Nằm ngay trong pháo đài Alhambra, trước cung điện hoàng gia, có một khoảng sân rộng mở gọi là Quảng trường Bể chứa (la Plaza de los Algibes). Nơi đây mang tên đó vì bên dưới lòng đất là hệ thống hồ chứa nước ngầm khuất tầm mắt, tồn tại từ thời người Moor. Ở một góc quảng trường có giếng nước của người Moor, được đục sâu vào tận lớp đá nguyên sinh, với làn nước lạnh như băng và trong như pha lê. Những cái giếng do người Moor xây dựng luôn có tiếng tăm, bởi ai nấy đều biết họ đã nhọc công thế nào để tìm ra những mạch nước và suối nguồn trong lành, ngọt ngào nhất. Cái giếng mà chúng ta đang nhắc tới nổi tiếng khắp Granada, đến mức những người gánh nước — kẻ vác vò lớn trên vai, người lừa theo sau chở đầy bình đất — cứ ngược xuôi qua những lối đi dốc rợp bóng cây của Alhambra từ lúc rạng đông cho đến tận đêm khuya.
Kể từ thời Kinh Thánh, các đài phun nước và giếng nước vốn đã là chòm xóm tụ họp nổi tiếng ở những vùng khí hậu nóng bức; và ngay tại cái giếng này, suốt cả ngày dài luôn duy trì một thứ "câu lạc bộ" không chính thức bao gồm những kẻ tàn tật, các bà lão và đủ loại người nhàn rỗi tò mò trong pháo đài. Họ ngồi trên những băng ghế đá dưới tấm bạt che nắng căng lên cho người thu thuế, lê la buôn chuyện phím trong pháo đài, gặng hỏi bất kỳ gánh nước nào đi qua về tin tức trong thành, rồi bình phẩm rôm rả về mọi điều họ nghe thấy. Chẳng lúc nào trong ngày là không thấy bóng dáng những bà nội trợ la cà hay mấy cô hầu phòng lười biếng nấn ná bên giếng, tay hoặc đầu đội vò, cốt để hóng hớt những mẩu chuyện phiếm dài lê thê của nhóm người rảnh rỗi này.
Trong số những người gánh nước từng lui tới giếng này, có một anh chàng thấp người, chân vòng kiềng, lưng dài vai rộng, tên là Pedro Gil, nhưng hay gọi tắt là Peregil. Vốn làm nghề gánh nước, dĩ nhiên anh là người gốc Galicia. Tự nhiên dường như đã nhào nặn ra các chủng tộc loài người, cũng như loài vật, cho từng loại lao động nhọc nhằn khác nhau. Ở Pháp, những kẻ đánh giày đều là người Savoy, phu khuân vác khách sạn toàn là người Thụy Sĩ, và vào thời kỳ váy khung độn cùng phấn tóc ở Anh, chẳng ai có thể nhịp nhàng uyển chuyển trên chiếc kiệu tay bằng một lão Ireland lội bùn. Cũng vậy, ở Tây Ban Nha, những kẻ gánh nước và khiêng vác toàn là những anh chàng vạm vỡ người Galicia. Chẳng ai thèm nói: "Hãy gọi cho ta một kẻ khiêng vác," mà toàn bảo: "Gọi một thằng Galicia xem nào."
Trở lại với câu chuyện, anh chàng Peregil người Galicia khởi nghiệp chỉ với một cái vò đất lớn vác trên vai; dần dần, anh làm ăn khấm khá hơn và mua được một trợ lý cùng loài, chính là một con lừa lông xù vạm vỡ. Hai bên sườn của tên phụ tá tai dài này, trong hai chiếc giỏ đôi, là những cái vò nước được che đậy bằng lá vả để chống chói chang của mặt trời. Chẳng có người gánh nước nào ở Granada chăm chỉ hơn anh, cũng chẳng ai vui tính bằng. Các con đường vang lên giọng hát vui tươi của anh khi anh lầm lũi bước theo con lừa, cất cao câu hò mùa hè quen thuộc vẫn vang vọng qua các thị trấn Tây Ban Nha: "Quien quiere agua—agua mas fria que la nieve?" — "Ai mua nước không — nước lạnh hơn tuyết đây! Ai mua nước giếng Alhambra, lạnh như băng và trong như pha lê đây!" Khi phục vụ khách một ly nước sủi tăm, anh luôn kèm theo một lời nói vui làm bật nụ cười; và nếu lỡ đó là một cô nàng xinh xắn hay một thiếu nữ lúm đồng tiền, anh lại liếc mắt đưa tình kèm theo lời khen nhan sắc khiến họ khó lòng từ chối. Cứ thế, Peregil người Galicia nổi tiếng khắp Granada là một trong những kẻ lịch sự, vui vẻ và hạnh phúc nhất trần đời. Thế nhưng, kẻ nào hát to nhất và hay đùa cợt nhất chưa chắc đã là kẻ có lòng dạ nhẹ nhõm nhất. Đằng sau vẻ bề ngoài vui vẻ ấy, anh chàng Peregil thật thà lại mang những lo toan và phiền muộn. Anh phải nuôi một bầy con nheo nhóc rách rưới, đói khát và la hét inh oả như một ổ chim én non, lúc nào cũng quây lấy anh đòi ăn mỗi khi anh trở về nhà vào buổi tối. Anh lại còn có một người vợ chẳng khác nào cục nợ đời. Trước khi cưới, ả từng là một mỹ nhân thôn quê, nổi tiếng với tài múa điệu bolero và gõ phách lách cách; và ả vẫn chứng nào tật nấy, nướng sạch những đồng tiền mồ hôi nước mắt của anh chồng thật thà vào những món đồ hàng mã phù phiếm, thậm chí còn bắt cả con lừa phục vụ cho những chuyến dã ngoại vùng quê vào các ngày Chủ nhật, ngày lễ thánh, và vô số những ngày nghỉ lễ ở Tây Ban Nha còn nhiều hơn cả các ngày trong tuần. Đã thế, ả còn hơi lôi thôi, cực kỳ lười dậy muộn, và trên hết là một tay buôn chuyện đệ nhất; bỏ bê nhà cửa, bếp núc cùng mọi thứ để lê la lê lết đôi dép lẹt xẹt ở nhà mấy bà hàng xóm.
Tuy nhiên, Đấng An Sắp ban gió nhẹ cho con chiên bị cạo lông thế nào thì cũng khéo chiều chuộng cái cổ chịu đựng của kẻ mang ách vợ con thế ấy. Peregil gánh chịu mọi nỗi truân chuyên nặng nhề từ vợ con với một tinh thần nhẫn nhục hệt như con lừa của anh cúng cùi gánh những vò nước; và dẫu có lúc lắc đầu nguầy nguậy trong lòng, anh chưa bao giờ dám hó hé phàn nàn về đức hạnh gia đình của mụ vợ lười biếng.
