Cuối cùng thì điều bí ẩn, giống như bao điều bí ẩn khác, cũng đã được sáng tỏ. Ngày hôm sau, khi hai cô đang diện đồ chuẩn bị đi ăn tối, một người tên là Bast tới tìm. Anh ta là nhân viên của Hãng Bảo hiểm Hỏa hoạn Porphyrion. Đó là những gì ghi trên danh thiếp của anh. Anh đến “vì chuyện người phụ nữ hôm qua”. Đó là lời của Annie, người vừa dẫn anh vào phòng khách.
“Ôi chao, các con ơi!” Helen kêu lên. “Là bà Lanoline kìa.”
Tibby đâm tò mò. Cả ba vội vã chạy xuống lầu, nhưng thay vì gặp tay chơi bảnh chọe mà họ tưởng tượng, họ lại thấy một thanh niên nhợt nhạt, vô hồn, mang sẵn ánh mắt u sầu phía trên cặp ria mép rủ xuống – kiểu người quá đỗi quen thuộc ở Luân Đôn, cứ ám ảnh những con đường trong thành phố như những hiện thân đầy oán trách. Người ta có thể đoán anh ta là thế hệ thứ ba, cháu chắt của người mục đồng hay anh thợ cày từng bị guồng quay văn minh hút vào chốn thị thành; một trong hàng vạn kẻ đã đánh mất đời sống thể xác mà chẳng thể với tới đời sống tinh thần. Vài nét khỏe khoắn vẫn còn phảng phất ở anh, thậm chí không khó để nhận ra những đường nét ưa nhìn thủa sơ khai, và Margaret, khi để ý đến phần sống lưng đáng lẽ phải thẳng và lồng ngực đáng lẽ phải nở nang ấy, liền tự hỏi liệu có đáng không khi đánh đổi sự kiêu hãnh hoang dã để lấy chiếc áo đuôi tôm cùng dăm ba ý tưởng. Nền tảng văn hóa đã giúp ích cho chính cô, nhưng trong vài tuần qua, cô bắt đầu hoài nghi liệu nó có thực sự đem lại sự văn minh cho số đông hay không, bởi khoảng cách giữa con người tự nhiên và con người triết lý vốn dĩ rất rộng và ngày càng nới rộng, và biết bao kẻ lỡ lỡ dở dở đã phải gục ngã trên hành trình tìm cách vượt qua nó. Cô thừa hiểu kiểu người này – những khát vọng mơ hồ, sự giả dối trong tư duy, và sự quen thuộc hời hợt với bề nổi của sách vở. Cô biết rõ từng điệu bộ giọng điệu mà anh ta chuẩn bị dùng để bắt chuyện với mình. Chỉ có điều cô không ngờ lại bắt gặp một tấm danh thiếp của chính mình ở đây.
“Chắc cô không nhớ đã đưa cho tôi cái này phải không, cô Schlegel?” anh ta nói, mang theo một vẻ thân mật đến mức ngượng ngùng.
“Không; tôi không tài nào nhớ nổi.”
“À, cơ sự là thế này, cô thấy đấy.”
“Chúng ta từng gặp nhau ở đâu vậy, anh Bast? Tạm thời tôi chưa nhớ ra.”
“Đó là một buổi hòa nhạc tại Queen’s Hall. Tôi nghĩ cô sẽ nhớ ra ngay,” anh ta ra vẻ ta đây, “nếu tôi nhắc rằng hôm đó có trình diễn Bản giao hưởng số Năm của Beethoven.”
“Hầu như lần nào tác phẩm đó được chơi chúng tôi cũng nghe, nên tôi không chắc lắm – em có nhớ không, Helen?”
“Có phải cái hôm có con mèo màu cát đi dạo quanh lan can không nhỉ?”
Anh ta lắc đầu.
“Thế thì tôi chịu. Đó là bản Beethoven duy nhất mà tôi nhớ một cách đặc biệt.”
“Còn cô, nếu tôi mạn phép được nói, đã cầm nhầm ô của tôi, tất nhiên là vô tình thôi.”
“Rất có thể lắm chứ,” Helen cười lớn, “vì tôi ăn trộm ô còn thường xuyên hơn cả nghe Beethoven cơ mà. Anh đã lấy lại được chưa?”
