Thời Thanh, tại Tô Châu có một vị họa sĩ không giống ai. Trước tiên phải nói đến công phu của Vu Xương, ông vẽ tranh chưa bao giờ dùng bút mà chỉ dùng ngón tay. Có khi dùng một ngón: ngón út hoặc ngón áp út, vẽ sao cho sự mềm dẻo không quá dùng lực, có khi lại dùng cả móng tay, lưng ngón, cạnh ngón và lòng bàn tay – tóm lại một bàn tay linh hoạt khéo léo, xuất quỷ nhập thần, là danh gia "chỉ họa" nổi tiếng gần xa.

"Đây không phải là do ta tự sáng tạo." Vu Xương nói: "Đại họa sĩ triều Nguyên là Kim Bồng Đầu, vẽ tranh trên lụa bằng ngón tay, gọi là 'Thủ mô quyên tố' (tay chạm lụa trắng). Tiền triều có Phó Quang, kỹ pháp cao siêu, những tác phẩm lưu truyền hậu thế có Bát Tiên, Đạt Ma, Lưu Hải hý thiềm, v.v."

Vu Xương lại bổ sung thêm:

"Ta chỉ có một thói quen quái gở mà các đại gia thời Nguyên, Minh không ai có."

Chỉ họa của Vu Xương, đường nét, bố cục, diện mạo đều cực kỳ truyền thần, ông nổi danh nhờ vẽ chân dung.

—— Nhưng điểm kỳ lạ nhất của ông là chỉ chọn những người đặc biệt đẹp, đặc biệt xấu, hoặc đặc biệt có cá tính mới chịu động ngón tay, còn kẻ diện mạo mờ nhạt tầm thường, ông nhất quyết không vẽ.

Có người mời ông vẽ tranh, ông liếc nhìn người ta một cái, thầm thở dài:

"Chỉ còn một hơi thở là xác chết biết đi, còn cần truyền thế làm gì? Lại còn dám đến làm phiền ta?"

Cậy tài ngạo vật, không biết đã đắc tội với bao nhiêu người. Cho nên dù đã thành danh, cùng vợ con cả nhà vẫn chỉ sống cuộc sống bình thường, nhà nhỏ ăn mặc giản dị, chính vì sự kiêu ngạo này của người đàn ông ấy mà không kiếm được tiền lớn.

Vào thời đó, thịnh hành vẽ chân dung vào trong sơn thủy bách nghệ, gọi là "Hành lạc đồ", ngầm bắt chước phong cách của vua chúa.

Đại gia ở Tô Châu là Nữu Trọng Thao, gia tài bạc triệu lại cấu kết quan thương, người quyền quý cũng nể mặt mấy phần. Nữu lão gia rất có hứng thú, cũng muốn có một bức "Xuân du hành lạc" để tỏ vẻ phong nhã. Nửa mời nửa ép, đón Vu Xương vào phủ, ba ngày không được rời khỏi nhà, bắt buộc ông phải vẽ tranh cho mình.

Vu Xương bất đắc dĩ, đến tối ngày thứ ba mới miễn cưỡng động ngón tay. Vẽ xong liền cáo từ.

Nữu Trọng Thao hớn hở trải ra thưởng thức, ai ngờ chỉ thấy mũ mão áo bào, không thấy diện mạo đâu.

Nữu gia lão gia giận dữ, tức đến mức mấy ngày không nói được lời nào.

Vu Xương sau khi ra ngoài, liền đi du ngoạn Thái Hồ. Người khác hỏi ông tại sao không vẽ diện mạo? Ông cười:

"Kẻ quyền quý tâm thuật bất chính ỷ thế hiếp người, vốn dĩ đã không có mặt mũi, không phải là ta không vẽ mặt cho hắn."

Lời này truyền đến tai Nữu Trọng Thao, càng khiến hắn tức đến mất ngủ mấy ngày, hận Vu Xương thấu xương.

"Thằng nhãi ranh không biết điều, còn buông lời nhục mạ, cơn giận này làm sao tiêu? Cứ đợi đấy, ta phải khiến ngươi cả đời này cũng không vẽ nổi một bức tranh, cầu sống không được, cầu chết không xong!"

Mua một hung đồ chặt tay ông? Vốn dĩ là xong chuyện, gọn lẹ. Nhưng Nữu Trọng Thao độc ác, không dùng hạ sách này.

"Ta muốn hắn mười ngón vẹn toàn mà không thể vẽ tranh, sống không bằng chết!"

Vài tháng sau, có một tên thổ phỉ hung hãn vùng Thái Hồ chuyên cướp bóc giết người là Qua Đại bị bắt, hắn trên mình mang hai mạng người, bị giam trong ngục, dữ nhiều lành ít.

Nữu Trọng Thao thông đồng với quan phủ, bỏ tiền bạc ra, vu oan Vu Xương là đồng đảng của Qua Đại, hai người vốn đã quen biết ở Thái Hồ từ lâu, cùng nhau làm điều gian ác, lấy vẽ tranh làm vỏ bọc thân phận...

Vu Xương không thể biện bạch, bị bắt giam vào ngục, chịu đủ mọi hình phạt, bị giam cùng Qua Đại đợi xét xử.

Hai người còn bị đeo gông.

"Gông", là hình cụ tròng vào cổ phạm nhân. Làm bằng gỗ, cố định trên cổ, hạn chế hoạt động không được tự do. Hai người một gông, thật sự không nói nổi là thê thảm nặng nề đến mức nào. Nhất là mùa hè nóng nực bí bách, khổ không kể xiết.

