Sáng hôm sau, Margaret chào đón người đàn ông của đời mình bằng một sự ân cần đặc biệt. Dù anh đã luống tuổi, chị vẫn nuôi hy vọng có thể giúp anh xây dựng chiếc cầu vồng nối liền phần văn xuôi bình dị với những cảm xúc đam mê sâu thẳm trong con người chúng ta. Thiếu nó, chúng ta chỉ là những mảnh ghép vô hồn, nửa nhà sư, nửa dã thú, như những nhịp cầu rời rạc chưa bao giờ gắn kết lại để thành một con người trọn vẹn. Có nó, tình yêu mới đơm hoa, đậu trên nhịp cao nhất, rực rỡ giữa màu xám lạnh, vững chãi trước ngọn lửa bùng cháy. Hạnh phúc thay kẻ nào từ bất kỳ góc nhìn nào cũng thấy được vẻ đẹp huy hoàng của đôi cánh đang giương rộng ấy. Đường đời của tâm hồn anh sẽ thênh thang, và anh cùng bè bạn sẽ có một hành trình phẳng lặng, dễ dàng.
Nhưng đường đời trong tâm hồn ông Wilcox thì vô cùng gập ghềnh, trắc trở. Từ thuở nhỏ, ông đã bỏ bê không màng tới. “Tôi không phải là kẻ thích bận tâm đến những chuyện nội tâm của chính mình.” Bề ngoài, ông là một người vui vẻ, đáng tin cậy và gan dạ; nhưng sâu thẳm bên trong, tất cả đã chìm vào hỗn mang, nếu có chút kỷ luật nào thì cũng chỉ là sự tu khổ hạnh nửa vời. Dù khi còn là một cậu bé, một người chồng, hay một người đàn ông góa vợ, trong thâm tâm ông vẫn luôn mang một niềm tin ngầm rằng những đam mê thể xác là điều tội lỗi—một thứ niềm tin chỉ thực sự tốt đẹp khi người ta ôm lấy nó bằng cả một niềm đam mê mãnh liệt. Tôn giáo lại càng củng cố thêm điều đó cho ông. Những lời được đọc lớn lên vào ngày Chủ nhật cho ông và những người đáng kính khác nghe chính là những lời từng nung nấu tâm hồn của Thánh Catherine và Thánh Francis thành một ngọn lửa căm thù tột độ đối với những dục vọng xác thịt. Ông không thể sống như các vị thánh để yêu lấy Đấng Vô Cực bằng một thứ nhiệt huyết thiên sứ, nhưng ông lại có thể cảm thấy hơi hổ thẹn vì yêu thương chính người vợ của mình. Amabat, amare timebat. Và chính tại điểm này, Margaret đã hy vọng có thể giúp đỡ ông.
Chuyện đó xem chừng không quá khó khăn. Chị chẳng cần phải trao cho ông món quà nào của riêng mình. Chị chỉ cần chỉ ra thứ ơn cứu rỗi vốn tiềm ẩn trong chính tâm hồn ông, và trong tâm hồn của mọi con người. Chỉ cần kết nối! Đó toàn bộ là bài giảng của chị. Chỉ cần kết nối phần văn xuôi và phần đam mê, cả hai sẽ được nâng tầm, và tình yêu con người sẽ đạt đến đỉnh cao của nó. Đừng sống mãi trong những mảnh vỡ rời rạc nữa. Chỉ cần kết nối, và con dã thú cùng vị tu sĩ—bị tước đi sự cô lập vốn là nguồn sống của từng kẻ—sẽ phải lụi tàn.
Thông điệp ấy cũng chẳng khó khăn gì để truyền đạt. Nó chẳng cần phải mang hình thức của một bài “giáo huấn” rườm rà. Chỉ bằng những gợi ý nhẹ nhàng, cây cầu sẽ được xây dựng và bắc ngang qua cuộc đời họ bằng vẻ đẹp.
