Nhà cửa cũng có số mệnh tàn lụi riêng của chúng, sụp đổ theo muôn vàn cách khác nhau chẳng khác nào các thế hệ con người; kẻ thì gục ngã trong tiếng gầm bi tráng, kẻ thì lặng lẽ chìm vào cõi vĩnh hằng của những bóng ma. Nhưng có những ngôi nhà — và đó chính là cái chết của Wickham Place — linh hồn đã rời bỏ xác ph thân tàn phế trước khi ngôi nhà thực sự sụp đổ. Nó đã mục rữa từ mùa xuân, gặm nhấm tinh thần mấy chị em nhiều hơn họ tưởng, và đẩy cả hai vào những vùng đất lạ lẫm. Đến tháng Chạp, nó chẳng khác gì một cái xác không hồn, nguội lạnh mọi cảm xúc, và hầu như chẳng còn được bao bọc bởi ký ức về ba mươi năm hạnh phúc. Đồ đạc, tranh ảnh và sách vở lần lượt qua cánh cửa vòm, cho đến khi căn phòng cuối cùng trống rỗng và chiếc xe tải cuối cùng lầm lũi lăn bánh rời đi. Nó đứng sừng sững thêm chừng một hai tuần, đôi mắt mở trừng trừng như thể đang ngạc nhiên trước sự trống trải của chính mình. Rồi nó sụp đổ. Những kẻ phá dỡ kéo đến, san phẳng nó vào màn bụi xám. Với cơ bắp và tính khí hào sảng hơi men của họ, họ không phải là những kẻ tẩm liệm tồi tệ nhất cho một ngôi nhà vốn dĩ luôn chan chứa tình người và chưa bao giờ nhầm lẫn văn hóa với mục đích sống.
Đồ đạc, ngoại trừ một vài món, được chuyển về vùng Hertfordshire, vì ông Wilcox đã rất hào hiệp khi đề nghị dùng Howards End làm kho chứa. Ông Bryce đã qua đời ở nước ngoài — một cái chết chẳng mấy yên ả — và vì có vẻ chẳng có gì đảm bảo tiền thuê nhà sẽ được đóng đều đặn, ông đã hủy hợp đồng và lấy lại quyền sở hữu. Cho đến khi tìm được người thuê mới, nhà Schlegel hoàn toàn có thể gửi đồ đạc ở nhà xe và các phòng tầng dưới. Margaret có chút ngập ngừng, nhưng Tibby lại vui vẻ nhận lời; điều đó giúp anh tránh được việc phải đưa ra bất kỳ quyết định nào cho tương lai. Số đồ bạc và những bức tranh quý giá hơn đã tìm được một chốn an toàn hơn ở Luân Đôn, nhưng phần lớn đống đồ đạc vẫn hướng về miền quê, giao phó cho sự bảo bọc của cô Avery.
Ngay trước khi chuyển nhà, nam nữ nhân vật chính của chúng ta đã kết hôn. Họ đã vượt qua giông bão và hoàn toàn có thể kỳ vọng vào sự bình yên. Không còn ảo tưởng mà vẫn biết yêu thương — còn điểm tựa nào vững chắc hơn mà một người phụ nữ có thể tìm thấy? Cô đã nhìn thấu quá khứ cũng như trái tim của chồng mình. Cô thấu hiểu trái tim chính cô một cách cặn kẽ mà những kẻ tầm thường cho là bất khả. Chỉ có trái tim của bà Wilcox là vẫn ẩn giấu, và có lẽ thật mê tín khi suy đoán về cảm xúc của người đã khuất. Họ kết hôn một cách âm thầm — thực sự âm thầm, bởi khi ngày trọng đại đến gần, cô từ chối trải qua một Oniton thứ hai. Em trai cô là người dắt tay cô vào lễ đường, còn người dì đang ốm yếu của cô đứng ra chủ trì buổi tiệc trà đạm bạc. Nhà Wilcox được đại diện bởi Charles, người làm chứng cho bản thỏa thuận hôn nhân, và bởi ông Cahill. Paul chỉ gửi một bức điện tín. Chỉ trong vài phút, chẳng cần đến âm nhạc, vị mục sư đã tuyên bố họ là vợ chồng, và chẳng mấy chốc tấm màn kính ngăn cách các cặp vợ chồng với thế giới đã khép lại. Cô, một người theo chủ nghĩa một vợ một chồng, có đôi chút tiếc nuối khi những hương vị trong trẻo của cuộc sống phai nhạt; còn anh, với bản năng đa thê, lại cảm thấy đạo đức của mình được củng cố vững vàng hơn sau thay đổi này và ít bị cám dỗ dày vò như trước.
