Margaret liếc qua bức thư của cô em gái rồi đẩy nó qua chiếc bàn ăn sang phía dì mình. Có một thoáng tĩnh lặng, và rồi những cánh cửa xả lũ bật mở.
“Cháu chẳng thể nói gì với dì cả, dì Juley ạ. Cháu cũng mù tịt chẳng hơn gì dì. Bọn cháu gặp—bọn cháu chỉ gặp người cha và người mẹ ở nước ngoài mùa xuân năm ngoái. Cháu mù mờ đến nỗi thậm chí còn chẳng biết tên con trai họ. Mọi chuyện cứ như là—” Cô xua tay và cười nhẹ một tiếng.
“Nếu vậy thì quá đường đột.”
“Ai mà biết được, dì Juley, ai mà biết được chứ?”
“Nhưng Margaret thân mến, ý dì là, chúng ta không được thiếu thực tế bây giờ khi mọi chuyện đã rồi. Quả thật là quá đường đột.”
“Ai mà biết được!”
“Nhưng Margaret thân mến—”
“Cháu sẽ đi lấy những bức thư khác của con bé,” Margaret nói. “Không, cháu không lấy nữa, cháu sẽ ăn nốt bữa sáng. Thật ra, cháu chẳng giữ chúng. Bọn cháu gặp nhà Wilcox trong một chuyến đi tồi tệ mà chúng cháu thực hiện từ Heidelberg đến Speyer. Helen và cháu cứ đinh ninh rằng ở Speyer có một nhà thờ lớn cổ kính—Tổng giám mục Speyer từng là một trong bảy vị tuyển hầu—dì biết đấy—‘Speyer, Maintz và Koln’. Ba giáo phận đó từng thống trị Thung lũng Rhine và mang lại cho nó cái tên Phố Thầy Tu.”
“Dì vẫn thấy khá bất an về chuyện này, Margaret ạ.”
“Đoàn tàu băng qua một chiếc cầu phao, và thoạt nhìn thì nó trông khá tuyệt. Nhưng ồ, chỉ năm phút sau là chúng cháu đã ngắm chán chê cả cái công trình đó. Nhà thờ đã bị tàn phá, hoàn toàn tàn phá bởi công cuộc trùng tu; chẳng còn sót lại một inch nào của kiến trúc nguyên bản. Bọn cháu đã hoài phí cả một ngày, và tình cờ gặp nhà Wilcox khi đang ăn bánh mì kẹp trong khu vườn công cộng. Tội nghiệp họ, họ cũng bị lừa phỉnh—họ thực sự đang dừng chân ở Speyer—và họ khá thích việc Helen khăng khăng đòi họ phải bay cùng bọn cháu đến Heidelberg. Thực tế là họ đã đi cùng vào ngày hôm sau. Tất cả bọn cháu đã cùng nhau lái xe ngoạn cảnh vài bận. Họ biết rõ chúng cháu đến mức mời Helen đến chơi—thực ra, cháu cũng được mời, nhưng vì Tibby ốm nên cháu không đi được, thế là hôm thứ Hai con bé đi một mình. Chỉ có vậy thôi. Dì giờ cũng biết nhiều bằng cháu rồi đấy. Đó là một thanh niên từ xó xỉnh nào chui ra không rõ. Con bé đáng lẽ phải về vào thứ Bảy, nhưng lại hoãn đến thứ Hai, có lẽ vì—cháu không biết.”
Cô ngưng bặt, lắng nghe những âm thanh của buổi sáng Luân Đôn. Ngôi nhà của họ nằm ở Wickham Place, khá yên tĩnh, bởi một dải cao ốc sừng sững đã ngăn cách nó với con đường lớn chính. Người ta có cảm giác như đang ở một khúc sông cụt, hay đúng hơn là một cửa sông, nơi dòng nước chảy vào từ biển cả vô hình, rồi rút đi trong sự tĩnh lặng sâu thẳm trong khi những con sóng bên ngoài vẫn đang vỗ dào dạt. Dù dải cao ốc ấy toàn những căn hộ chung cư—đắt đỏ, với những sảnh lớn hun hút, đầy những nhân viên gác cửa và cây cọ cảnh—nhưng nó đã làm tròn sứ mệnh, mang lại cho những ngôi nhà cổ kính hơn ở phía đối diện một khoảng bình yên nhất định.
