Có một hôm, tổ giáo dục cải cách đưa những người trong tổ đến đầu thôn phía đông tham quan Nhai Ổ Đen, đó là một cái hang động lớn, nghe nói thời kỳ kháng chiến từng là nơi ẩn nấp của các nhân viên cứu quốc kháng Nhật. Nhưng sau đó bị Hán gian bán đứng, quỷ Nhật bao vây Nhai Ổ Đen, hơn hai mươi thương nhân và dân làng ẩn nấp ở đó bị chặn lại bên trong. Quỷ Nhật phóng hỏa thiêu cái sơn động đó, ai chạy ra ngoài liền bị loạn súng bắn chết, người không chạy ra ngoài thì bị thiêu chết. Đến nay, vẫn còn nhìn thấy vách động bị khói huân đen.

Đây là trang sử đau buồn nhất trong lịch sử Tây Thôn Bình, các thành viên tổ giáo dục cải cách đều nghe đến rưng rưng nước mắt. Tham quan xong, vốn là thời gian ăn cơm, nhưng mọi người nói các liệt sĩ cách mạng đã vì hạnh phúc hôm nay của chúng ta mà xả thân quên mình, hy sinh tính mạng của bản thân, chẳng lẽ chúng ta ăn cơm muộn một chút cũng không được sao? Thế là mọi người gạt chuyện ăn cơm sang một bên, liền mở hội thảo luận biên soạn bài học này, mãi đến hai giờ chiều mới giải tán.

Tĩnh Thu trở về nhà đại mụ, không nhìn thấy Lão Tam, thầm nghĩ anh ấy khẳng định đã tới, bây giờ lại về đi làm rồi. Cô vội vã ăn chút cơm thừa, liền hối hả viết lại những gì nghe được ngày hôm nay.

Thế nhưng đến trưa ngày thứ hai, Lão Tam không qua đây, Tĩnh Thu có chút hoang mang, chẳng lẽ anh ấy hôm qua tới, phát hiện cô không có nhà, liền sinh giận, sau đó không bao giờ tới nữa? Cô cảm thấy điều này là không thể, anh ấy lấy đâu ra cái bản lĩnh lớn nhường ấy, mà có thể khiến Lão Tam vì cô mà sinh giận?

Tiếp theo liền mấy ngày liền, Lão Tam đều không xuất hiện lần nữa. Tĩnh Thu bắt đầu thất hồn lạc phách, luôn cảm thấy chỗ nào không đúng lắm, viết lách cũng viết không ra, cơm ăn cũng không ngon, cứ nhớ nghĩ rốt cuộc vì sao Lão Tam không qua đây nữa. Cô muốn hỏi đại mụ bọn họ, Lão Tam đã đi đâu rồi, nhưng cô không dám, sợ người khác hiểu lầm cô với Lão Tam có gì đó.

Đến chiều tối, cô dẫn Hoan Hoan đi làm hoàng tử, đến chỗ công bằng tìm Lão Tam. Đến gần chỗ công bằng của đội thăm dò, không hề nghe thấy tiếng đàn accordian. Cô lẩn quẩn ở đó một trận, nhưng không dám vào trong công bằng để thăm dò tung tích của Lão Tam, đành thất thểu đi về.

Sau đó, cô thật sự không nhịn được nữa, liền vòng vo tam quốc hỏi đại mụ: "Hoan Hoan lúc nãy cứ hỏi mấy ngày nay sao Tam Đa không qua thế——"

Đại mụ cũng rất hoang mang, nói: "Ta cũng đang nói sao mấy ngày nay lão Tam không qua nữa, phỏng chừng là về quê thăm thân rồi đấy."

Lòng Tĩnh Thu lạnh đi một nửa, anh ấy đi thăm thân rồi? Anh ấy đã kết hôn rồi ư? Cô chưa từng hỏi anh ấy đã kết hôn chưa, anh ấy cũng chưa từng nhắc đến chuyện đã kết hôn chưa, Tú Phương chưa từng nói anh ấy đã kết hôn rồi, nhưng Tú Phương cũng chưa từng nói anh ấy chưa kết hôn.

