Alhambra

Lượt đọc: 62 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Truyền Thuyết Về Don Munio Sancho De Hinojosa

❊ ❊ ❊

Trong dãy hành lang của tu viện Benedictine cổ kính San Domingo, tại Silos, xứ Castile, vẫn còn lưu giữ những lăng mộ đang dần mục nát nhưng vô cùng tráng lệ của dòng họ Hinojosa từng một thời hùng mạnh và thượng võ. Nơi đây, nổi bật giữa những chốn ấy là bức tượng bằng cẩm thạch khắc hình một hiệp sĩ khoác áo giáp trọn vẹn, hai tay đan trước ngực như đang cầu nguyện. Một bên mặt của ngôi mộ được chạm nổi hình một nhóm kỵ sĩ Cơ Đốc đang bắt giữ một đoàn người Moor gồm cả nam lẫn nữ; trong khi bên kia lại thể hiện chính những kỵ sĩ ấy đang quỳ gối trước bàn thờ. Ngôi mộ, giống như phần lớn các công trình lân cận, nay đã gần như hoang phế, và các hoa văn điêu khắc hầu như không còn rõ nét, ngoại trừ với ánh mắt tinh tường của một nhà khảo cổ học. Dẫu vậy, câu chuyện gắn liền với ngôi mộ này vẫn còn được lưu truyền trong những biên niên sử cổ của Tây Ban Nha, với đại ý như sau.

Thuở trước, từ nhiều trăm năm về trước, có một vị kỵ sĩ quý tộc xứ Castile tên là Don Munio Sancho de Hinojosa, lãnh chúa của một lâu đài vùng biên ải từng hứng chịu biết bao đợt tấn công của người Moor. Dưới quyền ông có bảy mươi kỵ sĩ làm đội cận vệ gia đình, toàn là những tráng sĩ mang bản lĩnh lâu đời của xứ Castile; những chiến binh gan dạ, tay cương vững chãi và là những con người bằng sắt; cùng họ, ông tung hoành khắp các vùng đất của người Moor và khiến danh tiếng của mình trở nên khiếp vía dọc suốt các vùng biên giới. Sảnh đường lâu đài của ông treo đầy cờ hiệu, mã tấu và những chiếc mũ trụ Hồi giáo, vốn là chiến lợi phẩm từ những chiến công của ông. Không những thế, Don Munio còn là một tay săn bắn cừ khôi; ông rất đỗi tự hào về đủ loại chó săn, chiến mã phục vụ cho việc săn bắn, cùng những chú chim ưng dùng cho môn thể thao cao quý là săn chim bằng chim ưng. Những lúc không bận bịu chiến trận, niềm vui của ông là rong ruổi khắp các khu rừng lân cận; và hiếm khi nào ông chịu xuất giá mà không có chó săn và tù và bên mình, tay cầm lao săn lợn rừng hoặc đeo chim ưng trên tay, cùng một đoàn tùy tùng thợ săn theo hầu.

Vợ ông, bà Doña Maria Palacin, vốn mang bản tính dịu dàng và rụt rè, quả thực chẳng mấy phù hợp để làm phu nhân của một vị kỵ sĩ gan góc và ưa mạo hiểm nhường ấy; và người phụ nữ tội nghiệp đã phải rơi biết bao giọt nước mắt mỗi khi chồng mình dấn thân vào những cuộc phiêu lưu liều lĩnh, cũng như cất lên biết bao lời cầu nguyện cho sự bình an của ông.

Vào một ngày nọ khi vị dũng tướng này đang đi săn, ông đứng mai phục trong một lùm cây bên rìa một bãi cỏ xanh ngát giữa rừng, rồi tỏa các thuộc hạ ra để lùa thú rừng về hướng vị trí của mình. Ông vừa đứng đó chưa bao lâu thì một đoàn người Moor, gồm cả nam lẫn nữ, thong thả tiến bước qua bãi cỏ rừng. Họ không mang vũ khí, và diện những bộ trang phục lộng lẫy bằng lụa là thêu thùa, khăn choàng Ấn Độ sang trọng, vòng đeo tay lẫn vòng chân bằng vàng, cùng những món trang sức lấp lánh dưới ánh mặt trời.

