Mẹ lớn với mọi người hôm đó cũng về, đến tối, Tĩnh Thu nghe thấy Lão Tam đang ở nhà trên chơi đùa với Hoan Hoan, liền vội vàng cầm tiền, đi ra nhà trên, thấy cậu ấy đang ngồi trên một chiếc ghế đẩu rất thấp, Hoan Hoan nằm bò trên lưng cậu ấy làm nũng.

Lão Tam nhìn thấy cô, ngẩng mặt lên chào cô, nhưng cô xị mặt không nói gì, ném tiền lên đùi cậu ấy, nói: "Cảm ơn anh đã giúp tôi mua đường phèn, anh xem số tiền này đã đủ chưa."

Biểu cảm của cậu ấy khiến cô nhớ đến một câu trong tác phẩm "Tường Lâm tẩu" của Lỗ Tấn "như bị nung bằng sắt đỏ", cô nhìn cậu ấy cứ nhìn chằm chằm vào số tiền trên đùi mình, giống như số tiền đó đang làm bỏng đùi cậu ấy, mà cậu ấy không dám đưa tay ra chạm vào vậy. Cậu ấy bất lực ngẩng đầu nhìn cô, phảng phất như đang hỏi rốt cuộc đã xảy ra chuyện gì.

Cô không biết tại sao, hình như cảm thấy mình có quyền giận cậu ấy vậy, hậm hực nói: "Đủ chưa? Không đủ thì bảo tôi, tôi bù cho anh." Thực ra cô đã đem toàn bộ số tiền mượn được đưa hết cho cậu ấy rồi, làm gì còn tiền để "bù" cho cậu ấy nữa, nếu thiếu thật, cô đành phải đi mượn tiếp.

Cậu ấy hỏi: "Không phải đã nói là—sau này hẵng—trả sao?"

"Đã nói rồi mà thay đổi thì có khối chuyện, anh có thể trông mong lời người khác nói câu nào cũng thực hiện được chắc?"

Cậu ấy ngẫm nghĩ câu nói này một lát, đại khái không ngẫm ra được gì, chỉ nói: "Em—không phải nói trên người không có tiền cơ mà? Sao tự nhiên lại ra nhiều tiền thế?"

"Mượn người trong tổ."

Cậu ấy có vẻ rất tổn thương: "Em đằng nào cũng là đi mượn tiền, tại sao em cứ phải đi hỏi—người khác mượn cơ chứ?"

"Tôi thích hỏi ai mượn thì hỏi người đấy. Tôi thay mặt mẹ tôi cảm ơn anh." Nói xong, cô liền đi về phòng mình, lấy cuốn sổ viết sử thôn ra, muốn viết lách chút gì đó. Nhưng tay cô run lập cập, cũng không biết là vì tức, hay là vì lạnh.

Cậu ấy đi theo vào, đứng sau lưng cô: "Đã xảy ra chuyện gì thế? Em nói cho anh biết đi, em đừng thế này—, nhất định là đã xảy ra chuyện gì rồi, hôm kia vẫn còn tốt cơ mà, sao tự nhiên lại—"

"Hôm kia thì sao chứ? Tôi vẫn luôn nói không cần tiền của anh—."

Cậu ấy nghi ngờ hỏi: "Chỉ vì hôm đó anh nói là sẽ—đưa tiền cho em, mà em giận thế cơ à? Hôm đó em nói không cần, anh đã không ép em nữa rồi. Anh biết lòng tự trọng của em rất cao, không muốn nhận sự giúp đỡ của—người khác, nhưng mà em—em không cần phải coi anh là—người ngoài chứ—"

Cô nghĩ, đúng là đồ lừa đảo, mở miệng nói chuyện ngọt như mật mía, nếu không phải tôi biết rõ gốc tích của anh, thì chắc chắn lại bị anh lừa rồi. Lúc đó anh cũng dùng cách này để lừa vị hôn thê của anh đến tay phải không? Cô ấy có biết anh lại đang lừa người khác ở bên ngoài không? Thảo nào người ta nói cái miệng biết khéo léo dẻo mỏ là loại người không đáng tin, anh dỗ được cô, thì cũng dỗ được người khác, giống như cái ao tù như Chí Cương thì chắc chắn sẽ không biết lừa người.