Nhưng hai người vốn dĩ không liên quan gì đến nhau, thân phận học vấn ngôn hành cử chỉ hoàn toàn khác biệt, lại vì không thể "độc lập", khó lòng thoát khỏi vận mệnh bị trói buộc cùng nhau, trong tình thế không còn lựa chọn, đã trở thành bạn tốt.

Đại đạo từng trải giang hồ, nói với Vu Xương rằng, họ bị gông cùm giam giữ trong ngục như thế này, đã thuộc về cái họa trong cái may rồi.

"Nghĩ đến hoàng đế Vạn Lịch triều trước, phát minh ra một loại hình gông khó chịu, gọi là 'Lập gông' bêu rếu trước công chúng, không được ngồi, chỉ có thể đứng. Nhưng cái gông gỗ này phía trước dài phía sau ngắn, đầu dài chạm đất, phạm nhân bị gông cổ, thân thể chỉ có thể đứng thẳng chịu dày vò, gông nặng hơn ba trăm cân đó, phần lớn một hai ngày là mất mạng. Nếu gặp phải quan tham lại ác, mài gông thấp xuống ba tấc, như vậy phạm nhân căn bản không đứng thẳng được, chỉ có thể co chân khom lưng gắng sức chống đỡ, không bao lâu sức cùng lực kiệt, tắt thở mà chết, đó mới gọi là 'thảm'!"

"Có cách nào chết chậm một chút không?"

"Đều cầu chết ngay, còn kéo dài?"

"Lỡ như phải đợi người thân yêu đến thăm thì sao?"

"Vậy thì phải kéo dài mệnh một chút." Qua Đại trầm ngâm: "Ừm —— từng nghe có người bỏ tiền thuê ăn mày, để ăn mày dùng lưng cõng lấy mông người chịu tội, nếu như nửa ngồi trên cơ thể người, có thể nghỉ ngơi một chút, không đến nỗi chết nhanh."

Vu Xương thở dài một tiếng:

"Ta cũng không biết mình phải đợi ai đến thăm nữa. Lần này bị nhốt vào đại lao, vợ con cũng mất liên lạc, không đến thăm, không biết họ có vì ta mà bôn ba không? Ta bị oan uổng ——"

"Ngươi chắc chắn đã đắc tội người ta rồi."

Ai là "kẻ thù" của Vu Xương? Đều vì một phút cuồng vọng, ông đại khái cũng biết rõ trong lòng. Chỉ cảm thấy vạn niệm câu hôi.

Qua Đại xê dịch một chút, cổ Vu Xương bị kéo theo:

"Đau quá!"

"Giang hồ đồn rằng, người chịu tội mỗi ngày ăn sống một con mèo, có thể nâng cao tinh thần chống chọi dày vò, không biết có hiệu quả không?"

"Haizz! Người chịu tội đi đâu tìm mèo? Còn ăn sống? Thật hoang đường!"

"Nói nói cười cười lại qua một ngày thôi."

Nói nói cười cười, tâm sự, nhớ chuyện cũ. Nếu không thì ngày tháng quá dài quá khó qua.

Vu Xương ngày qua ngày tìm hiểu người bạn cùng cảnh ngộ bị gông cùm cùng nhau này.

Qua Đại tuy là đại đạo, nhưng không mất đi đạo nghĩa, chỉ cướp của người giàu chia cho người nghèo, xuống tay nhanh gọn tàn nhẫn, mới khiến thương nhân giàu có quan tham tức giận ngứa răng, không giết không xong.

"Ta cũng không phải là hoàn toàn hiệp nghĩa, chỉ dùng một nửa cứu tế người nghèo, một nửa cho vào túi mình, tính ra ta cũng giàu có một phương. Tiếc là nhất thời bất cẩn, bị người phản bội, mới mẹ nó phải ngồi tù, xem ra không thoát khỏi án tử!"

Qua Đại nhổ mạnh một bãi nước bọt.

Nhưng Qua Đại tuy là kẻ thô lỗ, lại là một người nửa tốt, không xấu tận cùng cũng không ác cùng đường, vì thế bất đắc dĩ mới sống cuộc đời liếm máu trên đầu lưỡi đao.

Thấy Vu Xương nhìn mình không nói, Qua Đại lại trở nên e thẹn:

"Huynh đệ, ta biết mình trông đặc biệt xấu, đừng nhìn khiến ta nổi da gà."

"Ta không nhìn ngươi, thì còn có gì để nhìn? Đã đến mức 'hai vị một thể' này rồi." Vu Xương cười trong đau khổ, cũng an ủi hắn: "Ngươi trông không tính là xấu, còn tuấn tú hơn lũ quan tham lại ác, thổ hào thân hào."

"Quá khen quá khen ——"

Đang nói, ngoài nhà giam có tiếng người.

Vu Xương vốn đang quay lưng, liền ngoảnh đầu lại, kéo cả Qua Đại lẫn cổ người đi theo về phía ngoài. Hai người nhìn về phía cửa ngục, Qua Đại không chút cảm xúc, Vu Xương lại vô cùng kích động:

"Nàng! Sao bây giờ mới đến?"

Ngoài nhà giam là vợ của Vu Xương. Vu Xương đợi nàng lâu lắm rồi. Vẫn luôn tin rằng cuối cùng mình sẽ được minh oan.

"Đợi được nàng rồi!" Ông vội vàng hỏi dồn: "Thế nào? Nghĩ ra cách chưa? Tìm được người giúp chưa? Những ngày này nàng làm gì vậy? Mất liên lạc, còn tưởng các nàng cũng xảy ra chuyện rồi..."