“Vâng, cảm ơn cô, cô Schlegel.”
“Sự hiểu lầm bắt nguồn từ tấm danh thiếp của tôi phải không?” Margaret xen vào.
“Vâng, sự hiểu lầm bắt nguồn từ... đó là một sự nhầm lẫn.”
“Người phụ nữ đến đây hôm qua tưởng rằng anh cũng ghé lại đây, và rằng cô ấy có thể tìm thấy anh ở đây sao?” cô tiếp lời, đẩy anh ta vào câu chuyện, bởi dù từng hứa sẽ giải thích, trông anh ta có vẻ chẳng tài nào mở lời nổi.
“Đúng thế, cũng ghé lại... một sự nhầm lẫn.”
“Thế thì tại sao...?” Helen định hỏi, nhưng Margaret đã đặt tay lên cánh tay cô.
“Tôi đã nói với vợ tôi,” anh ta nói nhanh hơn “tôi đã nói với cô Bast rằng, ‘Anh phải đi thăm mấy người bạn đây’, và cô Bast bảo tôi, ‘Đi đi anh.’ Tuy nhiên, trong lúc tôi vắng nhà, cô ấy có việc gấp cần gặp tôi, lại tưởng tôi đến đây vì tấm danh thiếp, thế là cô ấy đuổi theo tôi tới đây, và tôi xin phép được gửi lời xin lỗi chân thành từ tôi cũng như từ cô ấy, vì bất kỳ sự bất tiện nào mà chúng tôi có thể đã vô tình gây ra cho các cô.”
“Không có phiền phức gì đâu,” Helen nói; “nhưng tôi vẫn chẳng hiểu gì cả.”
Toát lên ở anh ta là một vẻ lẩn tránh. Anh ta giải thích lại lần nữa, nhưng rõ ràng là đang nói dối, và Helen không đời nào chịu bỏ qua cho anh ta. Cô mang sự tàn nhẫn đặc trưng của tuổi trẻ. Bất chấp sự can ngăn từ cô chị, cô lên tiếng: “Tôi vẫn không hiểu. Anh bảo anh tới thăm nhà vào lúc nào cơ?”
“Thăm nhà? Thăm nhà nào?” anh ta đáp, ngẩn ngơ như thể câu hỏi của cô thật ngớ ngẩn – một ngón nghề quen thuộc của những kẻ đang bơi giữa dòng nước xiết.
“Thì buổi thăm viếng chiều nay ấy.”
“Buổi chiều thì đương nhiên rồi!” anh ta đáp, rồi liếc nhìn Tibby xem màn đối đáp vừa rồi ra sao. Nhưng Tibby chẳng mảy may đồng cảm, cậu cất lời: “Chiều thứ Bảy hay chiều Chủ Nhật?”
“T... Thứ Bảy.”
“Thật á!” Helen thốt lên; “vậy mà anh vẫn đi thăm viếng tận Chủ Nhật, lúc vợ anh mò đến đây. Quả là một chuyến thăm dài ngày.”
“Tôi thấy thế là không công bằng,” anh ta nói, mặt đỏ bừng và trông vô cùng tuấn tú. Trong ánh mắt anh ta thấp thoáng sự chiến đấu. “Tôi thừa biết ý cô là gì, và sự thật không phải thế.”
“Ồ, chúng ta đừng bận tâm nữa,” Margaret nói, lại một lần nữa cảm thấy bất an trước những luồng khí độc hại phát ra từ vực thẳm xã hội.
“Chuyện đó là do nguyên nhân khác,” anh ta quả quyết, điệu bộ kiểu cách bỗng sụp đổ. “Tôi đã ở một nơi khác với những gì cô nghĩ, thế nhé!”
“Thật tốt khi anh đã cất công đến giải thích,” cô nói. “Phần còn lại đương nhiên không can hệ gì đến chúng tôi.”
“Vâng, nhưng tôi muốn... tôi muốn hỏi... các cô đã từng đọc cuốn *The Ordeal of Richard Feverel* chưa?”
Margaret gật đầu.
“Đó là một cuốn sách tuyệt đẹp. Tôi muốn trở về với đất mẹ, các cô thấy đấy, giống như nhân vật Richard ở cuối truyện. Hoặc các cô đã đọc *Prince Otto* của Stevenson chưa?”