Anh cũng rất mực yêu thương lũ trẻ, hệt như cú mẹ yêu bầy cú con, nhìn thấy hình ảnh của chính mình được nhân lên và tiếp nối ở chúng; bởi chúng cũng là một bầy nhóc vạm vỡ, lưng dài, chân vòng kiềng. Niềm vui lớn nhất của anh chàng Peregil thật thà — mỗi khi rủng rỉnh dăm xu tổ chức được một buổi nghỉ ngơi đạm bạc và có sẵn dỏm maravedis trong túi — là dắt theo cả bầy con lóc nhóc, đứa bế trên tay, đứa níu vạt áo, đứa lúp xúp theo sau, để thưởng cho chúng một buổi tung tăng giữa các vườn cây ăn trái ở thung lũng Vega, trong khi vợ anh đang múa may với mấy kẻ bạn bè ngày hội bên dòng khe Angosturas thuộc sông Darro.
Đó là một đêm mùa hè muộn, phần lớn những người gánh nước đều đã ngưng tay. Ban ngày trời oi bức lạ thường; đêm đến lại là một trong những đêm trăng tuyệt vời, cám dỗ cư dân xứ sở phương nam bù đắp cho cái nóng và sự uể oải ban ngày bằng cách la cà ngoài trời, tận hưởng luồng gió dịu mát cho đến tận sau nửa đêm. Thế nên, khách mua nước vẫn còn lai rai trên đường. Peregil, với tư cách là một người cha chu đáo và tận tụy, nghĩ đến bầy con đang đói lòng. "Thêm một chuyến ra giếng nữa," anh tự nhủ, "để kiếm nồi húp puchero ngày Chủ nhật cho lũ trẻ." Nghĩ đoạn, anh hiên ngang bước lên con dốc đứng của Alhambra, vừa đi vừa hát, thỉnh thoảng lại giáng một gậy chắc nịch vào sườn con lừa, vừa để giữ nhịp cho tiếng hát, vừa để thúc giục con vật; bởi ở Tây Ban Nha, những con thú thồ thường được nạp năng lượng bằng đòn roi thay cho cỏ rạ.
Khi đến giếng, anh thấy nơi đây vắng ngắt, ngoại trừ một kẻ lạ mặt đơn độc trong trang phục người Moor đang ngồi trên băng ghế đá dưới ánh trăng. Ban đầu Peregil khựng lại, nhìn hắn với vẻ ngạc nhiên không giấu được sự e dè, nhưng người Moor khẽ ra hiệu cho anh lại gần. "Ta đang mệt lả và đổ bệnh," hắn cất tiếng: "Hãy giúp ta trở về thành, ta sẽ trả công gấp đôi số tiền ngươi kiếm được từ mấy cái vò nước."
Trái tim nhân hậu của anh chàng gánh nước nghèo động lòng trắc ẩn trước lời nài nỉ của người khách lạ. "Trời phù hộ," anh nói, "sao tôi lại có thể đòi tiền công hay thưởng khi làm một việc nhân đạo thông thường chứ." Thế là anh giúp người Moor trèo lên lưng lừa, rồi chậm rãi khởi hành về Granada. Người Hồi giáo tội nghiệp yếu đến mức anh phải lấy tay giữ chặt hắn trên lưng con vật để khỏi ngã nhào xuống đất.
Khi họ tiến vào trong thành, người gánh nước hỏi xem nên đưa hắn đi đâu. "Khổ thân tôi!" người Moor thều thào đáp, "Tôi không có nhà cửa hay gia đình; tôi chỉ là kẻ tha hương trên mảnh đất này. Xin hãy cho tôi được ngả đầu dưới mái tranh của anh đêm nay, anh sẽ được đền đáp xứng đáng."
Thế là anh chàng Peregil thật thà bỗng dưng chuốc lấy một vị khách ngoại đạo bất đắc dĩ, nhưng anh quá nhân hậu để từ chối chỗ ngủ qua đêm cho một đồng loại đang buổi ngặt nghèo; vậy nên anh đưa người Moor về nhà. Lũ trẻ, vốn đã quen thói nhô mõm ra chờ mỗi khi nghe tiếng vó lừa, liền hoảng hốt chạy thót về phía sau khi nhìn thấy vị khách quấn khăn turban, rồi nấp cả vào sau lưng mẹ. Mụ vợ bèn bước ra hiên ngang, hệt như một con gà mái xù lông che chở bầy con khi có con chó hoang bén mảng.
"Anh dắt cái tên ngoại đạo nào về nhà vào giờ này thế này," ả thét lên, "để rước họa lôi thôi với tòa án dị giáo vào nhà à?"
"Im nào, vợ!" anh chàng người Galicia đáp: "Đây là một người khách lỡ đường đau ốm, chẳng họ hàng thân thích; lẽ nào bà ném người ta ra đường cho chết cóng?"
Mụ vợ vẫn còn lầm bầm cãi lại, bởi dẫu sống trong một cái lán tồi tàn, ả lại là kẻ sĩ diện hão cho danh tiếng gia đình; tuy nhiên, anh chàng gánh nước có đôi lúc cũng cứng đầu và từ chối cúi đầu trước cái ách vợ chồng. Anh giúp người Hồi giáo tội nghiệp xuống lừa, trải một chiếc chiếu và một tấm da cừu dưới đất ở góc mát nhất trong nhà — thứ giường chiếu duy nhất mà gia cảnh nghèo túng của anh có thể kham nổi.
Chỉ một lát sau, người Moor lên cơn co giật dữ dội, vượt ngoài mọi khả năng cứu chữa của anh chàng gánh nước đơn thuần. Ánh mắt người bệnh tội nghiệp nhìn anh đầy vẻ biết ơn. Trong một khoảng lặng giữa những cơn co giật, hắn gọi anh lại gần, cất giọng thều thào: "Ta e rằng ngày tàn của mình đã cận kề. Nếu ta chết, ta để lại cho ngươi chiếc hộp này để làm phần thưởng cho lòng bác ái của ngươi." Nói đoạn, hắn vạch tấm áo choàng albornoz, lộ ra một chiếc hộp gỗ đàn hương nhỏ được buộc chặt vào người. "Cầu xin Chúa phù hộ, bạn tôi ơi," anh chàng Galicia thật thà đáp, "mong rằng anh sẽ sống thật nhiều năm để tận hưởng kho báu của mình, bất kể nó là gì." Người Moor lắc đầu; hắn đặt tay lên chiếc hộp và muốn nói thêm điều gì đó, nhưng những cơn co giật lại ập đến dữ dội hơn, và chỉ một lát sau, hắn trút hơi thở cuối cùng.
Mụ vợ người gánh nước lúc này hoảng loạn như người mất hồn. "Đây là cái họa," ả gào lên, "do cái thói tốt tính dại dột của anh gây ra, lúc nào cũng rước rắc rối vào thân để làm ơn cho người khác. Rồi cái xác này bị phát hiện trong nhà thì chúng ta ra sao? Sẽ bị tống giam vì tội giết người cho mà xem; còn nếu may mắn giữ được cái mạng, chúng ta cũng bị bọn công chức tòa án và lính tráng vặt sạch lông cho khánh kiệt."
