Mọi người ai lo việc nấy, chẳng ai để ý xem con chó hoang đã chạy đi đằng nào.

Chỉ tiếc rằng, hôm nay khu phố Tửu Tiên Kiều định sẵn là một ngày chẳng được yên ả. Mới chừng hơn một tiếng sau, ngoài cửa bỗng vang lên một tràng cãi vã ầm ĩ. Hóa ra là một đôi mẹ chồng nàng dâu cãi nhau rồi kéo thẳng tới văn phòng khu phố, đòi tìm "Cán sự Bạch" phân xử đúng sai cho họ.

Vì sao lại chỉ đích danh tìm Cán sự Bạch? Bởi lẽ người con dâu kia chẳng phải ai xa lạ, chính là nữ công nhân Triệu Lai Đệ của tổ dưa muối.

Gia đình Triệu Lai Đệ ở trong thành phố, nhưng vì chị em đông đúc, lại không có việc làm, cả nhà nghèo rớt mồng tơi nên cô ta đành phải gả cho một người đàn ông lớn hơn mình tận bảy, tám tuổi mà sức khỏe lại chẳng ra sao. Khi trước cô ta tới văn phòng khu phố xin việc cũng là vì chồng ốm đau, không kham nổi việc nặng, bị đơn vị điều xuống làm việc vặt ở khâu hậu cần, lương bổng bị hạ hết lần này tới lần khác, trong nhà sắp sửa không mở nổi vung nồi, Bạch Học Tập thương tình giúp đỡ nên mới nhận cô ta vào tổ dưa muối.

Chồng cô ta cũng không phải dân gốc ở khu vực nội thành. Nghe đồn mẹ chồng anh ta trước kia từng lập công gì đó cho Quân Giải phóng, sau đó cấp trên muốn trao thưởng cho gia đình, bà bèn bảo những thứ khác đều không cần, chỉ muốn đưa người con trai cả ốm yếu vào thành phố làm công nhân. Bởi lẽ thể trạng như thế mà ở nông thôn sống dựa vào sức lực thì hoàn toàn không ổn, vào thành phố may ra còn tìm được một tia hy vọng sống.

Còn nhà Triệu Lai Đệ thì chấm đúng cái công việc của người đàn ông ấy, chẳng thèm màng tới chuyện anh ta từ đâu đến, bao nhiêu tuổi, cứ thế gả cô ta đi.

Mà mẹ chồng cô ta, nhìn thoáng qua là biết ngay bà lão từ nông thôn lên, áo quần chắp vá, chân đi đôi dép rơm rách tươm, tóc đã bạc trắng đến hai phần ba, sắc mặt vàng vọt hốc hác, lúc này đang đăm đăm nhìn cô ta với vẻ mặt hung dữ: "Mày có biết xấu hổ không hả, chuyện nhà mình giải quyết không xong lại chạy tới làm phiền cán bộ khu phố. Cán bộ khu phố bận rộn toàn việc lớn, ai rảnh rỗi mà đi xử lý mấy cái chuyện lông gà vỏ tỏi này cho mày. Tao thấy mày đúng là ăn no rửng mỡ, xã hội mới cho mày tí thể diện rồi đấy!"

Bà lão mang khẩu âm vùng ngoại thành, giọng the thé cao vút, tốc độ nói vừa nhanh vừa dồn dập, Bạch Học Tập nhất thời chưa nghe hiểu kịp, bèn nhìn sang Vương Chi Chi bên cạnh.

Vương Chi Chi nhiệt tình phiên dịch lại một lượt, bỗng sực nhớ ra một chuyện: "Triệu Lai Đệ này cách đây không lâu chẳng phải cũng tới tìm em phân xử sao, cớ gì hôm nay lại tới nữa rồi?"

Tôn Chính Nghĩa cũng vội gật đầu: "Anh vẫn còn nhớ, mới chừng nửa tháng trước thôi."

Triệu Lai Đệ này làm việc cũng tạm được, không lười biếng, nhưng ngộ tính thì kém cỏi, nói khó nghe một chút là hơi ngốc. Bà cụ Tần dắt mối chỉ dạy ba người học nghề muối dưa, hai người kia đều đã thạo việc từ sớm, duy chỉ có cô ta là cứ ì ạch lề mề, muối không thiếu thì lại thừa, tháng trước còn muối hỏng cả một vại tương đậu to tướng. Bà cụ Tần tức giận lắm, phạt trừ mười đồng tiền lương của cô ta.

Nửa tháng trước lúc phát lương, thấy bà cụ Tần nói được làm được, trừ thật mười đồng của mình, Triệu Lai Đệ lập tức cảm thấy không phục, bèn làm ầm ĩ trước mặt Bạch Học Tập, đòi Cán sự Bạch phải phân xử cho ra nhẽ.