Họ hưởng tuần trăng mật gần Innsbruck. Henry biết một khách sạn đáng tin cậy ở đó, và Margaret hy vọng có dịp gặp lại em gái mình. Nhưng cô đã phải thất vọng. Khi họ tiến về phía nam, Helen lại rút lui qua dãy Brenner, gửi một tấm bưu thiếp chẳng mấy vui vẻ từ bờ hồ Garda, nói rằng kế hoạch của cô rất bấp bênh và tốt hơn là đừng bận tâm. Rõ ràng là cô không muốn gặp Henry. Hai tháng chắc chắn là khoảng thời gian đủ để một người ngoài quen với hoàn cảnh mà một người vợ đã chấp nhận chỉ trong hai ngày, và Margaret lại một lần nữa phải phiền lòng trước sự thiếu tự chủ của em gái. Trong một bức thư dài, cô đã chỉ ra sự cần thiết của lòng bao dung trong các vấn đề tình cảm; có quá ít điều được hiểu thấu về chúng; thật quá khó để những người trong cuộc đưa ra phán quyết; vậy thì phán quyết của Xã hội sẽ vô nghĩa biết nhường nào. “Chị không nói là không có chuẩn mực nào cả, vì điều đó sẽ hủy hoại đạo đức; chỉ là không thể có chuẩn mực cho đến khi những thôi thúc của chúng ta được phân loại và thấu hiểu hơn.” Helen cảm ơn bức thư tốt bụng của chị — một lời đáp có phần kỳ lạ. Cô lại di chuyển về phía nam và nhắc đến dự định tránh đông ở Napoli.
Ông Wilcox không lấy làm tiếc vì cuộc gặp gỡ không thành. Helen đã để lại cho ông thời gian để vết thương kịp lên da non. Vẫn có những khoảnh khắc nó nhói đau. Giá như ông biết rằng Margaret đang đợi mình — một Margaret đầy sức sống, thông minh nhưng lại vô cùng ngoan ngoãn — ông đã giữ gìn bản thân để xứng đáng với cô hơn. Bất khả trong việc sắp xếp lại quá khứ, ông đánh đồng vụ bê bối với Jacky vào một sự cố khác từng xảy ra thời trai trẻ. Cả hai gom lại thành một tuổi trẻ bồng bột mà ông vô cùng hối hận, và ông không thể nhận ra rằng những tháng ngày bồng bột ấy mang gốc rễ đen tối hơn, bám sâu vào sự bất tín của người khác. Sự lăng nhăng và phản bội hỗn độn trong tâm trí ông chẳng khác nào thời Trung cổ, người thầy đạo đức duy nhất của ông. Ruth (tội nghiệp Ruth già!) chẳng hề xuất hiện trong tính toán của ông, bởi vì tội nghiệp Ruth già chưa bao giờ phát hiện ra ông.
Tình cảm của ông dành cho người vợ hiện tại cứ lớn dần lên theo năm tháng. Sự thông minh của cô chẳng hề gây phiền toái gì cho ông, thậm chí ông còn thích thú khi thấy cô đọc thơ hay những vấn đề xã hội; điều đó khiến cô khác biệt so với vợ của những người khác. Ông chỉ cần cất tiếng gọi là cô gấp sách lại ngay để làm theo ý muốn của ông. Rồi họ sẽ tranh luận vô cùng rôm rả, có một hai lần cô dồn ông vào thế khó, nhưng ngay khi ông thực sự nghiêm túc, cô liền nhượng bộ. Đàn ông sinh ra là để chinh chiến, còn phụ nữ là chốn nghỉ ngơi cho người chiến binh, nhưng ông chẳng buồn phiền gì nếu cô ra vẻ kháng cự. Cô không thể thắng trong một trận chiến thực sự, bởi cô chẳng có cơ bắp, mà chỉ có những dây thần kinh. Chính dây thần kinh khiến cô nhảy khỏi chiếc ô tô đang chuyển động, hay từ chối một đám cưới theo mốt thời thượng. Người chiến binh hoàn toàn có thể để cô chiến thắng trong những dịp như thế; chúng chẳng thể lay chuyển nổi cái bệ trường tồn của những thứ chạm đến sự bình yên trong tâm hồn ông.