Anh ấy nói anh ấy học cấp ba xong thì gặp Đại cách mạng văn hóa, vậy anh ấy phải lớn hơn cô bảy tuổi, bởi vì lúc cách mạng văn hóa bắt đầu, cô mới học tiểu học lớp hai. Nếu không hưởng ứng lời hiệu triệu kết hôn muộn, e rằng anh ấy cũng có thể kết hôn rồi.

Nghĩ đến việc anh ấy đã kết hôn, lòng cô vô cùng khó chịu, cứ cảm thấy anh ấy đã lừa gạt mình. Nhưng cô đem từng chút một trong khoảng thời gian này ra nghĩ lại một lượt, lại cảm thấy anh ấy chẳng lừa gạt cô cái gì, hai người chỉ là ở bên nhau trò chuyện, viết lách chút chuyện, không nói chuyện gì khác, cũng chẳng làm chuyện gì khác.

Dưới tấm kính đó có một tấm ảnh của cô, rất nhỏ, cỡ một inch, giống như loại chụp để làm giấy tờ gì đó. Những lúc không có người, Tĩnh Thu thường trân trân nhìn chằm chằm tấm ảnh đó đến ngẩn người. Cô cảm thấy kể từ khi gặp anh, thẩm mỹ quan giai cấp vô sản của cô đã hoàn toàn triệt để bị anh thay đổi, cô chỉ thích nhìn khuôn mặt kiểu đó của anh, vóc dáng kiểu đó của anh, ngôn đàm cử chỉ kiểu đó của anh, nụ cười kiểu đó của anh. Cái gì mặt đỏ hồng như than hồng, cái gì vóc dáng như tháp sắt, tất cả đều cuốn xéo hết đi.

Thế nhưng anh lại không lộ diện nữa, chẳng lẽ anh nhìn ra điều gì, cho nên mới trốn đi? Cô nghĩ đến việc qua một khoảng thời gian nữa, cô sẽ rời khỏi Tây Thôn Bình, thì sẽ không bao giờ gặp lại anh nữa. Nếu anh mấy ngày không lộ diện, cô đã khó chịu thế này, vậy sau này vĩnh viễn không gặp lại anh nữa, cô phải làm sao đây?

Rất nhiều khi, một người phát hiện ra mình đã yêu một người, đều là vào lúc chia tay với người đó, đột nhiên chớp mắt không nhìn thấy người đó nữa, mới biết mình đã vô tri vô giác sản sinh sự ỷ luyến rất mạnh mẽ đối với người đó.

Tĩnh Thu chỉ cảm thấy sợ hãi, tâm tình ỷ luyến loại này, cô từ trước tới nay chưa từng trải nghiệm qua, giống như cô trong lúc vô tri vô giác, đã đem tâm can của mình đặt vào tay anh, hiện tại tùy anh muốn xử trí thế nào thì xử trí. Anh muốn tâm cô đau đớn, chỉ cần nhéo một cái là được; anh muốn tâm cô vui vẻ, chỉ cần một nụ cười là xong. Cô không biết sao mình lại bất cẩn thế này, rõ ràng biết hai người là người thuộc hai thế giới, sao còn thô tâm đại ý luyến ái với anh như thế.

Có lẽ tất cả các cô gái, đặc biệt là những cô gái nghèo khó trong nhà, đều từng mơ mộng Lọ Lem, mộng tưởng có một ngày, một vị vương tử anh tuấn lương thiện đem lòng yêu mình, không chê sự nghèo khó của mình, khiến mình thoát khỏi bể khổ, sinh sống ở thiên đường hạnh phúc. Nhưng Tĩnh Thu không dám mơ mộng như vậy, cô biết mình không phải Lọ Lem. Lọ Lem nghèo thì nghèo thật, nhưng người ta xinh đẹp biết bao cơ chứ! Hơn nữa cha mẹ của Lọ Lem cũng không phải là thành phần địa chủ hoặc con cháu lịch sử phản cách mạng.

Cô không nghĩ ra bản thân có điểm gì đáng để Lão Tam thích, anh nhất định là trưa rảnh rỗi không có việc gì làm, mới đến nhà đại mụ chơi đùa một chút. Có lẽ anh chính là loại công tử bột mà sách vở hay nói, dùng chút thủ đoạn nhỏ, lừa được con gái vào tay, thì ghi một bút vào "nhật ký thợ săn" của mình, coi như chiến tích huy hoàng của bản thân, rồi sau đó xuất phát đi nơi khác lừa gạt những cô gái khác rồi.