Nhưng chị đã thất bại. Bởi vì có một tính cách ở Henry mà chị không bao giờ có thể lường trước được, dù chị có tự nhắc nhở bản thân bao nhiêu lần đi nữa: đó là sự đần độn, cùn mụt của anh. Anh đơn giản là chẳng để ý đến điều gì, và không còn gì để nói thêm về chuyện đó nữa. Anh chẳng bao giờ nhận ra rằng Helen và Frieda đang có mối thù hằn, hay Tibby chẳng có chút hứng thú nào với những đồn điền trồng lý chua; anh chưa bao giờ nhận ra những khoảng sáng tối tồn tại ngay trong đoạn trò chuyện nhạt nhòa nhất, những tấm biển chỉ đường, những cột mốc, những cuộc va chạm, hay những tầm nhìn vô tận. Có lần—trong một dịp khác—chị đã quở trách anh về điều đó. Anh tỏ ra ngơ ngác, nhưng rồi bật cười đáp lại: “Phương châm của tôi là Tập trung. Tôi chẳng có ý định phí phạm sức lực của mình vào những thứ vớ vẩn kiểu đó.” “Đó không phải là phí phạm sức lực,” chị phản đối. “Đó là mở rộng không gian nơi anh có thể trở nên mạnh mẽ.” Anh đáp: “Em là một người phụ nữ khôn ngoan đấy, nhưng phương châm của anh là Tập trung.” Và sáng nay, anh đã tập trung một cách đầy quyết liệt.
Họ gặp nhau giữa những khóm đỗ quyên từ ngày hôm qua. Dưới ánh ban mai, những bụi cây trông thật tầm thường và lối đi rực rỡ dưới nắng sớm. Đi cùng chị là Helen, người đã giữ vẻ im lặng đầy điềm gở kể từ khi mọi chuyện được định đoạt.
“Tất cả chúng ta đây rồi!” cô kêu lên, nắm lấy một tay anh, trong khi tay kia vẫn giữ lấy tay cô em gái.
“Chúng ta đây rồi. Chào buổi sáng, Helen.”
Helen đáp lại, “Chào buổi sáng, anh Wilcox.”
“Henry, con bé vừa nhận được một bức thư rất dễ thương từ cậu thanh niên kỳ quặc, hay cáu bẳn ấy. Anh có nhớ cậu ta không? Cậu ta có bộ ria mép trông thật buồn cười, nhưng phía sau đầu thì vẫn còn trẻ trung lắm.”
“Anh cũng vừa nhận được một bức thư. Không dễ thương chút nào đâu—anh muốn bàn lại chuyện này với em”; vì đối với anh, Leonard Bast chẳng còn là gì nữa từ khi chị đã hứa gả cho anh; tam giác tình ái ấy đã vỡ vụn mãi mãi.
“Nhờ có gợi ý của anh, cậu ấy đang dọn khỏi hãng Porphyrion rồi.”
“Cái hãng Porphyrion đó cũng chẳng tồi đâu,” anh vừa nói một cách lơ đễnh vừa rút bức thư của chính mình ra khỏi túi.
“Không tồi ư—” chị thốt lên, buông tay anh ra. “Chính miệng anh đã nói trên đường Chelsea Embankment rằng—”
“Kìa nữ chủ nhân của chúng ta. Chào buổi sáng, bà Munt. Những khóm đỗ quyên đẹp thật. Chào buổi sáng, bà Liesecke; chúng ta cũng biết cách trồng hoa ở xứ Anh này phải không nào?”
“Không tồi ư?”
“Không. Thư của tôi nói về Howards End. Bryce đã được bác sĩ chỉ định ra nước ngoài điều trị, và muốn cho thuê lại—tôi còn lâu mới chắc là mình sẽ đồng ý cho cậu ta làm vậy. Trong hợp đồng chẳng có điều khoản nào cho phép chuyện đó cả. Theo ý kiến của tôi, việc cho thuê lại là một sai lầm. Nếu cậu ta tìm được cho tôi một người thuê khác mà tôi thấy phù hợp, tôi có thể hủy hợp đồng. Chào Schlegel. Cậu không nghĩ thế tốt hơn là cho thuê lại sao?”
