[TIÊU HỀ]: Chương 7

Tĩnh Thu mỉm cười nói: "Sao anh cứ như trẻ con tranh cãi thế? Người ta muốn đan một chiếc, anh cũng phải đan một chiếc á?" Nói đến đây, cô lại có ý thăm dò, "Anh còn muốn em đan áo len cho anh nữa à? Sao anh không kêu —— người yêu —— của anh đan cho?"

Cậu ấy gấp gáp: "Anh lấy đâu ra người yêu? Em nghe ai nói anh có người yêu?"

Thấy cậu ấy không có người yêu, trong lòng cô rất vui, nhưng ngoài miệng lại tiếp tục oan uổng cho cậu ấy: "Đại nương nói anh —— có người yêu, nói lần trước anh về quê là đi thăm người nhà."

Cậu ấy lớn tiếng kêu oan: "Anh còn chưa kết hôn, lấy đâu ra người yêu? Bác ấy chắc chắn muốn mai mối em với Chí Cương, nên mới nói thế. Em cứ đến đội của bọn anh mà hỏi xem, xem anh —— đã kết hôn chưa ——. Em không tin anh, thì cũng phải tin tổ chức chứ?"

Tĩnh Thu nói: "Em mắc mớ gì mà phải đến đội của anh hỏi? Anh —— kết hôn hay không kết hôn —— thì liên quan gì đến em?"

Cậu ấy hình như cũng nhận ra mình có hơi thất thố, cười nói: "Sợ em —— hiểu lầm ——"

Trong lòng Tĩnh Thu cảm thấy vô cùng ấm áp, cậu ấy chắc chắn là thích cô, nếu không sao cậu ấy lại sợ cô hiểu lầm? Nhưng cô không dám hỏi tiếp, cảm giác như đã đi đến gần một xoáy nước nguy hiểm, nếu hỏi nữa, sẽ đâm đầu vào mất.

Cậu ấy cũng không nhắc lại đề tài này nữa, bắt đầu hỏi tình hình của cô. Cô rất thẳng thắn kể chuyện nhà mình, cảm thấy không có gì phải giấu giếm cậu ấy cả, có lẽ cho cậu ấy biết sớm một chút, còn có thể thử thách cậu ấy xem sao. Thế là cô kể hết chuyện cha mẹ bị đấu tố thế nào, cha bị đuổi về quê ra sao, anh trai không thể chuyển về được thế nào cho cậu ấy nghe.

Cậu ấy lẵng lặng lắng nghe, không chen lời mấy, chỉ mỗi lần cô sắp dừng lại, lại đặt thêm vài câu hỏi để cô tiếp tục kể.

Tĩnh Thu nói: "Em nhớ lúc cách mạng văn hóa mới bắt đầu, mẹ em vẫn chưa bị lôi ra. Hễ cứ đến tối là em lại cùng mấy đứa bạn nhỏ chạy đến phòng họp ở trường của mẹ để xem náo nhiệt, chỗ đó thường xuyên mở đại hội đấu tố. Bọn em đều coi đại hội đấu tố là một chuyện vui, lúc nào cũng bắt chước giọng phổ thông Phúc Kiến của đội trưởng đội tuyên truyền công nông binh, bởi vì chú ấy cứ hay đọc hai chữ 'mỗ mỗ' thành 'miêu miêu'."

Hồi đó người bị đấu tố là một giáo viên họ Tô, nghe nói từng cộng tác với Hứa Vân Phong, Chị Giang, Thành Cương trong "Hồng Nham", sau đó bị bắt thì đầu thú phản bội, bảo toàn được tính mạng. Mặc dù bản thân cô ấy vẫn luôn biện hộ rằng mình chỉ 'biến tiết', tức là rời bỏ Đảng Cộng sản, chứ không 'phản bội', nghĩa là không bán đứng đồng chí, nhưng cách mạng văn hóa vừa bắt đầu đã bị lôi ra, đấu tố như một kẻ phản đồ.