Tĩnh Thu cảm thấy bản thân đã bị Lão Tam lừa, bởi vì cô đã không thể buông tay anh xuống được nữa, anh khẳng định đã nhìn ra rồi. Có lẽ đây chính là câu "một bước sa chân thành hận ngàn đời" mà mẹ vẫn thường hay nói?

Cô nhớ lại một tình tiết trong 《 Jane Eyre 》. Jane Eyre để bản thân từ bỏ tình yêu đối với Rochester, mỗi ngày đối diện với gương mà nói: Cậu là một cô gái có tướng mạo bình bình, cậu không đáng để anh ấy yêu, cậu vĩnh viễn không được quên điểm này.

Tĩnh Thu cũng muốn tìm gương ra, nói câu này với chính mình, nhưng cô cảm thấy làm thế chính là thừa nhận bản thân đã yêu anh, nhưng cô ngay cả với bản thân cũng không dám thừa nhận điểm này. Cô vẫn là một học sinh cấp ba, người ta mấy người tốt nghiệp rồi, đi làm rồi, còn phải đề xướng yêu đương muộn, huống chi là người vẫn đang đi học. Cô tự nhủ với lòng, tôi nhất định phải học cách quên đi anh ấy, cho dù sau này anh ấy quay về, tôi cũng không thể tiếp tục tiếp xúc với anh ấy nữa.

Nhưng qua mấy ngày, "tư tưởng tiểu tư sản" lại xuất hiện. Đó là một buổi chiều, gần năm giờ, Tĩnh Thu đang viết lách trong phòng của mình, đột nhiên nghe thấy tiếng nói vui mừng của đại mụ: "Con về rồi đấy à? Chắc là về quê thăm thân phải không?"

Sau đó cô nghe thấy thanh âm khiến tim cô chấn động: "Không đâu ạ, cháu sang bên đội hai."

"Hoan Hoan hỏi thăm cháu bao nhiêu lần, tụi tao đều đang nhắc đến cháu đấy——"

Tĩnh Thu hoảng loạn nghĩ, may quá, đại mụ không nói mình cũng hỏi rất nhiều lần, đều tính lên đầu Hoan Hoan cả. Cô nghe thấy tên "con dê thế tội" nhỏ đó chạy nhảy vui vẻ ở nhà trên, qua một lát, còn mang về cho cô mấy viên kẹo, nói là Tam Đa cho cô ăn. Cô nhận lấy, lại đưa hết lại cho "con dê thế tội" nhỏ, mỉm cười nhìn nó bóc hai viên nhét vào miệng, làm hai bên má phồng căng lên.

Cô kìm chế bản thân, ngồi trong phòng không ra ngoài gặp Lão Tam. Cô nghe thấy anh đang nói chuyện với đại mụ, hình như là nói bên đội hai xảy ra cố chướng kỹ thuật, anh bị gọi qua giải quyết vấn đề gì đó, đội hai là một cái thôn nào đó ở phía dưới Nghiêm Gia Hà.

Cô thở phào một hơi, chớp mắt đã quên đi quyết tâm của mình, chỉ muốn nhìn thấy anh, nói chuyện với anh vài câu. Cô đành phải lật cuốn sổ viết quyết tâm của mình ra, hết lần này đến lần khác đọc, tự nhủ: Tĩnh Thu, thời gian khảo nghiệm cậu đến rồi, cậu nói năng phải giữ lời đấy nhé. Thế nên cô đinh ninh ngồi trước bàn không ra ngoài.

Qua một lát, cô không nghe thấy tiếng anh nữa, biết là anh đã đi rồi, lại hối hận không thôi, nếu anh lại đi cái chỗ quái quỷ nào khác, mấy ngày không qua đây, thế chẳng phải cô đã bỏ lỡ cơ hội hiếm có ngày hôm nay rồi sao? Cô hoảng hoảng trương trương đứng dậy, muốn ra ngoài xem anh đi về hướng nào, cho dù nhìn thấy một bóng lưng cũng có thể khiến bản thân yên tâm một chút. Cô vừa đứng dậy, quay người lại, liền nhìn thấy anh đang ngả người tựa vào khung cửa phòng cô nhìn cô.

—"Em—— muốn đi đâu thế?" Anh hỏi.