Anh chàng Peregil tội nghiệp cũng hoang mang không kém, suýt hối hận vì đã làm một việc tốt. Cuối cùng, một ý lóe lên trong đầu anh. "Trời chưa sáng hẳn," anh bảo: "Tôi có thể mang cái xác ra khỏi thành và chôn giấu dưới lớp cát bên bờ sông Xenil. Không ai thấy người Moor bước vào nhà chúng ta, và sẽ chẳng ai hay biết gì về cái chết của hắn."
Nói là làm. Mụ vợ xúm vào phụ một tay; họ cuộn xác bất hạnh của người Hồi giáo vào chiếc chiếu hắn vừa trút hơi thở cuối cùng, vắt ngang lưng lừa, rồi Peregil khởi hành ra bờ sông.
Trớ trêu thay, đối diện nhà người gánh nước có một tay thợ cạo tên là Pedrillo Pedrugo, một kẻ tọc mạch, lắm điều và chuyên gây chuyện nhất trong đám hàng xóm. Hắn là một tên mặt chồn chân nhện, nịnh bợ và lươn lẹo; thợ cạo nổi tiếng xứ Seville cũng phải chào thua về khoản nắm rõ chuyện thiên hạ của hắn, và hắn cũng chẳng giữ được bí mật nào trong mồm như một chiếc rây lọc nước. Người ta đồn rằng hắn ngủ mà mở trúng một con mắt và giữ một bên tai trnh thủ hóng chuyện, thế nên ngay cả trong giấc ngủ hắn vẫn thấy và nghe hết mọi sự xung quanh. Quả thực, hắn chẳng khác nào một bản tin thị phi cho mấy kẻ rảnh rỗi ở Granada, và số khách hàng của hắn thì đông hơn tất cả mấy gã thợ cạo khác trong vùng cộng lại.
Tên thợ cạo hay hóng chuyện này nghe tiếng Peregil về nhà vào một giờ khuya khoắt bất thường, kèm theo tiếng la hét của vợ con anh. Lập tức hắn thò đầu ra cái cửa sổ nhỏ chuyên dùng để dòm ngó, và thấy hàng xóm đang giúp một kẻ mặc đồ Moor bước vào nhà. Sự việc quá đỗi kỳ lạ khiến Pedrillo Pedrugo chợp mắt nổi một chút nào trong đêm ấy. Cứ năm phút hắn lại chạy ra lỗ châu trô dòm ngó những ánh đèn lắt léo qua khe cửa nhà hàng xóm, và trước khi trời rạng sáng, hắn đã thấy Peregil dắt lừa ra đi với cồng kềnh hơn ngày thường.
Tên thợ cạo tò mò ngứa ngáy chân tay; hắn vội mặc quần áo, rón rén lẻn ra ngoài, bám theo người gánh nước một khoảng xa cho đến khi thấy anh đào một cái hố trên bãi cát ven sông Xenil và chôn thứ gì đó trông giống như một cái xác người.
Tên thợ cạo hộc tốc quay về nhà, cuống cuồng lục lọi tiệm tóc đảo lộn tung tóe cho đến tận khi mặt trời mọc. Đoạn hắn xách chậu rửa chạy thẳng đến nhà vị khách ruột hàng ngày của mình là ngài alcalde (quan tòa).
Quan tòa vừa mới thức dậy. Pedrillo Pedrugo liền mời ngài ngồi ghế, quàng khăn ăn quanh cổ, đặt chậu nước nóng dưới cằm rồi bắt đầu dùng tay nhào bọt cạo râu cho ngài.
"Có chuyện động trời đấy ạ!" Pedrillo vừa làm thợ cạo vừa râm ran đưa chuyện — "Chuyện tày trời! Cướp của, giết người rồi đem chôn chỉ trong một đêm!"
"Hả! — Gì thế! — Mày đang lảm nhảm cái gì vậy?" ngài alcalde gầm lên.
"Con thưa rằng," tên thợ cạo vừa đáp vừa trét một cục xà phòng lên mũi và miệng vị quan lớn, bởi thợ cạo Tây Ban Nha khinh bỉ dùng cọ — "Con thưa rằng cái thằng Peregil người Galicia vừa mới cướp của, giết chết một tên Hồi giáo người Moor rồi đem chôn ngay trong đêm thánh thần này. Maldita sea la noche; — Nguyền rủa cái đêm quái quỷ ấy thay!"
"Nhưng sao mày lại biết rõ thế?" quan tòa truy vấn.
"Xin ngài cứ bình tĩnh, ngài sẽ được nghe toàn bộ câu chuyện," Pedrillo đáp, vừa nắm mũi quan vừa lướt lưỡi dao cạo trên má ngài. Thế là hắn tuôn ra toàn bộ những gì mình chứng kiến, thực hiện luôn hai việc cùng một lúc: cạo râu, rửa cằm và lau khô mặt cho ngài bằng một chiếc khăn dơ bẩn, trong lúc hắn vẫn đang bận rộn "cướp bóc, giết người và chôn cất" tên Hồi giáo kia.
Chuyện xui xẻo là ở chỗ vị alcalde này lại là một trong những gã cường hào hách dịch, tham lam và nhũng nhiễu nhất toàn cõi Granada. Tuy nhiên, cũng không thể chối cãi rằng ngài rất coi trọng công lý, bởi ngài bán nó cân bằng giá trị bằng vàng. Ngài phỏng đoán vụ việc vừa rồi là một vụ án cướp của giết người; chắc chắn sẽ có một mẻ cá béo bở; làm sao để tóm lấy nó bỏ vào đôi bàn tay hợp pháp của công lý đây? Chứ còn nếu chỉ bắt giam tội phạm đơn thuần — thì khác nào nuôiเปลng gío; nhưng mà hốt trọn ổ chiến lợi phẩm — thì lại làm giàu cho quan tòa, và theo tín điều của ngài, đó mới là mục đích tối thượng của công lý. Nghĩ đoạn, ngài liền triệu tập tay alguazil (lục sự/lính bắt giam) tin cẩn nhất của mình — một tên gầy gò, đói khát, mặc trang phục truyền thống Tây Ban Nha: chiếc mũ vành rộng đen cụp hai bên; chiếc cổ cồn xếp ly kỳ quặc; chiếc áo choàng đen ngắn vắt vẻo trên vai; bộ đồ đen rách rưới làm nổi bật vóc dáng gầy guộc gân guốc, tay lăm lăm cây gậy trắng mảnh mai — biểu tượng đáng sợ của công quyền. Đó chính là con chó săn pháp lý thuộc giống chó săn cổ xưa của Tây Ban Nha, được thả lỏng bám theo dấu vết của anh chàng gánh nước xui xẻo; và tốc độ cùng sự nhạy bén của hắn kinh khủng đến mức hắn đã chộp lấy gót chân tội nghiệp của Peregil trước khi anh kịp quay về nhà, rồi tống cổ cả anh lẫn con lừa đứng trước mặt vị quan tòa phân xử.