Lúc đó ban ngày cô ấy lao động, ban đêm chịu đấu. Ban ngày cô ấy lao động ở bên ngoài, đám trẻ con bọn em thường vây quanh cô ấy, bắt chước lời của đội trưởng đội tuyên truyền: Tô Tĩnh Giai, còn gọi là Tô Lan Phương, người tỉnh miêu miêu, thành phố miêu miêu, vào tháng miêu miêu năm miêu miêu đã phản bội cách mạng tại trại tập trung miêu miêu.

Cô ấy lúc nào cũng bình tĩnh thản nhiên, ngẩng cao đầu, không thèm để ý đến đám trẻ con bọn em. Lúc bị đấu tố, cô ấy cũng ngẩng cao đầu, không chịu cúi xuống, thường lạnh lùng nói: 'Các người không giảng đạo lý, tôi lười nói chuyện với các người.'

Nhưng có một hôm, em lại cùng đám trẻ con đó đến phòng họp xem náo nhiệt, lại nhìn thấy mẹ em ngồi ở giữa vòng vây, cúi đầu, đang chịu đựng sự phê phán. Đám bạn nhỏ bắt đầu cười nhạo em, bắt chước dáng vẻ của mẹ em, em sợ quá chạy thẳng về nhà, trốn trong nhà khóc. Sau đó mẹ em trở về, không nhắc đến chuyện đó, bởi vì mẹ không biết em nhìn thấy.

Cho đến tận ngày công khai phê phán mẹ, mẹ biết không thể giấu bọn em được nữa, buổi trưa đưa cho em một ít tiền, bảo em đưa em gái sang bờ sông bên kia thành phố chơi, chưa đến giờ ăn cơm chiều thì đừng về. Em và em gái cứ ở lì đến năm giờ chiều mới về. Vừa bước chân vào cổng trường, đã nhìn thấy khẩu hiệu ngợp trời, toàn là đả đảo mẹ em, tên của mẹ bị treo ngược ở đó, còn đánh dấu chéo màu đỏ, nói mẹ là phản cách mạng lịch sử ——

Về đến nhà, em thấy mắt mẹ khóc sưng lên, một bên mặt hơi sưng, môi cũng sưng, tóc bị cắt xén lung tung, mẹ đang đứng trước gương tự cắt lại cho ngay ngắn. Mẹ là một người rất kiêu hãnh, lòng tự trọng cực kỳ cao, chịu đựng sự đấu tố công khai thế này quả thực không thể chịu nổi. Mẹ ôm lấy bọn em khóc, nói nếu không vì ba đứa con, mẹ đã không sống nổi rồi ——"

Cậu ấy khẽ nói: "Mẹ em là một người mẹ vĩ đại, vì con cái, mẹ có thể nhẫn nhịn mọi —— đau khổ và nhục nhã. Em đừng đau buồn quá, rất nhiều người đã trải qua tai họa như thế này, nhưng chỉ cần vượt qua được, sẽ giống như cô Tô mà em kể, ngẩng cao đầu làm người, không còn vì những đau khổ này mà vướng bận nữa ——"

Tĩnh Thu cảm thấy cậu ấy có hơi mơ hồ về mặt lập tức giai cấp, cô họ Tô kia là kẻ phản đồ, mẹ của em sao có thể giống cô ta được chứ? Cô vội vàng giải thích: "Mẹ em không phải là phản cách mạng lịch sử, sau đó mẹ được 'giải oan', lại được đi dạy học, là do những kẻ đó làm sai, ông ngoại em từng tham gia Đảng Cộng sản, sau đó chuyển đến nơi khác, không tìm được tổ chức, nên bị coi là tự động rời bỏ Đảng. Đầu thời kỳ giải phóng, ông bị bắt giam vào ngục, còn chưa đợi làm rõ sự việc, ông đã bệnh chết trong ngục rồi. Nhưng đó không phải vấn đề của mẹ em ——"

"Điều quan trọng là bản thân em phải tin tưởng mẹ mình, cho dù bà ấy thực sự là phản cách mạng lịch sử, bà ấy vẫn là một người mẹ vĩ đại. Chuyện chính trị, nói không rõ ràng đâu ——, em đừng dùng tiêu chuẩn chính trị để đo lường —— người thân của mình."

