Nhật Ký Và Thư Của Madame D'arblay — Tập 1

Lượt đọc: 2390 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Alarm At The “No Popery” Riots.

❊ ❊ ❊

[Vụ bạo loạn mang tên “Phản đối Giáo hoàng” đầy ô nhục từng bao trùm London trong nỗi khiếp sợ và khiến cả nước chấn động vào tháng 6 năm 1780, bắt nguồn từ việc nới lỏng các bộ luật hình sự khắc nghiệt chống lại người Công giáo thời gian gần đây. Những kẻ bạo loạn do Lord George Gordon, một kẻ cuồng tín mất trí, dẫn đầu. Tiến sĩ Johnson đã thuật lại sinh động về biến cố này trong tác phẩm “Thư gửi bà Thrale,” và một vài đoạn trích từ đó có lẽ sẽ không làm độc giả thấy nhàm chán.

“Ngày 9 tháng 6 năm 1780. Vào thứ Sáu (ngày 2 tháng 6), những người theo phái Tin Lành chân chính đã tề tựu tại St. George's Fields theo tiếng gọi của Lord George Gordon; rồi hành quân tới Westminster, lăng mạ các vị quý tộc và hạ nghị sĩ, những người lúc bấy giờ đều tỏ ra vô cùng nhẫn nhục. Khi đêm xuống, những hành vi bạo ngược bắt đầu bằng việc đập phá nhà nguyện gần Lincoln's Inn.

Tôi không thể tường thuật chính xác từng ngày trong suốt một tuần chính quyền bị thách thức. Vào thứ Hai, ông Strahan, người từng bị lăng mạ, đã bàn với Lord Mansfield — người mà tôi nghĩ cũng chịu cảnh tương tự — về thói vô kỷ luật của đám đông; nhưng vị bá tước lại coi đó chỉ là một sự lộn xộn rất nhỏ. Đêm thứ Ba, chúng đánh sập nhà của Fielding và thiêu rụi tài sản của ông ấy trên đường phố. Vào thứ Hai, chúng đã đập phá tan hoang nhà của Sir George Savile, nhưng tòa nhà may mắn được cứu thoát. Đến chiều tối thứ Ba, rời khỏi đống hoang tàn nhà Fielding, chúng tiến thẳng đến Newgate để đòi thả những đồng bọn đã bị bắt khi đang đập phá nhà nguyện. Người cai ngục không thể phóng thích họ nếu không có sự cho phép của thị trưởng, nên ông đã đi xin lệnh; lúc quay về, ông bàng hoàng thấy toàn bộ tù nhân đã được giải thoát và nhà Newgate đang chìm trong biển lửa. Sau đó, chúng kéo đến Bloomsbury, tấn công dinh cơ của Lord Mansfield, đập phá trụi thùy và thiêu rụi hoàn toàn tài sản của ông. Chúng tiếp tục kéo tới Caen-wood, nhưng một đội canh gác đã túc trực ở đó từ trước. Tôi nghĩ chúng cũng đã cướp bóc một số tín đồ Công giáo và châm lửa đốt một nhà nguyện ở Moorfields ngay trong đêm đó.

Vào thứ Tư, tôi đi cùng Tiến sĩ Scot đến xem xét nhà Newgate và thấy nơi đây chỉ còn là những bức tường đổ nát, ngọn lửa hãy còn âm ỉ cháy. Khi tôi đi ngang qua, đám đông theo phái Tin Lành đang cướp bóc tòa án tại Old Bailey. Tôi tin là số người không tới một trăm; nhưng chúng thong thả hành sự trong sự an toàn tuyệt đối, không có lính gác, chẳng chút sợ hãi, tựa như những người đang làm một công việc hợp pháp giữa ban ngày ban mặt. Sự hèn nhát của một xứ sở thương mại là thế đấy. Vào thứ Tư, chúng phá tung nhà tù Fleet, King's Bench, Marshalsea, Woodstreet Compter, cùng Clerkenwell Bridewell, và phóng thích toàn bộ tù nhân. Khi đêm đến, chúng châm lửa đốt Fleet, King's Bench, và chẳng biết bao nhiêu nơi khác nữa; từ nhiều ngã đường, người ta có thể thấy ánh hỏa hoạn đỏ rực cả bầu trời. Cảnh tượng thật kinh hoàng.

Nhà vua phát biểu trước hội đồng rằng 'các thẩm phán đã không làm tròn trách nhiệm, nhưng ngài sẽ tự tay thực hiện nhiệm vụ ấy;' và một bản tuyên ngôn đã được ban hành, chỉ thị chúng ta phải giữ gia nhân ở trong nhà, bởi trật tự trị an từ nay sẽ được duy trì bằng vũ lực. Binh lính đã được điều động đến các khu vực khác nhau, và thị trấn giờ đây đã yên tĩnh trở lại. Những gì xảy ra ở nhà cô chắc cô đã rõ: thiệt hại chỉ là vài thùng bia; và tôi nghĩ, cô có thể yên tâm rằng hiểm nguy đã qua rồi.”