Cô không thèm quay đầu lại mà nói: "Anh đừng đứng đây nữa, đi bận việc đi, tôi phải viết bài đây."

Cô cảm giác cậu ấy vẫn đứng ở đó, nhưng cô không quay đầu nhìn cậu ấy, chỉ run lẩy bẩy viết chữ trong sổ. Một lúc sau, cô cảm thấy cậu ấy không ở đó nữa, liền quay đầu lại, quả nhiên cậu ấy không ở đó nữa. Cô lại cảm thấy hụt hẫng, cứ đinh ninh rằng cậu ấy sẽ đứng sau lưng cô lâu hơn một chút, thậm chí là đứng mãi cơ.

Cô không biết mình bị làm sao nữa, rõ ràng ban nãy đã nghĩ rất kỹ rồi, phải quên anh ta đi, quên anh ta đi, không thèm coi anh ta ra gì nữa. Lúc trước cũng cảm thấy việc này làm không khó, chạm mặt cậu ấy rồi, cô cũng thực sự có thể nói chuyện với cậu ấy một cách cay nghiệt. Lúc cậu ấy đáng thương nhìn cô, tim cô cũng rất kiên định, dường như không chút động lòng. Nhưng đợi đến khi cậu ấy thực sự đi rồi, cô lại hoảng loạn, chỉ biết oán hận nghĩ, sao anh ta có thể thế này, sao có thể thế này, tôi mới nói có mấy câu mà anh ta đã chuồn mất rồi?

Cô cảm thấy hành vi thế này của mình quả thực có thể coi là xấu xa, người ta nịnh bợ bạn, sợ bạn giận mà bạn thì ra điều ta đây, chuyên nói những lời làm tổn thương người khác. Đợi đến khi người ta chuồn mất rồi, bạn lại hối hận. Bạn đây chẳng phải là đang ép người ta lạnh nhạt với mình, hạ thấp mình hay sao?

Cô mắng bản thân một trận, liền giả vờ đi ra phía sau, xem xem cậu ấy có thực sự đi mất chưa. Cô đi xuyên qua nhà trên và nhà bếp, đi về phía sau, phát hiện cậu ấy không ở nhà trên, cũng không ở nhà bếp, cô vểnh tai nghe ngóng một lúc, cũng không nghe thấy tiếng nói chuyện của cậu ấy. Cậu ấy đi thật rồi, cậu ấy giận rồi, bởi vì cô đối xử với cậu ấy không chút lễ phép, lạnh nhạt như vậy.

Cô mất hồn mất vía đi tìm khắp nơi, cũng không biết tìm thấy cậu ấy rồi thì cô có thể làm gì, nhưng cô chẳng màng gì nữa, một lòng hy vọng cậu ấy chưa đi.

Cuối cùng cô nhìn thấy cậu ấy ở cối xay, cậu ấy đang đẩy cối xay, mẹ lớn đang cho gạo vào cối. Tĩnh Thu vừa nhìn thấy cậu ấy, biết là cậu ấy chưa đi, trong lòng lại không hoảng loạn nữa, sự căm ghét đối với cậu ấy cũng dâng lên, trong lòng hung hăng mắng cậu ấy một câu "đồ lừa đảo", quay người đi thẳng về phòng mình.

Mấy ngày liền, cô đều phớt lờ cậu ấy. Cậu ấy tìm cơ hội nói chuyện với cô, hỏi cô rốt cuộc đã xảy ra chuyện gì, cô đều không nói. Có lúc hỏi dồn quá, liền phũ phàng ném lại một câu: "Việc tốt anh tự làm, trong lòng anh tự khắc hiểu rõ."

Cậu ấy nài nỉ nói: "Anh không hiểu, em nói cho anh biết đi, rốt cuộc anh đã làm việc tốt gì."