Lúc này Helen đã buông tay anh ra, và anh đã dẫn cô đi vòng qua cả nhóm về phía hướng ra biển của ngôi nhà. Phía dưới họ là vịnh nhỏ mang đậm chất tư sản, hẳn đã mỏi mòn khao khát qua bao thế kỷ để có đúng một thị trấn nghỉ mát như Swanage được xây dựng bên bờ của nó.
Những con sóng không có màu, và chiếc tàu hơi nước đi Bournemouth càng làm tăng thêm vẻ nhạt nhẽo khi đỗ sát cầu tàu và tru lên từng hồi inh ỏi gọi khách du lịch.
“Khi có người thuê lại, tôi thấy những tổn hại—”
“Xin anh hãy thứ lỗi, nhưng còn vụ Porphyrion thì sao. Em thấy không yên tâm chút nào—em có thể làm phiền anh một chút được không, Henry?”
Thái độ của chị nghiêm túc đến mức anh khựng lại, và hỏi chị với giọng hơi gay gắt rằng chị muốn gì.
“Chính anh đã nói trên đường Chelsea Embankment rằng đó là một hãng làm ăn tồi tệ, thế nên chúng tôi mới khuyên người nhân viên này dọn đi. Sáng nay cậu ta viết thư báo rằng đã làm theo lời khuyên của chúng tôi, thế mà giờ anh lại bảo đó không phải là một hãng tồi tệ.”
“Một tên nhân viên tự ý bỏ việc ở bất kỳ cơ quan nào, dù tốt hay xấu, mà không lo tìm cho mình một chỗ đứng ổn định ở nơi khác trước thì đúng là một kẻ ngốc, và tôi chẳng có lòng thương hại nào cho hắn cả.”
“Cậu ấy không làm thế đâu. Cậu ta sắp vào làm cho một ngân hàng ở Camden Town, cậu ấy nói vậy. Mức lương thấp hơn nhiều, nhưng cậu ấy hy vọng sẽ xoay sở được—một chi nhánh của Ngân hàng Dempster. Như thế có ổn không anh?”
“Dempster ư? Ồ lạy Chúa tôi, quá ổn chứ lại.”
“Còn ổn hơn cả hãng Porphyrion chứ?”
“Đúng, đúng, đúng; chắc như bắp—thậm chí còn chắc hơn.”
“Vô cùng cảm ơn anh. Em rất tiếc—còn nếu anh cho thuê lại thì sao—?”
“Nếu cậu ta cho thuê lại, tôi sẽ không thể kiểm soát được như cũ. Về lý thuyết thì sẽ chẳng có thêm hư hại nào xảy ra ở Howards End; nhưng trên thực tế thì có đấy. Sẽ có những việc được làm mà không số tiền nào có thể bù đắp nổi. Chẳng hạn như tôi không hề muốn cây du núi đẹp đẽ đó bị phá hủy. Nó phủ bóng—Margaret, thế nào chúng ta cũng phải ghé qua chốn cũ một chuyến. Nơi ấy cũng có nét đẹp riêng. Chúng ta sẽ lái ô tô về đó và ăn trưa với Charles.”
“Em rất sẵn lòng,” Margaret can đảm đáp.
“Thế còn thứ Tư tới thì sao?”
“Thứ Tư ư? Không, e rằng em không đi được. Dì Juley trông chờ chúng ta ở lại đây ít nhất là thêm một tuần nữa cơ.”
“Nhưng em có thể hủy việc đó đi mà.”
“Ờ—không,” Margaret nói sau một phút suy nghĩ.
“Ồ, chuyện đó sẽ ổn thôi. Để anh nói chuyện với bà ấy.”
“Chuyến thăm này mang ý nghĩa vô cùng trọng thể. Dì em trông đợi nó hết năm này qua năm khác. Dì đảo lộn cả nhà vì chúng ta; dì mời cả những người bạn đặc biệt của chúng tôi—dì hầu như chẳng biết Frieda là ai, và chúng ta không thể bỏ mặc dì với đống bề bộn đó được. Em đã lỡ mất một ngày rồi, và dì sẽ buồn lắm nếu em không ở lại đủ trọn vẹn mười ngày.”
