“Sáng mai chuyến bay lúc mười giờ, tôi không tiễn bà nữa.”

Lão Trương Manh bưng từ trong bếp ra một bát trà thang:

“Uống lúc còn nóng đi.”

Đây là bát trà Hợp Hoan của năm hai ngàn lẻ bảy.

Áp lực tinh thần quá lớn, tâm tư bất an, ngũ tạng lục phủ bị thất tình làm tổn thương... Bà sẽ vì ông, cũng là vì chính mình, mà sắc thuốc Hợp Hoan, nguyên liệu gồm có vỏ cây Hợp Hoan dạng cuộn, cam thảo, phục linh — tất nhiên không thể thiếu nhân vật chính: hoa Hợp Hoan.

Hợp Hoan, từ xưa đến nay vẫn được coi là một loại cây tình yêu cát tường.

“Tương truyền vợ chồng trong đêm tân hôn cùng uống trà hoa Hợp Hoan, có thể bảo hộ cho sự hòa hợp bền lâu mãi mãi.” Vu Phong từng hỏi Trương Manh như thế: “Người Trung Quốc đều tin vào điều này, đúng không?”

Tính ra, đã là chuyện bốn mươi năm trước rồi.

Năm đó ông hai mươi ba, bà hai mươi mốt.

“Không thần kỳ đến thế đâu.” Bà cười: “Chỉ vì Hợp Hoan thuộc loại cây gỗ rụng lá họ đậu, hoa của nó còn có tên là ‘Quyên Phẫn’, hương thơm làm người ta tiêu tan uất ức muộn phiền, tâm thần hồi phục bình tĩnh.”

“Trà thang dùng hoa khô — loài hoa đó vốn dĩ trông như thế nào?”

Trương Manh nói:

“Hợp Hoan đẹp lắm, sợi hoa mảnh dài, giống như một quả cầu nhung đỏ. Tán ra là những chiếc lông vũ đỏ rực, gió thổi qua rung rinh nhẹ nhàng. Thú vị nhất là những lá nhỏ bên hoa, mỗi khi hoàng dương buông xuống đều khép lại thành đôi, đến sáng sớm hôm sau, lại như chim công xòe đuôi mà vươn nở ra —”

“Tự giễu mà nói, cũng giống chúng ta đấy.” Vu Phong nâng bát uống trà thang: “Đêm tối lén lút tụ hội, không thấy được ánh sáng, ban ngày lại phải cách xa nhau.”

“Dù có phong ba bão táp gì, như thế này tôi đã mãn nguyện rồi.”

“Hợp Hoan” chính là tín vật cuộc đời của hai người họ.

Bốn mươi năm trước, năm một chín sáu mươi sáu, sáu mươi bảy, là thời điểm trước cơn bão táp biến động của Trung Quốc. Khi đó họ mới gặp nhau.

Vu Phong là Hoa kiều Indonesia, đến Trung Quốc đi học, học Trung y. Chàng trai hai mươi ba tuổi, đi trên đường Nam Kinh Đông, Thượng Hải, muốn đến Bến Thượng Hải.

Trương Manh đang vội vã đi đường, từ phía đối diện gấp gáp đi tới — chính là bắt gặp câu hỏi của ông:

“Đồng chí, xin hỏi Bến Thượng Hải đi đường nào?”

Bà ngạc nhiên, người Thượng Hải mà lại không biết Bến Thượng Hải? Bị thần kinh à? Lưu manh à? Chàng trai da ngăm đen vẻ mặt thuần phác này, hóa ra là khách phương xa, lưu học sinh.

Trương Manh xinh đẹp đoan trang quên mất hôm đó mình đang vội làm gì? Đi đâu? Hai người họ bị thu hút lẫn nhau, yêu nhau từ cái nhìn đầu tiên. Đúng rồi, bà đang chuẩn bị đến hiệu sách Tân Hoa mua vài cuốn sách, sắp đóng cửa rồi. Kết quả là bà cùng ông dạo Bến Thượng Hải, vào lúc ánh đèn vừa lên, một đóa hoa Hợp Hoan lặng lẽ nở rộ.