Rồi chúng cũng sẽ bị cuốn phăng đi theo thời gian, và một dải cao ốc khác sẽ mọc lên trên nền đất của chúng, khi con người ngày càng chất chồng lên mảnh đất trân quý của Luân Đôn.
Bà Munt có cách riêng của mình để lý giải về hai cô cháu gái. Bà quyết định rằng Margaret đang hơi cuống cuồng, và đang cố kéo dài thời gian bằng một tràng huyên thiên. Cảm thấy mình thật ngoại giao, bà than thở cho số phận của Speyer, tuyên bố rằng bà sẽ không bao giờ, không bao giờ dại dột đến mức ghé thăm nơi đó, và tự ý bổ sung rằng các nguyên tắc trùng tu vốn chẳng được hiểu thấu đáo ở Đức. “Người Đức,” bà nói, “quá ư rạch ròi, và điều này đôi khi cũng hay ho đấy, nhưng có lúc lại chẳng ra làm sao cả.”
“Chính xác,” Margaret nói; “người Đức quá rạch ròi.” Và đôi mắt cô bắt đầu ánh lên.
“Dĩ nhiên là ta coi các cháu nhà Schlegel là người Anh,” bà Munt vội vã nói—“người Anh từ trong cốt tủy.”
Margaret chồm người về phía trước và vuốt ve bàn tay bà.
“Và điều đó nhắc cháu nhớ ra—bức thư của Helen.”
“Ồ vâng, dì Juley, cháu vẫn đang suy nghĩ đàng hoàng về bức thư của Helen đây. Cháu biết—cháu phải xuống dưới đó thăm con bé. Cháu vẫn đang suy nghĩ nghiêm túc về con bé mà. Cháu định sẽ xuống đó đây.”
“Nhưng hãy đi với một kế hoạch nào đó chứ,” bà Munt nói, để lộ chút bực dọc trong giọng điệu hiền hậu. “Margaret, nếu dì được phép xen vào, đừng để bản thân bị đánh úp bất ngờ. Cháu nghĩ thế nào về nhà Wilcox? Họ có phải ‘gu’ của chúng ta không? Họ có phải là những người tử tế không? Liệu họ có biết trân quý Helen, người mà theo quan điểm của dì là một con người vô cùng đặc biệt không? Họ có quan tâm đến Văn học và Nghệ thuật không? Đó là điều tối quan trọng khi cháu ngẫm nghĩ về nó đấy. Văn học và Nghệ thuật. Tối quan trọng. Cậu con trai kia bao tuổi rồi? Con bé nói là ‘con trai út’. Cậu ta có đủ điều kiện để kết hôn không? Liệu cậu ta có mang lại hạnh phúc cho Helen không? Cháu có thu thập được—”
“Cháu chẳng thu thập được gì cả.”
Họ bắt đầu nói chen vào nhau.
“Thế thì trong trường hợp đó—”
“Trong trường hợp đó cháu chẳng thể lên kế hoạch gì sất, dì không thấy thế sao.”
“Ngược lại chứ—”
“Cháu ghét các kế hoạch. Cháu ghét những đường lối hành động. Helen không phải là đứa trẻ sơ sinh.”
“Vậy thì trong trường hợp đó, cháu yêu, tại sao phải xuống dưới ấy?”