Dẫn đầu đoàn người vui tươi ấy là một kỵ sĩ trẻ tuổi, vượt trội hơn hẳn những người khác về sự uy nghi, phong thái cao ngạo cùng trang phục lộng lẫy: bên cạnh chàng là một thiếu nữ, chiếc khăn voan bị gió thổi lệch sang một bên đã để lộ gương mặt đẹp tuyệt trần cùng đôi mắt khẽ rủ xuống theo nét thẹn thùng của thiếu nữ, nhưng vẫn ngập tràn vẻ dịu dàng và niềm vui.

Don Munio thầm cảm tạ ơn trên vì đã ban cho ông một chiến lợi phẩm tuyệt vời nhường này, và vô cùng đắc ý khi nghĩ đến cảnh mang những chiến lợi phẩm lấp lánh của lũ ngoại giáo này về dâng vợ. Đưa chiếc tù và săn bắn lên môi, ông thổi một hồi vang dội khắp khu rừng. Các thợ săn của ông từ bốn phương chạy ùa đến, khiến đoàn người Moor ngỡ ngàng bị vây bọc và bắt làm tù binh.

Người phụ nữ Moor xinh đẹp tuyệt vọng vặn xoắn hai tay, trong khi các nữ tì của nàng cất lên những tiếng kêu thảm thiết nhất. Chỉ riêng chàng kỵ sĩ trẻ người Moor là vẫn giữ được sự bình tĩnh. Chàng hỏi tên vị kỵ sĩ Cơ Đốc đang chỉ huy đạo quân kỵ mã này. Khi nghe báo đó là Don Munio Sancho de Hinojosa, gương mặt chàng bừng sáng. Tiến đến gần vị kỵ sĩ ấy và hôn lên tay ông, chàng nói: “Don Munio Sancho, tôi từng nghe danh ngài là một hiệp sĩ chân chính và dũng cảm, đáng sợ chốn sa trường nhưng lại thấm nhuần những đức tính cao quý của tinh thần hiệp sĩ. Tôi tin rằng mình sẽ tìm thấy những phẩm chất ấy ở ngài. Trước mặt ngài đây chính là Abadil, con trai của một lãnh chúa Moor. Tôi đang trên đường đi cử hành lễ cưới với thiếu nữ này; sự tình cờ đã đẩy chúng tôi vào tay ngài, nhưng tôi đặt trọn niềm tin vào sự hào hiệp của ngài. Xin hãy lấy toàn bộ kho báu và trang sức của chúng tôi; muốn đòi tiền chuộc bao nhiêu cho thân phận chúng tôi cũng được, nhưng xin đừng để chúng tôi bị lăng mạ hay sỉ nhục.”

Khi vị hiệp sĩ nhân hậu nghe thấy lời khẩn khoản này và ngắm nhìn nhan sắc của đôi trẻ, lòng ông chợt dâng lên niềm trắc ẩn và sự lịch thiệp. “Chúa không cho phép ta,” ông nói, “phải phá hủy một đám cưới hạnh phúc nhường này. Quả thực các ngươi sẽ là tù nhân của ta trong vòng mười lăm ngày, và bị giam lỏng trong lâu đài của ta, nơi ta đòi hỏi quyền lợi của kẻ chiến thắng là được chủ trì lễ cưới cho hai người.”