Cô mặc kệ cậu ấy, bước vào phòng mình ra điều làm bộ làm tịch viết lách. Cô thấy cậu ấy sẽ không giận dỗi bỏ đi, liền đâm ra làm càn, càng thêm lạnh nhạt với cậu ấy, nhưng lại không thèm giải thích cho cậu ấy hiểu, mặc kệ cậu ấy vắt óc suy nghĩ. Cô không tài nào hiểu nổi tại sao mình lại cảm thấy có quyền hành hạ cậu ấy, chỉ vì cô có thể làm cậu ấy phiền muộn ư? Hay là cảm thấy ngày hôm đó cậu ấy đã chiếm tiện nghi của cô trên núi, cho nên muốn dùng cách hành hạ cậu ấy để trừng phạt cậu ấy?

Tổ cải cách sắp quay về thành phố K rồi, Tĩnh Thu vẫn chưa nghĩ ra cách hay ho nào để mang mấy quả óc chó đó về, cô quyết tâm không cần Chí Cương tiễn, càng không muốn Lão Tam tiễn. Nhưng cô cũng không thể trông mong người trong tổ cải cách giúp mình vác về được, bởi vì ai trong tổ cũng mang theo hành lý cả, lo tự vác nổi hành lý của mình về đã là may lắm rồi, còn ai giúp cô xách giỏ óc chó ấy nữa chứ?

Cô muốn đập vỡ quả óc chó ra, chỉ mang nhân bên trong về, như thế sẽ nhẹ hơn nhiều. Nhưng bác dâu bảo cháu mà đập ra rồi thì sẽ khó bảo quản lắm, cháu không thể bắt mẹ cháu ăn hết một lúc được chứ? Kiểu gì cũng phải chừa lại một ít để phòng ngừa lần sau phát bệnh chứ? Cô nghĩ cũng đúng, đành thôi không đập ra nữa.

Bác dâu gợi ý nói: "Cứ để Chí Cương đi tiễn cháu đi, nó rất ít khi đến thành phố K, coi như đi chơi quanh đó một chuyến. Nếu cháu thấy bất tiện, thì cứ bảo bố chồng bác giao cho Chí Cương một việc công, coi như là đi tiễn tổ cải cách các cháu về, đội ngũ còn có thể tính điểm công cho nó nữa."

Tĩnh Thu cảm thấy làm thế còn tệ hơn, ngay cả trưởng thôn Triệu cũng lôi vào rồi, chẳng phải lại càng giống con dâu nhà họ hơn sao?

Mãi cho đến ngày trước hôm đi, Tú Phương từ sông Nghiêm Hà về, mới coi như giải vây được một phen, nói là em ấy có thể đi tiễn, nhưng em ấy không xách nổi giỏ óc chó to thế đâu, có thể gọi anh hai đi cùng, hai anh em chủ yếu là đi thành phố K chơi, nhân tiện giúp mang óc chó đi hộ. Tú Phương nói em ấy từ lâu đã muốn đến thành phố K một chuyến rồi, chỉ là không có bạn đồng hành, bây giờ vừa hay mượn cơ hội này để đến thành phố K một chuyến.

Mẹ lớn và bác dâu đều nói họ cũng có rất nhiều đồ muốn nhờ Tú Phương mua ở thành phố K, Tĩnh Thu cũng không nghĩ ra cách nào hay hơn nữa, trong tiềm thức cảm thấy làm thế có thể trừng phạt Lão Tam một chút, liền đồng ý.

Chí Cương kích động không thốt nên lời, mẹ lớn cũng kích động không thốt nên lời, sắp sửa quần áo giày tất cho Chí Cương ra khỏi cửa, lại còn dạy cậu ta lễ nghĩa khi ra ngoài, dặn dò gặp mẹ của Tĩnh Thu phải gọi là "thầy giáo", đừng có đứng như cục gỗ; lúc ăn cơm phải nhai kỹ nuốt chậm, đừng có trông như từ trong ổ đói chui ra; lúc đi đường phải nhẹ nhàng cẩn thận, đừng có như đang giậm đầm giậm nền ấy. Nói tóm lại, chuyện lớn chuyện nhỏ gì cũng dặn dò vô số lần, nhìn cái dáng vẻ ấy, chỉ hận không thể tự mình đi thay cho cậu ta luôn.

