khiến chúng tôi hầu như chẳng còn đủ chỗ để đi qua. Tuy nhiên, những con ngựa của chúng tôi không chỉ quen thuộc với địa hình nơi đây, mà bằng một thứ bản năng kỳ lạ, chúng biết đâu là con đường tốt nhất. Chú tôi thậm chí chẳng có lấy cái thú hối thúc chiến mã của mình bằng roi, cưa hay tiếng quát. Thật hoàn toàn vô ích khi tỏ ra thiếu kiên nhẫn. Tôi không khỏi mỉm cười khi nhìn ông trông thật to lớn trên con ngựa nhỏ; đôi chân dài thỉnh thoảng chạm xuống đất khiến ông trông giống như một nhân vật nửa người nửa ngựa sáu chân.
"Con vật ngoan, con vật ngoan," ông thường kêu lên. "Ta bảo đảm với cháu, ta bắt đầu nghĩ rằng không có loài động vật nào thông minh hơn một con ngựa Iceland. Tuyết, bão táp, đường sá không thể đi nổi, đá dăm, băng trôi—chẳng thứ gì có thể cản bước nó. Nó dũng cảm; nó điềm đạm; nó an toàn; nó không bao giờ bước hụt; không bao giờ trượt chân khỏi lối đi. Ta dám cá rằng nếu có bất kỳ con sông hay vũng vịnh nào cần phải vượt qua—và ta chắc chắn sẽ có rất nhiều—cháu sẽ thấy nó lao xuống nước mà không hề do dự như một loài lưỡng cư, và sang đến bờ bên kia một cách an toàn. Tuy nhiên, chúng ta không được phép giục giã nó; phải để nó tự do theo ý mình, và ta cam đoan rằng hai bác cháu ta sẽ đi được mười league một ngày."
"Chúng ta có thể làm thế," tôi đáp lại, "nhưng còn người dẫn đường đáng kính của chúng ta thì sao?"
“Ta không hề mảy may lo lắng về hắn ta: kiểu người đó cứ thế tiến bước mà thậm chí chẳng cần biết mình đang làm gì. Nhìn Hans kìa. Nó di chuyển ít đến mức chẳng đời nào mệt nổi. Hơn nữa, nếu nó có phàn nàn về sự mỏi mệt, nó có thể mượn con ngựa của ta. Ta chắc sẽ bị chuột rút nặng nếu không được vận động chút ít. Tay ta thì ổn—nhưng chân ta bắt đầu hơi cứng lại rồi.”
Trong suốt thời gian đó, chúng tôi vẫn đang tiến bước với tốc độ nhanh chóng. Vùng đất mà chúng tôi đặt chân đến đã gần như là một hoang mạc. Thấp thoáng đây đó là một trang trại biệt lập, một túp lều cô độc, hay một ngôi nhà kiểu Iceland làm bằng gỗ, đất và những mảnh dung nham—trông giống như những kẻ ăn xin trên đường đời. Những túp lều khốn khổ và nghèo nàn này gợi lên trong chúng tôi lòng trắc ẩn đến mức chúng tôi suýt muốn để lại tiền bố thí ở mọi ngưỡng cửa. Ở xứ sở này không có đường cái, những lối mòn hầu như là điều xa lạ, và thảm thực vật, dẫu cằn cỗi và chậm chạp vươn tới độ hoàn thiện thế nào đi nữa, cũng sớm xóa nhòa mọi dấu vết của những lữ khách hiếm hoi qua lại nơi đây.
Thế nhưng, phần tỉnh này, dẫu chỉ nằm cách thủ đô vài dặm, lại được coi là một trong những nơi canh tác tốt nhất và đông dân cư nhất ở Iceland. Vậy thì, tình trạng của những vùng đất ít được biết đến và xa xôi hơn trên hòn đảo này sẽ ra sao? Sau khi đi trọn nửa dặm Đan Mạch, chúng tôi chẳng gặp lấy một người nông dân nào trước cửa lều, hay thậm chí một kẻ chăn cừu lang thang cùng bầy gia súc hoang dã của hắn.
Thỉnh thoảng chỉ dăm ba con bò và cừu đi lạc lác đác xuất hiện. Vậy chúng ta phải mong chờ điều gì khi đặt chân đến những vùng đất bị nâng cao—những khu vực bị xé rách và gồ ghề do các vụ phun trào núi lửa cùng những chấn động ngầm dưới lòng đất?