Ông học ngành y, vừa khéo, bà là một cô y tá dịu dàng chu đáo, phục vụ nhân dân. Chẳng lẽ đây không phải là một mối lương duyên? Sự an bài trong cõi vô hình?

Đôi tình nhân trẻ yêu đương nồng cháy, quấn quýt không rời. Hai người họ dạo khắp các đường to ngõ nhỏ ở Thượng Hải, ăn bánh bao chiên, sườn xào bánh nếp, mì căn, tàu hũ ky, thập cẩm...

“Tại sao chữ giản thể lại viết là ‘Mặt Cân’? Khăn lau mặt à?” Ông nghi hoặc. Lại cười hỏi: “Mì Dương Xuân có nhân gì?”

Họ thích nhất là đến quán mì lão hiệu “Thương Lãng Đình” ăn mì. Quán điểm tâm mở cửa từ ngày mười lăm tháng năm năm một chín năm mươi này mang đậm phong vị Tô Châu.

“Làm bát mì Tam Hà đi.” Trương Manh nói: “Có tôm nõn, gạch tôm, trứng tôm — chính là không có ‘Dương Xuân’.”

Bà cũng thấy lạ, chỉ là mì sợi với hành lá mà không có chút gia vị nước dùng nào, tại sao lại đặt cho một cái tên nghe kêu như vậy. Lừa người!

Đôi nam nữ đang yêu nồng nhiệt thì gặp phải phong trào Cách mạng Văn hóa đang diễn ra như lửa cháy. Việc qua lại hết sức kiêng dè.

Càng lén lút, tình cảm càng khó kiềm chế.

Vu Phong và Trương Manh sống chung. Mẹ không thể phản đối. Là y tá mà bà lại không tránh thai, mang thai đứa con của ông.

Vội vàng đăng ký kết hôn.

— Không thể nào.

Tình thế lúc đó không ổn. Một cô gái Trung Quốc sao có thể “thông qua” việc kết hôn với chàng trai nước ngoài? Quốc gia không cho phép chuyện như vậy. Giấy chứng nhận kết hôn không làm được, thị thực của Vu Phong đã hết hạn. Sống chung mà không cưới đã khiến người ta đàm tiếu, lại còn mang thai, người đàn ông bị ép trở về Indonesia, người phụ nữ đáng lẽ phải lập tức tiến hành phá thai, loại bỏ thai nhi, chuyện này coi như chưa từng xảy ra.

Không tiền bạc, không viện trợ, không có bất kỳ sự ủng hộ nào. Vu Phong vạn phần không nỡ cũng bị đưa đi. Sau khi về nước, hai người từ đó vĩnh biệt.

Trương Manh kiên quyết sinh đứa trẻ ra.

Đây là một đứa con ngoài giá thú.

Bà đặt tên cho nó là “Tiểu Hoan”.

Sinh con ngoài hôn thú, chịu đủ mọi khinh bỉ lăng nhục. Trương Manh tuy là y tá, có kiến thức chuyên môn, có kinh nghiệm làm việc, nhưng lại bị đẩy xuống làm công việc dọn dẹp thấp kém, thu dọn thi thể, hầu hạ những bệnh nhân già nóng tính, chăm sóc chất nôn và đại tiểu tiện của những bệnh nhân vô vọng...

Mẹ góa của Trương Manh uất ức mà chết. Con gái của Trương Manh phải đối mặt với sự coi thường của bạn học và phụ huynh.

Họp hành, đấu tố, kiểm điểm, viết báo cáo, họp hành, đấu tố, kiểm điểm, viết báo cáo...

Một bệnh nhân bị đột quỵ hơn năm mươi tuổi, trong quá trình hồi phục đã lạnh lùng quan sát, tỏ ra rất thông cảm với Trương Manh — đây tuyệt đối không phải tình yêu. Nhưng chưa đầy ba mươi tuổi mà đã nếm trải đủ phong ba bão táp, Trương Manh chỉ mong có mái nhà che thân, nuôi dạy Tiểu Hoan khôn lớn, đứa trẻ phải có một người “bố”.

“Đời chồng thứ hai”, con gái chính là “cái đuôi kéo theo”. Có mất mặt thế nào, cũng vẫn hơn là cả đời không kết hôn mà có con hoang.