Ngày 10 tháng 6 năm 1780. Binh lính được bố trí ở khắp nơi để có thể triệu tập bất cứ lúc nào. Bóng dáng của đám đông bạo loạn không còn nữa, từng kẻ một đã bị săn lùng đến tận sào huyệt và tống giam vào ngục tối. Đêm qua, Lord George đã bị giải tới Tháp London.

Chính quyền nay đã lấy lại được uy quyền vốn có — và tất cả chúng ta đều đang nằm dưới sự bảo hộ của Nhà vua và luật pháp. — BTV]

Khi chúng tôi về đến nhà, những bản tin trên báo chí về các cuộc bạo động trong thị trấn do Lord George Gordon cùng đám đông gây ra đã khiến chúng tôi vô cùng hoảng sợ; nhưng chúng tôi vẫn chưa lường trước được mức độ nguy hiểm thực sự mà tất cả các vị đang phải đối mặt.

Hôm sau, chúng tôi sang uống trà nhà gia đình Dowdler. Lúc trở về nhà, chúng tôi được thông báo rằng một đám đông đang vây quanh một nhà nguyện Công giáo mới xây. Ban đầu chúng tôi không tin, nhưng chẳng mấy chốc, một người hầu chạy đến báo rằng họ đang đập nát nơi đó; và nửa tiếng sau, khi nhìn ra cửa sổ, chúng tôi đã thấy ngọn lửa bùng lên dữ dội, đồng thời nghe văng vẳng những tiếng hò hét cuồng loạn!

Tôi sẽ không viết chi tiết — cái chủ đề gớm ghiếc ấy các vị đã phải gánh chịu quá nhiều phần rồi. Bà Thrale và tôi thức đến tận bốn giờ sáng, đi dạo quanh các bãi duyệt binh, và đến hai giờ, chúng tôi cùng một nhóm đông người đến tận nơi chứng kiến tòa nhà mới xinh đẹp đang bị ngọn lửa nuốt chửng; lúc bấy giờ đám đông hoàn toàn tĩnh lặng — tất cả đều im phăng phắc, và ai nấy trông chẳng khác nào những kẻ đứng xem.

Sáng thứ Bảy, điều khiến tôi vô cùng đau lòng là chẳng nhận được lá thư nào từ thành phố gửi xuống, và sự sốt ruột muốn nghe tin tức từ các vị khiến tôi kiệt quệ. Bà Thrale nhận được thư từ Sir Philip Clerke và ông Perkins, thông báo rằng nhà của bà ở thủ đô đã bị tấn công ba lần, nhưng cuối cùng đã được lực lượng canh gác bảo vệ thành công; các con, đồ bạc, tiền tài và vật dụng quý giá đều đã được chuyển đi nơi khác. Streatham cũng bị đe dọa và toàn bộ đồ đạc đã bị tẩu tán sạch sẽ.

Cũng vào buổi sáng hôm đó, chúng tôi nhìn thấy một tờ báo ở Bath và Bristol, trong đó khẳng định rằng ông Thrale là một kẻ theo đạo Công giáo. Lời buộc tội dối trá đê tiện này khiến chúng tôi vô cùng kinh hoàng cho sự an toàn tính mạng của ông, và bà Thrale cùng tôi thống nhất rằng tốt nhất nên rời khỏi Bath ngay lập tức và đi tránh ở các vùng quê.

Bà giao cho tôi nhiệm vụ thông báo những chi tiết này cho ông Thrale, bởi bản thân bà quá hoảng loạn nên không thể đảm nhận nổi. Tôi đã cố gắng làm hết sức mình, và thành công ở mức độ khiến ông xem đó là chuyện nhỏ khi được báo tin một cách nhẹ nhàng, nhờ vậy ông đã đón nhận nó với sự bình tĩnh và điềm nhiên lớn. Chẳng mấy chốc, chúng tôi chuẩn bị sẵn sàng để lên đường.

Chúng tôi chẳng còn thời gian hay tâm trí để làm mấy cái thủ tục chào hỏi xã giao rườm rà, mà quyết định ghé qua thăm gia đình Bowdlers và cô Cooper. Ai nấy đều lưu luyến khi phải chia tay, và cô Cooper, khiến tôi vừa ngạc nhiên vừa vui sướng, đã bày tỏ tình cảm một cách thẳng thắn với tôi, khẳng định rằng chưa bao giờ cô lại có thiện cảm sâu sắc đến thế với một người quen mới, đồng thời nhiệt tình khơi gợi lại lời đề nghị mà chính tôi đang định ngỏ ý — đó là tiếp tục giữ mối thâm tình khi ở thủ đô.