Vợ còn chưa kịp trả lời, Vu Xương lâu ngày không liên lạc, đầy bụng lời muốn trút ra, lại nói:

"Hôm nay dậy mắt cứ giật, người ta nói mắt trái giật tiền tài, mắt phải giật tai họa, ta là mí mắt cả hai bên đều giật ——"

"Haizz," Vợ thở dài một tiếng: "Khổ quá. Vì chuyện này của chàng mà khắp nơi cầu xin, nhưng sự việc tất có nguyên do, chàng và ta trong lòng cũng hiểu rõ, tai họa bất ngờ này là do Nữu Trọng Thao làm, một tay che trời, quan phủ cũng nghe hắn."

"Chỉ biết hắn là kẻ đứng sau!"

Vợ đã ba lần bảy lượt nhờ người cầu xin Nữu lão gia, và nguyện quỳ xuống, thay mặt người chồng vì lời lẽ không khiêm tốn mà đắc tội đại nhân là Vu Xương sám hối. Bôn ba khắp nơi, gia sản trong nhà trống trơn, ngay cả căn nhà nhỏ cũng bán rồi.

Nhưng Nữu gia không thiếu tiền, những sự cống nạp nhỏ nhặt này không lọt vào mắt hắn, hắn chỉ là một cơn giận khó nuốt. Vợ Vu đợi rất nhiều ngày, mới chịu gặp. Vu Xương từng mắng quyền quý tâm thuật bất chính ỷ thế hiếp người, cho hắn vẽ chân dung lại không vẽ mặt, châm chọc hắn vốn dĩ đã "không có mặt mũi"? Được! Lần này hắn không những ăn không trôi, mà ngay cả đầu lâu cũng không còn. Chỉ họa tay khéo chắc chắn bỏ đi ——

Nữu Trọng Thao cười lạnh:

"Người đắc tội ta không phải là hạng đàn bà như ngươi, không cần thay chồng quỳ. Nếu hắn hối hận lúc ban đầu, triệt để cải tà quy chính, ta còn có thể giơ cao đánh khẽ, để hắn cúi đầu đi qua."

Hắn ra lệnh:

"Bảo Vu Xương vẽ lại cho ta một bức 'Xuân du hành lạc', ta xem, hài lòng rồi, sẽ cứu hắn một mạng."

"Cảm ơn đại lão gia!"

Chết cũng là hắn, sống cũng là hắn. Một cây xương ngạo nghễ sao đấu lại bàn tay ma quỷ của quyền quý.

Vợ cầu xin Vu Xương:

"Chàng vẽ cho hắn đẹp chút, cẩn thận chút, hắn trút được cơn giận, chàng cũng có hy vọng rồi."

Vu Xương cố chấp không chịu.

"Đã thân đơn thế cô nghèo đến không có chỗ cắm dùi, đừng cứng đầu nữa, không đồng ý nữa, thì ngay cả dùi cũng không còn."

"Thật là ức hiếp người quá đáng!"

Vợ cầu xin hết lần này đến lần khác, không quan tâm trong ngục bên cạnh còn có một Qua Đại xa lạ, hai người nhìn nhau. Khuyên can hồi lâu, tâm lực kiệt quệ.

Cuối cùng thấy Vu Xương miễn cưỡng gật đầu.

Vợ lấy ra một ít bạc hối lộ cai ngục, nhờ họ tạm thời mở gông, và bày giấy cùng mực màu trước mắt, dặn đi dặn lại:

"Tối mai thiếp đến lấy tranh, chàng nhớ vẽ mặt đẹp chút, vẽ cho đàng hoàng chút, thuận ý lão gia, hiểu chưa?"

Lúc đi còn quay đầu lại:

"Chỉ nhờ vào những ngón tay của chàng, cứu lấy một mạng của chính mình!"

Vu Xương tuy nói Nữu Trọng Thao "không có mặt mũi", nhưng ông dù hóa thành tro cũng nhớ rõ bộ mặt của hắn. Giàu mà không nhân nghĩa, mặt mũi đáng ghét.

"Hừ! Dữ tợn như vậy sao ta vẽ cho nổi?"

Ánh sáng trong ngục u ám, vợ đã sắp xếp cai ngục thắp một cây nến.

Nương theo ánh nến mờ ảo, ông nhìn trần nhà nhìn rào gỗ nhìn bức tường đất bẩn thỉu lốm đốm và tử tù đang chờ xét xử.

Đôi mắt to sung huyết và hơi lồi đối diện đang trừng nhìn ông.

Những ngày này bị ép gông cùm sát bên nhau, ông đã sớm nhìn quen diện mạo kỳ dị của Qua Đại, thật đúng là kẻ xấu nhất thiên hạ! Da đen như than, tóc xoăn như bờm, trên má và khóe trán đều có vết thương, có vết nứt cũng có vết đao chém, bò đầy những vết sẹo như giun mới cũ, đôi mắt đỏ ngầu, môi dày đen, giống dã thú hơn là giống người.

Thầm nghĩ:

"Mặt của ngươi đúng là không giống người thường, giống huynh đệ ta, chỉ còn lại một chút chính khí."

Nhưng không chịu bợ đỡ, cướp giàu giúp nghèo, xả được cục tức, thì đã sao?

Ông bây giờ cũng chẳng qua là phục vụ cho quyền quý, tên nô tài cầu xin bảo toàn tính mạng mà thôi. Thật khinh thường chính mình!