Quan tòa trừng mắt nhìn anh với vẻ mặt gớm ghiếc nhất. "Nghe đây, đồ tội phạm!" ngài gầm lên bằng thứ âm thanh khiến đầu gối anh chàng người Galicia run lẩy bẩy — "Nghe đây, đồ tội phạm! Chẳng cần phải chối tội, mọi chuyện tao đã rõ mười mươi. Treo cổ là cái giá xứng đáng cho tội ác mày đã gây ra, nhưng ta là kẻ nhân đức, sẵn sàng lắng nghe lẽ phải. Tên bị sát hại trong nhà mày là người Moor, kẻ ngoại đạo, kẻ thù của đức tin chúng ta. Chắc chắn mày đã ra tay với hắn trong một phút lứng lạng lòng nhiệt thành tôn giáo. Do đó ta sẽ khoan hồng; hãy nộp lại số tài sản mà mày đã cướp của hắn, rồi chúng ta sẽ ém nhẹm chuyện này đi."
Anh chàng gánh nước tội nghiệp van nài mọi vị thánh làm chứng cho sự trong sạch của mình; khổ nỗi chẳng có vị nào xuất hiện cả; và giả sử có đi chăng nữa thì quan tòa cũng chẳng đời nào tin sái cổ cái lịch thiên văn ấy. Anh kể lại đầu đuôi câu chuyện về người Moor sắp chết với sự chân chất mộc mạc của sự thật, nhưng tất cả đều vô ích. "Mày vẫn còn già mồm cãi rằng tên Hồi giáo này không có vàng hay châu báu — những thứ là mục tiêu thèm khát của mày — chắc chứ?" quan tòa gặng hỏi.
"Cầu mong được cứu rỗi, thưa quan lớn," anh chàng gánh nước đáp, "hắn chẳng có gì ngoài một chiếc hộp gỗ đàn hương nhỏ mà hắn đã để lại cho tôi làm phần thưởng cho việc tôi đã giúp đỡ."
"Hộp gỗ đàn hương! Hộp gỗ đàn hương!" quan tòa thốt lên, đôi mắt sáng rực lên khi nghĩ đến những món trân châu bảo vật. "Thế chiếc hộp ấy đâu? Mày giấu nó ở xó nào rồi?"
"Nếu ngài thương xót," anh chàng gánh nước đáp, "nó đang nằm trong giỏ của con lừa nhà tôi, và xin dâng trọn vứt cho ngài tùy nghi sử dụng."
Vừa dứt lời, tên alguazil nhanh như cắt lao biến đi, và xuất hiện trở lại ngay lập tức trên tay cầm chiếc hộp gỗ đàn hương đầy bí ẩn. Quan tòa mở nó ra bằng đôi bàn tay háo hức và run rẩy; tất cả mọi người cùng nhướn người ngóng chờ kho báu bên trong; thế nhưng, sự thất vọng tràn trề khi chẳng có gì ngoài một cuộn da cừu chằng chịt chữ Ả Rập và một mẩu nến sáp.
Khi chẳng còn chút béo bở nào từ việc kết tội một tù nhân, công lý — ngay cả ở Tây Ban Nha — cũng bỗng trở nên vô tư lự. Quan tòa sau khi hoàn hồn khỏi nỗi thất vọng và nhận ra chẳng có chút chiến lợi phẩm nào ở đây, lúc này mới chịu lắng nghe một cách bình tâm lời giải thích của anh chàng gánh nước, vốn được chứng thực bởi lời khai của mụ vợ. Tin chắc vào sự trong sạch của anh, ngài bèn phóng thích; thậm chí còn rộng lượng cho phép anh mang đi di sản của người Moor gồm chiếc hộp gỗ đàn hương cùng tang vật như một phần thưởng xứng đáng cho lòng nhân đạo; thế nhưng ngài lại tịch thu con lừa của anh để trừ tiền án phí và các chi phí thủ tục.
Kìa xem, anh chàng người Galicia khốn khổ một lần nữa bị đẩy về vạch xuất phát, phải tự mình gánh nước và lầm lũi leo lên giếng Alhambra với chiếc vò đất khổng lồ trên vai.
Khi vất vả bò lên ngọn đồi giữa cái nắng oi ả giữa trưa hè, sự hiền lành quen thuộc của anh bỗng bay biến đâu mất. "Đồ chó má nhà quan tòa!" anh tức tưởi gầm lên, "Dám cướp đi phương tiện sinh kế của một kẻ nghèo khó, cướp đi người bạn tốt nhất trên đời này của tao!" Và rồi khi nhớ lại người bạn đồng hành thân thiết trong lao nhọc, bản tính nhân hậu trong anh lại bùng lên. "Hỡi con lừa của lòng ta!" anh thốt lên, đặt gánh nặng xuống một hòn đá rồi đưa tay lau mồ hôi trên trán — "Hỡi con lừa của lòng ta! Chắc hẳn mày đang nhớ về ông chủ cũ lắm đúng không! Ta cá là mày đang thấy thiếu vắng những vò nước — con vật tội nghiệp."
Càng khổ sở hơn khi về đến nhà, vợ anh lại đón chào anh bằng những tiếng sụt sùi và ca cẩm; ả hoàn toàn nắm thóp được anh, vì ả đã từng cảnh báo anh đừng có rước cái thói hiếu khách tày trời để rồi chuốc lấy ngần ấy bất hạnh; và giống như một mụ đàn bà cáo già, ả chớp lấy mọi cơ hội để chì chiết sự khôn ngoan vượt trội của mình vào mặt chồng. Nếu lũ trẻ đói kém hoặc rách áo quần, ả lại mỉa mai đáp trả: "Ra mà tìm bố mày ấy — hắn là người thừa kế của vua Chico thành Alhambra đấy: bảo hắn lấy kho báu của người Moor ra mà cứu chúng mày kìa."
Có trần gian này ai bị trừng phạt cay đắng đến thế vì đã làm một việc tốt cơ chứ? Peregil xui xẻo đau đớn cả thể xác lẫn tâm hồn, nhưng anh vẫn nhẫn nhục chịu đựng những lời đay nghiến của mụ vợ. Cuối cùng, vào một buổi tối nọ, sau một ngày lao động mệt nhoài dưới cái nắng chết tiệt, ả lại giở thói mỉa mai cũ, khiến anh mất hết cả kiên nhẫn. Anh không dám đôi co với mụ, nhưng ánh mắt lại dừng lại ở chiếc hộp gỗ đàn hương đang nằm trên chiếc kệ với nắp hé mở, trông giống như đang nhạo báng nỗi bực dọc của anh. Chộp lấy nó, anh giận dữ ném mạnh xuống sàn nhà. "Xui xẻo thay cái ngày tao mở mắt nhìn thấy mày," anh gầm lên, "hay là cưu mang chủ nhân của mày dưới mái nhà này!"
Khi chiếc hộp đập xuống sàn, nắp bật tung ra và cuộn da cừu lăn lóc ra ngoài.
Peregil ngồi thừ ra nhìn cuộn da một lúc lâu trong sự im lặng nặng nề. Cuối cùng, lấy lại tinh thần, anh nghĩ: "Biết đâu văn bản này lại có tầm quan trọng nào đó, bởi người Moor hình như đã cẩn trọng bảo vệ nó đến vậy?" Nghĩ đoạn, anh nhặt nó lên, đút vào ngực áo, và sáng hôm sau, khi đang rao nước qua các con phố, anh ghé vào tiệm của một người Moor gốc Tangiers — kẻ chuyên bán đồ trang sức và nước hoa ở khu Zacatin — để nhờ hắn giải nghĩa nội dung bên trong.
