Chưa đầy mấy phút sau, Bạch Học Tập ở khu viện số 3 sát vách cũng bị đánh thức.

"con gái lớn nhà lão Diệp chết bệnh ở dưới quê rồi."

"Bên văn phòng thanh niên trí thức của công xã nơi con bé cắm đội vừa gọi điện thoại đến văn phòng khu phố, bảo là người không còn nữa."

"A, Diệp Hồng Anh cũng mới hai mươi hai, hai mươi ba tuổi chứ mấy, sao lại..."

"Trong điện thoại chỉ nói là chết vì bệnh, chuyện này ai mà biết được chứ. Tôi nhớ tháng trước thím Diệp còn kể với tôi là Hồng Anh sắp dẫn con về chơi, định giữ chúng nó lại qua Trung thu mới cho về, thế mà, sao, sao lại... Than ôi, đúng là tội nghiệp thật."

Diệp Hồng Anh xuống nông thôn từ khi còn nhỏ tuổi, ở dưới đó cũng phải chịu bao ngày tháng cực khổ, sau này không chịu nổi nên đã lấy một người nông dân. Mọi người đều thấy tiếc thay cho cô, bởi nếu không lấy chồng thì dù ít dù nhiều vẫn còn hy vọng, nghĩ rằng sẽ có một ngày được trở về, nhưng một khi đã thành gia lập thất, vướng bận chuyện gia đình thì con đường về lại thành phố sau này xem như cũng đứt đoạn. Giờ lại càng họa vô đơn chí, con vừa sinh ra thì người mẹ đã lăn ra chết vì bệnh, để lại đứa trẻ đỏ hỏn như thế thì biết tính sao đây.

Bạch Học Tập lục tìm trong ký ức của nguyên chủ, Diệp Hồng Anh vốn là một cô gái hay cười, tướng mạo tuy không quá nổi bật nhưng tính tình rất tốt. Trước kia, Bạch Học Tập thường bắt gặp những người bạn học đứng đợi cô cùng đi học ở đầu ngõ, trong đó có một chàng trai trắng trẻo đeo kính, dáng người không cao cũng chẳng mấy nổi bật, nhưng lại là người xuất hiện nhiều lần nhất.

Thanh niên trí thức cắm đội qua đời là chuyện tày đình, Bạch Học Tập vội vàng trở mình bật dậy, chạy thẳng sang nhà họ Diệp.

Lúc này, nhà lão Diệp đã rối như tơ vò, nỗi đau thương trĩu nặng bao trùm khắp căn nhà nhỏ. Lão Diệp và cậu con trai hai mắt đỏ hoe đi đi lại lại trong phòng, Diệp Hồng Yến cùng chị dâu và thím Diệp ôm nhau khóc ngất, miệng không ngừng nhắc về những điều tốt đẹp của Diệp Hồng Anh, chuyện ngày xưa của cô, và cả lời hẹn về thăm nhà mà cô từng hứa.

"Vốn đã hẹn đến ngày về, không thấy con về thì tôi phải gọi điện thoại sang đó hỏi thăm chứ! Cớ sao tôi lại cứ đinh ninh là con bé đang ngồi trên xe về rồi. Giá như tôi gọi điện thoại hỏi sớm hơn một chút thì biết đâu đã nắm được tình hình của con, biết đâu... Hu hu hu, Hồng Anh ơi, là mẹ có lỗi với con! Lẽ ra mẹ không nên giận con, không nên tính khí bốc đồng như thế! Trên đời này sao lại có người làm mẹ nhẫn tâm như tôi cơ chứ, mà con cũng nhẫn tâm thật đấy, sao nỡ bỏ lại cả nhà mà đi hả con ơi! Tôi không thiết sống nữa, tôi không sống nổi nữa rồi..."

Đầu bà đập "bôm bốp" vào khung cửa, vào vách tường, sức lực lớn đến mức cánh đàn ông trong viện cũng chẳng tài nào cản nổi.

Bạch Học Tập vội vàng giữ chặt lấy Diệp Hồng Yến trông vẫn còn giữ được đôi phần tỉnh táo: "Em đi theo chị đến văn phòng khu phố trước đã, chúng ta gọi điện thoại sang bên đó hỏi rõ ngọn ngành. Chú Diệp với anh Diệp chuẩn bị sẵn đi, mua chuyến tàu hỏa sớm nhất, trước tiên ngồi đến Dương Thành, rồi từ Dương Thành đổi xe đến nơi chị ấy cắm đội. Thím Diệp và mọi người, ai muốn đi cùng thì cũng thu dọn đồ đạc chuẩn bị sớm, ai cần xin nghỉ phép thì xin nghỉ đi."

