Alhambra

Lượt đọc: 62 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Viên Tổng Trấn Và Gã Công Chứng Viên

❊ ❊ ❊

Ngày trước, cai quản pháo đài Alhambra là một lão kỵ sĩ dũng mãnh. Vì mất một cánh tay trong chiến trận, lão thường được gọi là el Gobernador Manco, hay "viên tổng trấn một tay". Lão thực sự tự hào về gốc gác cựu binh của mình, thường vuốt ria mép cong vút tận mắt, mang đôi ủng hành quân, và đeo bên hông một thanh kiếm Toledo dài như cái xiên thịt, với chiếc khăn tay nhét gọn trong chuôi kiếm hình giỏ.

Hơn thế nữa, lão cực kỳ kiêu hãnh, câu nệ tiểu tiết và luôn giữ khư khư mọi đặc quyền cùng danh giá của mình. Dưới thời lão cai quản, các quyền miễn trừ của Alhambra, với tư cách là một dinh thự và lãnh địa hoàng gia, được thi hành vô cùng nghiêm ngặt. Không ai được phép mang theo súng ống, hay thậm chí là gươm giáo hoặc gậy gộc vào pháo đài trừ phi có cấp bậc nhất định; và mọi kỵ sĩ đều phải xuống ngựa tại cổng, rồi dắt ngựa bằng dây cương. Vì đồi Alhambra nằm ngay giữa lòng thành phố Granada, như một phần phụ trội của thủ phủ, nên vị tổng chỉ huy quân đội cai quản cả tỉnh này luôn cảm thấy khó chịu khi trong trung tâm lãnh địa của mình lại có một "đế chế trong đế chế", một tiền đồn nhỏ độc lập như vậy. Điều đó càng trở nên nhức nhối hơn trong trường hợp này, bởi tính tình hay ghen ghét, dễ nổi nóng của lão tổng trấn già, người luôn xù lông lên trước những câu hỏi dù là nhỏ nhất về thẩm quyền và quyền tài phán; chưa kể đến thành phần lang thang, vô gia cư vốn đã dần bén rễ trong pháo đài như một nơi trú ẩn, rồi từ đó thực hiện đủ trò lừa đảo và cướp bóc trên lưng những cư dân lương thiện trong thành phố.

Vì thế, giữa vị tổng chỉ huy và lão tổng trấn luôn tồn tại mối hận thù, xích mích dai dẳng, phía lão tổng trấn thậm chí còn gay gắt hơn, bởi lẽ những kẻ cai trị nhỏ bé trong hai thế lực láng giềng thường luôn nhạy cảm nhất về phẩm giá của mình. Cung điện nguy nga của vị tổng chỉ huy nằm ở Plaza Nueva, ngay dưới chân đồi Alhambra; nơi đây lúc nào cũng tấp nập, phô trương với lính gác, gia nhân và các viên chức thành phố. Một pháo đài nhô ra của thành trì nhìn xuống cung điện và quảng trường công cộng phía trước nó; và trên pháo đài đó, lão tổng trấn thỉnh thoảng lại đi lại nghênh ngang, thanh kiếm Toledo đeo bên hông, đôi mắt cảnh giác nhìn xuống đối thủ như một con diều hâu đang quan sát con mồi từ tổ trên cây khô.

Mỗi khi xuống phố, lão đều đi trong sự phô trương rầm rộ: hoặc cưỡi ngựa, vây quanh là lính gác; hoặc ngồi trong xe ngựa công vụ, một cỗ xe Tây Ban Nha cổ lỗ sĩ, kềnh càng bằng gỗ chạm trổ và da mạ vàng, do tám con la kéo, có người chạy bộ theo sau, người dẫn ngựa và tùy tùng đi kèm. Những dịp đó, lão tự mãn rằng mình đang gây ấn tượng kinh ngạc và ngưỡng mộ cho mọi người xem với tư cách là phó vương; mặc dù đám trí thức Granada, đặc biệt là những kẻ hay lảng vảng quanh cung điện tổng chỉ huy, thường chế giễu sự phô trương kệch cỡm của lão, và vì ám chỉ đến đám thần dân lang thang của lão, họ thường chào lão bằng cái tên "vua của lũ ăn mày". Một trong những nguồn cơn tranh chấp nhiều nhất giữa hai đối thủ dũng mãnh này là quyền mà lão tổng trấn yêu cầu: mọi hàng hóa dùng cho bản thân lão hoặc đồn trú của lão đều được miễn thuế khi qua thành phố. Dần dà, đặc quyền này đã làm nảy sinh nạn buôn lậu tràn lan. Một ổ buôn lậu đã định cư trong các túp lều ở pháo đài và vô số hang hốc lân cận, làm ăn phát đạt dưới sự làm ngơ của đám lính đồn trú.