Margaret đã có một trận khủng hoảng thần kinh như thế trong tuần trăng mật. Anh báo với cô — một cách dửng dưng như thói quen — rằng Oniton Grange đã được cho thuê. Cô tỏ vẻ khó chịu và gặng hỏi với giọng trách móc vì sao mình không được bàn bạc trước.
“Anh không muốn làm phiền em,” anh đáp. “Hơn nữa, mãi sáng nay anh mới nhận được tin chắc chắn.”
“Chúng ta sẽ sống ở đâu đây?” Margaret vừa nói vừa cố nụ cười gượng gạo. “Em cực kỳ yêu nơi đó. Anh không tin vào việc phải có một tổ ấm cố định hay sao, Henry?”
Anh trấn an rằng cô đã hiểu lầm ý mình. Chính đời sống gia đình mới là thứ phân biệt chúng ta với người ngoại quốc. Nhưng anh không tin vào một ngôi nhà ẩm thấp.
“Đây là tin mới đấy. Cho đến phút này em chưa hề nghe nói Oniton ẩm thấp.”
“Em yêu!” — anh vung tay — “Em có mắt không? Em có da thịt không? Nơi quái quỷ đó làm sao tránh khỏi ẩm thấp trong một khung cảnh như thế? Trước hết, Grange nằm trên nền đất sét, lại được xây ngay chỗ từng là hào nước của lâu đài; rồi còn con sông nhỏ đáng ghét kia, bốc hơi suốt đêm như một cái ấm nước. Hãy sờ vào tường tầng hầm xem; hãy nhìn lên dưới mái hiên kìa. Cứ hỏi Sir James hoặc bất cứ ai mà xem. Những thung lũng ở Shropshire đó nổi tiếng là thế. Nơi duy nhất có thể dựng nhà ở Shropshire là trên đồi; nhưng theo anh, xứ sở đó quá xa Luân Đôn, còn phong cảnh thì chẳng có gì đặc biệt.”
Margaret không kìm được mà thốt lên: “Thế sao anh lại đến đó làm gì?”
“Anh — bởi vì—” Anh rụt cổ lại và có vẻ nổi giận. “Nhắc mới nhớ, sao chúng ta lại đến Tyrol làm gì? Cứ thế này thì người ta có thể đặt ra vô số câu hỏi kiểu đó.”
Người ta có thể; nhưng anh chỉ đang kéo dài thời gian để bịa ra một câu trả lời hợp lý. Nó bật ra, và anh tin ngay lập tức khi vừa thốt lên.
“Sự thật là, anh thuê Oniton vì con bé Evie. Đừng để lọt tai ai chuyện này nhé.”
“Chắc chắn rồi.”
“Anh không muốn nó biết rằng nó suýt nữa đẩy anh vào một vụ làm ăn tồi tệ. Ngay khi anh vừa ký hợp đồng thì nó đính hôn. Tội nghiệp con bé! Nó quá ư hào hứng với mọi thứ, thậm chí chẳng đợi để tìm hiểu đàng hoàng về chuyện săn bắn. Sợ bị người ta hớt tay trên — y hệt như bản tính phái đẹp của các em. Thôi, chẳng có thiệt hại gì. Nó đã có đám cưới ở thôn quê của nó, còn anh thì tống cổ được cục nợ cho mấy tay đang định mở trường dự bị.”
“Thế chúng ta sẽ sống ở đâu đây, Henry? Em rất thích được ổn định ở một nơi nào đó.”
“Anh vẫn chưa quyết định. Hay là Norfolk nhé?”