Vu Xương trong ngục tối, nhờ ánh nến lúc tỏ lúc mờ, ngón tay chấm màu chấm mực, bắt đầu vẽ tranh. Ngày tháng của ông đã trở lại, ngón út, ngón áp út, móng tay, lưng ngón, cạnh ngón, lòng bàn tay... phát huy công phu linh hoạt độc đáo.

Thám tử của Nữu Trọng Thao báo lại. Hắn hì hì cười, đắc ý vênh váo:

"Cái gì văn nhân nhã sĩ họa sĩ nổi danh, tất cả đều là hạng xương hèn chỉ biết nghe lệnh lấy lòng, không giày vò một chút thì không biết sống chết!"

Tối hôm sau, vợ Vu Xương vội vã đến lấy tranh.

"Tranh vẽ xong rồi, tai kiếp qua rồi."

—— Ai ngờ vừa nhìn, chết lặng. Nhân vật chính trong bức tranh đang tự do hành lạc giữa núi non sông nước, không phải Nữu Trọng Thao, mà là đại đạo Thái Hồ Qua Đại với nụ cười thuần khiết!

Vu Xương nói:

"Nàng không cần phải bôn ba cầu xin giải tội cho ta nữa. Khuất phục như thế, ngày khác ra ngoài, cũng tự cảm thấy xấu hổ, không còn mặt mũi gặp người, sống không bằng chết. Vu Xương ta tuy không phải tráng liệt, nhưng quyết không vẽ tranh nô tài."

Vợ lúc này nguội lạnh tâm hồn, hiểu rõ ông đã vô phương cứu chữa rồi, khuyên bảo nữa cũng phí sức.

Thở dài một tiếng.

Nàng ngay cả tác phẩm chỉ họa tuyệt tác cũng không dám mang đi, lặng lẽ rời khỏi nhà giam.

Chỉ bất đắc dĩ báo lại với quyền quý:

"Vu Xương bị bệnh rồi, tay run, không thể vẽ tranh, xin lượng thứ."

Nữu Trọng Thao biết Vu Xương không phục dâm uy, quyết định không quan tâm sống chết, để mặc hắn tự làm tự chịu.

Không ai giải oan, chịu cực hình mà thú tội.

Qua Đại là phạm nhân chính, lại mang hai mạng người, phán xử trảm quyết mùa thu; Vu Xương tình cờ "sa lưới" ở Thái Hồ, là "đồng đảng" kiêm "hậu thuẫn che giấu" của thổ phỉ hung hãn, phán tử hình, hoãn thi hành hai năm.

Bản án hạ xuống, hai người trong lòng đều hiểu rõ. Hy vọng hắn kiếp sau không vô cớ liên lụy nữa.

"Qua đại ca, huynh đệ ta nghèo xác xơ, chỉ có tác phẩm vụng về này tiễn huynh một đoạn."

Vu Xương tặng bức chỉ họa đó cho Qua Đại. Thổ phỉ hung hãn nhìn một cái, hử? Chính mình lại là nhân vật chính trong tranh, hào khí vạn trượng giữa núi non sông nước —— dù chỉ là ảo ảnh, trong lòng cảm động khôn cùng, người chưa bao giờ rơi lệ như hắn vậy mà đôi mắt đã ầng ậc nước:

"Đây là đại lễ quý giá nhất đời này!"

Lại nói:

"Ta là kẻ thô kệch, vào lửa ra nước, đều là đao kiếm máu tươi, chưa từng dính chút hơi hướm nghệ thuật thư họa, không nhận nổi nha. Vu hiền đệ đúng là người tri kỷ ân nhân của ta. Có ơn báo ơn có thù báo thù, vĩnh viễn ghi lòng tạc dạ!"

Qua Đại xem đi xem lại, nhìn mãi không rời, thức suốt đêm vẫn còn đang nhìn, yêu thích không nỡ rời tay, mệt đến mức Vu Xương đang gông cùm cũng phải theo cùng.

Qua Đại nói:

"Hai ta đã không còn cơ hội tung hoành giang hồ, hữu duyên kiếp sau gặp lại."

"Huynh đây nhất định dùng hết mọi cách để báo đáp đệ."

Trước ngày hành hình, tử tù nhận được ân huệ bữa ăn cuối cùng, người nhà có thể gặp mặt lần cuối, để vĩnh biệt

—— đương nhiên cũng phải hối lộ cai ngục mở một cánh cửa tiện lợi.

Buổi tối, bỗng có một thiếu niên áo trắng ăn mặc thanh lịch đến thăm Qua Đại. Nhét đầy tiền, cai ngục nới lỏng hơn một chút. Cậu ta mang đến rượu thịt gà vàng, lại nói nhỏ với Qua Đại...

Gông cùm của Vu Xương và Qua Đại được giải thoát, hai người duỗi gân cốt. Vu Xương tuy phán tử hình, cũng có thể hoãn thi hành án hai năm, thấy thiếu niên nói chuyện thân mật với Qua Đại, biết là người thân cận. Ngày mai ông sẽ chuyển nhà (chết), cha con chắc chắn có lời nói không bao giờ hết.

Vu Xương rất rõ, đến ngày mình ra đi, sẽ không có ai đến tiễn đưa.

—— Bởi vì, bản thân ngoan cố không chịu thay đổi, từ chối khuất phục quyền quý, sợ liên lụy vợ con, hơn nữa tử tù sa vào chốn ngục tù, cũng không có khả năng chăm sóc. Ngày hôm sau khi ông đổi ý lấy Qua Đại làm nhân vật chính không chịu chỉ họa cho Nữu Trọng Thao, đã nhờ cai ngục mở nhẹ gông cùm, viết nhanh một tờ "Giấy hưu", chia tay với vợ, bảo nàng nhân lúc tuổi còn chưa lớn, về quê tái giá, toàn tâm nuôi dạy con trai, làm nông cũng được làm thợ thủ công cũng được, đừng hướng về phía nghệ thuật, cũng tuyệt đối đừng trêu chọc quyền quý ác bá, sống cuộc sống bình lặng yên ổn, không lo tai họa sát thân. Bản thân vì một cây xương ngạo nghễ mà bỏ mạng, cũng không hối hận.