"Cô ta muối hỏng vại tương đậu đó, nói khiêm tốn cũng mất ba mươi đồng tiền vốn, chưa tính công cán, chỉ riêng đậu nành với muối hạt đã chẳng rẻ rúng gì rồi. Bà cụ Tần cũng nể tình gia cảnh cô ta khó khăn nên mới chỉ bắt bồi thường một phần ba, không trừ sạch sành sanh, vẫn để lại đủ tiền sinh hoạt cho cô ta, thế mà cô ta vẫn không phục, tới chỗ em cãi cọ ầm ĩ suốt nửa ngày trời."

Bạch Học Tập nhớ lại chuyện này cũng thấy đau cả đầu. Cô thương cảm cho hoàn cảnh khó khăn thật sự của Triệu Lai Đệ, nhưng chuyện cô ta gây thiệt hại cho tập thể cũng là sự thật rành rành. Nếu như không phạt, vậy sau này chẳng lẽ ai làm sai cũng không cần trả giá? Phạm lỗi mà không có cái giá phải trả thì mọi người cứ việc tùy tiện làm càn hết hay sao?

Thế nên, cô cũng đồng tình với hình phạt của bà cụ Tần, thậm chí còn thấy phạt như thế là nhẹ.

"Em còn nhớ chứ, bận đó em chỉ đỡ lời giúp bà cụ Tần vài câu, cô ta liền bảo em với bà cụ Tần mặc chung một quần, nói hai người xúm vào bắt nạt nhà cô ta nghèo, bắt nạt chồng cô ta là người nhà quê không có gốc rễ ở thành phố."

Vừa dứt lời, Triệu Lai Đệ đã nhìn thấy Bạch Học Tập, lập tức khóc lóc tỉ tê: "Cán sự Bạch ơi cô phải làm chủ cho tôi với, trên đời sao lại có người mẹ chồng độc ác đến thế này cơ chứ, hận không thể dồn ép tôi vào chỗ chết mà."

"Có chuyện gì thì cứ nói thẳng ra, đừng có hở ra là chết với chóc."

"Tôi biết nhà đẻ tôi nghèo nên mẹ chồng coi thường tôi, nhưng nhà tôi dù sao cũng là hộ khẩu thành phố, mọi người cũng đâu thể ức hiếp tôi đến mức này chứ."

Bà lão họ Triệu quát the thé: "Thối mồm chó nhà mày!"

"Cán sự Bạch cô xem kìa, mẹ chồng tôi chẳng nói đạo lý chút nào, mở mồm ngậm mồm toàn là lời chửi rủa bẩn thỉu. Lần này bà ấy bảo vào thành phố giúp tôi chăm con, vậy mà mới chưa đầy hai tháng, con gái lớn của tôi đã học theo bà ấy chửi bậy đầy mồm rồi, tôi chỉ nói vài câu là bà ấy đã không vừa lòng."

"Thối mồm chó nhà mày!"

Bạch Học Tập đau cả đầu, mẹ chồng nàng dâu nhà này thật là: "Thôi đừng cãi nhau nữa, đây không phải chỗ để hai người làm loạn."

Triệu Lai Đệ ba tháng trước vừa sinh đứa thứ hai, vì kỳ nghỉ thai sản thời này chưa đầy hai tháng nên khi quay lại đi làm, cô ta bèn gọi mẹ chồng ở quê lên thành phố đỡ đần trông cháu. Ngờ đâu trông qua trông lại thế nào mà lại bùng ra mâu thuẫn mẹ chồng nàng dâu to đùng thế này.

"Được, chúng tôi không cãi nữa. Mẹ cũng đừng có mở miệng ra là chửi bới lung tung, chúng ta nhờ Cán sự Bạch phân xử công minh một phen, thế đã được chưa?"

Bà lão hừ lạnh, khóe môi giật giật, câu chửi tục kia suýt nữa lại buột ra, nhưng bị Bạch Học Tập lườm cho nên đành nuốt ngược trở vào."Sự tình là thế này, hôm nay tôi với nhà tôi bàn chuyện đi làm hộ khẩu cho con. Tôi nghĩ tổ dưa muối nằm ngay cạnh đồn công an nên tiện đường hơn, bèn định cầm sổ hộ khẩu với giấy chứng nhận kế hoạch sinh sản đi làm thủ tục. Ai ngờ mẹ chồng tôi xông ra mắng tôi xối xả, lôi cả tổ tông mười tám đời nhà đẻ tôi ra rủa sả một lượt. Mấy lời bẩn thỉu đó tôi không thèm nhắc lại kẻo bẩn tai mọi người, lúc đó tôi tức quá mới cãi lại bà ấy hai câu, chuyện đó âu cũng là lẽ thường tình chứ gì? Thế mà bà ấy không biết điều, nhảy xổ lên tát tôi bạt tai, mọi người xem trên mặt tôi vẫn còn nguyên vết ngón tay đỏ lừ to tướng thế này đây! Nếu không nhờ tôi chạy nhanh, chẳng biết còn phải ăn thêm bao nhiêu đòn nữa."

