Thư Tình Robert Browning Và Elizabeth Barrett Barrett, Tập 1

Lượt đọc: 2272 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
E.b.b. Gửi R.b.

❊ ❊ ❊

50 Wimpole Street: Ngày 15 tháng 1 năm 1845.

Kính gửi ông Browning,—Lỗi hoàn toàn thuộc về tôi chứ không phải ông.

Nhiều năm trước, khi tôi học tiếng Ý, thầy giáo bảo rằng có một từ tiếng Anh không thể phát âm nổi diễn tả hoàn toàn con người tôi, và ông chỉ dám nói bằng tiếng mẹ đẻ vì không tài nào phát âm nổi bằng tiếng của tôi—đó là từ 'testa lunga'. Dĩ nhiên, ý ngài giáo là hấp tấp!—và giờ đây, dù đã trải qua đủ thứ để thuần tính hơn, lẽ ra tôi phải đứng yên trong chuồng của mình. Nhưng ông thấy đấy, tôi nào có yên. Ngay từ đầu tôi đã hấp tấp, và giờ vẫn cứ hấp tấp—lao vù vù qua đủ mọi bụi gai tầm ma thay vì đi theo lối mòn; đoán mò nghĩa của những từ lạ thay vì tra từ điển—xé toạc thư mà chẳng thèm gỡ dây buộc,—lại cứ mong mọi thứ xong ngay trong chớp mắt, và tiếng sấm phải nhanh chẳng kém gì tia chớp. Thế là, chỉ nghe ông ú ớ nửa lời là tôi chộp lấy trọn vẹn, nghĩ đến mọi hệ lụy có thể xảy ra, rồi viết ra những gì ông đã đọc. Người bạn chung của chúng ta, theo tôi là thế, ông Horne, thường phải nài nỉ tôi hãy kiên nhẫn và bình tĩnh, dù ông ấy chỉ giao tiếp với tôi qua thư từ. Nhân đây, chắc ông sẽ buồn khi nghe tin trong chuyến đi Đức vừa rồi, ông ấy đã 'hấp tấp' (theo nghĩa đen) đến hai lần; một lần ngã từ vách đá Drachenfels, suýt bỏ mạng nếu không với được vào một dây leo; và một lần cách đây chưa lâu vào dịp Giáng sinh, khi trượt băng trên sông Elbe, ông ấy ngã và trật khớp vai trái vô cùng đau đớn. Tôi tin là ông ấy đang hồi phục tốt, nhưng thật đáng buồn khi có một bóng đen như thế phủ lên mùa Giáng sinh xứ người, lại thêm phần xa lạ.

Tuy nhiên, trong nghệ thuật, tôi hiểu rằng không thể hấp tấp mà cần phải kiên nhẫn, chịu khó—và trong tôi vẫn có một tình yêu đủ lớn để chiến thắng bản chất tự nhiên. Tôi hiểu ý ông trong lời phê bình vừa rồi, và sẽ nghiền ngẫm nó thật kỹ cho đến khi thu nhận được điều thiết thực. Điều mà một nhà phê bình tầm thường không thấy, nhưng ông, một nghệ sĩ, lại tường tận, chính là khoảng cách giữa điều ta mong muốn và điều ta đạt được, giữa ý tưởng trong tâm trí nhà văn và cái bóng ảo ảnh hình thành trong tác phẩm. Mọi nỗ lực—hơi thở gấp gáp và nhịp đập rộn ràng trong cuộc săn tầm, vốn làm xáo trộn và tổn hại đến hiệu quả chung của một tác phẩm; tất cả những gì ông gọi là sự 'khăng khăng đòi thể hiện', điều mà nhiều người sẽ cho là thừa thãi, và ngẫm ra thì cũng có lúc thừa thãi thật—ông đều có thể dung thứ, bởi vì ông thấu hiểu. Hố sâu cách biệt giữa điều tôi nói và điều tôi muốn nói hẳn sẽ làm tôi nhụt chí biết bao, dẫu cho có nhận được những ân cần từ ông đi nữa, nếu nỗi khát khao không chế ngự nỗi tuyệt vọng. 'Ôi, ước gì có con ngựa có cánh!' Tôi thật sai lầm khi cứ bộc bạch về bản thân như thế—chỉ vì ông đã chạm đúng vào nguồn cơn của một lỗi lầm mà, theo suy nghĩ của tôi, đã bị hiểu lầm đôi chút. Không phải tôi nói ra mọi điều mình nghĩ (như các nhà phê bình lớn từng phán về tôi) mà là tôi dùng mọi cách để nói lên điều mình thực sự nghĩ, đó là điều khác biệt!—hoặc ít ra tôi vẫn tưởng là thế!