Rồi chúng tôi sẽ sớm được trải nghiệm tất cả những điều đó. Tuy nhiên, khi tham khảo bản đồ, tôi nhận ra rằng chúng ta đã tránh được khá nhiều địa hình gồ ghề này bằng cách đi theo bờ biển quanh co và hoang vắng. Trên thực tế, mọi chuyển động núi lửa lớn của hòn đảo, cùng với tất cả các hiện tượng đi kèm, đều tập trung ở sâu trong nội địa; chính tại nơi đó, những lớp đá nằm ngang chồng chất lên nhau, những đợt phun trào có nguồn gốc từ bazan và các dòng dung nham đã ban cho vùng đất này một tiếng tăm kỳ quái mang hơi hướng siêu nhiên.
Tuy nhiên, tôi chẳng mảy may ngờ được khung cảnh đang chờ đón chúng tôi khi đến bán đảo Sneffels, nơi sự quần tụ của những tàn tích thiên nhiên tạo thành một thứ hỗn mang kinh hoàng.
Khoảng hơn hai tiếng đồng hồ sau khi rời khỏi thành phố Reykjavik, chúng tôi đã đến một thị trấn nhỏ có tên là Aoalkirkja, nghĩa là nhà thờ chính. Nơi này chỉ gồm một vài ngôi nhà—hoàn toàn không phải thứ mà ở Anh hay Đức chúng ta gọi là một ngôi làng nhỏ.
Hans dừng lại ở đây nửa tiếng. Nó chia sẻ bữa sáng đạm bạc với chúng tôi, trả lời Có và Không trước những câu hỏi của chú tôi về tình trạng con đường, và cuối cùng, khi được hỏi chúng tôi sẽ nghỉ đêm ở đâu, nó vẫn giữ vẻ kiệm lời quen thuộc.
"Gardar!" là câu trả lời cụt lủn của hắn.
Tôi tranh thủ xem lại bản đồ để tìm xem Gardar nằm ở đâu. Sau khi dò dẫm kỹ càng, tôi tìm thấy một thị trấn nhỏ mang cái tên ấy nằm bên bờ vịnh Hvalfjord, cách Reykjavik khoảng bốn dặm. Tôi chỉ điều này cho chú tôi, và ông liền nhăn mặt một cách đầy bực dọc.
"Chỉ bốn dặm trong tổng số hai mươi hai dặm ư? Thế thì khác nào đi dạo một chút."
Ông định nói gì đó với vẻ gay gắt với người dẫn đường, nhưng Hans chẳng buồn đếm xỉa đến ông, cứ thế tiến lên trước đầu ngựa và bước đi với vẻ bình thản bất khuất vốn có của mình.
Ba tiếng đồng hồ sau, khi vẫn tiếp tục hành trình băng qua những đồng cỏ cát tưởng chừng như tận cùng thế giới ấy, chúng tôi buộc phải vòng qua vịnh Kollafjord, một lối đi ngắn và dễ dàng hơn so với việc băng qua các vùngnh vịnh biển. Chẳng bao lâu sau, chúng tôi bước vào một khu vực thuộc quyền tài phán chung có tên là Ejulberg, nơi mà chiếc chuông nhà thờ lúc bấy giờ hẳn đã điểm mười hai giờ trưa, nếu như có bất kỳ nhà thờ Iceland nào đủ giàu có để sở hữu một vật dụng có giá trị và hữu ích đến thế. Tuy nhiên, những công trình thánh thiện này cũng giống hệt như con người nơi đây, những kẻ sống không cần đồng hồ—và chẳng bao giờ thấy thiếu nó cả.
Tại đây, những con ngựa được phép nghỉ ngơi và lấy lại sức, sau đó, bám theo dải bờ biển hẹp nằm giữa những vách đá cao và biển cả, chúng đưa chúng tôi tiến thẳng đến Aoalkirkja thuộc Brantar mà không cần dừng lại dọc đường, và sau khi đi thêm một dặm nữa thì tới Saurboer Annexia, một nhà nguyện phụ loanh quanh bên bờ phía nam của vịnh Hvalfjord.
Lúc đó là bốn giờ chiều và chúng tôi đã đi được bốn dặm Đan Mạch, tương đương khoảng hai mươi dặm Anh.
Vịnh hẹp ở đây rộng khoảng nửa dặm. Những con sóng cuồn cuộn và tung bọt trắng xóa vỗ vào các mỏm đá nhọn; vung vịnh được bao bọc bởi những bức tường đá—một vách đá sừng sững cao tới ba nghìn thước, nổi bật với các lớp đá màu nâu, bị chia cắt rải rác bởi những tầng đá tufa có sắc đỏ rực. Giờ thì, dẫu cho những con ngựa của chúng tôi có thông minh đến đâu đi nữa, tôi cũng chẳng đời nào dám đặt niềm tin vào chúng như một phương tiện để vượt qua một vùng biển động. Cưỡi ngựa vượt qua vùng nước mặn trên lưng một con ngựa lùn đối với tôi là một điều ngớ ngẩn.