Helen và Tibby khẽ rên rỉ.
“Đó lại là một cuốn sách tuyệt đẹp khác. Đọc nó xong là thấy được trở về với đất mẹ. Tôi muốn...” Anh ta lẩm bẩm ra vẻ ta đây. Rồi xuyên qua lớp sương mù của cái gọi là văn hóa ấy xuất hiện một sự thật trần trụi, cứng rắn như một viên cuội. “Tôi đã đi bộ suốt đêm thứ Bảy,” Leonard nói. “Tôi đã đi bộ.” Một luồng phấn khích chạy dọc qua hai chị em. Nhưng màn sương văn hóa lại sớm khép lại. Anh ta hỏi liệu họ đã đọc cuốn *Open Road* của E. V. Lucas chưa.
Helen liền đáp: “Chắc chắn đó lại là một cuốn sách tuyệt đẹp nữa rồi, nhưng tôi muốn nghe về con đường của chính anh cơ.”
“Ồ, tôi đi bộ mà.”
“Bao xa?”
“Tôi chịu, chẳng biết xa thế nào hay đi trong bao lâu. Trời tối mịt chẳng nhìn nổi đồng hồ nữa.”
“Xin phép được hỏi, anh đi có một mình không?”
“Vâng,” anh ta đáp, ngẩng cao đầu; “nhưng chúng tôi đã bàn tán về chuyện đó ở văn phòng. Dạo gần đây ở văn phòng mọi người bàn tán rất nhiều về mấy thứ này. Mấy tay ở đó bảo người ta định hướng bằng Sao Bắc Đẩu, tôi cũng đã tra cứu nó trên bản đồ thiên văn rồi, thế nhưng hễ bước ra ngoài trời là mọi thứ cứ rối tung cả lên.”
“Đừng có nói với tôi về Sao Bắc Đẩu nhé,” Helen ngắt lời, lúc này đã bắt đầu thấy hào hứng. “Tôi thừa biết tính nết của nó rồi. Nó cứ quay mòng mòng, rồi anh cũng phải lủi thủi quay mòng mòng theo nó.”
“Ừ thì, tôi mất dấu nó hoàn toàn. Đầu tiên là đèn đường, rồi đến những rặng cây, và đến gần sáng thì trời mây mù kéo đến.”
Tibby, kẻ vốn ưa chuộng sự hài chưa qua pha loãng, liền chuồn khỏi phòng. Cậu thừa biết gã này chẳng bao giờ chạm tay tới được thơ ca, và chẳng muốn nghe hắn ta cố gắng thể hiện nữa.
Margaret và Helen ở lại. Người em trai ảnh hưởng tới họ nhiều hơn họ tưởng; vắng cậu, họ dễ bị kích động và hứng khởi hơn hẳn.
“Anh xuất phát từ đâu thế?” Margaret kêu lên. “Kể tụi tôi nghe thêm đi.”
“Tôi đi tàu điện ngầm đến Wimbledon. Lúc bước ra khỏi văn phòng, tôi tự nhủ, ‘Thỉnh thoảng mình phải đi bộ một chuyến mới được. Nếu bây giờ không đi chuyến này, chắc chẳng bao giờ mình thực hiện được nữa.’ Tôi ăn tối qua loa ở Wimbledon, rồi sau đó...”
“Nhưng ở đó cảnh sắc đồng quê có gì đẹp đâu nhỉ?”
“Toàn là đèn hơi gas suốt mấy tiếng đồng hồ. Dù sao thì tôi có cả một đêm dài, và việc được ở ngoài trời mới là điều quan trọng nhất. Chút nữa tôi cũng vào đến rừng đấy chứ.”
“Vâng, kể tiếp đi anh,” Helen giục.
“Các cô không thể tượng nổi mặt đất gồ ghề khó đi thế nào khi trời tối mịt đâu.”
“Bộ anh đi lạc hẳn vào rừng thật à?”
“Ôi vâng. Ý định của tôi từ đầu là phải vào rừng, chỉ ngặt một nỗi là tìm đường ra mới khó.”