FANNY BURNEY GỬI TIẾN SĨ BURNEY.

Bath, ngày 9 tháng 6 năm 1780,

Thưa cha kính yêu của con,

Cha thế nào rồi? Cha đang ở đâu? Và chuyện gì sắp xảy ra tiếp theo đây? Những tin tức từ thủ đô thật đáng sợ, khiến con lo lắng không chỉ cho toàn thể thành phố, mà còn cho từng cá nhân quen biết mà con có ở trỏng. Lệnh thiết quân luật này có giam chân cha hoàn toàn trong nhà không? Mọi người ở đây bảo rằng chắc chắn là như vậy, và mọi công việc buôn bán đều phải đình trệ. Ôi, những thời khắc thật kinh hoàng làm sao! Thế nhưng con lại vô cùng mừng rỡ khi thấy các nghị sĩ phe đối lập cũng chẳng khá khẩm hơn phe cầm quyền là bao. Nếu một đám đông như thế lại là đồng minh trung thành của bất kỳ phe phái nào, con nghĩ giang sơn này chắc đã nằm trọn trong tay chúng; bởi nếu được dẫn dắt bởi những thủ lĩnh có tài hô hào hoặc mưu mẹo, liệu ai và thế lực nào có thể chống lại họ? — ý con muốn nói, nếu chúng quả thực đáng sợ như những gì chúng ta được nghe kể ở đây.

Tiến sĩ Johnson đã viết thư cho bà Thrale mà thậm chí không thèm đả động đến sự tồn tại của đám đông này; có lẽ ngay lúc này đây, ông ấy vẫn nghĩ đó chỉ là một “trò lừa bịp thiên hạ,” giống như cách mà George Bodens từng gọi nghị viện vậy.

Một bức thư riêng gửi cho Bull, chủ tiệm sách, đã mang đến tin tức vào sáng nay rằng quân đội đã tàn sát rất nhiều kẻ trong đám đông bạo loạn. Con chắc chắn rằng chưa từng có một lũ khốn nạn nào đáng bị tước bỏ quyền sống hay sự thương xót hơn thế; tuy nhiên, người ta vẫn không thể không rùng mình khi nghe về sự hủy diệt của chúng. Dù vậy, không còn cách nào khác khả dĩ hơn; chúng quá hung hăng và hùng mạnh đối với lực lượng trị an thông thường.

Nhưng rốt cuộc chúng muốn gì? Ai sắp sửa cải đạo theo Công giáo đây? Quả thực, có ai lại đi suy nghĩ về tôn giáo theo một cách đáng sợ như thế này đâu — ngoại trừ đám đông sùng đạo quá khích này và George Gordon?

Tất cả các chuyến xe ngựa từ London đổ về Bath đều chi chít dòng chữ “Không Giáo hoàng” được viết bằng phấn, và Tiến sĩ Harrington vừa ghé qua đây lúc nãy, cho biết dòng chữ tương tự cũng xuất hiện trên cửa nhà ông ấy vào sáng nay, đồng thời bị bôi bẽo ở vài nơi trong thị trấn. Người ta đã đánh cược rằng nhà nguyện Công giáo ở đây sẽ bị đập phá hoặc thiêu rụi chỉ trong vài ngày tới; nhưng con chẳng tin nửa lời, và cũng chẳng thấy ai tỏ ra hoảng hốt chút nào. Quả thực, Bath phải được xem như một chốn linh thiêng dành cho những người bệnh tật; và con tin chắc rằng tin tức về những phát súng ở thủ đô sẽ ngăn chặn mọi cuộc bạo loạn bên ngoài nơi này.

Giờ đây, nếu sau tất cả những lời khiêu khích không thể dung thứ từ đám đông, sau tất cả sự khoan dung và nhẫn nhịn của nội các, và sau sự chùn bước của phe thiểu số, mà chẳng bao lâu nữa chúng ta lại nghe rằng những phát súng ấy thực chất là một vụ thảm sát — thì điều đó có đê tiện và gớm ghiếc không cơ chứ? Thế nhưng ngay khi sự an toàn được đảm bảo — dù ai nấy đều đồng thuận rằng chỉ bằng cách này mới duy trì được sự an toàn ấy — thì chẳng có gì khiến con ít ngạc nhiên hơn việc nghe những kẻ mị dân đưa ra luận điệu đó.