Margaret im lặng. Hôn nhân đã không cứu cô khỏi cảm giác trôi dạt. Luân Đôn chỉ là khúc dạo đầu cho nền văn minh du mục đang làm thay đổi bản chất con người một cách sâu sắc đến thế, đồng thời đặt lên các mối quan hệ cá nhân một gánh nặng lớn hơn bất cứ thời đại nào trước đây. Dưới thời đại toàn cầu hóa, nếu nó xảy ra, chúng ta sẽ chẳng nhận được sự trợ giúp nào từ đất mẹ. Cây cối, đồng cỏ và núi non sẽ chỉ là một thứ cảnh quan, và sợi dây liên kết mà chúng từng tạo ra cho tính cách con người sẽ chỉ đành phó thác hoàn toàn cho Tình yêu. Mong sao Tình yêu đủ sức gánh vác trọng trách ấy!
“Bây giờ là lúc nào nhỉ?” Henry tiếp lời. “Gần tháng Mười rồi. Chúng ta hãy tạm trú qua mùa đông ở Ducie Street, rồi tính chuyện tìm nhà vào mùa xuân.”
“Nếu được thì tìm cái gì đó lâu dài nhé. Em chẳng còn trẻ trung gì nữa, mấy vụ chuyển nhà thế này không hợp với sức khỏe của em đâu.”
“Nhưng em yêu, em thích chuyển nhà hay thích bị thấp khớp hơn nào?”
“Em hiểu ý anh rồi,” Margaret vừa nói vừa đứng dậy. “Nếu Oniton thực sự ẩm thấp, thì đành chịu vậy, chắc chỉ hợp cho lũ trẻ con ở thôi. Chỉ là, vào mùa xuân tới, chúng ta nhớ suy tính kỹ trước khi hành động nhé. Em sẽ rút kinh nghiệm từ vụ con Evie và không hối thúc anh nữa. Hãy nhớ là lần này anh hoàn toàn tự do quyết định đấy. Mấy vụ chuyển nhà liên miên thế này chắc chắn hại đồ đạc và tốn kém lắm.”
“Đúng là một người phụ nữ thực tế! Dạo này đang đọc cái gì thế nhỉ? Théo—théo—mấy chữ gì cơ?”
“Thần trí học.”
Thế là Ducie Street trở thành chốn dừng chân đầu tiên của cô — một nơi chốn cũng khá dễ chịu. Căn nhà, vốn chỉ lớn hơn Wickham Place một chút, đã rèn luyện cô quen dần với cơ ngơi đồ sộ đã được hứa hẹn vào mùa xuân. Họ thường xuyên đi vắng, nhưng khi ở nhà thì cuộc sống diễn ra khá nền nếp. Buổi sáng, Henry đến chỗ làm, và chiếc bánh mì kẹp của ông — tàn dư của một thứ thèm thuồng thời tiền sử nào đó — luôn do chính tay cô chuẩn bị. Ông không trông cậy vào chiếc bánh mì kẹp cho bữa trưa, nhưng thích mang theo bên mình phòng khi thấy đói vào lúc mười một giờ. Khi ông đi rồi, việc nhà đang chờ cô lo toan, những người hầu cần được uốn nắn cho có tình người, và mấy ấm trà của Helen cần được giữ cho sôi mãi. Lương tâm cô có chút dằn vặt về nhà Bast; cô cũng chẳng lấy làm tiếc vì đã mất liên lạc với họ. Chắc chắn Leonard là người đáng được giúp đỡ, nhưng vì là vợ của Henry, cô thích giúp đỡ một người khác hơn. Còn về kịch nghệ hay các câu lạc bộ thảo luận, chúng ngày càng trở nên kém thu hút đối với cô. Cô bắt đầu “bỏ lỡ” những phong trào mới, và dành thời gian rảnh rỗi để đọc lại sách hoặc ngẫm nghĩ, khiến đám bạn ở Chelsea có phần lo lắng. Họ quy kết sự thay đổi đó là do hôn nhân mang lại, và có lẽ một bản năng sâu thẳm nào đó thực sự đã cảnh báo cô không nên rời xa chồng mình quá mức cần thiết. Dẫu vậy, nguyên nhân chính còn sâu xa hơn thế; cô đã vượt qua giai đoạn cần những chất kích thích tinh thần, và đang chuyển từ lời nói sang hành động thực tế. Chắc chắn là hơi tiếc khi không bắt kịp Wedekind hay John, nhưng việc khép lại một vài cánh cửa là điều không thể tránh khỏi khi bước qua tuổi ba mươi, nếu bản thân tâm trí muốn trở thành một cỗ máy sáng tạo.