Tối đến, Lão Tam qua đây. Lúc cậu ấy tới, nhà mẹ lớn đang nhiệt tình và gấp rút trau chuốt những bước cuối cùng cho chuyến đi thành phố K của Chí Cương. Mẹ lớn và bác dâu bận rộn cho quả óc chó vào túi, lại tìm thêm ít đậu đũa khô, cải thảo khô, dưa muối khô gì đó gói lại, bảo là mang cho nhà Tĩnh Thu để làm thức ăn.

Tĩnh Thu vô cùng hoang mang, cảm thấy việc này đã vượt qua dự tính ban đầu rồi, rõ ràng thỏa thuận chỉ là hai anh em Chí Cương đi thành phố K chơi, tiện thể mang quả óc chó đi hộ thôi mà, bây giờ nhìn có vẻ giống như Chí Cương lần đầu đến ra mắt mẹ vợ vậy. Cô muốn ngăn cản, nhưng lại không thốt lên lời, lòng tốt khó từ chối, giơ tay không đánh người mặt sắt, người ta hào hứng vui vẻ thế này, sao mình lại nỡ dội một gáo nước lạnh lên đầu người ta chứ? Hơn nữa, mẹ lớn cũng đâu có bảo Chí Cương đến nhà cô rồi thì gọi mẹ cô là mẹ vợ, chỉ bảo gọi là "thầy giáo". Chẳng lẽ ở nhà mẹ lớn lâu thế rồi, con cái nhà người ta muốn đến chỗ bạn chơi một chuyến, mà bạn cũng không nỡ à?

Lão Tam đứng giữa một đám người đang bận rộn tối mặt tối mũi, trông có vẻ vô cùng hoang mang, không hiểu đã xảy ra chuyện gì, đợi đến khi cậu ấy gặng hỏi ra mới biết là đang chuẩn bị hành lý cho Chí Cương đi nhà Tĩnh Thu, sắc mặt cậu ấy lập tức thay đổi rõ rệt, ngẩn người đứng đó, tạo thành sự tương phản rõ rệt với đám người bận rộn kia.

Tĩnh Thu nhìn cậu ấy, có chút hả hê, thầm nghĩ ai bảo anh có vị hôn thê cơ chứ? Cho phép anh có vị hôn thê, mà không cho phép tôi có—người giúp một tay hay sao? Ban nãy cô còn đang hối hận vì để Chí Cương mang óc chó đi thành phố K, sợ rước họa vào thân, thì bây giờ lại cảm thấy quyết định này quá tuyệt, có thể trả thù Lão Tam một vố thật đau.

Bác dâu thấy Lão Tam đứng thui thủi ở đó, liền hỏi cậu ấy: "Cậu có túi du lịch không? Loại túi nào ra dáng một chút là được, Chí Cương ra thành phố mà không đeo cái túi trông không ra làm sao cả."

Lão Tam ngẩn ra một lúc, mới nói: "Ồ, cháu có cái túi hay dùng khi đi xa, để cháu về lấy." Nói xong, cậu ấy liền đi. Phải một lúc lâu sau, cậu ấy mới cầm mấy cái túi tới, đưa cho Chí Cương một cái, hỏi: "Cậu một mình có xách nổi không? Không xách nổi ngày mai tôi có thể qua giúp, ngày mai tôi được nghỉ."

Chí Cương liên tục nói: "Tôi xách nổi, xách nổi chứ, giỏ óc chó đó chẳng phải đều do tôi xách từ nhà bác dâu về đây sao? Tôi không chỉ xách nổi óc chó, tôi còn có thể giúp họ đeo ba lô nữa. Ngày mai cậu không cần đi đâu."