“Nhưng anh sẽ nói với bà ấy một tiếng. Em khỏi phải bận tâm.”
“Henry, em sẽ không đi đâu. Đừng có mà bắt nạt em.”
“Nhưng em có muốn xem ngôi nhà không?”
“Rất muốn chứ—em đã nghe kể quá nhiều về nó từ đủ mọi phía. Chẳng phải trong thân cây du núi có cả răng lợn đấy chứ?”
“RĂNG LỢN Ư?”
“Và anh phải nhai vỏ cây để chữa bệnh nhức răng nữa.”
“Thật là một ý nghĩ kỳ quặc! Làm gì có chuyện đó!”
“Có lẽ em đã nhầm nó với một cái cây nào khác. Xem ra ở nước Anh vẫn còn rất nhiều những cây cổ thụ linh thiêng.”
Nhưng anh đã bỏ mặc chị để đi đón bà Munt, người mà giọng nói đang văng vẳng từ đằng xa; rồi chính anh lại bị Helen chặn lại.
“Ồ, anh Wilcox, về vụ Porphyrion—” cô bắt đầu nói và mặt đỏ bừng lên tận mang tai.
“Không sao đâu,” Margaret vừa đuổi kịp bọn họ vừa gọi lớn. “Ngân hàng Dempster tốt hơn cơ.”
“Nhưng em tưởng anh đã bảo với chúng em là hãng Porphyrion làm ăn kém lắm, và sẽ phá sản trước Giáng sinh cơ mà.”
“Tôi nói thế à? Khi ấy nó vẫn còn nằm ngoài Liên đoàn Biểu phí, nên buộc phải nhận những hợp đồng bảo hiểm rủi ro. Mới gần đây nó mới gia nhập vào liên đoàn—giờ thì chắc như bắp rồi.”
“Nói cách khác, ông Bast chẳng cần phải rời bỏ nó làm gì.”
“Không, cậu ta chẳng cần thiết phải thế.”
“—và chẳng phải bắt đầu lại cuộc đời ở một nơi khác với mức lương bị cắt giảm đáng kể.”
“Cậu ta chỉ nói là ‘giảm’ thôi mà,” Margaret đính chính khi thấy rắc rối sắp ập đến.
“Với một kẻ nghèo túng, bất kỳ khoản giảm sút nào cũng là lớn cả. Tôi cho đó là một tai họa đáng thương.”
Ông Wilcox, đang bận rộn với công chuyện của bà Munt, vẫn bước đi đều đặn, nhưng câu nói cuối cùng đã khiến ông thốt lên: “Gì cơ? Cái gì thế? Ý cô là tôi phải chịu trách nhiệm chắc?”
“Em thật vô lý quá đấy, Helen.”
“Cô cứ có vẻ cho rằng—” Ông nhìn đồng hồ. “Để tôi giải thích điểm này cho cô nghe nhé. Sự việc là thế này. Cô có vẻ đinh ninh rằng khi một doanh nghiệp đang tiến hành một cuộc đàm phán nhạy cảm, họ phải thông báo cho công chúng biết từng bước một. Theo cô, hãng Porphyrion có nghĩa vụ phải nói rằng: ‘Tôi đang cố gắng hết sức để gia nhập Liên đoàn Biểu phí. Tôi không chắc mình có thành công hay không, nhưng đó là điều duy nhất cứu tôi khỏi cảnh phá sản, và tôi đang làm đây.’ Này Helen thân mến—”
“Ý anh là thế đấy à? Một kẻ vốn chẳng có mấy tiền nay lại càng ít hơn—đó mới là ý của em.”
“Tôi rất tiếc cho nhân viên của cô. Nhưng đó là chuyện cơm bữa trong công việc. Đó là một phần của cuộc chiến sinh tồn.”
“Một kẻ vốn chẳng có mấy tiền—” cô lặp lại, “nay lại càng ít hơn, chính là vì chúng ta. Trong hoàn cảnh này, tôi thấy cụm từ ‘cuộc chiến sinh tồn’ thật là một cách diễn đạt hay ho làm sao.”