Khi Tần Nam có thể miễn cưỡng cử động, đã dẫn Trương Manh kém mình hơn hai mươi tuổi đi làm thủ tục tái hôn.

“Cái này không cấp chứng nhận được.” Tổ chức nhấn mạnh: “Trương Manh có một cô con gái, năm xưa cô ấy đã có ‘quan hệ hôn nhân’ với người đàn ông nước ngoài rồi.”

“Nhưng năm xưa không cho làm giấy kết hôn mà.” Trương Manh nhẫn nhục chịu đựng: “Hiện tại với Tần Nam, là tái hôn danh chính ngôn thuận.”

“Lần đầu còn không chính thức, lần hai sao có thể cấp?”

Kéo dài, cản trở, không ai chịu gánh vác trách nhiệm, giải quyết vấn đề.

Trương Manh chỉ đành tủi thân điền vào:

“Sống chung”.

Tiểu Hoan từ “Trương Tiểu Hoan”, bị đổi thành “Tần Tiểu Hoan” — nó vĩnh viễn không thể gọi là “Vu Phong Tiểu Hoan”.

Sau khi sống chung, Trương Manh vẫn là cô y tá tận tụy sớm tối không rời, nhưng bà chỉ hầu hạ một bệnh nhân, và không có tiền lương. Tần Nam nhờ bà chăm sóc, đối xử với bà cũng không tệ — đây tuyệt đối không phải tình yêu, bà tự biết rõ trong lòng.

Bốn mươi năm trôi qua...

Tần Nam qua đời.

Tiểu Hoan cũng đã gả chồng.

Trương Manh một thân một mình. Bà giữ lại căn nhà Tần Nam để lại, dù sao cũng có mái nhà che thân. Người phụ nữ ngoài sáu mươi, mắt mờ, dễ mệt, tâm tro nguội lạnh.

Ngủ đến hơn hai giờ đêm, sợ yên tĩnh, bèn bật tivi lên, chiếu lại chương trình tin tức ban ngày.

Bà rót một cốc nước sôi.

Trên màn hình tivi có một ông lão, cầm theo một bức ảnh.

Nhìn kỹ lại: —

Một đôi bím tóc dài vừa phải, góc nghiêng bảy phần, ánh mắt hướng về phía xa xăm nào đó, tràn đầy hy vọng và sức sống. Nụ cười đoan trang nhàn nhạt lại không giấu nổi vẻ ngọt ngào bí ẩn...

Đó là chính mình thời hoa niên hai mươi mốt tuổi!

Tạo hình “kinh điển” của các cô gái toàn quốc bốn mươi năm trước, hôm nay nhìn lại tất nhiên giống như một giấc mơ.

Trương Manh kinh ngạc nhìn thấy bức ảnh, như bị sét đánh. Tại sao bức ảnh cũ mà mình đã sớm quên lãng, lại xuất hiện trong chương trình tivi chiếu lại vào lúc nửa đêm?

Cốc nước trong tay đổ ra. Hai chân nhũn ra, da đầu tê dại. Không thể đứng vững, ngã ngồi xuống ghế, mê man mà đau đớn, hận...

Cứ tưởng nhìn nhầm.

Cứ tưởng là Tiểu Hoan — nhưng con gái cũng bốn mươi rồi. Con gái trông giống mình, nhưng chưa bao giờ cười như thế. Tiểu Hoan hình như không biết cười lắm. Nó hỏi Trương Manh:

“Mẹ, sao mẹ lại đặt cho con một cái tên nghe là biết không vui thế này? Tiểu Hoan Tiểu Hoan, niềm vui của con bẩm sinh đã ít hơn người ta.”

Con hoang. Chưa từng gặp cha đẻ. Cha dượng là người sống chung với mẹ. Thân phận không rõ ràng, luôn bị kỳ thị, một đứa con hoang.

“Con đã làm sai điều gì? Tại sao lại đưa con đến thế giới này?”

Trương Manh không nói với nó đó chỉ là để kỷ niệm sự tiếp nối của “Hợp Hoan”. Trẻ con, con cái dù già đến đâu cũng vẫn là trẻ con, sẽ không hiểu được. Bà nói:

“Con ít niềm vui, còn mẹ thì căn bản là không có.”