“Anh Bast, anh đúng là một nhà thám hiểm bẩm sinh,” Margaret cười vang. “Chẳng vận động viên chuyên nghiệp nào dám làm cái điều anh vừa thực hiện đâu. Thật kỳ diệu là chuyến đi bộ ấy không khiến anh gãy cổ. Vợ anh đã nói gì cơ chứ?”
“Vận động viên chuyên nghiệp bao giờ cũng mang theo đèn lồng và la bàn,” Helen tiếp lời. “Hơn nữa, họ chẳng biết đi bộ đâu. Họ thấy mỏi chân lắm. Kể tiếp đi anh.”
“Tôi cảm thấy mình giống như R. L. S. Chắc các cô còn nhớ trong cuốn *Virginibus*...”
“Rồi, nhớ rồi, nhưng còn khu rừng cơ. Cái khu rừng ‘chết tiệt’ ấy kìa. Làm sao anh thoát ra được?”
“Tôi xoay xở vượt qua được một khu rừng, và tìm thấy một con đường ở phía bên kia dẫn lên dốc khá cao. Tôi đoán chắc đó là vùng North Downs, vì con đường dần chuyển sang thảm cỏ, rồi tôi lại lạc vào một khu rừng khác. Nơi đó khủng khiếp thật, toàn bụi kim tước. Lúc đó tôi thực sự ước gì mình đừng bao giờ bén mảng đến đây, nhưng bỗng nhiên trời hửng sáng – đúng lúc tôi có cảm giác như đang chui dưới một tán cây. Rồi tôi tìm thấy một con đường dẫn xuống ga tàu, và bắt chuyến tàu đầu tiên quay về Luân Đôn.”
“Nhưng cảnh bình minh có tuyệt diệu không?” Helen hỏi.
Với sự chân thành không thể nào quên, anh ta đáp: “Không.” Từ đó bay vụt ra như một hòn sỏi bắn ra từ chiếc né. Sụp đổ hoàn toàn những gì từng có vẻ phàm tục hay mang nặng tính văn chương trong lời nói của anh, sụp đổ cả gã R. L. S phiền phức, cả “tình yêu đất mẹ” lẫn chiếc mũ chóp lụa của hắn. Đứng trước những người phụ nữ này, Leonard thực sự đã lột xác, và anh tuôn trào một mạch, với niềm hân hoan mà hiếm khi anh có được trong đời.
“Bình minh chỉ một màu xám xịt, chẳng có gì đáng nói cả.”
“Chỉ là một buổi chiều xám xịt bị lộn ngược lại thôi. Em biết mà.”
“—và tôi mệt mỏi đến mức chẳng thể ngẩng đầu lên mà ngắm nó, lại còn rét run nữa chứ. Tôi mừng vì mình đã làm điều đó, thế mà lúc ấy nó lại khiến tôi chán ngắt hơn bất cứ thứ gì tôi có thể thốt lên. Hơn nữa – các cô muốn tin hay không tùy – tôi đói lả người. Bữa tối ở Wimbledon ấy mà – tôi cứ đinh ninh nó sẽ đủ sức tiếp năng lượng cho tôi suốt cả đêm giống như những bữa tối khác. Tôi chưa bao giờ nghĩ đi bộ lại tạo ra sự khác biệt lớn nhường này. Quả thật, khi đi bộ, anh có cảm giác như mình cần phải nạp nào là bữa sáng, bữa trưa rồi cả bữa trà trong suốt cả đêm nữa, trong khi tôi chẳng có gì ngoài một bao thuốc lá WoodBines. Chúa ơi, tôi thấy tệ hại làm sao! Nhìn lại thì, đó chẳng phải là thứ mà các cô gọi là tận hưởng đâu. Đúng hơn là phải cố gắng cắn răng chịu đựng cho bằng được. Và tôi đã kiên trì đến cùng. Tôi... tôi đã hạ quyết tâm. Ồ, mặc xác nó đi! có ích gì chứ... ý tôi là, việc cứ sống mãi trong một căn phòng thì có ích gì? Người ta cứ lẩn quẩn ở đó ngày này qua ngày khác, vẫn cái tròm trèm cũ kỹ, vẫn cảnh ngược xuôi lên tỉnh mỗi ngày, cho đến khi quên bén mất trên đời còn có những trò chơi khác. Thỉnh thoảng anh cũng phải ngó nghiêng xem thế giới bên ngoài đang diễn ra điều gì, dẫu cho rốt cuộc chẳng có sự kiện đặc biệt nào đi chăng nữa.”