Nhìn Qua Đại dặn dò hậu sự với thiếu niên áo trắng, Vu Xương không khỏi tràn đầy cảm khái.

Chỉ nghe Qua Đại trưng ra bức chỉ họa ông tặng, không nỡ rời xa:

"Bức tranh này là di ảnh của cha rồi, vẽ giống quá! Tuyệt quá! Thật không nỡ —— giao nó cho mẹ con, nói ta cả thân tội nghiệt, có lỗi với bà ấy, mong bà ấy tha lỗi, cũng mong con tha thứ cho ta ——"

"Cha, chúng con không nên bỏ mặc cha chạy đêm, từ nay trời nam đất bắc. Mẹ cũng có nỗi khổ tâm."

"Thôi thôi, vươn đầu một đao rút cổ cũng một đao, chúng ta cứ ngầm hiểu nhau là được." Qua Đại bảo thiếu niên chào Vu Xương: "Đây là đại họa sĩ dùng ngón tay vẽ tranh, cha lăn lộn giang hồ nhiều năm, trước khi chết là người tri kỷ duy nhất."

Qua Đại dặn đi dặn lại:

"Vu đại ca bị phán tử hình hoãn thi hành, con nhất định phải thay cha báo đáp huynh ấy, dốc hết sức lực cứu giúp. Nếu huynh ấy may mắn không chết, con hãy đối xử tốt với huynh ấy!"

"Đã rõ."

"Vậy thôi." Qua Đại cuộn bức chỉ họa lại, trân trọng giao cho thiếu niên. Vu Xương chỉ thấy thiếu niên áo trắng thanh lịch tú lệ, nước mắt đong đầy trong hốc mắt, đáng thương vô cùng. Thầm nghĩ:

"Làm cha thì thô kệch như vậy, thiếu niên chắc chắn trông giống mẹ, có vẻ liễu yếu đào tơ, hèn gì mẹ con không thể ở cùng Qua Đại."

Lại kỳ lạ:

"Thế thì sao lại gả cho đại đạo Thái Hồ? Trong đó chắc chắn có nguyên do."

Nhưng đêm đã sắp tàn người đã sắp chết, nói gì cũng vô ích. Một lời khó nói hết.

Qua Đại tiễn thiếu niên ra khỏi nhà giam.

"Thay ta chăm sóc mẹ, các con bảo trọng."

"Yên tâm."

Thiếu niên cố nén xót xa, quay người bỏ đi. Không quay đầu lại nữa.

Qua Đại và Vu Xương vào sáng sớm bị áp giải đến pháp trường.

Ngày âm u xanh xám, không một tia nắng. Thật là thảm hại.

Vu Xương tuy hoãn thi hành án, nhưng ông phải "bồi trảm" (chứng kiến người khác bị chém). Qua Đại trước khi đầu lìa khỏi cổ, nói với ông: "Lão đệ ta đi trước một bước đây, con ta sẽ báo đáp đệ!"

Buổi chiều hôm đó, đầu lâu của Qua Đại được treo trên tường thành. Vu Xương từng quỳ bên cạnh hắn, tận mắt chứng kiến đao phủ ra tay đầu rơi máu phun tại chỗ, hai chân ông mềm nhũn, đôi tay run rẩy. Dù dũng cảm cố chấp kiên quyết đến đâu, cũng sẽ sợ hãi.

Trở lại trong ngục, từ đó về sau ông không phải chịu khổ vì bị gông cùm, nhưng lại có chút hoài niệm khi hai người "liên thành một thể", tuy mệt mỏi đau đớn ít nhất cũng có người bạn để trò chuyện.

Vu Xương chìm vào giấc ngủ sâu trong hai ngày.

Tỉnh dậy trong cơn hỗn độn, trước mặt lại có vài đĩa thức ăn nhỏ, so với cơm tù khó nuốt ngày xưa, không khác gì trân tu mỹ vị —— xem ra có người dùng tiền bạc thông suốt các khớp, để ông giải tỏa cơn thèm ăn cũng đổi khẩu vị, trước khi chết cải thiện cuộc sống trải qua những ngày tốt đẹp đi.

Từ đó, cứ cách một khoảng thời gian lại có mỹ vị, sách hay, rượu ngon được đưa đến. Những tin tức phong phanh ngoài kia miệng truyền miệng, Vu Xương nghe được có người không chịu "đối đầu" với Nữu Trọng Thao, không ngừng vạch trần tội ác của hắn, tố cáo hắn tham ô lạm quyền lên quan phủ cấp cao hơn, tố tụng từng tầng, muốn cũng là dùng tiền nặng, không trị tội hắn không bỏ qua.

Cửa nha môn tám chữ mở, có lý không tiền đừng vào, vào rồi có lý có tiền còn vì dân đòi lại công lý yêu cầu trị kẻ gian nịnh, đại khoái nhân tâm.

Nửa năm sau, Nữu Trọng Thao khí số đã tận, bị bắt giữ tịch thu gia sản, triều đình tra rõ án oan, ân xá Vu Xương, ông có thể khôi phục tự do rồi.