Tĩnh Thu nói: "Anh có luận điệu y hệt như kẻ phản đồ Tô Tĩnh Giai đó, con cái của cô ta chất vấn cô ta sao hồi đó lại đầu thú, nói nếu cô bây giờ cũng giống như Chị Giang, là một liệt sĩ cách mạng được mọi người ca tụng. Người khác có thể chịu đựng nhục hình của kẻ địch, sao cô lại không chịu đựng được?

Cô ta nói: 'Tôi không sợ tra tấn, cũng không sợ chết, nhưng lúc đó ba các con cũng bị giam trong ngục, tôi không biến tiết, các con sớm đã chết đói rồi. Tôi chỉ là một đảng viên bình thường, không quen biết bất kỳ đảng viên nào khác, tôi không bán đứng bất cứ ai, tôi chỉ camar kết không tham gia hoạt động của Đảng nữa ——.'

Lời này của cô ta bị con cái vạch trần, quần chúng cách mạng đã vẽ rất nhiều tranh biếm họa, đều là bộ mặt xấu xí khi cô ta chui từ lỗ chó ra ——"

Cậu ấy thở dài: "Một bên là con cái, một bên là sự nghiệp, cô ấy cũng quá khó khăn để lựa chọn. Nhưng đằng nào thì cô ấy cũng không bán đứng người khác, thực ra cũng không cần —— phải chỉnh đốn cô ấy đến mức này ——. Đảng lúc bấy giờ có chính sách, để bảo toàn thực lực, cho phép đảng viên biến tiết sau khi bị bắt, có thể đăng báo tuyên bố rời khỏi Đảng, miễn là không bán đứng đồng chí là được.

Có rất nhiều nhân vật lãnh đạo của Đảng, sau khi bị bắt cũng từng biến tiết đầu thú, có người còn bán đứng cấp dưới của mình để đổi lấy tự do cho bản thân. Đảng Cộng sản đối với họ đều rất khoan dung, bởi vì vốn dĩ đó là đảng của họ mà —— hy sinh vài cấp dưới, bảo toàn lãnh đạo của Đảng, đối với họ mà nói vẫn rất đáng giá."

Cậu ấy thốt ra mấy cái tên lừng lẫy, nói bọn họ đều từng bị bắt, đều là đầu thú phản bội rồi mới được thả ra, chẳng khác nào dẫm lên xác của cấp dưới để bước ra khỏi nhà tù của kẻ địch. Cậu ấy nói: "Cho nên anh coi thường những kẻ này. Muốn làm cách mạng, thì phải giống như những liệt sĩ đã hy sinh kia, không phải vì mưu lợi cá nhân, ngay cả mạng cũng dám hiến dâng. Nếu chỉ vì tranh giành quyền lực, thì đừng có khoác cái áo cách mạng lên người để đả kích người khác."

Tĩnh Thu nghe đến ngẩn người, vô thức nói: "Anh —— phản động quá đấy."

Cậu ấy mỉm cười nhìn cô: "Em muốn đi tố cáo anh à? Thực ra những chuyện này trong giới thượng tầng là bí mật công khai, ngay cả người ở tầng dưới cũng biết một ít. Nhưng em rất ngây thơ trong sáng, chỉ biết ngước nhìn những nhân vật lãnh đạo đó, tưởng họ là thần thánh. Thực ra họ chẳng qua cũng là con người? Đã là con người thì có tư tâm, có dục vọng quyền lực, cãi qua cãi lại, cuối cùng đều là vì tranh giành quyền lực, chỉ có người ở dưới là chịu thiệt."