Người Moor chăm chú đọc cuộn da, rồi vuốt râu mỉm cười. "Bản thảo này," hắn nói, "là một thứ bùa chú dùng để khai quật kho báu bị giấu kín đang nằm dưới quyền năng của phép thuật. Người ta đồn rằng nó có linh nghiệm mạnh đến mức những chiếc khóa then chắc chắn nhất, thậm chí cả vách đá kim cương cũng phải cúi đầu khuất phục trước nó!"
"Nhảm nhí!" anh chàng người Galicia bĩu môi, "Cái đó thì dính dáng gì đến tao? Tao không phải phù thủy, và chẳng biết gì về kho báu chôn vùi cả." Nói đoạn, anh vác vò nước lên vai, để lại cuộn da trong tay người Moor và lầm lũi tiếp tục vòng quay công việc hàng ngày.
Tuy nhiên, vào buổi tối hôm ấy, khi nghỉ chân lúc chạng vạng tại giếng Alhambra, anh thấy có khá đông tụ tập ở đó, và câu chuyện của họ — như thường lệ vào thời điểm chập choạng — xoay quanh những truyền thuyết cổ xưa mang màu sắc siêu nhiên. Vốn nghèo rớt mồng tơi, họ say sưa bàn tán về chủ đề quen thuộc về những kho báu bị yểm bùa do người Moor để lại ở nhiều nơi trong Alhambra. Trên hết, họ đồng lòng tin rằng có những kho báu khổng lồ được chôn sâu dưới lòng đất dưới chân tháp Thảy Tầng (Seven Floors).
Những câu chuyện đó đã để lại ấn tượng sâu đậm trong tâm trí Peregil thật thà, và chúng cứ xoáy sâu vào suy nghĩ anh khi anh lủi thủi đi xuống qua những lối đi tối sầm. "Biết đâu chừng, dưới ngọn tháp ấy thực sự có kho báu giấu kín; và nếu cuộn da mình để lại cho gã Moor có thể giúp mình chạm tay vào nó!" Trong cơn ngất ngây bất chợt của ý nghĩ đó, anh suýt đánh rơi cả vò nước.
Đêm hôm đó anh trằn trọc lăn lộn, gần như chẳng chợp mắt được chút nào vì những ý nghĩ đang đảo lộn cả đại não. Sáng tinh sương, anh chạy thẳng đến tiệm của người Moor và kể hết mọi tâm tư trong lòng. "Anh biết đọc chữ Ả Rập mà," anh nói: "Hay chúng ta cùng đến ngọn tháp đó thử xem phép thuật thế nào; nếu thất bại thì chúng ta cũng chẳng mất gì so với trước; còn nếu thành công, chúng ta sẽ chia đôi mọi kho báu tìm được."
"Khoan đã," người Hồi giáo đáp: "Bản thân văn bản này là chưa đủ; nó phải được đọc vào lúc nửa đêm, dưới ánh nến được bào chế và pha trộn đặc biệt mà các thành phần không nằm trong tầm tay của ta. Thiếu ngọn nến ấy, cuộn da chẳng có chút tác dụng nào."
"Khỏi cần nói nhiều!" anh chàng người Galicia thốt lên: "Tôi có sẵn một ngọn nến như thế trong tay, sẽ mang tới đây ngay lập tức." Nói đoạn, anh hộc tốc chạy về nhà và nhanh chóng quay lại với mẩu nến sáp vàng tìm thấy trong chiếc hộp gỗ đàn hương.
Người Moor cầm lấy, ngửi ngửi. "Đây đúng là những loại hương liệu quý hiếm đắt đỏ," hắn nói, "được hòa quyện cùng sáp vàng này. Đây chính là loại nến được định đoạt trong cuộn da. Khi nó cháy sáng, những bức tường kiên cố nhất và những hang động bí mật nhất cũng sẽ mở toang. Tuy nhiên, khốn cho kẻ nào nán lại bên trong cho đến khi nó tắt ngấm. Hắn sẽ bị yểm bùa cùng với kho báu mất xác."
Thế là họ thống nhất sẽ thử nghiệm bùa chú ngay trong đêm đó. Vào một thời điểm muộn màng khi vạn vật ngủ yên, chỉ còn dơi và cú mèo bay lượn, họ trèo lên ngọn đồi rợp bóng cây của Alhambra và tiếp cận ngọn tháp đáng sợ bị che khuất bởi những lùm cây và rợn ngợp bởi bao giai thoại truyền miệng. Dưới ánh đèn lồng, họ dò dẫm qua những bụi rậm và đống đá đổ nát để đến cánh cửa hầm dưới chân tháp. Trong nỗi sợ hãi và run rẩy, họ bước xuống một dãy bậc thang được đục sâu vào vách đá. Nó dẫn đến một căn phòng trống trải, ẩm ướt và hiu quạnh, từ đó một dãy bậc thang khác lại dẫn xuống tầng hầm sâu hơn. Cứ thế họ đi qua bốn bậc thang dẫn xuống bốn căn tầng hầm nằm chồng lên nhau, nhưng nền của tầng thứ tư thì hoàn toàn bằng phẳng; và dẫu theo truyền thuyết vẫn còn ba tầng hầm nữa nằm tít bên dưới, người ta đồn rằng không thể tiến sâu hơn vì lối đi đã bị bùa chú kiên cố chặn đứng. Không khí dưới hầm ẩm ướt, lạnh buốt, mang mùi đất mốc meo, và ngọn đèn hầu như chẳng tỏa ra nổi một tia sáng nào. Họ dừng lại ở đây một lúc trong sự hồi hộp nghẹt thở, cho đến khi văng vẳng nghe tiếng đồng hồ trên tháp canh điểm mười hai giờ đêm; lúc ấy họ mới châm ngọn nến sáp, tỏa ra làn hương thơm ngào ngạt của nhựa myrrh, trầm hương và bồ đề.
Người Moor bắt đầu đọc bằng một giọng gấp gáp. Hắn vừa dứt lời thì một tiếng động hệt như sấm gầm dưới lòng đất vang lên. Trái đất rung chuyển, và mặt sàn nứt toác ra, lộ ra một cầu thang hun hút. Run rẩy vì kính sợ, họ bước xuống và dưới ánh đèn lồng, họ thấy mình đang đứng trong một căn hầm khác phủ đầy chữ khắc Ả Rập. Ở chính giữa là một chiếc rương lớn, được niết kín bằng bảy đai sắt, hai đầu rương có hai chiến binh Moor mặc giáp ngồi trấn giữ nhưng bất động như tượng đá, bị chi phối bởi quyền năng của bùa chú. Phía trước rương là vài cái vò đầy ắp vàng bạc châu báu. Ở cái vò lớn nhất, họ thọc tay sâu đến tận khuỷu, mỗi lần khua tay là bốc lên từng vốc những đồng tiền vàng dẹp của người Moor, hay những chiếc vòng tay, trang sức chế tác từ kim loại quý, thỉnh thoảng lại dính cả những chuỗi ngọc trai phương Đông vào kẽ tay. Dù vậy, họ vẫn run lẩy bẩy, thở gấp khi nhét đầy túi những chiến lợi phẩm; đồng thời liếc mắt đầy kinh hoàng về phía hai gã người Moor bị yểm bùa đang ngồi lạnh lùng bất động, trợn tròn đôi mắt không chớp nhìn chằm chằm vào họ. Cuối cùng, bị hoảng loạn bất chợt bởi một tiếng động tưởng tượng nào đó, cả hai lao hộc tốc lên cầu thang, xô đẩy nhau ngã nhào lên căn phòng phía trên, làm đổ và dập tắt luôn ngọn nến sáp, và mặt nền lại sập xuống với một tiếng nổ đinh tai nhức óc.