“Thôi nào, thôi nào!” ông vui vẻ phản đối, “đâu phải lỗi của cô. Chẳng có ai phải lỗi cả.”
“Không ai phải chịu trách nhiệm cho bất cứ chuyện gì sao?”
“Tôi không dám nói thế, nhưng cô đang trầm trọng hóa vấn đề lên quá mức đấy. Hắn ta là cái thá gì cơ chứ?”
“Chúng tôi đã kể cho anh nghe về anh ta hai lần rồi còn gì,” Helen nói. “Thậm chí anh còn gặp cả anh ta rồi nữa cơ mà. Anh ấy rất nghèo và vợ anh ấy thì là một kẻ đần độn tiêu xài hoang phí. Anh ấy vốn có năng lực làm những việc tốt hơn thế. Chúng tôi—chúng tôi, tầng lớp thượng lưu—tưởng rằng mình có thể giúp đỡ anh ta từ đỉnh cao của sự hiểu biết vượt trội—và đây là kết quả đấy!”
Ông giơ ngón tay lên. “Bây giờ thì nghe lời khuyên thế này nhé.”
“Tôi không cần thêm lời khuyên nào nữa đâu.”
“Một lời khuyên thôi. Đừng có mang cái thái độ sướt mướt ấy ra đối với người nghèo. Hãy nhìn cho kỹ kìa, Margaret. Người nghèo thì vẫn hoàn nghèo, và người ta thấy thương hại họ, nhưng sự thật rành rành ra đó. Khi nền văn minh tiến bước, đôi giày chật kiểu gì cũng sẽ có chỗ kẹp đau chân, và thật ngớ ngẩn khi cứ vờ như có ai đó phải chịu trách nhiệm cá nhân. Cả cô, cả tôi, cả người đã cung cấp thông tin cho tôi, lẫn người đã cung cấp thông tin cho người đó, hay ban giám đốc hãng Porphyrion, chẳng ai phải chịu trách nhiệm cho việc nhân viên này bị giảm lương cả. Đó chỉ là chuyện giày chật mà thôi—chẳng ai cứu vãn được; và mọi thứ thậm chí còn có thể tồi tệ hơn nhiều ấy chứ.”
Helen run lên vì phẫn nộ.
“Cứ quyên góp cho các hội từ thiện đi—quyên góp thật nhiều vào—nhưng đừng có để bản thân bị cuốn đi bởi những kế hoạch Cải cách Xã hội ngớ ngẩn. Tôi đã tận mắt chứng kiến rất nhiều chuyện hậu trường, và cô cứ tin lời tôi đi, chẳng có cái gọi là Vấn đề Xã hội nào sất—ngoại trừ đối với một vài gã nhà báo cố kiếm sống bằng cụm từ đó mà thôi. Chỉ có người giàu và người nghèo, như từ trước đến nay vẫn thế và sẽ luôn là thế. Hãy chỉ cho tôi xem thời nào con người ta bình đẳng với nhau xem nào—”
“Em có nói thế đâu—”
“Hãy chỉ cho tôi xem thời nào khao khát bình đẳng mang lại cho họ hạnh phúc hơn xem nào. Không, không. Cô không chỉ ra được đâu. Xưa nay vẫn luôn có người giàu kẻ nghèo. Tôi không phải là kẻ đầu hàng số phận. Cấm có chuyện đó! Nhưng nền văn minh của chúng ta được nhào nặn bởi những thế lực vô nhân cách vĩ đại” (giọng ông trở nên tự mãn; ông luôn thế mỗi khi gạt bỏ yếu tố cá nhân), “và sẽ mãi mãi có người giàu kẻ nghèo. Cô không thể chối cãi được đâu” (và giờ thì giọng ông đã ra vẻ tôn trọng)—“và cô cũng không thể chối cãi rằng, bất chấp tất cả, xu hướng chung của nền văn minh suy cho cùng vẫn là hướng lên trên.”
“Chắc là nhờ Chúa đấy nhỉ,” Helen châm chọc.
Ông trừng mắt nhìn cô.