Cô lo lắng nói: "Em sẽ không đi tố cáo anh, nhưng anh ăn nói lung tung thế này, không sợ người ta tố cáo anh à?"

"Người ta nào? Anh sẽ không nói với bất kỳ ai, chỉ nói với em thôi." Cậu ấy nói đùa, "Nếu em muốn tố cáo anh, anh cũng đành chịu, chết trong tay em, tâm nguyện tự nguyện. Chỉ cầu sau khi anh chết, em cắm một bó hoa sơn trà trên mộ anh, lập một tấm bia mộ, bên trên khắc: Nơi đây chôn cất người mà anh từng yêu."

Cô giơ tay lên, làm động tác muốn đánh cậu ấy, đe dọa: "Anh mà còn ăn nói linh tinh nữa, em không thèm nói chuyện với anh nữa đâu."

Cậu ấy vươn đầu ra cho cô đánh, thấy cô không dám chạm vào mình, mới rụt lại, nói: "Mẹ anh có lẽ còn thê thảm hơn mẹ em. Hồi trẻ, có thể nói là rất tiến bộ rất cách mạng, bà tự mình dẫn dắt đội hộ vệ đi khắp nơi lùng sận tài sản cất giấu của người cha tư bản, tận mắt nhìn người ta tra tấn cha mình, bà không thương cảm ông, bà cảm thấy tất cả những gì mình làm đều là vì cách mạng.

Mặc dù bà kết hôn với cha anh, nhưng vẫn luôn giữ thái độ khiêm nhường, chỉ làm một cán bộ nhỏ ở cung văn hóa nghệ thuật quần chúng thành phố. Gả cho cha anh ngần ấy năm, bà cũng luôn vạch rõ ranh giới với người cha tư bản của mình, nhưng trong xương tủy bà vẫn là một tri thức tiểu tư sản, thích văn học, thích sự lãng mạn, thích tất cả những thứ đẹp đẽ. Bà đọc rất nhiều sách, rất yêu thơ ca, bản thân cũng thường xuyên viết một chút, nhưng không đem đi xuất bản, bởi vì bà biết những thứ mình viết chỉ có thể coi là đồ của tiểu tư sản ——

Trong cách mạng văn hóa, cha anh bị quy là kẻ cầm quyền đi theo con đường tư bản chủ nghĩa, bị đấu tố, bị cách ly, chúng ta bị đuổi khỏi khu đại viện quân khu, mẹ anh cũng bị lôi ra, nói bà là tiểu thư nhà tư bản, ăn mòn lôi kéo cán bộ cách mạng, dùng thủ đoạn cực kỳ đê tiện để dụ dỗ cha anh, kéo cán bộ cách mạng xuống nước. Hồi đó, khắp cung văn hóa dán đầy những đại tự báo và tranh biếm họa thấp hèn đồi trụy, miêu tả mẹ anh thành một người phụ nữ dơ bẩn vô sỉ.

Bà ấy giống như mẹ em, là một người phụ nữ kiêu hãnh có lòng tự trọng, chưa từng bị người ta hắt nước bẩn lên người như thế bao giờ, cho nên không thể chịu đựng nổi. Bà cãi nhau với những kẻ đó, biện hộ cho bản thân, nhưng càng biện hộ lại càng tồi tệ, những kẻ đó dùng đủ mọi cách để nhục mạ bà, ép bà phải khai ra cái gọi là chi tiết quyến rũ cha anh, ngay cả từng li từng tí trong đêm tân hôn cũng bắt bà phải khai ra, còn nhân cơ hội đấu tố mà sàm sỡ trên người bà, bà liền mắng nhiếc bọn chúng, còn bọn chúng thì đánh bà, mắng bà, nói lúc bà bị đấu tố mà vẫn không quên quyến rũ đàn ông. Hồi đó ngày nào về nhà bà cũng phải tắm rửa rất lâu, bởi vì bà cảm thấy mình đã bị vẫn đục. Bọn chúng đánh bà rất nhiều, cho đến khi đánh bà đến mức không đứng dậy nổi, chúng mới cho bà về nhà dưỡng thương.