Đêm thứ Sáu. — Những dòng trên con viết vào sáng nay, trước khi nhớ ra hôm nay không phải là ngày phát thư, và mọi thứ ở đây đã thay đổi từ đó đến giờ. Những lời đe dọa mà con từng coi thường hóa ra lại có cơ sở quá rõ ràng, bởi vì để làm chúng ta kinh hoàng và bàng hoàng tột độ, nhà nguyện Công giáo mới xây trong thị trấn này đã bị phóng hỏa vào khoảng chín giờ tối. Giờ đây nó đang cháy ngùn ngụt với một sức tàn phá kinh hoàng, và ngôi nhà của vị linh mục ở đó cũng đang chìm trong biển lửa. Bản thân người đàn ông tội nghiệp bị bách hại ấy, con tin là đã trốn thoát được tính mạng, dù bị ném đá, đuổi theo và đối xử vô cùng tàn nhẫn. Bà Thrale và tôi đã nhiều lần đi dạo xung quanh cùng với các gia nhân. Cả thị trấn vẫn tĩnh lặng và trật tự. Những kẻ bạo loạn hành sự với một vẻ bình thản đến lạ thường, và dù có những nhóm người tụ tập ở mọi góc phố, ai nấy đều nguyền rủa những kẻ chủ mưu gây ra cảnh tượng tàn bạo đó, nhưng chẳng một ai dám đứng lên chống lại chúng. Quả thực đã có một nỗ lực được thực hiện, nhưng lại được tổ chức hời hợt, hưởng ứng yếu ớt và nhanh chóng bị dập tắt bởi nỗi sợ thầm kín về sự trả thù.

Than ôi, chúng ta đã sống để chứng kiến những điều gì thế này! — những bệnh nhân khốn khổ ở đây có lẽ sẽ mất đi mọi tia hy vọng sống vì quá khiếp sợ. Ông Hay, dược sĩ của chúng tôi, vừa phải túc trực trong việc di dời hai bệnh nhân đang bị liệt giường tại con đường có nhà nguyện đang bốc cháy. Những người Công giáo khắp nơi trong vùng đều đang đối mặt với trát đe dọa tiêu diệt, và giữa lúc mười một giờ đêm, chúng tôi bắt gặp vài phu khuân vác đang len lén chuyển đồ đạc đi nơi khác, bước đi trên đầu mũi chân và hầu như không dám thở mạnh.

Con đinh ninh rằng, qua sự độc ác có tính toán kỹ lưỡng đằng sau vụ bạo loạn này, mọi chuyện sẽ tiếp tục diễn tiến theo cái cách tuyệt vọng chẳng khác nào ở thủ đô, và chỉ có thể bị chặn đứng bởi những biện pháp tuyệt vọng tương tự. Kế hoạch đến Bristol của chúng tôi đành phải gác lại. Người ta bảo rằng làm thế chẳng khác nào tự sát vì ở đó có tới bảy nhà nguyện của người La Mã; nhưng chúng tôi đã quyết định sẽ di dời đi đâu đó vào ngày mai; bởi vì hà cớ gì chúng ta, những kẻ có thể đi, lại phải ở lại để chứng kiến những cảnh tượng kinh hoàng nhường ấy?

Chiều thứ Bảy, ngày 10 tháng 6 — Con đã vô cùng hụt hẫng khi hôm nay chẳng nhận được dù chỉ một lời thăm hỏi. Con sắp phát điên vì hoài nghi và bất an khi chẳng có chút tin tức gì. Mọi người ở đây đều sợ chết khiếp. Chúng tôi nhận được tin rằng nhà của ông Thrale ở thủ đô đã bị lính chiếm đóng và bị đám đông đe dọa san bằng.

Có lẽ bản thân ông cũng đã nằm trong tầm ngắm cho cơn thị nộ của chúng. Chúng tôi chuẩn bị rời khỏi Bath ngay lập tức và chỉ định dừng chân ở các ngôi làng. Đêm nay chúng tôi sẽ dừng lại ở Warminster, không dám tiến vào Devizes. Nơi này hiện đã được canh gác cẩn mật, nhưng chúng tôi vẫn không dám mạo hiểm chờ đợi kết quả của đêm nay; toàn bộ người Công giáo trong thị trấn đã lén lút trốn thoát từ lâu.

Giờ đây con chẳng biết khi nào mới nhận được tin tức từ cha. Con đang quằn quại trong nỗi giày vò chờ đợi tin tức. Trụ sở chính của chúng con sẽ là Brighthelmstone, nơi con vô cùng khẩn khoản và tha thiết cầu xin cha hãy viết thư — xin cha, cha yêu dấu hãy viết cho con, dẫu chỉ một vài chữ — dẫu chỉ để nhắc đến tên cha thôi cũng được! Không gì ngoài nét chữ của chính cha mới có thể trấn an con lúc này. Những lời đồn thổi về London ở nơi này đang làm con phát điên lên mất. Nếu có thể gửi cho con một dòng tin nhắn theo chuyến xe ngựa tốc hành đến Brighton, con sẽ biết ơn khôn xiết vì sự ân chuẩn ấy!

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 15 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.