Cô ta trình bày rành mạch, câu nào câu nấy nghe đều xuôi tai, cộng thêm bên má trái quả thực có vệt đỏ ửng, khiến mọi người xung quanh nhất thời đều cảm thấy bà mẹ chồng này quá quắt thật.

Lại nhìn sang bà lão họ Triệu, nhìn đi nhìn lại cũng chỉ biết chửi đúng mỗi một câu kia, mọi người lập tức ngả sang thương cảm cho Triệu Lai Đệ.

"Lai Đệ người ta tính tình cũng được mà, hiền lành, làm việc lại chịu thương chịu khó, mỗi tội số khổ vớ phải ông chồng như thế."

"Đàn ông thì đã bõ bèn gì, chủ yếu là bà mẹ chồng này kìa. Nghe nói chồng cô ta có ba anh em trai, chỉ mỗi chồng cô ta được làm công nhân, mấy đứa em bên dưới đều ở làng làm ruộng, thỉnh thoảng lại mò lên thành phố bòn mót, ngày thường chắc chắn cũng lén lút chu cấp cho bọn họ không ít, Lai Đệ thật sự chẳng dễ dàng gì."

"Bây giờ rước bức tượng Phật lớn là bà mẹ chồng này về, sau này e là tiễn đi không nổi đâu."

"Nói nhảm, vào thành phố hưởng phúc rồi thì ai còn muốn quay về nông thôn nữa."

...

Mọi người xúm lại bàn tán xôn xao, nhưng Bạch Học Tập lại không vội vàng đặt Triệu Lai Đệ vào vị trí nạn nhân ngay từ đầu. Chủ yếu là cái tính nết của cô ta... thật khó mà nói trước được.

Quả nhiên, sau khi vuốt xuôi được cơn nghẹn ở lồng ngực, bà lão họ Triệu rống to lên: "Tao ở nhà con trai tao, con trai tao có phải không kiếm ra tiền đâu, chỉ là hai năm nay kiếm ít hơn nó một tí thôi. Nhưng con trai tao vốn dĩ sức khỏe đã yếu, kiếm được chừng ấy đã là dốc hết sức rồi, đơn vị cũng đã hết lòng chăm sóc nó. Trước khi cưới nó đã biết thừa con trai tao ốm yếu, lúc đó nó cũng tự nguyện chứ nhà tao có ép uổng gì nó đâu. Mấy năm trời nó không có việc làm, nhà tao cũng chẳng chê bai câu nào, bây giờ kiếm được mấy đồng tiền là bắt đầu giở thói xoi mói, mặt nặng mày nhẹ. Cả ngày tao trông con, nấu cơm, dọn dẹp, giặt giũ cho nó, rốt cuộc chẳng được nổi một lời tử tế. Mấy người chỉ giỏi bảo tao lên đây hưởng phúc, thế cái phúc này ai thích hưởng thì nhào vô mà hưởng!"

"Nói thế cũng không hẳn đúng, ông bà trông cháu nội thì đó là chuyện đương nhiên xưa nay rồi, tổ tiên bao đời nay đều sống như thế cả mà."

"Thối mồm chó nhà mày! Thế sao mày không đi mà trông cháu cho con trai mày đi? Đã trông cho thằng cả thì sao không trông cho thằng hai thằng ba, trông cho thằng hai thằng ba rồi sao không trông cho thằng tư thằng năm?"

Người vừa lên tiếng vừa khéo lại có đúng năm cậu con trai, nghĩ tới viễn cảnh ấy mà cả người nổi hết cả da gà da vịt. Nhà họ đã sớm phân gia rồi, hai ông bà già nương tựa vào người con cả mà sống, nếu nhà nào cũng đòi trông kiểu đó thì vợ chồng thằng cả chẳng lật tung trời lên hay sao? Không được, không được đâu.