Lúc đó, cha anh đang bị đấu tố ở tỉnh, báo tỉnh báo thành phố in đầy những thứ phê phán vạch trần ông, sau đó thì càng lúc càng trượt theo hướng thấp hèn đồi trụy, rất nhiều là về chuyện đời sống hủ hóa trụy lạc của ông, nói ông dụ dỗ cưỡng hiếp rất nhiều nữ y tá, nữ thư ký, nữ nhân viên văn phòng bên cạnh. Chúng tôi giấu hết những thứ này đi, không cho mẹ anh nhìn thấy, nhưng bà vẫn nhìn thấy, bởi vì thực sự quá nhiều, giấu thế nào cũng không hết. Thể xác bà đã phải gồng gánh những đả kích từ thế giới bên ngoài, bà vẫn kiên cường sống tiếp, nhưng sự phản bội đến từ người chồng này đã đánh gục bà, bà dùng một chiếc khăn quàng cổ trắng dài để chấm dứt sinh mạng của mình.

Di thư của bà chỉ có vài câu: Bản chất vốn sạch, số phận không sạch, sinh không phùng thời, chết rồi vẫn còn huyến hận."

Tĩnh Thu nhỏ giọng hỏi: "Vậy cha anh thực sự —— có những chuyện đó không?"

"Anh cũng không biết. Anh cảm thấy cha anh rất yêu mẹ anh, mặc dù ông không biết cách yêu thế nào mới là cách mà bà thích, nhưng ông vẫn yêu bà ——. Mẹ anh đi ngần ấy năm, cha cũng sớm phục chức cũ, có rất nhiều người mai mối tục huyền cho ông, nhưng ông vẫn chưa —— lấy vợ khác.

Cha anh luôn cảm thán, nói câu nói của Mao Trạch Đông rất có lý: 'Thắng lợi thường đến sau khi kiên trì thêm một chút nữa'. Có đôi khi, tưởng chừng như đã đi đến đường cùng, nghĩ rằng không còn hy vọng gì nữa, thế nhưng nếu kiên trì thêm một chút, kiên trì thêm một chút nữa, thường sẽ nhìn thấy ánh bình minh của chiến thắng."

Tĩnh Thu không ngờ cậu ấy lại có trải nghiệm đau thương hơn cả mình, rất muốn an ủi cậu ấy, nhưng lại không biết nói gì cho phải, chỉ đành nói: "Những năm qua của anh —— cũng rất khó khăn ——."

Cậu ấy không nhắc chuyện cha mẹ nữa, hai người lẵng lặng đi một lúc, cậu ấy đột nhiên hỏi: "Anh —— có thể cùng em đến thành phố K không?"

Cô giật mình hoảng hốt: "Anh cùng em đến thành phố K làm gì? Nếu mẹ em nhìn thấy, hoặc thầy cô bạn bè nhìn thấy, lại tưởng là ——"

"Tưởng gì?"

"Tưởng —— tưởng —— dù sao thì —— dù sao thì ảnh hưởng không tốt ——"

Cậu ấy bật cười: "Nhìn em kìa, dọa cho đến nỗi nói năng cũng không rõ nữa. Em yên tâm, em bảo anh không đi cùng em, anh sẽ không đi cùng em nữa. Lời em nói chính là chỉ thị tối cao, anh nhất định sẽ tuân theo." Cậu ấy cẩn thận hỏi, "Vậy anh có thể đợi em ở huyện lỵ không? Ở huyện lỵ không ai quen chúng ta ——, nếu em sợ, anh có thể đi ở đằng xa theo sau em. Lúc em về chẳng phải vẫn phải đi con đường dài thế này sao? Em đi một mình —— anh làm sao yên tâm được chứ?"