Lão Tam liếc nhìn Tĩnh Thu, hình như đang trông mong cô mời cậu ấy ngày mai qua giúp, cô vội vàng né tránh ánh mắt của cậu ấy, quay về phòng thu dọn đồ đạc của mình. Lão Tam đi theo vào, hỏi: "Có cần anh giúp gì không?"

"Không cần."

"Sao lại gọi Chí Cương đi tiễn thế? Cậu ta đi sẽ lỡ việc đi làm đấy—. Ngày mai anh không phải đi làm, chi bằng—"

"Thôi khỏi, không phiền anh nữa."

Cậu ấy ngượng ngùng đứng đó, nhìn cô thu dọn đồ đạc lỉnh kỉnh, muốn nhét thật nhiều thứ vào trong một chiếc túi đeo chéo quân dụng, liền hỏi: "Anh còn cầm mấy cái túi sang nữa đấy, em xem có cần dùng không—"

"Không cần. Tôi mang túi gì đến, thì mang túi đó về."

Cậu ấy ngẩn ngơ nhìn cô bực bội nhồi nhét đồ đạc vào trong túi, nói: "Em về rồi—, thay anh hỏi thăm bác gái nhé—, chúc bác sớm ngày bình phục—"

"Vâng. Tôi thay mặt mẹ tôi cảm ơn anh vì đã mua đường phèn cho bác."

Cậu ấy trầm mặc một lát, nói thêm: "Đường phèn ăn hết rồi, thì nói với anh—anh lại mua—"

"Không cần đâu."

"Chữa khỏi bệnh cho bác gái mới là quan trọng nhất—"

"Tôi biết rồi."

Cậu ấy lại trầm mặc một lúc: "Sau này rảnh rỗi thì qua chơi nhé, tầm tháng năm, tháng sáu ấy, đến ngắm hoa sơn tra—"

Cô chợt nhớ đến cảnh tượng lần đầu tiên gặp cậu ấy, cậu ấy cũng mời cô đến ngắm hoa sơn tra. Lúc đó cô cảm thấy nhất định mình sẽ đến xem, nhưng bây giờ cô chẳng biết phải nói gì nữa, hình như hoa sơn tra đối với cô mà nói đã không còn ý nghĩa gì nữa rồi.

Cô ngẩn ngơ đứng đó, nghĩ đến việc sắp phải rời đi rồi, thực sự rất lưu luyến nơi này, đến cả cái tên lừa đảo trước mắt này cũng khiến cô vương vấn đến thế. Cô nhìn cậu ấy, thấy trên mặt cậu ấy cũng mang vẻ mặt ngẩn ngơ hụt hẫng, liền quay mặt đi, không thèm nhìn cậu ấy nữa.

Hai người đứng ngây ra một lát, cô nói: "Anh đứng ở đây, Tú Phương không dám vào ngủ kìa, mau về đi."

"Anh đi ngay đây," nói là đi, cậu ấy lại chẳng động đậy, vẫn đứng nguyên ở đó, "Em—sắp đi rồi, vẫn không chịu nói cho anh biết rốt cuộc em—đang giận anh chuyện gì cơ à?"

Cô không trả lời, cảm thấy cổ họng nghẹn đắng. Cậu ấy thấy cô nhất quyết không chịu nói, bèn đổi câu hỏi: "Em—đã đồng ý với mẹ lớn rồi à?"

"Đồng ý chuyện gì?"

"Chuyện của em với Chí Cương ấy á?"

"Cái này không liên quan đến anh."

Cậu ấy bị câu nói phũ phàng này của cô chặn họng, rất lâu không lấy lại được bình tĩnh, mãi một lúc sau, mới nói: "Ban nãy lúc anh về lấy túi, đã viết bức thư này, hy vọng có thể nói rõ ý định của mình. Anh đi đây, em nghỉ ngơi cho tốt nhé. Ngày mai thượng lộ bình an." Cậu ấy đặt một bức thư lên bàn cô, nhìn cô một lát, rồi đi ra ngoài.