Nói đoạn, ông phái một trong những kỵ sĩ phi nhanh nhất đi trước để thông báo cho Doña Maria Palacin về sự xuất hiện của đoàn người rước dâu này; trong khi bản thân ông cùng các thợ săn hộ tống đoàn kỵ mã, không phải với tư cách kẻ bắt giữ, mà như một đội cận vệ danh dự. Khi họ đến gần lâuđài, những lá cờ được giương lên, tiếng kèn cất vang từ các pháo đài; và khi họ đến gần hơn nữa, chiếc cầu treo được hạ xuống, Doña Maria bước ra nghênh đón cùng các phu nhân, hiệp sĩ, các tiểu đồng và phường ca vũ của bà. Bà ôm chầm lấy cô dâu trẻ Allifra, hôn nàng với sự trìu mến của một người chị và đưa nàng vào trong lâu đài. Trong lúc ấy, Don Munio cho người đi khắp mọi hướng để thu gom các loại thực phẩm và món ngon vật lạ từ khắp vùng xung quanh; và lễ cưới của đôi tình nhân người Moor đã được cử hành với đầy đủ sự trang trọng và yến tiệc linh đình nhất. Suốt mười lăm ngày, lâu đài chìm đắm trong niềm vui và tiệc tùng ca vũ. Nơi đó có những màn đấu thương, đấu võ trên yên ngựa quanh vòng tròn, đấu bò tót, những buổi yến tiệc và những vũ điệu hòa cùng tiếng nhạc du dương. Khi thời hạn mười lăm ngày kết thúc, ông trao cho cô dâu chú rể những món quà sang trọng rồi hộ tống họ cùng đoàn tùy tùng vượt qua biên giới một cách an toàn. Thuở trước, sự lịch thiệp và lòng hào hiệp của một kỵ sĩ Tây Ban Nha chính là như thế.

Vài năm sau sự kiện này, vua xứ Castile triệu tập các bậc quý tộc đến phò tá trong chiến dịch chống lại người Moor. Don Munio Sancho là một trong những người đầu tiên hưởng ứng lời hiệu triệu, mang theo bảy mươi kỵ sĩ, đều là những chiến binh kiên trung và dày dạn trận mạc. Vợ ông, bà Doña Maria, ôm chằng lấy cổ ông. “Trời ơi, phu quân của em!” bà thốt lên, “Sao chàng cứ mãi thử thách vận mệnh của mình, và đến bao giờ cơn khát danh vọng của chàng mới chịu buông tha!”

“Thêm một trận chiến nữa,” Don Munio đáp lời, “thêm một trận chiến nữa vì danh dự của xứ Castile, và anh xin thề rằng khi mọi chuyện kết thúc, anh sẽ gác kiếm buông đao, cùng các kỵ sĩ của mình hành hương đến ngôi mộ của Chúa chúng ta tại Jerusalem.” Các kỵ sĩ đều cùng ông đồng lòng cất lời thề; và lòng Doña Maria phần nào cảm thấy được xoa dịu; dẫu vậy, bà vẫn ngấn lệ nhìn theo bóng chồng rời đi, dõi theo lá cờ của ông bằng ánh mắt đượm buồn cho đến khi nó khuất dạng giữa những tán cây trong rừng.

Vua xứ Castile dẫn quân tiến đến đồng bằng Salmanara, nơi họ đụng độ với đại quân người Moor gần Ucles. Trận chiến diễn ra đẫm máu và kéo dài; quân Cơ Đốc nhiều lần nao núng nhưng rồi lại được vực dậy nhờ tinh thần quả cảm của các vị chỉ huy. Don Munio mình đầy thương tích nhưng nhất quyết từ chối rời bỏ chiến trường. Cuối cùng, quân Cơ Đốc cũng phải rút lui, nhà vua bị bao vây ngặt nghèo và đứng trước nguy cơ bị bắt sống.

Don Munio liền hô hào các kỵ sĩ theo mình xông lên giải cứu. “Đã đến lúc,” ông thét lớn, “chứng tỏ lòng trung thành của các ngươi. Hãy xông lên như những dũng sĩ! Chúng ta chiến đấu vì đức tin chân chính, và nếu có bỏ mạng nơi đây, chúng ta sẽ đổi lấy một cuộc sống tốt đẹp hơn ở cõi vĩnh hằng.”