Đến mức này, mẹ con không lời nào để nói.

Tâm tư quay về thời thanh xuân của mình trên màn hình tivi — không phải là bà chưa từng có niềm vui, đáng tiếc là thời gian quá ngắn, bị ngắt quãng quá nhanh, còn khó chịu hơn là chưa từng có. Bà đã vượt qua rồi...

Đây là Bến Thượng Hải.

Bến Thượng Hải không chỉ trăm năm không đổi, nó còn trường xuân bất lão, sóng biển cuốn đi vô số sinh mệnh và tình yêu.

Phóng viên đang phỏng vấn một ông lão cầm ảnh, hơn sáu mươi rồi. Đứng trên cố địa từng đi qua từ rất rất rất lâu về trước, nhờ người lạ giúp đỡ:

“Tôi đang tìm người.”

Người ông tìm, là người tình Trung Quốc buộc phải chia ly trong những năm Cách mạng Văn hóa. Tên là Trương Manh. Nơi ở đã sớm bị phá dỡ xây dựng thành trung tâm thương mại, không biết đã chuyển đi đâu? Không biết còn ở đó không? Không biết còn ở trên nhân thế không? — đây là tâm nguyện của ông lão. Ông lẩn khuất ở Bến Thượng Hải, cứ tưởng “duyên phận” vẫn sẽ buộc người ta lại với nhau.

Ông lão Vu Phong tự khai thân thế, hôm nay ông đã là ông chủ một nhà máy thực phẩm ở Indonesia, sản xuất là trái cây sấy, cao sầu riêng, dừa, mít, mứt quả... toàn đồ ngọt. Thế nhưng ông không quên được những ngày ngọt ngào khi đến Trung Quốc học Trung y năm hai mươi ba tuổi đó.

Bây giờ ông có tiền rồi, vì một tâm nguyện xa vời. Những hối tiếc trước khi lìa đời, hy vọng được trùng phùng với người vợ không thành duyên.

Phóng viên hỏi:

“Ông Vu Phong, ông có lời gì muốn nói với bà ấy không?”

“Manh, tôi khao khát được uống một bát trà của bà!”

Đây là những mảnh ghép bên lề trong phần cuối chương trình tin tức. Phóng viên đi khắp nơi phỏng vấn, luôn có thể quay được những tình tiết cảm động, những câu chuyện đặc biệt. “Tìm người” là mục xuất hiện hàng ngày — Trung Quốc quá rộng, người quá đông, sóng gió quá lớn, ly hợp quá vô thường... nên báo cáo thông báo cũng chỉ làm hết trách nhiệm, không ôm hy vọng quá lớn.

Phóng viên cuối cùng hướng về phía ống kính:

“Nếu khán giả có ai quen biết bà Trương Manh và gia đình bà ấy, xin hãy liên lạc ngay với đài chúng tôi. Chúc tâm nguyện của ông lão Vu Phong có thể thành hiện thực. Cảm ơn mọi người.”

Ống kính lia sang sông Hoàng Phố.

— Trương Manh chậm rãi đứng dậy.

Bến Thượng Hải luôn là niềm tự hào của Thượng Hải. Quần thể kiến trúc vạn quốc hùng vĩ, bao phen sóng gió vẫn đứng vững. Dù có thêm bao nhiêu phong trào cách mạng, cũng không giải phóng nổi sự phồn hoa rực rỡ của nó...

Phòng 1314 khách sạn lão hiệu trăm năm “Hòa Bình”, chuông cửa vang lên.

Vu Phong bị tiếng chuông đánh thức, ông bật đèn, đeo kính lên nhìn: hơn hai giờ đêm, mọi người sớm đã vào giấc mộng đẹp, khách sạn từ chối khách thăm lên lầu. Ai?

Ông nhìn qua gương chống trộm ở cửa chính, chỉ thấy một bóng hình mơ hồ:

“Muộn thế này rồi, ai? Có chuyện gì?”

“Mang trà đến cho ông đây.”

“Cái gì?”

Ông sửng sốt. Tim đập mạnh. Là bà ấy sao? Tìm thấy rồi? —

Cửa đột ngột mở ra.