Được cô sắp xếp rành mạch như vậy, cả gia đình đang bấn loạn rốt cuộc cũng hoàn hồn lại, tìm được chỗ dựa tinh thần: "À phải phải, phải đi chứ, nhất định phải đi, chúng tôi đi thu dọn ngay đây."

Bạch Học Tập đèo Diệp Hồng Yến trên xe, dọc đường cô bé không còn khóc nhiều nữa, nhưng giọng nói vẫn khản đặc: "Em nhất định phải đi xem thử, em muốn tận mắt nhìn thấy chị ấy, có được không chị?"

"Đương nhiên là được, nhưng chị dâu em cũng mới sinh con chưa bao lâu, mẹ em phải ở lại chăm sóc chị ấy, mọi người cứ tự bàn bạc xem sao nhé."

"Chị của em sao lại... sao lại thế được chứ? Chị ấy tuy nhát gan nhưng sức khỏe từ trước đến nay đều rất tốt, bố mẹ em chưa từng để bọn em thiếu ăn thiếu mặc bao giờ, chị ấy được chăm bẵm cẩn thận lắm, cớ sao lại đột ngột..."

"Em khoan hãy khóc, trong điện thoại người ta chưa nói rõ, lát nữa chúng ta tự hỏi."

May sao Thái Tân Niên làm việc chu toàn, ông đã ghi lại số điện thoại của văn phòng thanh niên trí thức bên kia. Bạch Học Tập cứ thế bấm số gọi sang, tự giới thiệu mình là cán sự phụ trách công tác thanh niên trí thức của văn phòng khu phố nơi Diệp Hồng Anh cư trú trước khi xuống nông thôn. Bên kia vừa nghe thấy là cơ quan phụ trách đúng chuyên môn liền tuôn ra một tràng như bắn liên thanh.

"Đồng chí Diệp Hồng Anh này ấy à, ở nông thôn luôn hăng hái tích cực tham gia lao động, không lười biếng, không giở thói khôn lỏi, là một thanh niên rất an phận thủ thường, lại còn đi đầu gương mẫu kết hôn với xã viên trẻ tuổi chưa lập gia đình tại địa phương. Thế nhưng hiềm nỗi sức khỏe cô ấy lại yếu quá, nghe nói sau khi lấy chồng thì dăm bữa nửa tháng lại đau ốm, về sau sinh con lại bị khó sinh, vất vả lắm mới nhặt lại được cái mạng từ cửa tử trở về. Cách đây ít lâu cô ấy lên bệnh viện công xã tiêm thuốc, truyền dịch, tiêm cái loại tiên phong mycin gì đấy thì bị dị ứng, thế là không cứu kịp...

Hóa ra là dị ứng thuốc, tiên phong mycin tức là cephalosporin, dị ứng cephalosporin ở thời điểm năm mươi năm sau cũng chẳng phải chuyện hiếm gặp. Huống chi các bệnh viện tuyến cơ sở ở thời đại này vẫn chưa thực sự coi trọng phản ứng dị ứng thuốc, cũng chưa có ý thức cấp cứu khẩn cấp đủ nhạy bén. Nghe nói vào thời này, nhiều bệnh viện tuyến cơ sở tiêm penicillin thậm chí còn chẳng buồn thử phản ứng trên da, nhiều người tiêm xong thấy bất thường thì chỉ nghĩ sang chuyện "ăn phải đồ phong" hay "thuốc quá hạn", chứ tuyệt nhiên chẳng ai liên tưởng đến phản ứng dị ứng thuốc cả.

Nếu đối phương không nói dối thì Diệp Hồng Anh quả thực quá đỗi xui xẻo.

"Phản ứng dị ứng thuốc có thể xảy ra với bất kỳ ai, nhưng tình hình cụ thể ra sao thì vẫn phải đợi người nhà các em sang tận nơi xem xét mới được. Công việc của chị thật sự không dứt ra được, bằng không chị cũng nên đi cùng mọi người một chuyến."

Diệp Hồng Yến đỏ hoe mắt lắc đầu: "Không sao đâu ạ, em hiểu chị Học Tập bận rộn nhiều việc, chị cứ lo việc của chị đi. Chuyện này người nên đi nhất là người nhà bọn em, chị cũng không phải bác sĩ, đi rồi chưa chắc đã nhìn ra được điều gì."Bạch Học Tập vẫn chưa yên tâm, lại dặn dò cô bé thêm vài điều cần lưu ý: "Mọi người sang bên đó rồi thì phải tìm hỏi nhiều người, từ nhiều phía, nhiều góc độ để nắm rõ sự cố lần này rốt cuộc là như thế nào, cố gắng tái hiện lại sự thật để chị gái em được ra đi thanh thản. Nhất là cuộc sống của chị ấy ở trong làng, xem có bị ai đối xử tệ bạc hay phải chịu ấm ức gì không, mọi người nhớ dò la cho kỹ. Nếu cần văn phòng khu phố chúng ta cấp giấy tờ chứng nhận gì thì cứ gọi điện thoại về, chị sẽ cố gắng làm giúp rồi gửi fax sang."