Tuy nhiên Vu Xương sau khi ra tù, vợ con ly tán thân đơn thế cô. Vợ nhận được giấy hưu, nguội lạnh tâm hồn tìm nơi nương tựa khác, cùng con trai theo một người làm ruộng ở quê, vì là tái giá mang theo con riêng, không có nhiều lựa chọn, nhưng không cần bôn ba cầu xin vì văn nhân họa sĩ, ngược lại có cơm ăn áo mặc, sống cuộc sống bình lặng.

Hoàn cảnh của vợ con, là Triệu Tam "lắc đầu" chuyên bán nhà trong thành nói cho ông biết. "Lắc đầu" còn gọi là "ngói lắc đầu", đều vì mua bán nhà cửa ở giữa kiếm lời, nghĩa là ngay cả miếng ngói nhìn thấy cũng lắc đầu thở dài. Triệu Tam chính là người ngày đó vợ Vu cứu chồng, bất đắc dĩ, nhờ hắn kéo người chạy vặt bán căn nhà nhỏ đi gom tiền.

Vu Xương ngay cả chỗ đặt chân che đầu cũng không còn, kẻ nên lắc đầu là ông mới phải!

Tuy nhiên, trải qua tai họa vô căn cứ, lại đại nạn không chết, chỉ cảm thấy sống là tốt rồi. Hy vọng chiến thắng ngón tay run rẩy, bắt đầu lại sự nghiệp vẽ tranh bán tranh? Nhưng từ ngày bị bồi trảm đó, công phu ngón tay của ông không còn được như trước, lại cậy tài ngạo vật, không còn khách để chọn. Ông gửi thân ở một ngôi chùa cũ nát, vẽ vài món đồ nhỏ, kiếm vài lượng bạc sống qua ngày.

Trong ngôi chùa gửi thân còn có một thư sinh nghèo khó, một lòng khổ đọc để kinh thành thi cử công danh. Anh ta thì không biết sự hiểm ác của thế gian, vẫn hứng thú bừng bừng thức suốt đêm không ngủ.

Vu Xương thở dài:

"Ta trải qua trận này, sao giống như già hơn cậu ta hai mươi tuổi?"

Ngày tháng tàm tạm, tuy cũng qua được, nhưng luôn cảm thấy cô đơn u uất không đắc chí.

Một ngày nọ, ông ra đại lộ mua ít bánh ngọt, có thanh đoàn, bánh dải nhân đậu, bánh nếp vừng, trở về pha ấm trà ngon, chút ngọt trong đắng, nói chuyện cho qua bữa. Đang đi không mục đích, bên cạnh có người cưỡi ngựa chạy qua.

Ông không để ý.

Người đó bỗng ghìm ngựa quay lại gấp gáp, dừng trước mặt Vu Xương, cuốn lên một luồng bùn đất. Ông nheo mắt nhìn không rõ.

"Vu đại ca!"

Giọng nghe hơi quen.

"Ai?"

Vu Xương dụi mắt. Là ai, trên đời này còn ai nhiệt tình tìm mình như vậy chứ?

Nhìn một cái, à, mới nhận ra là cậu ta.

"Suýt chút nữa bỏ lỡ trong vội vàng. Cuối cùng ta cũng tìm thấy ngươi rồi!"

Trước mắt chính là thiếu niên áo trắng từng có một lần gặp mặt trong ngục ngày đó, đứa con của tử tù Qua Đại. Đêm đó qua đi, Qua Đại đã bị trảm quyết bêu đầu, bản thân bồi trảm trải qua bao tang thương, ngón tay run rẩy khó lòng khôi phục dũng khí năm xưa.

Vu Xương nói với thiếu niên đang xuống ngựa chắp tay làm lễ:

"Mỗi lần mắt ta giật, chắc chắn có chuyện xảy ra, khiến người ta bồn chồn. Hôm nay mí mắt cả hai bên lại giật không ngừng."

Lại cười khổ:

"Giống như những ngón tay không ra hồn này, cứ giật mãi."

"Vu đại ca, ta tuân theo di mệnh của cha, có ơn báo ơn có thù báo thù —— đến nay kẻ vu hãm ngươi là Nữu Trọng Thao đã bị tịch thu gia sản vào ngục, ngươi đã được minh oan. Còn về ơn ——"

"Tiểu huynh đệ, lời nặng quá rồi, đừng để trong lòng. Tặng cha con chỉ họa làm kỷ niệm, chẳng qua là tiện tay thôi."

"Mẹ ——"

"Đúng, mẹ con khỏe không? Xin nén bi thương."

"Cha cuộc đời liếm máu trên đầu lưỡi đao, chúng ta sớm đã có chuẩn bị tâm lý. Lần này mẹ bắt ta phải tìm được ngươi, có việc muốn cầu."

"Ta làm gì có đức có tài?"

"Xin Vu đại ca đi theo ta."

Đừng nhìn thiếu niên thanh tú, một tay vươn một vận kình, cứng rắn kéo Vu Xương lên ngựa.

"Tiểu huynh đệ thân thủ bất phàm."

"Tạm dùng để phòng thân."

Hai người một ngựa, phi đến nơi không thể biết.

Vu Xương sợ ngựa chạy nhanh, ôm chặt eo thiếu niên, cậu ta coi như không có chuyện gì mà thúc ngựa, không bao lâu, đã đến bên sông.

Đã sớm có một chiếc thuyền lớn đỗ sẵn chờ đợi.

"Chúng ta đi đâu?"

"Đến nơi sẽ biết."