Margaret im lặng. Nếu dì của cô không thể hiểu tại sao cô phải xuống đó, thì cô cũng chẳng thèm giải thích cho bà. Cô không định nói rằng, “Cháu yêu quý em gái mình; cháu phải ở bên con bé trong cơn biến cố này của cuộc đời nó.” Tình cảm thường kín đáo hơn đam mê, và cách biểu đạt của chúng cũng tinh tế hơn. Nếu bản thân cô sau này có đem lòng yêu một người đàn ông, cô cũng sẽ giống như Helen, lớn tiếng loan báo cho cả thiên hạ biết, nhưng vì cô chỉ yêu một người em gái nên cô sử dụng thứ ngôn ngữ không lời của sự đồng cảm.
“Dì thấy các cháu là những cô gái kỳ lạ,” bà Munt tiếp lời, “và là những cô gái tuyệt vời, theo nhiều cách còn chín chắn hơn nhiều so với tuổi. Nhưng—cháu đừng giận nhé? thành thật mà nói, dì cảm thấy các cháu không đủ sức giải quyết chuyện này. Nó đòi hỏi một người lớn tuổi hơn. Con ạ, chẳng có gì gọi ta quay lại Swanage cả.” Bà dang rộng đôi tay đầy đặn. “Dì hoàn toàn tùy các cháu sai bảo. Hãy để dì xuống cái ngôi nhà mà dì quên bén mất tên thay cho các cháu.”
“Dì Juley”—cô chồm dậy và hôn lên má bà—“cháu phải, nhất định phải tự mình đến Howards End. Dì không hiểu hết được đâu, dù cháu không bao giờ có thể cảm ơn dì cho đàng hoàng vì nhã ý này.”
“Dì hiểu chứ,” bà Munt đáp lại với vẻ đầy tự tin. “Dì xuống đó không phải với tâm thế xía vào chuyện người khác, mà là để dò hỏi. Dò hỏi là việc cần thiết. Giờ thì dì sẽ nói điều mất lòng nhé. Cháu sẽ nói sai bét nhè cho mà xem; chắc chắn là thế rồi. Vì quá lo lắng cho hạnh phúc của Helen, cháu sẽ làm mếch lòng toàn bộ nhà Wilcox bằng cách đặt ra những câu hỏi bốc đồng của cháu—không phải là dì bận tâm chuyện làm họ mếch lòng đâu nhé.”
“Cháu sẽ chẳng hỏi han gì sất. Cháu có chữ viết tay của Helen rằng con bé và một người đàn ông đang yêu nhau. Chừng nào con bé còn giữ vững lập trường đó thì chẳng có gì để hỏi cả. Tất cả những thứ còn lại chẳng đáng một xu. Muốn đính hôn lâu dài thế nào cũng được, nhưng dò hỏi, chất vấn, lên kế hoạch, vạch đường lối hành động—không, dì Juley, không đời nào.”
Cô vội vã bước đi, không đẹp lộng lẫy, không xuất chúng ngời ngời, nhưng tràn đầy một thứ có thể thay thế cho cả hai phẩm chất ấy—thứ tốt nhất có thể miêu tả là một nguồn sinh lực uyên thâm, một sự phản ứng liên tục và chân thành trước mọi thứ cô gặp gỡ trên đường đời.
“Nếu Helen viết cho cháu điều tương tự về một nhân viên cửa hàng hay một tay nhân viên văn phòng nghèo kiết xác—”
“Margaret thân mến, vào phòng đọc sách và đóng cửa lại đi con. Mấy đứa ở người làm ngoan ngoãn của con đang phủi bụi trên tay vịn cầu thang kìa.”
“—hoặc nếu con bé muốn kết hôn với gã chuyên đến lấy hàng cho hãng Carter Paterson, cháu cũng sẽ nói y như vậy.” Rồi, với một trong những bước ngoặt khiến dì cô tin rằng cô không hề điên thật, và khiến những người quan sát theo một trường phái khác tin rằng cô không phải là một kẻ lý thuyết suông cằn cỗi, cô nói thêm: “Dù trong trường hợp của hãng Carter Paterson thì cháu muốn thời gian đính hôn phải kéo dài dằng dặc cơ, phải nói là thế đấy.”