Tràn ngập nỗi kinh hoàng, họ không dám dừng lại cho đến khi dò dẫm thoát ra khỏi ngọn tháp và nhìn thấy những vì sao lấp lánh qua kẽ lá. Ngồi phịch xuống thảm cỏ, họ chia nhau chiến lợi phẩm, quyết định tạm thời hài lòng với việc vớt vát múc vội từ mấy cái vò này, và hẹn sẽ quay lại vào một đêm nào đó để vét sạch chúng đến tận đáy. Để củng cố niềm tin cho nhau, họ cũng chia đôi những tấm bùa hộ mệnh: một người giữ cuộn da, người còn lại giữ ngọn nến; xong xuôi, họ hân hoan bước về Granada với tâm trạng nhẹ nhõm và những chiếc túi nặng trĩu.
Khi họ lầm lũi đi xuống đồi, gã người Moor láu cá khẽ thì thầm vài lời khuyên nhủ vào tai anh chàng gánh nước khờ khạo.
"Bạn Peregil thân mến," hắn nói: "Toàn bộ vụ này phải được giữ kín như bưng cho đến khi chúng ta tẩu tán và mang kho báu đến nơi an toàn. Chỉ cần lọt đến tai ngài alcalde dù chỉ một lời xì xào, chúng ta tiêu đời!"
"Chắc chắn rồi," anh chàng Galicia đáp: "Không gì chính xác hơn thế."
"Bạn Peregil," người Moor tiếp lời: "Anh là một kẻ kín kẽ, và tôi chắc chắn anh có thể giữ bí mật; nhưng anh lại có một người vợ."
"Mụ ấy sẽ không biết dù chỉ một nửa lời," anh chàng gánh nước quả quyết.
"Thế là đủ," người Moor nói: "Tôi đặt niềm tin vào sự kín kẽ và lời hứa của anh."
Chẳng có lời hứa nào quả quyết và thành tâm hơn thế; nhưng hỡi ôi, đàn ông sao có thể giữ bí mật với vợ mình? Nhất là một kẻ như Peregil — gã gánh nước vốn là một trong những người chồng yêu chiều và dễ bảo nhất mực. Vừa về đến nhà, anh đã thấy vợ đang thui thủi rầu rĩ trong góc phòng. "Hay nhỉ," ả gầm lên khi anh bước vào: "Cuối cùng anh cũng lết về được sau khi lăng lăng lóc lóc đến tận giờ này trong đêm. Sao anh không rước luôn một thằng Moor nữa về làm bạn chung chèo chung chạ luôn đi." Đoạn òa khóc nức nở, ả vắt tay đấm ngực. "Đời tôi sao mà khổ thế này!" ả gào thét: "Rồi tôi sẽ ra sao đây? Nhà cửa bị lính tráng công chức lục soát vơ vét sạch; chồng thì thành một kẻ vô tích sự, chẳng mang nổi một mẩu bánh về nuôi gia đình mà cứ lang thang ngày đêm với mấy tên Moor ngoại đạo! Hỡi các con tôi! Các con tôi ơi! Chúng ta sẽ ra sao đây? Sẽ phải ra đường xin ăn hết lượt thôi!"
Anh chàng Peregil thật thà vô cùng xót xa trước nỗi khốn cùng của mụ vợ, đến mức cũng sụt sùi theo. Trái tim anh đầy ắp hệt như chiếc túi quần, không sao kìm nén nổi. Thọc tay vào túi, anh lôi ra ba bốn đồng tiền vàng bản lớn nhét thẳng vào ngực áo vợ. Mụ vợ trợn tròn mắt kinh ngạc, chẳng tài nào hiểu nổi trận mưa vàng này là cơ sự gì. Chưa kịp hoàn hồn sau cú sốc, anh chàng người Galicia lại rút ra một sợi dây chuyền vàng lủng lẳng trước mặt mụ, nhảy cẫng lên sung sướng, miệng cười toe toét đến tận mang tai.
"Thánh Mẫu phù hộ chúng con!" mụ vợ thét lên. "Anh đã làm cái trò gì thế hở Peregil? Chắc chắn không phải anh vừa đi cướp của giết người đấy chứ?"
Ý nghĩ đó vừa xuất hiện trong đầu mụ vợ nghèo khổ liền lập tức trở thành một sự thật hiển nhiên. Mụ mường tượng ra nhà tù và cái giá treo cổ ở đằng xa, với một gã Galicia chân vòng kiềng lủng lẳng trên đó; và bị đánh gục bởi những nỗi kinh hoàng do trí tưởng tượng vẽ ra, mụ ngất lịm lên cơn cuồng loạn.
Gã đàn ông tội nghiệp biết làm sao đây? Anh chẳng còn cách nào khác để trấn an vợ và xua tan những ảo ảnh trong đầu mụ ngoài việc kể hết đầu đuôi câu chuyện về vận may bất ngờ của mình. Tuy nhiên, anh chỉ chịu nói sau khi đã bắt mụ thề độc phải giữ kín như bưng với bất kỳ ai trên đời.
Miêu tả niềm vui sướng của mụ lúc ấy thì đúng là bất khả thi. Mụ lao vào ôm cổ chồng, siết chặt đến mức suýt bóp nghẹt anh bằng những cái vuốt ve. "Nào, ông xã," gã đàn ông thấp bé hân hoan thốt lên: "Bây giờ thì ông xã nói sao về di sản của người Moor nào? Từ nay cấm có đay nghiến tôi vì tội giúp đỡ đồng loại lúc ngặt nghèo nhé."
Anh chàng Galicia thật thà lui về tấm chiếu da cừu, ngủ say sưa hệt như đang nằm trên giường nệm lông vũ. Mụ vợ thì ngược lại; mụ dốc sạch sành sanh túi chồng lên chiếu, ngồi đếm từng đồng tiền vàng Ả Rập, ướm thử những chiếc vòng cổ, khuyên tai và mường tượng ra bộ dạng oai vệ của mình một ngày nào đó khi đường hoàng tận hưởng số gia tài này.