"Nếu chúng thực sự thông minh," tôi tự nhủ, "chắc chắn chúng sẽ không làm cái điều điên rồ ấy đâu. Dù thế nào đi nữa, ta vẫn tin vào sự khôn ngoan của chính mình hơn là của chúng."
Nhưng chú tôi chẳng hề có tâm trạng để chờ đợi. Ông thúc mạnh gót chân vào sườn con chiến mã và tiến thẳng về phía bờ biển. Con ngựa của ông đi tới sát mép nước, hít hà làn sóng đang chập chờn trào tới rồi lùi lại.
Thành thật mà nói, chú tôi cũng cứng đầu chẳng kém gì con vật mà ông đang cưỡi, cứ khăng khăng bắt nó phải tiến lên phía trước theo ý muốn. Nỗ lực này vấp phải sự từ chối tiếp theo từ phía con ngựa khi nó bình thản lắc đầu. Biểu hiện phản kháng ấy ngay lập tức nhận về một tràng la mắng cùng những nhát roi quất mạnh; đồng thời cũng bị con ngựa đáp trả bằng những cú đá hậu, nó ngẩng đầu, chổng vó lên trời hòng hất ngã người cưỡi. Cuối cùng, chú ngựa lùn cứng đầu bèn dạng chân ra trong một tư thế vừa cứng nhắc vừa buồn cười, luồn người qua khỏi đôi chân của vị Giáo sư và để mặc ông đứng chơ vơ với hai bàn chân ở hai hòn đá khác nhau, trông chẳng khác nào bức tượng thần Colossus ở Rhodes.
"Con vật khốn kiếp!" chú tôi kêu lên, bỗng chốc biến thành một kẻ đi bộ—vừa tức giận vừa hổ thẹn như một sĩ quan kỵ binh bị ngã ngựa giữa chiến trường.
"Farja," người dẫn đường nói, vỗ vỗ vai ông một cách suồng sã.
"Gì chứ, một chiếc phà ư?"
"Der," Hans đáp, ra hiệu về phía chiếc thuyền đang nằm ở đó—"kia kìa."
"Được rồi," tôi kêu lên, vô cùng vui mừng trước thông tin ấy; "đúng thế thật."
"Sao anh không nói điều đó sớm hơn chứ," chú tôi la lên; "sao không khởi hành ngay lập tức đi?"
"Tidvatten," người dẫn đường nói.
"Nó nói gì thế?" tôi hỏi, cảm thấy khá bối rối trước sự chậm trễ và cuộc đối thoại cụt lủn này.
"Nó bảo là thủy triều," chú tôi đáp, dịch lại từ tiếng Đan Mạch cho tôi hiểu.
"Dĩ nhiên là tôi hiểu rồi—chúng ta phải đợi cho đến khi thủy triều thuận lợi."
"For bida?" chú tôi hỏi.
"Ja," Hans đáp.
Chú tôi cau mày, dậm chân thình thịch rồi đi theo đám ngựa ra chỗ chiếc thuyền đang đậu.
Tôi hoàn toàn thấu hiểu và đánh giá cao sự cần thiết phải chờ đợi trước khi vượt qua vịnh hẹp, chờ cho đến thời điểm nước biển đạt mức cao nhất và ở trạng thái tĩnh lặng. Khi ấy, vì cả dòng nước rút lẫn nước lên đều không còn tác động mạnh, chiếc thuyền phà sẽ không gặp nguy hiểm bị cuốn ra khơi hay bị đập nát vào bờ đá.
Khoảnh khắc thuận lợi ấy phải mãi đến sáu giờ chiều mới tới. Khi đó, chú tôi, tôi cùng người dẫn đường, hai người chèo thuyền và bốn con ngựa đã bước lên một chiếc thuyền đáy phẳng vô cùng chòng chành và bất tiện. Vốn đã quen thuộc với những chuyến phà hơi nước trên sông Elbe, tôi thấy những mái chèo dài của đám người chèo thuyền quả là một phương tiện di chuyển nghèo nàn. Chúng tôi mất hơn một tiếng đồng hồ mới vượt qua được vũng vịnh; nhưng cuối cùng thì cuộc hành trình cũng kết thúc một cách bình an vô sự.
Nửa tiếng sau, chúng tôi đã đến Gardar.