"Tao nói cho mày biết nhé Triệu Lai Đệ, nhà họ Triệu bọn tao đã phân gia từ cái năm chúng mày cưới nhau rồi. Tao ở với nhà thằng ba, sau này dưỡng già cũng chẳng trông mong gì vào chúng mày. Trông con cho nhà mày hoàn toàn là vì làm mẹ như tao thương xót con trai mình, thông cảm cho nó không đỡ đần được cho mày nên mới đến giúp nó. Tao giúp là giúp con trai tao chứ chẳng phải giúp mày, mày cũng bớt dát vàng lên mặt mình đi, chẳng liên quan một xu nào tới mày cả, đừng hòng nắm thóp được tao."

Mọi người nghe xong, dường như lại thấy bà lão họ Triệu nói chẳng sai chút nào. Đã phân gia ra ở riêng rồi thì phải rõ ràng sòng phẳng, bằng không chính là gieo rắc mâu thuẫn vào lòng mấy đứa con trai, trong nhà khó mà yên ổn được.

"Bà mẹ chồng nhà tôi cũng y hệt thế đấy, bà ấy trông con cho nhà chú hai, tiền riêng cũng dúi cho chú hai, đến nhà tôi thì vừa không trông con vừa chẳng cho xu nào, về già lại muốn vợ chồng tôi phải đóng tiền phụng dưỡng ngang ngửa với nhà chú hai, dựa vào đâu chứ, tôi quyết không đưa đâu!"

"Lúc còn đi lại làm lụng được thì không đỡ đần người ta, lúc già rồi cũng đừng hòng tới cầu xin."

Triệu Lai Đệ vừa thấy đám đông vây xem đã ngả nghiêng như ngọn cỏ đầu tường, bèn vội vàng nói: "Mẹ giúp trông con thì con cảm kích mẹ, con cũng tính kỹ sau này phải hiếu thảo thế nào rồi, nhưng mẹ cũng đâu thể mắng chửi con như thế, lại còn đánh con nữa chứ, mẹ xem mặt con sưng vù cả lên rồi này. Cái loại mẹ chồng động tay động chân với con dâu như mẹ, nếu là mấy năm trước thì đã bị lôi tới lớp học tập tư tưởng để cải tạo nghiêm túc rồi đấy."

"Thối mồm chó nhà mày! Mày đúng là cái thứ đê tiện, đáng bị ăn đòn!"

Bạch Học Tập đau cả đầu: "Đừng nói tục nữa."

Lồng ngực bà lão họ Triệu phập phồng liên hồi, xem chừng đã tức giận đến tột cùng: "Tôi thật sự nhịn không nổi nữa rồi, Cán sự Tiểu Bạch, con Triệu Lai Đệ này đúng là cái thứ mặt... Cô có biết vì sao tôi đánh nó không?"

"Nó muốn đi làm hộ khẩu cho đứa cháu gái thứ hai của tôi, đặt tên là Phán Đệ, lại còn đòi đổi tên con bé lớn thành Chiêu Đệ nữa. Rõ ràng con bé lớn tên là Đông Mai êm tai biết bao nhiêu, gọi suốt năm năm trời rồi, sang năm là đến tuổi đi học, thế mà nó cứ nằng nặc đòi đổi thành Đệ này Đệ nọ. Trẻ con nhà họ Triệu chúng tôi bất kể trai hay gái đều quý như vàng như ngọc, dựa vào đâu mà phải gọi là Đệ này Đệ nọ chứ? Chuyện thất đức hơn nữa là nó lại bảo con gái không cần đi học, bắt Đông Mai ở nhà trông em trai. Nó đào đâu ra em trai cơ chứ?"

Triệu Lai Đệ cứng miệng: "Bên nhà tôi ai nấy đều gọi thế cả, mấy chị em nhà tôi cũng toàn là chị cả bế chị hai, chị hai bế chị ba mà lớn lên..."

"Thối mồm chó nhà mày! Nhà mày không coi con gái là con người, nhà mày thích hạ mình rước nhục thì đấy là việc của nhà mày, chứ con gái nhà họ Triệu tao thì cấm tiệt cái thói hèn hạ ấy! Tao nuôi ba thằng con trai với hai đứa con gái, chẳng có đứa nào phải mang cái ngữ tên như thế, cũng chẳng có đứa nào phải bỏ học giữa chừng. Tao thật sự khinh bỉ mày, cái khổ mày từng nếm trải lại muốn con gái mày cũng phải chịu lại một lần nữa đúng không? Sao mày lại độc ác đến mức ấy hả!"

"Con trai tao đã bảo rồi, sinh trai hay gái đều như nhau cả, con gái cũng là bảo bối trong lòng, còn mày thì hay rồi, hở ra là 'đồ vịt giời' với 'thứ bồi tiền', mày tự làm khổ mình chưa đủ, lại còn muốn phá nát cả đời con cháu nhà họ Triệu tao nữa hả mày!"

,