“Em hoàn toàn đồng ý với anh,” Helen nói, ngồi vắt vẻo trên mép bàn.
Âm thanh của giọng phụ nữ kéo anh ta bừng tỉnh khỏi sự chân thành, và anh thốt lên: “Thật kỳ lạ khi tất cả những chuyện này lại bắt nguồn từ việc đọc một tác phẩm của Richard Jefferies.”
“Xin lỗi anh Bast, nhưng anh nhầm to rồi đấy. Không phải thế đâu. Nó bắt nguồn từ một thứ vĩ đại hơn nhiều.”
Nhưng cô không thể ngăn anh ta lại được. Sau Jefferies thế nào cũng đến Borrow – Borrow, Thoreau, và nỗi buồn. R. L. S chốt sổ ở phía sau, và màn bộc bạch kết thúc trong một vũng lầy sách vở. Không hề có ý bất kính với những tên tuổi lớn này. Lỗi là ở chúng ta, chứ không phải ở họ. Họ muốn chúng ta dùng họ làm cột mốc chỉ đường, và chẳng có tội tình gì nếu trong cơn yếu đuối, chúng ta lại nhầm cột mốc chỉ đường ấy thành đích đến. Còn Leonard thì đã thực sự chạm đến đích. Anh đã đặt chân đến hạt Surrey khi bóng tối bao trùm lên cảnh quan nơi đây, và những ngôi biệt thự ấm cúng đã chìm vào màn đêm cổ xưa. Cứ mười hai tiếng đồng hồ phép màu này lại lặp lại một lần, nhưng chỉ có anh là cất công tự mình đi trải nghiệm. Ẩn sâu trong tâm trí chật hẹp của anh là một điều gì đó vĩ đại hơn cả những trang sách của Jefferies – chính là thứ tinh thần đã thôi thúc Jefferies viết nên chúng; và ánh bình minh của anh, dẫu chẳng hé lộ điều gì ngoài những gam màu đơn sắc, vẫn là một phần của ánh bình minh vĩnh cửu từng soi rọi cho George Borrow thấy đền thờ Stonehenge.
“Thế các cô không nghĩ là tôi ngốc nghếch chứ?” anh ta hỏi, lại trở về làm một chàng trai ngây thơ và đôn hậu đúng như tạo hóa đã nhào nặn nên anh.
“Trời ạ, không đời nào!” Margaret đáp.
“Chúa phù hộ cho chúng ta nếu tụi em nghĩ thế!” Helen đáp.
“Tôi rất mừng vì các cô nói vậy. Chứ vợ tôi thì đời nào hiểu được – dù tôi có giải thích cả mấy ngày trời.”
“Không, anh chẳng ngốc chút nào!” Helen kêu lên, đôi mắt bừng sáng. “Anh đã đẩy lùi mọi ranh giới; em thấy anh thật tuyệt vời.”
“Anh đã không thỏa mãn với việc chỉ biết mơ mộng như chúng tôi—”
“Mặc dù chúng tôi cũng từng đi bộ rất nhiều—”
“Em phải cho anh xem bức tranh này trên lầu—”
Đúng lúc đó chuông cửa reo vang. Chiếc xe ngựa hansom đã đến đón họ đi dự tiệc tối.
“Ôi chao, thật là phiền phức... phải thốt lên là chết tiệt chứ – tôi quên mất là chúng ta có hẹn ăn tối bên ngoài; nhưng xin anh, nhất định phải ghé lại đây trò chuyện nữa nhé.” “Vâng, anh phải đến đấy – nhất định đấy nhé,” Margaret phụ họa.
Leonard, với một nỗi niềm xúc động dạt dào, đáp: “Không, tôi sẽ không đến đâu. Cứ giữ thế này lại hay hơn.”
“Sao lại hay hơn?” Margaret hỏi.
“Không, tốt hơn hết là đừng mạo hiểm có buổi gặp gỡ thứ hai. Tôi sẽ luôn xem cuộc trò chuyện này với các cô là một trong những điều tuyệt vời nhất trong đời mình. Thật đấy. Tôi nói thật lòng đấy. Chúng ta không thể lặp lại nó được đâu. Nó đem lại cho tôi những điều tốt đẹp thực sự, và chúng ta nên dừng lại ở đây thì hơn.”