“Anh vơ vét đô la đi. Còn Chúa sẽ lo phần còn lại.”
Chẳng ích gì khi cứ dạy dỗ con ranh này nếu nó cứ mở miệng ra là nói về Chúa theo cái kiểu hiện đại và thần kinh ấy. Để giữ trọn tình nghĩa đến phút chót, ông bỏ mặc cô để tìm đến bầu không khí yên tĩnh hơn bên bà Munt. Ông thầm nghĩ, “Con bé này làm mình nhớ đến Dolly quá.”
Helen hướng ánh nhìn ra biển.
“Đừng bao giờ tranh luận về kinh tế chính trị với Henry,” cô chị khuyên nhủ. “Rồi thể nào cũng chỉ kết thúc bằng một trận khóc lóc mà thôi.”
“Nhưng anh ta chắc hẳn phải là một trong số những kẻ đã dung hòa được khoa học với tôn giáo,” Helen chậm rãi nói. “Em chẳng thích những kẻ đó chút nào. Bản thân họ thì sùng bái khoa học, mở miệng là nói về chuyện kẻ mạnh sống sót, rồi đi cắt giảm lương của nhân viên, bóp nghẹt sự độc lập của bất kỳ ai dám đe dọa đến sự thoải mái của họ, thế nhưng họ vẫn tin rằng bằng cách nào đó—cái từ ‘bằng cách nào đó’ thật lờ mờ làm sao—điều tốt đẹp sẽ thành kết quả, và theo một cách huyền bí nào đó, những ông Bast trong tương lai sẽ được hưởng lợi chỉ vì những ông Brit của hiện tại đang phải chịu đau khổ.”
“Anh ấy chỉ thế trên lý thuyết thôi. Nhưng ôi chao, Helen ạ, lại là lý thuyết cơ đấy!”
“Nhưng ôi chao, Meg, đó lại là một cái lý thuyết quái quỷ gì cơ chứ!”
“Sao em cứ phải cay nghiệt thế nhỉ, em yêu?”
“Bởi vì em là một ả gái già,” Helen nói, cắn chặt môi. “Em cũng chẳng hiểu sao mình lại cứ lải nhải thế này nữa.” Cô hất tay chị mình ra và bước thẳng vào nhà. Margaret, cảm thấy phiền muộn vì sự khởi đầu tồi tệ của ngày mới, dùng ánh mắt dõi theo chiếc tàu hơi nước đang chạy tuyến Bournemouth. Chị nhận ra rằng thần kinh của Helen đã bị vụ rắc rối xui xẻo của anh chàng Bast kích động đến mức vượt quá giới hạn của phép lịch sự rồi. Bất cứ lúc nào cũng có thể xảy ra một vụ nổ thực sự, đến cả Henry cũng sẽ phải nhận ra. Cánh ta phải được đưa đi chỗ khác mới được.
“Margaret!” giọng người dì gọi lớn. “Magsy! Chắc không phải sự thật chuyện anh Wilcox nói rằng em muốn rời đi vào đầu tuần tới chứ?”
“Không phải là ‘muốn’ ạ,” Margaret nhanh chóng đáp lại; “nhưng có quá nhiều việc phải giải quyết, và em thực sự muốn ghé thăm nhà Charles.”
“Nhưng lại đi mà không kịp tham gia chuyến đi Weymouth, hay thậm chí là Lulworth ư?” bà Munt vừa nói vừa bước lại gần hơn. “Không kịp lên đỉnh Nine Barrows Down lấy một lần nữa sao?”
“E rằng thế ạ.”
Ông Wilcox quay lại phía chị với vẻ đắc ý, “Tốt! Tôi đã phá vỡ được lớp băng rồi đấy.”
Một luồng dịu dàng dâng ngập trong lòng chị. Chị đặt hai tay lên đôi vai anh, nhìn sâu vào đôi mắt đen láy và sáng rực ấy. Điều gì đang ẩn giấu đằng sau ánh nhìn tự mãn đó nhỉ? Chị biết rõ, nhưng chẳng hề cảm thấy bận tâm chút nào.