—"Em đi—— ra đằng sau một chút."

Đằng sau nhà có cái nhà vệ sinh đơn sơ, cho nên "đi ra đằng sau" chính là ý đi vệ sinh. Anh cười một tiếng, nói: "Đi đi, không làm lỡ việc của em, anh đợi em ở đây."

Cô đứng ở đó, ngẩn ngơ nhìn anh, cảm thấy mấy ngày không gặp, anh hình như gầy đi vậy, hai bên má lõm xuống, râu trên cằm mọc chồm hổm ra, cô chưa từng nhìn thấy anh ở cái dạng này, cằm của anh luôn được cạo sạch sẽ gọn gàng. Cô lo lắng hỏi: "Anh ở bên đó—— mệt lắm hả?"

—"Không mệt đâu, chuyện phương diện kỹ thuật, không dùng thể lực gì mấy——" anh xoa xoa mặt mình, nói, "Gầy đi hả? Ngủ không ngon——"

Cô vẫn trừng trừng nhìn anh, nhìn đến mức trong lòng anh ta nổi da gà, thầm nghĩ má của mình không lẽ cũng lõm xuống rồi chứ? Cô nhỏ giọng nói: "Sao anh đi—— bên đội hai—— mà không báo cho—— đại mụ một tiếng cơ chứ? Hoan Hoan cứ nhắc đến anh mãi."

Anh vẫn nhìn chằm chằm cô, cũng nhỏ giọng nói: "Hôm đó đi vội quá, anh không có thời gian qua báo cho mấy em—— biết, lúc sau ở Nghiêm Gia Hà đợi xe, anh ra bưu cục báo cho đại đại, tưởng là về nhà anh ấy sẽ báo cho mấy em chứ, chắc là anh ấy quên mất——. Sau này không thể trông mong vào người khác, vẫn là anh tự qua báo cho em một tiếng——"

Tĩnh Thu giật mình hoảng hốt, anh đây là có ý gì chứ? Anh hình như nhìn thấu tâm tư của cô, biết cô mấy ngày nay đang tìm anh vậy. Cô thanh minh nói: "Anh báo cho em làm gì? Em quản anh—— đi đâu chắc?"

—"Em không quản anh đi đâu, nhưng anh muốn báo cho em biết anh đi đâu, không được sao?" Anh nghiêng đầu, có chút vô lý nói.

Cô xấu hổ đến mức không biết nói gì cho ngã ngũ, vội vàng chạy ra đằng sau. Đứng ngoài nhà một lát, rồi mới chạy ngược vào, nhìn thấy anh đang ngồi trước bàn của cô, đang lật xem cuốn sổ viết tác dụng của cô. Cô nhào tới, gập cuốn sổ lại, trách yêu anh: "Sao chưa được sự cho phép của người ta mà đã xem đồ của người ta?"

Anh mỉm cười, học theo khẩu khí của cô hỏi: "Sao chưa được sự cho phép của người ta mà đã viết về người ta?"

Cô thẹn quá hóa giận, biện bạch nói: "Em viết anh hồi nào? Em nhắc tên anh, hay gọi họ anh? Cái em viết là—— thư quyết tâm."

Anh tò mò nói: "Anh có nói em viết anh đâu, anh bảo là em chưa được sự cho phép của mấy anh hùng kháng Nhật đó mà đã viết về người ta cơ mà——. Em viết anh à? Ở đâu thế? Đây không phải là sử thôn do em viết sao?"

Tĩnh Thu không biết lúc nãy anh đã nhìn thấy bức thư quyết tâm của cô chưa, rất hối hận vì đã lỡ lời, có lẽ thứ lúc nãy anh nhìn thấy là phần sử thôn ở đầu cuốn sổ.

May là anh không truy vấn nữa, mà lấy ra một cây bút máy mới, nói: "Dùng cây bút này viết đi, anh đã sớm muốn mua cho em một cây rồi, ngẫu nhiên không có cơ hội ra ngoài——. Cây bút kia của em bị chảy mực, em nhìn ngón giữa của em chỗ đó lúc nào cũng có một vết mực——"

Cô nhớ tới anh quả thực từng nói muốn mua bút máy cho cô. Bởi vì cô cứ thích giắt mấy cây bút máy ở miệng túi trên áo, có một lần anh cười cô: "Em đúng là đại tri thức, giắt nhiều bút máy thế——"

Anh cười nói: "Em chưa nghe thấy bao giờ à? Giắt một cây bút máy là sinh viên đại học, giắt hai cây bút máy là giáo sư, giắt ba cây bút máy là——" anh thừa nước đục thả câu, không nói tiếp nữa.