“Dì tưởng tượng nổi đấy,” bà Munt nói; “và quả thực, dì hầu như chẳng theo kịp cháu nữa rồi. Giờ thì, cứ thử tưởng tượng xem cháu mà nói mấy câu kiểu đó với nhà Wilcox đi. Dì thì hiểu được, nhưng hầu hết những người tốt bụng sẽ cho là cháu điên mất. Thử tưởng tượng xem điều đó sẽ làm Helen bối rối đến thế nào! Cái chúng ta cần lúc này là một người biết tiến chậm rãi, từ tốn trong vụ này, để xem xét sự tình ra sao và chúng có khả năng dẫn đến đâu.”
Margaret chộp ngay lấy ý đó.
“Nhưng khi nãy dì vừa ngầm ý rằng lễ đính hôn này thế nào cũng phải hủy bỏ cơ mà.”
“Dì nghĩ có lẽ là phải thế; nhưng mà từ từ.”
“Liệu người ta có thể hủy hôn một cách từ tốn được không?” Đôi mắt cô sáng bừng lên. “Đính hôn được làm bằng thứ chất liệu gì cơ chứ, dì tưởng tượng xem? Cháu nghĩ nó được làm bằng một thứ vật liệu cứng cáp nào đó có thể gãy bẻ, chứ không thể tháo gỡ từ từ được. Nó khác với những mối ràng buộc khác trong cuộc đời. Chúng có thể co giãn hoặc uốn cong. Chúng có những mức độ khác nhau. Chúng khác biệt lắm.”
“Đúng thế. Nhưng cháu có để dì tạt xuống nhà Howards End để gánh thay cho các cháu mọi phiền toái không nào? Dì thực sự sẽ không nhúng tay vào đâu, nhưng dì rất thấu hiểu kiểu cách mà các cháu nhà Schlegel muốn, nên chỉ cần một cái nhìn vòng quanh thật tĩnh lặng là đủ đối với dì rồi.”
Margaret lại cảm ơn bà, lại hôn bà, rồi chạy lên lầu thăm em trai.
Thằng bé không được khỏe cho lắm.
Chứng dị ứng phấn hoa hành hạ nó suốt cả đêm. Đầu nó đau nhức, mắt rưng rưng nước, niêm mạc của nó, theo như nó thông báo, đang ở trong một tình trạng vô cùng tồi tệ. Cầu nối duy nhất khiến cuộc đời này đáng sống chính là ý nghĩ về Walter Savage Landor, người mà các bài “Hội thoại Tưởng tượng” của ông đã được cô hứa sẽ đọc cho nghe đều đặn trong suốt cả ngày.
Quả là nan giải. Phải làm gì đó với Helen thôi. Cần phải trấn an con bé rằng yêu từ cái nhìn đầu tiên không phải là một tội hình sự. Một bức điện tín về vấn đề này thì quá lạnh lùng và tối nghĩa, còn một chuyến viếng thăm trực tiếp lại có vẻ ngày càng bất khả thi. Giờ thì bác sĩ đã tới và phán rằng bệnh tình của Tibby khá nặng. Liệu có khi nào tốt nhất là nên nhận nhã ý của dì Juley, và cử bà đến Howards End mang theo một bức thư?
Quả thực Margaret là kẻ bốc đồng. Cô thay đổi quyết định nhanh chóng mặt. Chạy ào xuống phòng đọc sách, cô kêu lên: “Vâng, cháu đã đổi ý rồi; cháu rất mong dì đi hộ cháu đấy.”
Có chuyến tàu khởi hành từ King’s Cross lúc mười một giờ. Lúc mười rưỡi, Tibby chìm vào giấc ngủ với sự vô tư hiếm có, và Margaret có thể đưa dì ra ga.
“Dì Juley nhớ nhé, đừng để bị lôi kéo vào việc bàn luận về lễ đính hôn. Cứ đưa thư của cháu cho Helen, và dì cảm thấy thế nào thì cứ nói vậy, nhưng nhất định phải tránh xa họ hàng nhà kia ra. Chúng ta còn chưa nắm rõ tên tuổi của họ nữa là, hơn nữa, kiểu cư xử đó thật kém văn minh và sai trái.”