Tĩnh Thu nhìn bức thư đó, được gấp thành hình con bồ câu. Cô nghĩ đây nhất định là thư tuyệt giao rồi, bởi vì cậu ấy đã nói, là lúc cậu ấy về lấy túi mới viết, tức là lúc biết chuyện Chí Cương muốn đi tiễn cô mới viết, cậu ấy còn có thể nói gì nữa chứ?

Cô không dám mở ra, chỉ trừng trừng nhìn bức thư đó, hận cậu ấy, mắng cậu ấy: Anh đúng là tay chân lẹ làng thật đấy, nhanh như chớp đã viết xong thư tuyệt giao rồi, hay là để giành thế chủ động, thể hiện là anh đá tôi trước hả? Anh giở trò gì đấy? Tôi vốn dĩ đã đồng ý với anh đâu cơ chứ, có gì mà đá với không đá? Đều tại cái đồ lừa đảo như anh, rõ ràng có vị hôn thê rồi mà vẫn còn ở bên ngoài đi lừa người khác.

Cô cũng muốn viết một bức thư cho cậu ấy, mắng cho cậu ấy một trận tơi bời, nhưng cô cảm thấy làm thế cũng chẳng giữ lại được thể diện nào cả, bởi vì suy cho cùng thì cậu ấy mới là kẻ lừa cô. Người đi lừa gạt ta, phẩm chất không tốt; kẻ bị người lừa, đầu óc kém cỏi. Từ trước đến nay, người ta chế giễu, toàn là những kẻ bị lừa thôi. Cô mặc kệ buông xuôi, cầm bức thư đó lên, xem rốt cuộc cậu ấy đã nói những gì, đọc xong rồi, có dựa vào thư của cậu ấy mà viết một bức thư phê phán.

Cô chậm rãi mở thư ra, không dài, chỉ có vài đoạn:

"Ngày mai em đã đi rồi, có Chí Cương tiễn em, anh sẽ không tiễn nữa. Em làm quyết định gì, anh đều ủng hộ cả, anh chỉ hy vọng những quyết định của em đều xuất phát từ tận đáy lòng.

Em rất có tài năng, rất có thiên bẩm, nhưng lại sinh không gặp thời, không được phát huy. Em không được tự xem nhẹ bản thân, phải tin rằng 'trời sinh ta tất có dụng', sẽ có một ngày, tài năng của em sẽ được xã hội công nhận.

Bố mẹ em gánh chịu một số nỗi oan khiên, đó không phải lỗi của họ, em không cần phải cảm thấy sinh ra trong gia đình như vậy là thấp kém hơn người ta, họ chẳng làm chuyện gì hổ thẹn với ai cả. Sông có khúc người có lúc, người bị coi thường hôm nay, chưa biết chừng ngày mai lại là người được chào đón nhất, cho nên không cần phải tự ti vì những thứ do xã hội áp đặt này.

Anh biết em không thích anh xen vào chuyện em làm việc, nhưng anh vẫn muốn nói, những việc quá nặng nhọc quá nguy hiểm đó, thì đừng làm nữa. Lỡ xảy ra chuyện gì, mẹ sẽ đau lòng biết nhường nào. Lao động chân tay thì đừng có cố quá, vật gì không khiêng nổi, thì đừng miễn cưỡng khiêng; chiếc xe nào không kéo nổi, thì đừng miễn cưỡng kéo; sức khỏe là vốn quý của cách mạng, làm cơ thể kiệt quệ rồi, thì chẳng làm được việc gì nữa đâu.

Em phớt lờ anh, anh cũng không trách em. Em là một người thông minh sáng suốt, nếu em không muốn để ý đến anh, nhất định là có lý do của em. Nếu em không muốn nói cho anh biết lý do, thì chắc chắn cũng có lý do của em. Anh sẽ không ép em nói cho anh biết đâu, khi nào em sẵn sàng nói cho anh biết, thì hãy nói cho anh biết nhé."