Vu Xương thấy cậu ta không trả lời, cũng không hỏi nữa. Bản thân thoát chết, thân đơn thế cô; không vật quý, không lo lắng phía sau, có gì không buông xuống không nhìn thấu? Cũng không lo có lừa đảo, đi theo đến chân trời góc biển, cũng rất yên tâm —— nói ra thì, tiểu huynh đệ nhà họ Qua mới là ân nhân của mình. Thế gian ơn thù, thật là một lời khó nói hết.

Sau khi lên thuyền, thiếu niên đi đến đầu thuyền, nghênh gió lặng lẽ. Vạt áo bay phấp phới, thật là tuấn dật, Vu Xương vừa nhìn đã nảy sinh cảm hứng, thật muốn vẽ tranh cho cậu ta.

Vu Xương nhìn về viễn cảnh khói sóng bao la vô tận. Đã qua mấy khúc ngoặt, tầm mắt cũng mở mang. Ông trăm mối cảm xúc ngổn ngang. Nghĩ đến lúc ban đầu bị bắt oan ở đây: "Ồ, thuyền lại vào Thái Hồ rồi."

Đi hơn mười dặm, đến một hòn đảo nhỏ nằm giữa hồ. Cỏ bồ lác thưa dần, cây hoa rất sum suê. Họ rời thuyền lên bờ, trên đảo có một dãy hàng chục ngôi nhà, tự thành một quốc gia.

Đến một tòa đại trạch, đã thấy người hầu nô tì nghênh đón. Thiếu niên dẫn Vu Xương vào nhà chính, chỉ thấy bức chỉ họa vẽ Qua Đại trong ngục, treo ở giữa, tôn kính phụng thờ. Vừa ngồi xuống, thiếu niên dìu một người phụ nữ ra gặp mặt.

Người phụ nữ nhìn khoảng năm mươi, tuy tuổi tác hơi cao, không mất vẻ tú lệ, thiếu niên trông rất giống bà. Thần thái cương nghị tự có chủ kiến, nhìn qua là biết không phải người thường.

Người phụ nữ hành lễ với Vu Xương, khẽ thở dài:

"Tiên phu Qua Đại bất hạnh, nhưng nhờTiên sinh (tiên sinh) chỉ họa lưu niệm, người quá cố trong bi thương vẫn thấy âm dung vẫn còn, tiên sinh ân huệ đối với gia đình ta lớn quá rồi."

Lại nói:

"Ta ngày càng già đi, ngày chết không xa, muốn thỉnh cầu tiên sinh cũng vẽ cho ta một bức, đặt ngang hàng với tiên phu, để lại cho con cháu kỷ niệm, không biết tiên sinh có thể viên mãn nguyện vọng này không?"

Vu Xương cúi đầu vuốt ve những ngón tay run rẩy không nghe lời của mình.

Người phụ nữ như không nhìn thấy, chỉ một mực kể chuyện cho ông, lặng lẽ lay động ông.

"Ngày xưa, ta cũng là con gái gia đình giàu có biết chữ hiểu lễ. Trước khi đã nhận lễ hỏi đợi gả xa, một ngày nọ, đi cùng mẹ lên chùa thắp hương cầu phúc, và tạ ơn thân, ai ngờ trên đường xảy ra biến cố, viết lại cả cuộc đời..."

Vu Xương nín thở lặng lẽ lắng nghe, đây cũng là một bí ẩn sâu sắc của người trong cuộc nhỉ.

Ngày đó, họ trên đường gặp cướp, bao vây kiệu cứng ngắc. Mẹ bị hại, tài vật bị cướp hết, bọn phỉ thèm khát nhan sắc, vậy mà muốn giở trò, lúc quần áo bị xé, bỗng nghe gầm lên:

"Dừng tay!"

Hóa ra là Qua Đại diện mạo xấu xí nhưng trong lòng giữ một chút đạo nghĩa.

"Các ngươi thỏa mãn nhất thời, nhất định ép người ta không còn mặt mũi gặp ai con đường chết. Nữ tử con nhà lành sao chịu nổi? Thả cô ấy ra!"

Nhưng cơ thể đã bị kẻ gian xa lạ nhìn thấy, thẹn thùng không mặt mũi, lập tức lấy đầu đập vào cây tìm chết. Qua Đại ôm lấy người phụ nữ đầy máu trên đầu trên người, tuổi trẻ như hoa, rất không nỡ. Cõng cô ấy về hang ổ, dốc lòng cứu chữa. Anh em không ai dám làm bậy.

Tỉnh lại cô lại dùng dao cắt cổ, Qua Đại kịp thời ngăn cản, không nói một lời, lặng lẽ chiều chuộng bảo vệ, để mong chuộc tội. Cô chỉ thấy thiên hạ rộng lớn không nơi dung thân, không về nhà được cũng không gả đi được.

Cuối cùng bị cảm động, theo Qua Đại. Qua Đại đối xử với cô rất tốt, thô trong có tế, nhưng không thể cải tà quy chính chuyển sang làm nghề đứng đắn.

Sau đó con xuống đất, làm mẹ chỉ thấy sự nghiệp đạo tặc của chồng tuy chỉ cướp kẻ giàu tham quan, thu hoạch rất phong phú, nhưng ăn không ngon ngủ không yên, không biết ngày nào mất mạng giang hồ, sống nay chết mai.

Tích trọng khó quay đầu, khuyên không được. Nhân lúc Qua Đại đi ra ngoài làm vụ làm ăn lớn, cô cũng đưa ra quyết định trọng đại của cuộc đời, cắn răng bỏ Qua Đại, đêm khuya mang theo tiền của báu vật chạy trốn, ẩn cư lại, nuôi dạy con cái. Mặc cho chồng tìm kiếm cầu xin, vì sự an toàn của mẹ con, trời nam đất bắc không liên lạc nữa.