Ông lập tức nhận ra bà.

Bà cũng lập tức nhận ra ông. Không dám tin đây là sự thật. Dưới ánh đèn, bà vuốt ve khuôn mặt ông, cấu ông, đánh ông, là thật sao? Như thiếu nữ lần đầu yêu, đang tỉ mỉ nhận diện người trong lòng, là ông, sẽ không nhầm đâu, người khác tôi không cần!

Ông ôm chặt lấy bà — bốn mươi năm quang cảnh phút chốc bị cắt bỏ, hôm nay tựa như hôm qua.

Không được khóc không được khóc...

“Lại đây, uống trà.” Bà ở trong căn phòng sang trọng của khách sạn năm sao này, pha hai bát trà hoa Hợp Hoan.

Bà biết tiền kiếp của ông rồi: sau khi Vu Phong về Indonesia, không thể đến Trung Quốc nữa. Ông đã kết hôn, vợ hiền thục, sinh hai trai một gái. Kế thừa nhà máy thực phẩm của bố vợ, cuộc sống sung túc. Đầu năm ông không khỏe nhập viện, kiểm tra ra là ung thư gan. U sầu đè nén lâu ngày, không lúc nào quên được mối tình đầu năm ấy mới hai mươi mốt tuổi, một mình gánh vác tất cả, đặc biệt trở về cố địa, tìm kiếm cố nhân. Tốn bao tâm tư không có kết quả. Vừa khéo có đài truyền hình biết được, sau khi phỏng vấn đã phát sóng.

Trương Manh nghe xong, nói:

“Vừa khéo tôi nhìn thấy.”

“Đây chính là duyên phận nhỉ.”

“Không — đây là ‘duyên’, không phải ‘phận’.” Trương Manh nói: “Bốn mươi năm rồi.” Bà nhìn chằm chằm ông: “Vẫn là vợ ông mệnh tốt.”

Trương Manh có hai đời “hôn nhân”, nhưng chính mình lại chưa bao giờ làm “vợ”.

“Bà... những năm này có vui không?”

“Không tính là vui — cũng không tính là không vui. Một người tim đã lạnh rồi, cũng chẳng còn đau thế nào nữa. Con gái gả chồng rồi, con nó mười mấy tuổi đang học cấp hai. Nó chưa từng gặp ông, cũng không muốn gặp tôi lắm. Tôi ở Phố Đông, gia đình nó ở Phố Tây, cách một dòng sông Hoàng Phố, xa lắm. Chúng tôi thỉnh thoảng gọi điện thoại. Rất ít khi gặp mặt. Duyên phận không đủ.”

“Tôi có lỗi với hai mẹ con bà.” Vu Phong ngậm ngùi: “Tôi chưa từng yêu vợ mình, cũng có lỗi với cô ấy.”

“Ông nhìn lại mình xem còn tính là con người không?” Trương Manh mỉm cười nhẹ: “Ông ngay cả bác sĩ cũng không làm được nhỉ?”

“Tôi bây giờ đã là bệnh nhân rồi.”

“Sách học vô ích rồi.”

“Nhưng người không yêu uổng phí.” Ông nhấp một ngụm trà thang. Bỏng miệng, vội vã thổi mấy hơi: “Chúng ta già rồi, hoa Hợp Hoan năm nào cũng nở. Chúng ta chết rồi, nó vẫn còn đó.”

“Ông biết câu chuyện về Hợp Hoan không?” Bà hỏi.

“Nhớ chứ. Mỗi một chữ bà nói với tôi tôi đều nhớ, nó còn gọi là ‘Quyên Phẫn’, hương thơm có thể tiêu tan mọi oán hận. Cũng gọi là ‘Dạ Hợp Hoa’ —”

“Kể cho ông một truyền thuyết: Trong Trung Quốc cổ đại của chúng ta, có một vị hoàng đế gọi là ‘Thuấn’, khi tuần tra bên trong lãnh thổ Hồ Nam, không may chết tại vùng đất Thương Ngô. Hai người vợ của ông, là hai con gái của ‘Nghiêu’: Nga Hoàng và Nữ Anh, nghe tin chạy tới sông Tương, tìm khắp không thấy, ngày ngày khóc than, lệ cạn rơi máu, sau khi chết nơi đó cỏ mọc, mọc lên trúc Tương Phi loang lổ vết máu lệ.”