Cùng các tráng sĩ lao thẳng vào khoảng giữa nhà vua và đám quân truy đuổi, họ chặn đứng bước tiến của đối phương và giành thời gian cho vị quân vương tẩu thoát; nhưng bù lại, họ phải trả giá bằng sinh mạng vì lòng trung thành ấy. Tất cả bọn họ đã chiến đấu đến hơi thở cuối cùng. Don Munio bị một kỵ sĩ người Moor hùng mạnh nhắm vào, nhưng vì cánh tay phải đã bị thương từ trước, ông đành chịu thế yếu và bị hạ sát. Khi trận chiến hạ màn, tên lính Moor dừng lại để tước đoạt chiến lợi phẩm từ vị chiến binh Cơ Đốc lừng danh này. Tuy nhiên, khi hắn cởi bỏ chiếc mũ giáp và nhìn thấy gương mặt của Don Munio, hắn liền gào lên một tiếng kinh hoàng và đấm ngực tự trách. “Khốn khổ cho tôi!” hắn kêu lên, “Tôi đã giết nhầm ân nhân của mình! Bông hoa của đức hạnh hiệp sĩ! Vị kỵ sĩ hào hiệp nhất trần đời!”

Trong lúc trận chiến đang diễn ra khốc liệt trên đồng bằng Salmanara, Doña Maria Palacin vẫn ở lại trong lâu đài, chìm đắm trong nỗi âu lo tột cùng. Ánh mắt bà lúc nào cũng hướng về con đường dẫn từ xứ sở người Moor, và bà thường xuyên hỏi người gác tháp: “Ngươi thấy gì chưa?”

Vào một buổi chiều chập choạng lúc hoàng hôn, người canh gác thổi tù và. “Tôi nhìn thấy,” hắn kêu lên, “một đoàn người đông đúc đang uốn lượn bước lên thung lũng. Ở đó có cả người Moor lẫn người Cơ Đốc. Lá cờ của lãnh chúa chúng ta đang đi đầu.” Viên quản gia già mừng rỡ thốt lên: “Tin vui đây! Lãnh chúa của chúng ta đã khải hoàn trở về và mang theo cả tù binh!” Thế rồi các sân lâu đài vang lên những tiếng hò reo sung sướng; cờ hiệu được giương cao, tiếng kèn rộn rã cất lên, chiếc cầu treo hạ xuống, và Doña Maria cùng các phu nhân, hiệp sĩ, tiểu đồng cùng phường ca vũ bước ra nghênh đón vị chúa công trở về từ chiến trận. Thế nhưng khi đoàn người đến gần, bà lại nhìn thấy một cỗ quan tài nguy nga được phủ nhung đen, nằm bên trên là một vị chiến binh trông như đang say giấc nghìn thu: chàng nằm trong bộ giáp sắt, đầu đội mũ giáp, tay cầm thanh gươm của một kẻ chưa từng bại trận, và xung quanh cỗ quan tài là những huy hiệu của dòng họ Hinojosa.

Một số kỵ sĩ người Moor đi theo hộ tống cỗ quan tài, mang theo biểu tượng tang tóc cùng gương mặt ủ rũ; và vị thủ lĩnh của họ đã quỳ rạp dưới chân Doña Maria, hai tay che kín mặt. Bà nhận ra đó chính là chàng Abadil hào hoa, người mà trước kia từng được bà cùng cô dâu của mình đón tiếp nồng hậu tại lâu đài; nhưng nay lại trở về cùng thi hài của vị phu nhân, người mà chàng đã vô tình sát hại trong trận chiến!