Sáng hôm sau, anh chàng Galicia thật thà cầm một đồng tiền vàng bản lớn đến một tiệm kim hoàn ở khu Zacatin để bán, phao tin là nhặt được trong đống đổ nát của Alhambra. Người thợ kim hoàn nhận ra khắc chữ Ả Rập và là loại vàng ròng nguyên chất nhất; tuy nhiên hắn chỉ trả một phần ba giá trị thực, nhưng anh chàng gánh nước vẫn hoàn toàn mãn nguyện. Peregil lập tức sắm quần áo mới cho bầy con nheo nhóc, đủ mọi loại đồ chơi, cùng lương thực ê hề cho một bữa đại tiệc. Về đến nhà, anh bắt lũ trẻ nhảy múa xung quanh còn mình thì nhảy cẫng lên giữa đám đông, trở thành người cha hạnh phúc nhất trần đời.
Mụ vợ người gánh nước giữ lời hứa giữ kín bí mật với sự cẩn trọng đáng kinh ngạc. Suốt một ngày rưỡi, mụ đi lại với bộ dạng đầy bí hiểm và trái tim căng phồng như muốn nổ tung, nhưng mụ vẫn ngậm chặt miệng dẫu xung quanh toàn là mấy bà hàng xóm. Quả thực, mụ không thể kìm nén được việc làm sang, thanh minh cho bộ quần áo rách rưới của mình và ba hoa chuyện sẽ đặt may một bộ basquiña mới viền ren vàng tua rua cùng một chiếc khăn voan mantilla ren mới toanh. Mụ bóng gió chuyện chồng mình sắp bỏ nghề gánh nước vì công việc ấy chẳng hợp với sức khỏe cho lắm. Thực ra mụ nghĩ cả nhà nên về quê nghỉ hè để lũ trẻ được hưởng không khí núi non trong lành, chứ thành phố mùa này oi bức chẳng tài nào sống nổi.
Hàng xóm trố mắt nhìn nhau, đinh ninh mụ đàn bà tội nghiệp đã mất trí; và những điều bộ điệu kiêu kỳ cùng các tuyên bố đài cát của mụ trở thành chủ đề châm chọc, cười cợt của tất cả bạn bè ngay khi mụ vừa quay lưng.
Tuy nhiên, nếu mụ kìm chế được khi ra đường, thì mụ lại bù đắp thỏa thích ở nhà. Quàng chuỗi ngọc trai phương Đông đắt giá lên cổ, đeo vòng tay người Moor và cài trâm kim cương trên đầu, mụ xúng xính đi qua đi lại trong bộ áo rách rưới lôi thôi quanh phòng, thỉnh thoảng lại dừng lại để ngắm nghía mình trong chiếc gương vỡ. Thậm chí, do bản tính hám danh phù phiếm, mụ không thể cưỡng lại việc thò mặt ra cửa sổ trong một lần nọ để tận hưởng hiệu ứng thị giác mà món trang sức lộng lẫy của mình mang lại cho người qua đường.
Đúng lúc xui xẻo làm sao, Pedrillo Pedrugo — tên thợ cạo tọc mạch — đang ngồi ngẩn ngơ trong tiệm đối diện đường, thì đôi mắt tinh tường chuyên dòm ngó của hắn bắt gặp tia lấp lánh của viên kim cương. Lập tức hắn chạy vụt ra cửa sổ nhỏ trinh sát mụ vợ lôi thôi của gã gánh nước đang lộng lẫy như một cô dâu phương Đông. Vừa kịp kiểm kê chính xác từng món trang sức trên người mụ, hắn phi nước đại thẳng đến chỗ quan tòa. Chẳng mấy chốc, tên alguazil đói khát lại lần ra dấu vết, và trước khi ngày tàn, anh chàng Peregil xui xẻo lại bị lôi xềnh xệch ra trước mặt vị quan tòa.
"Thế này là thế nào hả đồ khốn!" quan tòa quát lớn với giọng giận dữ điên cuồng. "Mày từng khai với tao là tên ngoại đạo chết trong nhà mày chẳng để lại gì ngoài một cái rương rỗng, thế mà giờ tao lại nghe vợ mày xúng xính trong đống giẻ rách nhưng toàn trân châu kim cương hạt lựu. Đồ chó chết! Chuẩn bị nộp lại chiến lợi phẩm của nạn nhân xấu số và ra treo cổ ở cái giá đang sốt ruột chờ mày kìa."
Anh chàng gánh nước sợ hãi quỳ sụp xuống, khai rành rọt toàn bộ câu chuyện kỳ diệu cách mà anh có được gia tài. Quan tòa, alguazil và tên thợ cạo tọc mạch há hốc miệng nuốt từng lời câu chuyện Ả Rập về kho báu bị yểm bùa này. Lục sự alguazil được phái đi bắt ngay gã người Moor từng phụ giúp làm bùa chú. Gã Hồi giáo bước vào, mặt cắt không còn giọt máu khi thấy mình rơi vào tay lũ quạ dữ của công lý. Khi nhìn thấy anh chàng gánh nước đứng với bộ dạng ngớ ngẩn cúi gằm mặt, hắn hiểu ngay cơ sự. "Đồ súc vật ngu ngốc," hắn thì thầm khi đi ngang qua anh, "tao đã chẳng dặn mày đừng có ba hoa với vợ cơ mà?"
Lời khai của người Moor khớp hoàn toàn với đồng đội; nhưng quan tòa làm bộ khó tin, tung ra những lời đe dọa tống giam và điều tra gắt gao.
"Từ từ nào, ngài alcalde đáng kính," tên Hồi giáo cất tiếng, lúc này đã lấy lại sự khôn ngoan và điềm tĩnh vốn có. "Đừng có làm hỏng lộc trời cho chỉ vì tranh giành cắn xé nhau. Chẳng ai hay biết chuyện này ngoài chúng ta; hãy giữ kín nó đi. Trong hang động kia còn thừa của cải để làm giàu cho tất cả chúng ta. Hãy hứa chia chác sòng phẳng, mọi thứ sẽ được mang ra; còn nếu từ chối, hang động ấy sẽ mãi mãi khóa chặt."
Quan tòa ghé tai hội ý riêng với alguazil. Hắn là một con cáo già trong nghề. "Cứ hứa bừa đi cái đã," hắn thì thản: "Cho đến khi hốt được kho báu trong tay. Lúc đó ngài có thể hốt trọn gói, và nếu hắn cùng đồng bọn dám lầm bầm phản đối, cứ đe dọa thiêu sống bằng giàn hỏa thiêu vì tội ngoại đạo và phù thủy."
Quan tòa vô cùng khoái chí với mưu kế đó. Giãn nét mặt ra và quay sang người Moor, hắn nói: "Câu chuyện này kỳ lạ thật, nghe chừng có vẻ hợp lý, nhưng ta phải tận mắt chứng kiến mới tin. Chính đêm nay, ngươi phải đọc lại bùa chú trước mặt ta. Nếu thực sự có kho báu đó, chúng ta sẽ chia nhau hữu nghị và không nhắc gì thêm nữa; còn nếu dám lừa dối ta, đừng mong nhận được chút lòng thương xót nào. Trong lúc này, các ngươi vẫn phải bị giam giữ."