“Đó quả là một cái nhìn có phần ảm đạm về cuộc sống đấy.”
“Mọi thứ rất hay bị hỏng bét nếu cứ cố lặp lại.”
“Em biết chứ,” Helen chớp mắt nói, “nhưng con người thì không.”
Anh ta không thể hiểu nổi điều này. Anh tiếp tục luyên thuyên bằng một giọng điệu pha trộn giữa trí tưởng tượng chân thực và ảo tưởng. Những gì anh nói không hẳn là sai, nhưng cũng chẳng đúng, và một nốt nhạc lệch chuẩn bỗng vang lên lạc điệu. Chỉ cần một chút xoắn nhẹ, họ cảm thấy thế, là cây đàn có thể bắt đúng nhịp. Chỉ cần một chút căng thẳng, nó có thể im bặt vĩnh viễn. Anh rối rít cảm ơn hai cô, nhưng quyết định sẽ không ghé lại nữa. Không khí sượng sùng bao trùm trong khoảnh khắc, rồi Helen lên tiếng: “Đi đi vậy; có lẽ anh biết điều gì là tốt nhất cho mình; nhưng đừng bao giờ quên rằng anh còn tuyệt vời hơn cả Jefferies đấy nhé.” Và anh ra đi. Chiếc xe ngựa hansom của hai cô đã đuổi kịp anh ở góc phố, lướt qua với những cánh tay vẫy chào, rồi mất hút cùng món hành khách ưu tú vào màn đêm đang buông xuống.
Luân Đôn bắt đầu lên đèn để chống lại màn đêm. Những bóng đèn điện xèo xèo và nhấp nhô trên các trục đường chính, những ngọn đèn hơi gas ở các con phố nhỏ lấp lánh ánh vàng hoàng yến hoặc sắc xanh lục. Bầu trời là một chiến trường đỏ rực của mùa xuân, nhưng Luân Đôn chẳng hề sợ hãi. Làn khói của thành phố làm dịu bớt vẻ huy hoàng ấy, và những đám mây dọc theo đường Oxford trông giống như một bức bích họa được vẽ tỉ mỉ, vừa trang điểm cho bầu trời lại vừa không gây mất tập trung. Nơi đây chưa từng biết đến những đội quân rạch ròi của bầu trời trong trẻo hơn. Leonard vội vã rảo bước giữa những kỳ quan đượm màu ấy, hòa mình hoàn toàn vào bức tranh tổng thể. Cuộc đời anh là một gam màu xám, và để làm cho nó tươi sáng hơn, anh đã tự vạch ra vài góc nhỏ dành cho sự lãng mạn. Hai cô nhà Schlegel – hay nói chính xác hơn, cuộc gặp gỡ của anh với họ – chính là để lấp đầy một góc nhỏ như thế, và đây hoàn toàn không phải là lần đầu tiên anh trò chuyện thân mật với những người xa lạ. Thói quen ấy cũng tựa như một cuộc ăn chơi sa đọa, một lối thoát – dẫu là lối thoát tồi tệ nhất – cho những bản năng cứ chực trào không thể kìm nén. Dù làm anh khiếp sợ, nó vẫn quật ngã sự hoài nghi và thận trọng trong anh cho đến khi anh thổ lộ những bí mật thầm kín với những người mà mình vừa mới gặp gỡ. Nó mang lại cho anh vô vàn nỗi sợ hãi cùng một vài ký ức dễ chịu. Có lẽ niềm hạnh phúc lớn lao nhất mà anh từng biết đến là trong một chuyến tàu hỏa đến Cambridge, nơi một sinh viên đại học lịch thiệp đã bắt chuyện với anh. Họ trò chuyện với nhau, và dần dần Leonard trút bỏ sự dè dặt, kể lể một số rắc rối gia đình và úp mở về những chuyện khác. Cậu sinh viên kia, tưởng rằng họ có thể bắt đầu một mối thâm tình, đã mời anh “uống cà phê sau giờ lên lớp”, anh liền nhận lời, nhưng sau đó lại sinh ra rụt rè, và cẩn trọng không dám bén mảng khỏi cái khách sạn thương mại nơi anh trọ. Anh không muốn Sự lãng mạn va chạm với hãng Porphyrion, lại càng không muốn nó đụng độ với Jacky, và những kẻ có cuộc đời sung túc, hạnh phúc hơn thường chậm hiểu điều này. Đối với chị em nhà Schlegel, cũng như đối với cậu sinh viên nọ, anh là một sinh vật thú vị mà họ muốn tìm hiểu thêm. Thế nhưng với anh, họ lại là những cư dân cõi mộng, những kẻ phải đứng yên trong góc nhỏ mà anh đã định đoạt cho họ, những bức tranh tuyệt đối không được tự ý bước ra khỏi khung hình.