Ngôi mộ được dựng lên trong dãy hành lang của tu viện San Domingo chính là do người Moor Abadil tài trợ, như một sự đền ơn yếu ớt cho nỗi tiếc thương trước cái chết của vị hiệp sĩ nhân hậu Don Munio và lòng kính trọng đối với ký ức về ông. Người vợ dịu dàng và chung thủy Doña Maria chẳng bao lâu sau cũng xuôi tay theo chồng về chốn cửu tuyền. Khắc trên một phiến đá của vòm cửa nhỏ bên cạnh ngôi mộ của ông là dòng văn bia giản dị sau đây: “Hic jacet Maria Palacin, uxor Munonis Sancij De Finojosa”;—Nơi đây yên nghỉ Maria Palacin, vợ của Don Munio Sancho de Hinojosa.

Truyền thuyết về Don Munio Sancho vẫn chưa khép lại ở cái chết của ông. Vào đúng ngày diễn ra trận chiến trên đồng bằng Salmanara, một vị tuyên úy của Ngôi đền Thánh tại Jerusalem, khi đang đứng ở cổng ngoài, bỗng thấy một đoàn kỵ sĩ Cơ Đốc đang tiến đến như những người hành hương. Vị tuyên úy vốn là người Tây Ban Nha, và khi các tín đồ hành hương đến gần, ông nhận ra người đi đầu chính là Don Munio Sancho de Hinojosa, người mà ông từng quen biết rất rõ trong quá khứ. Vội vã tìm gặp vị thượng phụ, ông thuật lại cho ngài nghe về thân thế tôn quý của những người hành hương ngoài cổng. Do đó, vị thượng phụ liền bước ra cùng một đoàn rước trọng thể gồm các linh mục và tu sĩ, đón tiếp những người hành hương với tất cả lòng kính trọng xứng đáng. Có tới bảy mươi kỵ sĩ đi cùng vị thủ lĩnh của họ,—toàn là những tráng sĩ kiên cường và cao ngạo. Họ cầm mũ giáp trên tay, và gương mặt tái nhợt như người chết. Họ chẳng chào hỏi bất kỳ ai, cũng chẳng liếc nhìn sang phải hay sang trái, mà cứ thế bước thẳng vào nhà nguyện, quỳ gối trước ngôi mộ của Chúa Cứu Thế và thầm lặng dâng lời cầu nguyện. Khi nghi lễ kết thúc, họ đứng dậy như thể chuẩn bị rời đi, vị thượng phụ cùng đoàn tùy tùng bước lên để trò chuyện với họ, nhưng chẳng còn ai thấy bóng dáng họ đâu nữa. Ai nấy đều kinh ngạc không hiểu điềm lạ này mang ý nghĩa gì. Vị thượng phụ cẩn thận ghi chép lại ngày tháng, rồi phái người đến Castile để dò la tin tức về Don Munio Sancho de Hinojosa. Hồi âm ngài nhận được là vào đúng ngày giờ đó, vị hiệp sĩ đáng kính cùng bảy mươi thuộc hạ của ông đã tử trận. Do đó, những kẻ ấy chắc hẳn là linh hồn hiển linh của những chiến binh Cơ Đốc, trở về để hoàn thành lời thề hành hương đến Ngôi mộ Thánh tại Jerusalem. Niềm tin của xứ Castile thời cổ đại là thế đấy, dẫu qua đời rồi vẫn giữ trọn lời hứa.

Nếu có ai còn hoài nghi về sự hiện thân kỳ diệu của những vị hiệp sĩ bóng ma này, xin hãy tra cứu bộ Lịch sử các vị Vua Castile và Leon của tu sĩ uyên bác và đạo đức Fray Prudencio de Sandoval, giám mục xứ Pamplona, nơi bạn sẽ tìm thấy câu chuyện được ghi chép lại tại trang một trăm lẻ hai trong phần Lịch sử Vua Don Alonzo VI. Đó là một truyền thuyết quá đỗi trân quý để có thể dễ dàng vứt bỏ cho những kẻ hoài nghi.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 22 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.