Tuy nhiên, có một điểm ông đã lầm. Cớ sao ông lại từ chối mức độ trọn vẹn của niềm vui và sự hữu ích mà các tác phẩm của ông mang lại cho tôi? Tôi có thể kể cho ông nghe lý do vì sao ông không nên làm thế. Trong tầm nhìn của ông có hai thế giới, hay nói theo ngôn ngữ của các trường phái hiện nay, tư duy của ông vừa mang tính chủ quan lại vừa khách quan. Ông có thể thấu suốt cả tư duy trừu tượng lẫn cảm xúc nhân thế với tất cả sự mãnh liệt sâu sắc nhất. Nhờ đó, ông nắm bắt nghệ thuật một cách vô cùng lớn lao; và bất cứ ai quen quan sát những hình thức thông thường của nó đều không thể không kính trọng và vui mừng trước sự mở rộng dần dần năng lực của ông. Hơn thế nữa, ông rất đỗi 'nam tính'—còn tôi, một phụ nữ, từng ngắm nghía một cách đầy ao ước một số cử chỉ ngôn từ và ngữ điệu của ông, coi đó là thứ vượt xa tầm với của mình! và điều ấy càng đáng khâm phục hơn vì nó vượt quá tầm với.

Nghe tin về tác phẩm mới của ông, lòng tôi khôn xiết vui mừng. Thật tốt biết bao khi ông đã cho tôi biết điều đó. Và tôi hiểu rằng nó không mang tính kịch theo nghĩa ngặt nghèo—(có đúng là tôi hiểu như vậy không?)—rằng ông đang cất tiếng nói mang cá tính của chính mình 'vào gió trời'? không—mà là hướng đến hàng ngàn tấm lòng đồng điệu sẽ thức tỉnh để lắng nghe ông. Một năng lực kịch tính lớn lao hoàn toàn có thể phát triển theo những con đường khác ngoài hình thức kịch nghệ chính thống; và từ trước đến nay, tôi từng có ao ước (vì những lý do mà tôi sẽ không nhồi nhét vào đầu ông sau ngần ấy dòng viết lê thê của mình), rằng ông hãy cống hiến cho công chúng một bài thơ hoàn toàn không dính líu trực tiếp hay gián tiếp đến sân khấu, để thử thách trái tim đại chúng. Tôi vô cùng kính trọng nghệ thuật kịch, nhưng—

Nhưng tôi tự ngắt lời mình vì nghĩ cho ông. Chắc ông sẽ bảo lẽ ra tôi phải làm thế từ lâu rồi. Tôi làm phiền cái 'giấc ngủ thanh thản của bậc hiền nhân' của ông chẳng khác nào một cơn ác mộng. Đừng nói 'Không'. Tôi chắc chắn là mình đang làm thế đấy! Còn về những lời sáo rỗng ngoài xã hội kia, khi tôi nhắc đến 'vinh dự được quen biết ông', quả thực tôi mang một ý thức rất chân thành về niềm vinh dự ấy; nhưng tôi sẽ sẵn sàng đánh đổi tất cả những điều đó (và ngay bây giờ, nếu ông muốn, để đề phòng sự đổi thay của thế thái nhân tình) lấy 'niềm hạnh phúc được làm bạn' với ông.

Vậy nên, xin hãy tin tôi, kính thưa ông Browning,

Chân thành và biết ơn ông,

Elizabeth B. Barrett.

Về lòng tốt của ông Kenyon, theo cách nhìn nhận của tôi, chẳng có lý thuyết nào giải thích nổi. Chính vì thế mà tôi xếp nó ngang hàng với thuật thôi miên.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 16 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.