Cách xử sự của anh đối với tấm danh thiếp của Margaret quả là tiêu biểu. Cuộc hôn nhân của anh chẳng có lấy một chút bi kịch. Nơi nào không có tiền tài và chẳng có ý định bạo lực thì bi kịch không thể nảy sinh. Anh không thể bỏ vợ, mà cũng chẳng muốn đánh đắp gì cô ta. Sự hờn dỗi và cảnh nghèo hèn nhớp nhúa thế là đủ rồi. Và “tấm danh thiếp ấy” đã xuất hiện trong hoàn cảnh đó. Leonard, dù lén lút nhưng lại cẩu thả, cứ để nó vứt bừa bãi đâu đó. Jacky tìm thấy nó, và thế là màn tra khảo bắt đầu: “Cái thẻ gì thế này, hả anh?”, “Ừ, không tò mò xem cái thẻ này là của ai chắc không chịu được nhỉ?”, “Len này, cô Schlegel là ai thế?”, v.v. Tháng ngày trôi qua, tấm danh thiếp ấy, lúc thì mang ra làm trò đùa, lúc lại thành cái cớ để hờn gỉ, cứ thế chuyền tay nhau, ngày càng bám đầy bụi bẩn và nhăn nheo. Nó theo chân họ khi họ chuyển nhà từ phố Camelia Road sang Tulse Hill. Nó còn được đem ra trưng cầu ý kiến của người thứ ba. Chỉ là một mẩu bìa cứng vài phân, nó lại trở thành chiến trường nơi tâm hồn của Leonard và vợ anh giao tranh. Tại sao anh không nói thẳng rằng: “Có một cô đã cầm nhầm ô của anh, rồi một cô khác đưa cho anh cái này để anh qua lấy lại ô”? Vì Jacky sẽ không đời nào tin anh ư? Một phần là thế, nhưng chủ yếu là vì anh vốn đa sầu đa cảm. Chẳng có chút tình cảm nào gắn kết quanh tấm danh thiếp ấy, nhưng nó tượng trưng cho đời sống văn hóa, thứ mà Jacky tuyệt đối không được phép làm vấy bẩn. Ban đêm, anh thường tự nhủ với bản thân: “Ừ thì, dẫu sao đi nữa, cô ấy cũng đâu có biết gì về tấm danh thiếp đó. Ha! lừa được khối người rồi đấy!”
Tội nghiệp Jacky! cô ta không phải là người xấu xa gì, và đã phải chịu đựng quá nhiều thứ. Cô ta tự đưa ra kết luận cho riêng mình – cô chỉ có khả năng đưa ra một kết luận duy nhất – và đúng lúc đúng buổi, cô đã hành động theo suy diễn đó. Suốt ngày thứ Bảy, Leonard đã từ chối nói chuyện với cô, và dành cả buổi tối để ngắm sao trời. Đến thứ Bảy, anh lên thành phố như mọi khi, nhưng rồi chẳng thèm quay về vào tối thứ Bảy, cũng chẳng xuất hiện vào sáng Chủ Nhật hay chiều Chủ Nhật. Sự bất tiện ngày càng trở nên không thể chịu nổi, và mặc dù vốn có tính tình khép kín, lại e dè phụ nữ, cô vẫn quyết định lên đường tìm đến Wickham Place. Leonard đã trở về trong lúc cô vắng nhà. Tấm danh thiếp, tấm danh thiếp định mệnh ấy, đã biến mất khỏi những trang sách của Ruskin, và anh láng giềng đoán ngay được chuyện gì đã xảy ra.