“Cái này không liên quan gì đến hoa cả.”

“Nga Hoàng và Nữ Anh sau khi chết hóa thành thần nữ, hợp nhất với linh hồn của Thuấn, biến thành cây Hợp Hoan kỷ niệm tình yêu, ngày tách đêm hợp, hương hồn vạn cổ.”

Bát trà thang của Vu Phong ngưng lại giữa không trung.

Trương Manh nói:

“Thật mỉa mai! Cái gọi là ‘cây tình yêu’, trong cõi vô hình đã định sẵn là của ba người — mọi người hiểu lầm rồi, cứ tưởng là thế giới hai người; ông và tôi? Không, còn có cô ấy.”

“Tôi chưa từng nghe câu chuyện này.”

“Tất nhiên. Điềm gở như thế, ngay cả tôi cũng không muốn nghe. Tôi sợ. Nhưng cuối cùng vẫn không thoát khỏi ý trời.”

Đêm này, hai người họ nói hết lời của cả một đời. Thời gian không còn nhiều — ông đi chuyến bay lúc mười giờ sáng.

Trương Manh từ chối số tiền Vu Phong để lại cho bà:

“Tôi cần tiền làm gì chứ? Vô dụng.” Bà nói: “Tôi ngay cả người của ông cũng không cần — ông về ‘nhà’ đi. Bảo trọng nhé. Tuổi cao, sức khỏe không tốt, không cần đến nữa.”

Trương Manh kiên quyết rời đi khi trời sáng, không tiễn ông, cũng không cho phép ông tiễn mình.

Đêm tối hợp lại, ban ngày tách rời — đây chính là Hợp Hoan.

Chịu bao nhiêu khổ cực, hận, hận rồi, vẫn là yêu ông — đây chính là ma lực của tình yêu nhỉ? Trương Manh và Vu Phong lặng lẽ chia tay, mỗi người về nhà mỗi người.

Tin tức chiếu lại tối hôm đó, thực ra Tần Tiểu Hoan cũng đáng lẽ phải nhìn thấy.

Cô con gái độc nhất hôm sau có cuộc thi ngâm thơ, nó vẫn luôn rất căng thẳng, đêm đó đi vệ sinh. Tùy tiện bấm mở màn hình tivi, vừa khéo cũng nhìn thấy bức ảnh đó. Nhưng nó nhịn không nổi, đi tiểu trước đã. Lúc ra, mục tìm người này đã chiếu xong.

Tiểu Hoan chưa từng gặp cha đẻ, lúc này cũng không chạm mặt — chỉ thiếu một phút, không có duyên phận thì là không có duyên phận. Loáng thoáng nghe được cái tên “Trương Manh”.

Nó cũng ngẫu hứng gọi một cuộc điện thoại cho mẹ. Không ai nghe, có lẽ ra ngoài rồi. Liên tiếp hai ngày cũng không ai nghe? Nói với chồng, người già mà, không biết có chuyện ngoài ý muốn gì không, hay là đến tận nơi xem sao. Mẹ con tuy xa cách, dù sao cũng có chút liên hệ —

Cửa mở ra.

Mẹ ngồi liệt trên ghế, đã bình thản lìa đời. Dưới đất một chiếc cốc vỡ, nước đã khô.

Tivi vẫn còn đang bật.

Bác sĩ sau đó nói, bà lão chết do nhồi máu cơ tim, có thể tâm trạng nhất thời kích động phấn khích, nhưng trong thời gian ngắn đã an tường rời đi, không đau đớn nhiều, cũng tính là tang cười (cái chết nhẹ nhàng ở tuổi già).

Theo vết tử thi phân tích, đại khái đã chết ba ngày.

— Chính là đêm đó.

Bà đi không cam lòng, đến tận lúc này mới bàng hoàng nhận ra mình vẫn luôn chờ, chờ, chờ... cuối cùng chờ đến giây cuối cùng, đã đến rồi. Vẫn là gặp cố nhân một lần, giải quyết xong câu chuyện Hợp Hoan. Rồi mới lên đường.