Người Moor và anh chàng gánh nước vui vẻ đồng ý với những điều kiện đó, tin chắc rằng sự thật sẽ được chứng minh qua hành động.
Gần nửa đêm, quan tòa lén lút xuất phát, đi kèm là alguazil và tên thợ cạo tọc mạch, tất cả đều mang vũ khí tận răng. Họ áp giải người Moor và anh chàng gánh nước như những tù nhân, mang theo con lừa vạm vỡ của gã gánh nước để chở kho báu dự tính. Họ đến ngọn tháp mà không bị ai phát hiện, buộc con lừa vào cây vả rồi đi xuống tầng hầm thứ tư của ngọn tháp.
Cuộn da được lấy ra, ngọn nến sáp vàng được châm lửa, và người Moor bắt đầu đọc bài chú. Trái đất rung chuyển hệt như lần trước, và mặt sàn nứt mở với một tiếng nổ đinh tai, lộ ra cầu thang hẹp. Quan tòa, alguazil và gã thợ cạo chết trân tại chỗ, không dám dũng cảm bước xuống. Người Moor và anh chàng gánh nước tiến vào tầng hầm dưới, tìm thấy hai gã người Moor vẫn ngồi nguyên vị trí cũ, im lìm bất động. Họ nhấc hai chiếc vò lớn đựng đầy tiền vàng và châu báu lên. Anh chàng gánh nước lần lượt vác từng cái lên vai, dẫu là một gã thấp người vạm vỡ quen khiêng vác, anh vẫn lảo đảo dưới sức nặng và nhận ra khi chúng được vác hai bên sườn lừa thì đó là giới hạn tối đa mà con vật có thể chịu đựng.
"Tạm thời thế này là đủ rồi," người Moor nói: "Kho báu ở đây nhiều đến mức chúng ta mang đi không ai phát hiện, và đủ để làm tất cả chúng ta giàu có đến mòn mỏi ước muốn."
"Vẫn còn kho báu sót lại bên dưới chứ?" quan tòa gặng hỏi.
"Món hời lớn nhất cơ mà," người Moor đáp: "Một chiếc rương khổng lồ nẹp đai sắt, chứa đầy ngọc trai và châu báu."
"Bằng mọi giá phải lôi cái rương ấy lên," quan tòa tham lam hét lên.
"Tôi không xuống lấy nữa đâu," người Moor kiên quyết đáp; "Nhiêu đây là quá đủ cho một kẻ biết điều — tham lam quá hóa thừa thãi."
"Và tôi," anh chàng gánh nước tiếp lời: "Sẽ chẳng vác thêm gánh nặng nào nữa để gãy lưng con lừa tội nghiệp của tôi đâu."
Thấy mệnh lệnh, đe dọa và nài nỉ đều vô ích, quan tòa quay sang hai tên tòng phạm. "Giúp ta một tay mang cái rương lên nào," hắn nói: "Chiến lợi phẩm bên trong sẽ được chia đều cho tất cả chúng ta." Nói đoạn, hắn bước xuống bậc thang, theo sau là sự miễn cưỡng run rẩy của alguazil và thợ cạo.
Ngay khi người Moor thấy họ đã bước hẳn xuống hầm, hắn liền dập tắt ngọn nến vàng; mặt sàn đóng sập lại với tiếng động sấm sét quen thuộc, và ba vị anh tài chính thức bị chôn vùi trong lòng đất.
Hắn vội vã chạy ngược lên các bậc thang, không dừng lại cho đến khi ra đến ngoài trời. Anh chàng gánh nước lúp xúp theo sau nhanh hết mức đôi chân ngắn ngủn cho phép.
"Anh vừa làm cái quái gì thế?" Peregil thốt lên ngay khi vừa lấy lại hơi thở. "Quan tòa và hai gã kia bị nhốt dưới hầm rồi kìa."
"Đó là ý muốn của Allah!" người Moor sùng đạo đáp.
"Thế anh không định thả họ ra à?" anh chàng Galicia hỏi.
"Allah phù hộ xin chớ!" người Moor vừa vuốt râu vừa đáp. "Đã được định đoạt trong cuốn sách số mệnh rằng họ sẽ bị yểm bùa cho đến khi có kẻ phiêu lưu tương lai đến giải dớp. Ý Chúa đã định!" Nói đoạn, hắn ném mẩu nến sáp văng xa vào những lùm cây rậm rạp tăm tối trong thung lũng.
Lúc này chẳng còn cách nào khác; thế là người Moor cùng anh chàng gánh nước dắt con lừa trĩu nặng kho báu hướng về thành phố, và anh chàng Peregil thật thà không kìm được cảnh ôm hôn thắm thiết người bạn đồng hành tai dài vừa được cứu khỏi nanh vuốt công lý; thực ra, người ta hoài nghi không biết gã thấp người đơn thuần này vui mừng vì kiếm được kho báu hay vì tìm lại được con lừa hơn.
Hai đối tác may mắn chia nhau chiến lợi phẩm một cách sòng phẳng hữu nghị, ngoại trừ việc gã người Moor có chút máu mê đồ trang sức nên đã lén vơ vét phần lớn ngọc trai, châu báu cùng tiểu tiết vào đống của mình, nhưng đổi lại hắn luôn hào phóng đền bù cho anh chàng gánh nước những viên ngọc quý bằng vàng khối to gấp năm lần, khiến anh vô cùng mãn nguyện. Họ cẩn trọng không nán lại tầm tay rủi ro, mà chuồn thẳng sang các quốc gia khác để thảnh thơi hưởng thụ sự giàu sang. Người Moor quay về châu Phi, đến thành phố quê hương Tangiers, còn anh chàng Galicia cùng vợ, con và con lừa nhanh chóng trốn sang Bồ Đào Nha. Tại đây, dưới sự kèm cặp và giáo huấn của mụ vợ, anh trở thành một nhân vật có máu mặt, bởi mụ bắt gã đàn ông thân dài chân ngắn này phải diện áo đôi bít tất kèm lông vũ trên mũ và gươm giắt bên hông, đồng thời vứt xó cái tên quen thuộc Peregil để mang cái tước hiệu kêu rang Don Pedro Gil; bầy con cái lớn lên thành một thế hệ thịnh vượng vui vẻ dẫu lùn tịt chân vòng kiềng, trong khi Señora Gil — viền ren tua rua từ đầu đến chân với những chiếc nhẫn lấp lánh trên từng ngón tay — trở thành biểu tượng cho sự kệch cỡm diêm dúa của kẻ trọc phú.
Về phần quan tòa và mấy tay chân cận vệ, họ bị nhốt kín dưới ngọn tháp Thảy Tầng, và cứ thế bị yểm bùa cho đến tận ngày nay. Bất cứ khi nào ở Tây Ban Nha thiếu vắng những gã thợ cạo tọc mạch, alguazil tham lam và quan tòa nhũng nhiễu, người ta có thể tìm đến đó; nhưng nếu họ phải chờ đến thời điểm ấy mới được giải cứu, e rằng phép thuật yểm bùa của họ sẽ kéo dài đến tận ngày tận thế.