Tìm cuộc sống mới, không biết năm tháng trôi qua, con cái lớn lên tốt, may không bị lây nhiễm khí chất thổ phỉ, không giống cha nó sống nghề đao quang kiếm ảnh.

"Kể hết chuyện cũ, tiên sinh không chê phiền tai."

Yến tiệc đã bày, người phụ nữ mời Vu Xương ngồi vào chỗ thượng khách:

"Đến, nếm thử món ngon nhà ta."

Bà cười:

"Nhà mẹ đẻ là người Dương Châu, món đậu phụ khô nấu này là tuyệt kỹ đấy."

Trong món ăn Giang Tô, món Nam Kinh hương vị thuần hòa, chú trọng màu sắc tinh xảo, nổi danh nhờ vịt nước muối. Món Tô Châu hương vị thiên ngọt, lấy thanh tươi làm chủ. Chỉ thấy bàn ăn món Dương Châu này, có món đầu sư tử sốt cua hầm, lươn dài xào, móng ngựa đốt lớn, trứng chiên, tôm xào, canh đậu phụ văn tư hòa thượng, còn có bánh bao ngũ đinh, bánh ngàn lớp dầu và cơm chiên tam hương toái kim.

Nhưng món đậu phụ khô nấu đó danh bất hư truyền, hóa ra là "Cửu ti thang" Dương Châu được Càn Long hoàng đế sáu lần xuống Giang Nam tán thưởng.

Ngoài sợi măng sợi giăm bông sợi gà ra, nhân vật chính dùng loại đậu phụ khô trắng mềm mà chặt, một miếng đậu phụ dày hai ba cm, cắt ngang mười hai lớp, lại cắt thành cực nhỏ, mỗi một sợi nhỏ hơn que diêm, đều đặn tinh xảo. Như tơ như tóc, khiến người ta kinh ngạc không thôi.

Vu Xương ăn món đậu phụ khô nấu thơm nồng mỹ vị, không nhịn được tán thưởng:

"Đao công tốt!"

Nói với người phụ nữ: "Đầu bếp nhà cô tay nghề nhất lưu." Lại hỏi: "Tiểu huynh đệ đâu? Sao không cùng ăn?"

"Đang bận đấy."

Lúc này đầu bếp đi ra.

"Vu đại ca, món làm có hợp khẩu vị không? Món đậu khô này cắt nhỏ suốt nửa ngày, đuôi chuột, đầu to thân nhọn, còn có đoạn gãy, toàn bộ ném đi đấy. Đậu khô tươi cắt xong, dội hai lần nước sạch để khử mùi đậu, rồi thêm nước canh gà, tôm khô, rượu vàng cùng nấu. Măng tươi vào mùa, mầm đậu xanh giòn ——"

"Màu, hương, vị đều tuyệt!" Vu Xương thầm nghĩ. Nhìn đến ngẩn người, đầu bếp này không phải ai khác, chính là chân thân của thiếu niên áo trắng —— hóa ra cô ấy luôn cải trang nam nhi, thuận tiện đi lại giang hồ, bảo vệ mẹ mà không chiêu ong dẫn bướm. Quả nhiên là người văn võ song toàn đáng yêu.

Trong chốc lát nhìn đến si mê.

"Đao công của ta tốt, họa công của Vu đại ca chẳng lẽ không bằng sao?"

"Đan Nhi đừng vô lễ." Mẹ cười mắng thiếu niên đã khôi phục thân gái này. Lại nói với Vu Xương: "Chúng ta đừng quan tâm con bé, trước hết bái tạ tiên sinh tuyệt tác."

Sao mà chối từ?

Cũng chối không được.

—— Hơn nữa quan trọng nhất là, công lực của ông đã trở lại, linh cảm đã trở lại. Không biết là phép khích tướng, là phép di tình, là thần hồn một chao đảo thúc đẩy, Vu Xương không thể thua con dao bếp của con gái nhà người ta được.

Một đêm không ngủ, ông vẽ chân dung cho Qua phu nhân, tạo thành bức chỉ họa truyền thần nhất, ý cảnh cùng với Qua Đại như nhau. Kiếp này không thể gặp lại, kiếp sau hai người nối lại tiền duyên tiêu dao giữa núi non sông nước vậy.

Bà ấy vẫn còn nhớ nhung ông ấy.

Mà Vu Xương, ông mắc mưu của Qua Đan Nhi rồi. Ông cũng cam lòng vượt qua một cửa ải khó trong lòng. Một đêm ăn hết bàn tiệc, không nỡ rời xa.

Ngày sau ông còn phải hưởng thụ tay nghề của cô ấy mỗi ngày đây.

Nghèo khó không dời, uy vũ không khuất phục sinh tử không sợ —— giờ khắc này, ông khuất phục trước người con gái được trời cao phái tới "báo đáp" mình, cũng bắt đầu sợ hãi, sợ mất đi cô ấy. Vì yêu mà sinh ra sợ hãi.

Ông chỉ hy vọng nghe được câu này:

"Tiên sinh chỉ họa hai bức, thành báu vật gia truyền của ta, thế gian đồng tiền hôi hám sao sánh được bút nhuận? Phải lấy báu vật gia truyền Đan Nhi để đổi."

Cùng Đan Nhi bốn mắt nhìn nhau, có lẽ cô ấy cũng đang đợi câu nói này...

(Toàn văn hoàn)