“Kém văn minh á?” bà Munt thắc mắc, sợ rằng mình đang bỏ lỡ ý tứ của một phát ngôn xuất chúng nào đó.
“Ồ, cháu dùng từ ngữ có vẻ ra điều phô trương thôi. Ý cháu chỉ là dì hãy bàn chuyện đó riêng với Helen thôi nhé.”
“Chỉ riêng với Helen.”
“Bởi vì—” Nhưng đây không phải lúc để thuyết giảng về bản chất cá nhân của tình yêu. Ngay cả Margaret cũng thấy ngại ngùng, và tự nhủ chỉ cần vuốt ve bàn tay người dì hiền hậu của mình, đồng thời suy ngẫm, nửa thực tế nửa thơ mộng, về cuộc hành trình sắp khởi hành từ King’s Cross.
Giống như nhiều người khác đã sống lâu năm ở một thủ đô lớn, cô có những cảm xúc mãnh liệt về các bến tàu khác nhau. Chúng chính là những cánh cổng dẫn đến thế giới huy hoàng và ẩn mật. Qua đó, chúng ta bước ra thế giới của phiêu lưu và ánh nắng, và ôi chao, chúng ta lại quay về với chúng! Tại Paddington ẩn chứa cả vùng Cornwall và miền Tây xa xôi; dọc theo độ dốc của Liverpool Street là những vùng đầm lầy và miền nước rộng bao la Broads; Scotland nằm xuyên qua những trụ cổng của Euston; Wessex nằm phía sau khung cảnh hỗn độn đầy uy nghiêm của Waterloo. Người Ý nhận thức được điều này, một cách rất tự nhiên; những ai trong số họ kém may mắn phải làm bồi bàn ở Berlin thường gọi nhà ga Anhalt Bahnhof là Stazione d’Italia, bởi vì qua đó họ mới được trở về quê hương. Và hắn phải là một kẻ xứ Luân Đôn máu lạnh lắm mới không gán cho các nhà ga của mình một nét cá tính nào đó, và không dành cho chúng, dẫu có phần rụt rè đi nữa, những cảm xúc sợ hãi và yêu thương.
Đối với Margaret—hy vọng điều này không làm độc giả có ấn tượng xấu về cô—nhà ga King’s Cross luôn gợi lên hình ảnh Vô Cực. Chính vị trí của nó—lùi lại một chút đằng sau vẻ hoa lệ dễ dãi của St. Pancras—đã ngầm đưa ra một lời bình phẩm về chủ nghĩa vật chất của cuộc sống. Hai cái vòm lớn ấy, nhợt nhạt, thờ ơ, oằn mình cõng ở giữa một chiếc đồng hồ kém xinh, chính là những cánh cổng phù hợp cho một cuộc phiêu lưu vĩnh cửu nào đó, kết cục của nó dẫu có thể tốt đẹp, nhưng chắc chắn sẽ không được diễn đạt bằng thứ ngôn ngữ thông thường của sự sung túc. Nếu bạn cho điều này là lố bịch, hãy nhớ rằng không phải Margaret đang kể cho bạn nghe chuyện đó; và xin phép được nói thêm rằng họ đã đến ga thừa thãi thời gian; rằng bà Munt, dù mua vé hạng nhì, đã được người gác tàu xếp cho ngồi toa hạng nhất (chỉ có hai toa “hạng nhì” trên tàu, một toa hút thuốc và một toa chở trẻ em—người ta không thể bắt ai đi du lịch cùng lũ trẻ con được); và rằng Margaret, khi trở về Wickham Place, đã phải đối mặt với bức điện tín sau đây:
“Hỏng bét rồi. Ước gì mình không viết thư đó. Đừng nói với ai cả—, HELEN.”
Nhưng dì Juley đã đi rồi—đi một đi không trở lại, và không một thế lực nào trên trái đất này có thể ngăn cản được bà nữa.