—"Là gì? Giắt ba cây bút máy là gì? Là nhà văn?"

—"Giắt ba cây bút máy là thợ sửa bút máy."

Cô nghe xong, nhịn không được phì cười, hỏi: "Thế anh là thợ sửa bút máy à?"

—"Ừ, thích mày mò mấy linh kiện nhỏ, sửa bút máy đồng hồ báo thức gì đó, đàn accordian cũng dám tháo ra mày mò lung tung. Nhưng cây bút kia của em anh tháo ra xem rồi, không sửa được nữa, phải thay đồ, chi bằng mua mới một cây, đợi anh rảnh rỗi ra ngoài mua cho em một cây. Em dùng cây bút này đi, không sợ dây mực lên mặt à? Mấy cô gái bọn em sợ nhất là mất mặt kiểu đó đấy——"

Cô không nói gì, bởi vì nhà cô nghèo, không mua nổi bút mới, cây bút cũ này vẫn là do người khác cho.

Bây giờ anh đưa cây bút mới đó cho cô, hỏi: "Có thích cây bút này không?"

Tĩnh Thu cầm cây bút đó lên, là một cây bút máy Kim Tinh rất đẹp, đẹp quá đi mất, quả thực khiến người ta không nỡ đổ mực vào trong. Cô muốn nhận lấy cây bút này, trả tiền cho anh, nhưng cô không có tiền, khoản tiền cơm ứng trước lần xuống nông thôn này vẫn là mẹ cô đi mượn người ta, cho nên cô đành trả lại bút cho anh: "Em không cần đâu, bút của em vẫn viết được."

—"Sao lại không cần? Em không thích à?" Anh hình như có chút sốt ruột, "Lúc anh mua đã nghĩ, có lẽ em không thích màu đen, nhưng chỉ có kiểu dáng này, không có màu khác. Anh thấy loại này tốt, ngòi bút nhỏ nhỏ, chữ em viết tú khí, dùng ngòi bút nhỏ thế này rất hợp——" anh giải thích một lát, nói, "Em cứ dùng cây này trước, lần sau anh lại mua cho em loại đẹp hơn——"

—"Đừng—— đừng, em không phải chê bút không tốt, mà là quá—— tốt rồi, đắt lắm phải không?"

Anh phảng phất như trút được gánh nặng: "Không đắt đâu, em thích là tốt rồi. Đổ chút mực thử xem nào?" Anh vừa nói, vừa cầm bình mực, châm mực vào. Lúc cô viết chữ, luôn thích nắm bút trước ngòi rồi khẽ lắc lư một lát, giống như đang nghĩ vấn đề vậy, rồi sau đó mới bắt đầu xoàn xoạt viết.

Anh viết vào sổ của cô một bài thơ, đại ý nói là, từ ngày anh gặp em, anh đã thầm cầu xin em trong lòng, nếu cuộc sống là một con đường một chiều, thì xin em từ nay hãy đi phía trước anh, để anh lúc nào cũng có thể nhìn thấy em; nếu cuộc sống là một con đường song song, thì xin em hãy để anh nắm tay em, xuyên qua biển người mênh mông, vĩnh viễn sẽ không đi lạc.

Cô rất thích bài thơ này, liền hỏi anh: "Đây là thơ của ai?"

—"Anh viết bậy đấy, tính sao được là thơ, nghĩ đến cái gì thì viết ra cái đó thôi."

Hôm đó, anh khăng khăng bắt cô nhận cây bút đó, nói nếu cô không chịu nhận, anh đành mang đến tổ của cô, nói với bọn họ đây là cống hiến của anh vì giáo cải, chuyên môn tặng cho Tĩnh Thu viết sử thôn. Tĩnh Thu sợ anh thật sự chạy đến tổ, làm cho ai ai cũng biết, đành phải nhận lấy, hứa hẹn rằng đợi sau này kiếm được tiền, sẽ trả tiền cho anh.