“Sao nào?” anh đã thốt lên như thế, chào đón cô bằng những tràng cười giòn giã. “Anh biết em đã đi đâu rồi đấy, nhưng em thì đố biết anh đã đi những đâu đấy nhé.”
Jacky thở dài, nói: “Len à, em thực sự nghĩ anh nên giải thích rõ ràng đấy,” rồi lại quay về với nếp sống gia đình quen thuộc.
Việc giải thích vào lúc này quả là khó khăn, và Leonard lại quá ngốc nghếch – hoặc người ta thấy thật hấp dẫn khi viết rằng, anh quá tử tế để mà ngông cuồng giải thích. Sự kín đáo của anh không hoàn toàn là thứ hàng dỏm mà lối sống công sở tạo ra, thứ sự kín đáo cứ giả vờ ra điều không có gì hóa có gì, rồi trốn biệt sau tờ Daily Telegraph. Kẻ phiêu lưu cũng có sự kín đáo riêng của mình, và việc một tên nhân viên văn phòng đi bộ vài tiếng đồng hồ trong bóng tối cũng là một cuộc phiêu lưu rồi. Bạn có quyền cười cợt anh ta, hỡi những kẻ từng ngủ qua đêm trên thảo nguyên veldt với khẩu súng trường bên cạnh và thấm đẫm mọi bầu không khí phiêu lưu trong huyết quản. Và bạn cũng có thể cười nếu cho rằng những cuộc phiêu lưu ấy thật ngớ ngẩn. Nhưng đừng lấy làm lạ nếu Leonard tỏ ra rụt rè mỗi khi gặp bạn, và nếu chị em nhà Schlegel chứ không phải Jacky mới là những người được nghe kể về ánh bình minh.
Việc chị em nhà Schlegel không cho rằng anh ngốc nghếch đã trở thành niềm vui tột cùng kéo dài mãi mãi. Anh ở trạng thái tuyệt vời nhất khi nghĩ về họ. Nó nâng đỡ tinh thần anh trên chặng đường trở về nhà dưới bầu trời hoàng hôn đang phai nhạt. Không hiểu sao những bức tường thành của sự giàu có đã sụp đổ, và đã có – anh chẳng thể thốt nên lời – một sự khẳng định chung về sự kỳ diệu của thế giới này. “Sức thuyết phục của tôi,” nhà huyền học nói, “sẽ tăng lên vô hạn ngay khoảnh khắc có một tâm hồn khác tin vào nó,” và họ đã cùng đồng thuận rằng có một thứ gì đó vượt lên trên cả màu xám xịt hằng ngày của cuộc sống. Anh cởi chiếc mũ chóp lụa ra và vuốt ve nó đầy vẻ đăm chiêu. Trước nay anh vẫn đinh ninh những điều chưa biết chính là sách vở, văn chương, những cuộc trò chuyện thông thái, là văn hóa. Người ta tự nâng tầm bản thân thông qua việc học hành, rồi ngóc đầu lên ngang hàng với thế giới. Nhưng trong cuộc trao đổi chớp nhoáng ấy, một luồng ánh sáng mới đã bừng lên. Phải chăng “thứ gì đó” ấy chính là bước đi trong bóng tối giữa những ngọn đồi ngoại ô?
Anh chợt nhận ra mình đang đi đầu trần dọc phố Regent. Luân Đôn ùa về trong chớp mắt. Giờ này chẳng có mấy ai ngoài đường, nhưng tất cả những người lướt qua đều nhìn anh với một thái độ thù địch đầy ấn tượng bởi nó hoàn toàn vô thức. Anh đội mũ lên. Nó quá rộng; đầu anh tụt hỏm như một viên bánh pudding lọt thỏm vào trong chậu, hai vành tai bị bẻ quặp ra ngoài bởi cái vành mũ cong cớn. Anh đội lệch về phía sau một chút, và hiệu ứng mang lại là kéo dài khuôn mặt ra đáng kể đồng thời làm nổi bật khoảng cách giữa đôi mắt và bộ ria mép. Được trang bị như vậy, anh đã thoát khỏi mọi lời chê bai chỉ trích. Chẳng ai cảm thấy bất an khi anh nhảy chân sáo dọc vỉa hè, với trái tim của một người đàn ông đang đập thình thịch trong lồng ngực.