Cô ngập ngừng giây lát: "Đứa con của chị em nữa, mọi người để mắt chăm sóc nó nhiều hơn một chút, mang theo ít đồ ăn thức uống sang cho nó."

Phía Thư Thành vẫn chưa biết đứa bé là trai hay gái. Đứa trẻ sơ sinh mới hai tháng tuổi đã mất mẹ, nếu đến cả sữa dê hay sữa bò cũng không có thì chỉ đành húp chút hồ bột gạo loãng. Đáng sợ nhất là nhỡ đâu bên kia đến bột gạo cũng chẳng có, khí hậu lại khắc nghiệt thì đứa bé ấy lại càng tội nghiệp biết bao.

"Vâng, em cảm ơn chị, chị Học Tập." Diệp Hồng Yến quệt nước mắt, thẳng lưng lên: "Có những chuyện bố và anh trai em khó gặng hỏi, nhưng em là phụ nữ, em nhất định sẽ hỏi cho ra nhẽ. Bọn họ có chăm sóc chị em ở cữ đàng hoàng không, có kịp thời đưa chị em đến bệnh viện không, có... Em đều sẽ hỏi cho bằng hết. Em nhất định phải kiên cường lên, nếu thật sự có oan ức, em nhất định sẽ đòi lại công bằng cho chị ấy."

Bạch Học Tập cảm thấy an lòng, nhưng cô vẫn không yên tâm nên đã lặn lội sang nhà bác cả ngay trong đêm. Vừa hỏi ra thì biết ngày mai anh họ Bạch Văn Thanh vừa vặn được nghỉ, nghe cô trình bày xong, anh chẳng chút do dự liền xin cơ quan nghỉ thêm hai ngày nữa, đồng ý đi cùng người nhà họ Diệp.

Anh làm việc bên pháp y, nguyên nhân cái chết thực sự của Diệp Hồng Anh, bất kể phía cắm đội nói thế nào, ban ngành nào hay người nào nói ra sao, Bạch Học Tập chỉ tin vào phán đoán của Bạch Văn Thanh.

Những lúc thế này mới thấy rõ cái quý của người nhà mình, chỉ cần cô mở lời là không cần hỏi người đó là ai của cô, quan hệ ra sao, bảo đi là đi ngay. Bác cả Bạch Vạn Bình còn chủ động bảo nếu có việc gì bác giúp được thì cứ việc lên tiếng.

Thế là chỉ trong vỏn vẹn hai tiếng đồng hồ, Bạch Học Tập đã huy động toàn bộ các mối quan hệ mà mình có thể nhờ vả. Sáng sớm hôm sau, Diệp Hồng Yến, lão Diệp, anh trai họ Diệp, Bạch Văn Thanh cùng đại diện của văn phòng khu phố Tửu Tiên Kiều cùng nhau lên chuyến tàu hỏa sớm nhất khởi hành đi Dương Thành. Đến thành phố Dương Thành lại phải bắt xe khách, xe khách chỉ chạy đến huyện lỵ, rồi lại phải ngồi máy cày về công xã, từ công xã cuốc bộ đến đại đội sản xuất nơi cắm đội... Chưa hết, từ đại đội sang tiểu đội còn phải leo hơn nửa tiếng đường núi nữa mới tới được nhà người ta.

Chỉ nghe qua chặng đường gian nan trắc trở này thôi, Bạch Học Tập cũng có thể hình dung ra nỗi thống khổ của Diệp Hồng Anh trong mấy năm qua. Chẳng phải cô cố tình nghĩ xấu cho người khác, nhưng nhà chồng của cô bé e rằng cũng chẳng phải dạng tốt lành gì.

Buổi trưa về nhà ăn cơm, khi trò chuyện với bà cụ, bà cụ nghe xong cũng chỉ biết thở dài thấu ruột thấu gan: "Con bé Hồng Anh năm đó còn do chính tay tôi đỡ đẻ đấy chứ. Lúc mới sinh gầy gò ốm yếu lắm, lại còn sinh non, chỉ nhỉnh hơn con chuột nhắt một tẹo thôi. Cũng may là đầu thai vào nhà họ Diệp, gia đình không thiếu cái ăn, cố gắng cho ăn ngon uống bổ mới từ từ bồi dưỡng lại thể trạng cho con bé đuổi kịp bạn bè cùng lứa. Con bé nếu không sinh đứa nhỏ này thì có khi chưa đến nỗi nào, đằng này vừa sinh con, khó sinh lại còn bị nhiễm trùng. Tây y gọi cái thứ đó là nhiễm trùng hậu sản, còn Đông y chúng ta gọi là bệnh sản nhục, nhưng ý nghĩa thì cũng na ná nhau thôi, đàn bà sau khi sinh nở là nhất định phải chăm sóc, kiêng cữ cho thật chu đáo."