Cô thấy cậu ấy ngoan ngoãn như vậy, nhỡ đâu bảo không cho theo đến thành phố K thì cậu ấy sẽ không dám theo thật, cô vừa cảm động, lá gan liền lớn lên: "Nếu không lỡ công việc của anh, thì —— anh đợi em ở huyện lỵ đi. Em đi chuyến xe bốn giờ chiều mai, năm giờ đến huyện lỵ ——"

"Anh đợi em ở bến xe."

Lại lững thững bước đi một đoạn không tiếng động, Tĩnh Thu nói: "Anh kể chuyện cho em nghe đi, anh đọc nhiều sách thế, trong bụng chắc chắn có không ít câu chuyện, kể cho em nghe một câu chuyện đi."

Cậu ấy liền kể mấy câu chuyện, mỗi lần kể xong một câu, Tĩnh Thu lại hỏi: "Còn nữa không? Còn nữa không?" Cậu ấy lại kể tiếp một câu nữa. Cuối cùng, cậu ấy kể một câu chuyện không có tựa đề, đại ý là có một thanh niên, vì để cứu vãn sự nghiệp và tương lai của cha mình, đã đồng ý cưới con gái cấp trên của cha làm vợ, nhưng trong lòng cậu ta không hề muốn, chuyện cứ thế kéo dài mãi. Sau đó cậu ta gặp được một cô gái mà mình thích, cậu ta muốn cưới cô gái đó làm vợ, nhưng cô gái kia biết cậu ta đã có đính ước với người con gái khác, liền không tin tưởng cậu ta nữa, trốn đi mất.

Kể đến đây, cậu ấy dừng lại.

Cô hỏi: "Sau đó thì sao? Kể cho em cái kết của câu chuyện đi."

"Anh thực sự không biết kết cục ——, nếu em là —— cô gái đó, ý anh là, nếu em là cô gái mà chàng trai đó gặp sau này, em sẽ làm thế nào?"

Tĩnh Thu suy nghĩ một chút, nói: "Em nghĩ, nếu một người thanh niên có thể thất hứa với một cô gái, anh ta cũng sẽ thất hứa với những cô gái khác, cho nên ——, nếu em là cô gái mà anh ta gặp sau này, em —— chắc chắn cũng sẽ trốn đi ——" Nói đến đây, cô hình như chợt vỡ lẽ, "Đây không phải câu chuyện của anh đấy chứ? Có phải anh đang kể chính mình không?"

Cậu ấy lắc đầu: "Không phải câu chuyện của anh, là xem từ trong rất nhiều sách ra, hầu như tất cả các câu chuyện tình yêu đều tựa như nhau. Em đã đọc 'Romeo và Juliet' chưa? Romeo chẳng phải rất yêu Juliet sao? Nhưng đừng quên, Romeo trước khi gặp Juliet cũng từng thích một cô gái khác đấy ——"

"Thật á?"

"Em quên rồi à? Ngày Romeo gặp Juliet, anh ấy vì một cô gái khác mà đến buổi tiệc đó, nhưng anh ấy nhìn thấy Juliet, liền yêu cô ấy ngay, em có thể nói Romeo đã thất hứa với cô gái đầu tiên thì nhất định cũng sẽ thất hứa với Juliet không?"

Tĩnh Thu nghĩ ngợi một lát, nói: "Cậu ấy không thất hứa với Juliet, là vì cậu ấy rất nhanh —— đã chết rồi."

"À, nhớ ra rồi, kết cục câu chuyện lúc nãy của anh là thế này: Sau đó người thanh niên đó phát điên đi tìm cô gái khắp nơi, thế nhưng mãi vẫn không tìm thấy, anh ta không thể chịu đựng nổi cuộc sống không có cô ấy, liền —— tự sát."