"Bà yên tâm đi ạ, cháu vì bận quá không dứt ra được để đi, nhưng văn phòng khu phố chúng cháu rất coi trọng việc này, đã cử hẳn Phó Chủ nhiệm Diêm phụ trách công tác phụ nữ và thanh niên trí thức đi cùng rồi. Bác ấy nhất định sẽ làm rõ nguyên nhân cái chết của Diệp Hồng Anh, nếu phát hiện cô ấy bị đối xử tệ bạc thì cũng sẽ đòi lại lẽ phải cho cô ấy."

Nói thì nói vậy, nhưng Bạch Học Tập lại cảm thấy rất khó khăn, rồng mạnh sao địch nổi rắn độc địa phương chứ.

"Thứ nhất, con bé Hồng Anh đã lấy chồng sinh con, hộ khẩu chuyển về nông thôn từ lâu rồi, hội phụ nữ với văn phòng thanh niên trí thức ở nơi đăng ký hộ khẩu gốc của các cháu có đến đó thì tiếng nói cũng thấp hơn người ta một bậc. Thứ hai, tư tưởng ăn sâu bám rễ của người Thạch Lan chúng ta là phụ nữ gả đi như bát nước đổ đi, sống chết bệnh tật đều do nhà chồng lo liệu. Nhà mẹ đẻ có ý kiến thì cũng là lẽ thường tình, nhưng người ta phớt lờ đi thì cùng lắm chỉ mang tiếng xấu về mặt đạo lý thôi, chứ thực tế chẳng làm gì được bọn họ đâu."

Bạch Học Tập gật đầu tán thành.

"Thêm nữa nhé, rồng mạnh chẳng đè nổi rắn địa phương, Phó Chủ nhiệm Diêm của các cháu sang bên đó, ngộ nhỡ làm ầm ĩ lên thì e là cũng chẳng áp chế nổi dân địa phương đâu."

Bạch Học Tập thở dài, sao cảm giác mình vất vả nỗ lực suốt nửa ngày trời, vừa hiến kế lại vừa khuyên nhủ Diêm Phượng Lan đi cùng, cuối cùng lại hóa thành công cốc thế này?

"Cơ mà cháu cũng không cần phải nản lòng, Chủ tịch đã dạy rồi, con đường tuy quanh co khúc khuỷu nhưng tiền đồ thì luôn xán lạn. Chỉ cần cháu chịu làm thì ắt sẽ có hiệu quả, dẫu cho bây giờ chưa thấy được, đợi đến khi lượng biến tích lũy đến một mức độ nhất định thì sẽ chuyển hóa thành chất biến thôi."

"Bà đọc không ít sách đâu đấy nhỉ."

"Chứ sao nữa, đừng thấy tôi sống quá nửa đời người ở thời phong kiến mà coi thường nhé, tôi biết rõ ai mới là người thật lòng vì chúng ta."

Bạch Học Tập chợt nhớ ra, hồi tháng Chín năm ngoái, đâu chỉ có đám thanh niên khóc lóc thảm thiết, bà cụ đây cũng sụt sùi suốt mấy ngày liền, từ dạo đó thị lực của bà giảm sút trông thấy. Khoảng thời gian ấy cô bận tối mắt tối mũi, ròng rã cả tháng trời không về nhà, đến lúc về mới phát hiện bà cụ đã khóc đến mờ cả mắt.

Cô muốn đưa bà đi bệnh viện khám, nhưng người già lại không muốn đi chịu khổ chịu sở, bảo là sống đến từng này tuổi đã lãi lắm rồi, mắt có kém đi một chút cũng chẳng sao, sinh lão bệnh tử, lục phủ ngũ tạng thoái hóa là chuyện bình thường, không cần đảo ngược mà cũng chẳng thể nào đảo ngược được.

"Vâng ạ, chúng cháu nhất định sẽ ghi nhớ kỹ."

"Nhắc mới nhớ, con bé Hồng Anh tính khí cũng bướng bỉnh ra phết. Thật ra điều kiện nhà chúng nó tốt lắm, bố mẹ nó tính sẵn nước mua cho nó một suất công việc rồi, chẳng cần phải xuống nông thôn làm gì. Ấy thế mà con bé cứ khăng khăng đòi đi, hồi đó còn đi cùng với cái cậu người yêu của nó nữa cơ. Đúng rồi, hình như là người yêu nó thật, mấy đứa bạn cùng lớp rủ nhau cùng đi cắm đội, cháu xem, rốt cuộc lại thành ra cái nông nỗi này đây."

,