Sự cảnh giác của vị tổng chỉ huy đã được đánh thức. Ông tham vấn cố vấn pháp lý và tay sai của mình, một gã công chứng viên (escribano) tinh ranh, ưa xen vào chuyện người khác, kẻ rất vui mừng khi có cơ hội làm khó lão quyền thế của Alhambra và cuốn lão vào mê cung của những mánh khóe pháp lý. Gã khuyên vị tổng chỉ huy hãy kiên quyết đòi quyền kiểm tra mọi đoàn xe đi qua cổng thành của ông, và soạn cho ông một lá thư dài để biện minh cho quyền đó. Tổng trấn Manco là một cựu binh thẳng tính, kiểu "chém to kho mặn", kẻ căm ghét đám công chứng viên hơn cả quỷ dữ, và đặc biệt ghét gã này hơn mọi công chứng viên khác.

“Cái gì!” Lão nói, ria mép cong lên giận dữ, “Vị tổng chỉ huy lại sai gã viết lách của hắn đến để giở trò rối rắm với ta sao? Ta sẽ cho hắn thấy một cựu binh không dễ bị ba cái trò tiểu xảo học đường khuất phục.”

Lão chộp lấy bút và nguệch ngoạc một lá thư ngắn bằng nét chữ cẩu thả, trong đó, chẳng thèm biện luận, lão khăng khăng đòi quyền quá cảnh không bị khám xét, đồng thời tuyên bố sẽ trừng trị bất kỳ nhân viên hải quan nào dám đặt bàn tay trần tục của hắn lên bất kỳ đoàn xe nào được bảo vệ bởi lá cờ của Alhambra. Trong khi vấn đề này đang được hai thế lực hống hách tranh cãi thì một ngày nọ, một con la chở nhu yếu phẩm cho pháo đài đến cổng Xenil, nơi nó phải đi qua vùng ngoại ô thành phố trên đường đến Alhambra. Đoàn xe do một hạ sĩ già nóng tính chỉ huy, kẻ đã phục vụ lâu năm dưới quyền lão tổng trấn và rất tâm đầu ý ý với lão; gã cứng cỏi và kiên định như một thanh kiếm Toledo cũ.

Khi tiến đến cổng thành, viên hạ sĩ đặt lá cờ Alhambra lên yên con la, rồi đứng thẳng như một cột mốc, tiến lên phía trước với cái đầu ngẩng cao, nhưng ánh mắt liếc ngang đầy cảnh giác như một con chó hoang đang đi qua vùng đất thù địch, sẵn sàng cho một cú táp và gầm gừ.

“Ai đi đó?” Người lính gác cổng hỏi.

“Lính của Alhambra!” Viên hạ sĩ đáp mà không quay đầu lại.

“Các ngươi có gì trong tay?”

“Nhu yếu phẩm cho đồn trú.”

“Đi đi.”

Viên hạ sĩ đi thẳng, đoàn xe theo sau, nhưng chưa đi được bao xa thì một nhóm nhân viên hải quan đã lao ra từ một trạm thu phí nhỏ.

“Này anh kia!” Người cầm đầu quát. “Phu chở lừa, dừng lại, và mở những gói hàng kia ra.”

Viên hạ sĩ quay lại và đứng vào thế trận. “Hãy tôn trọng lá cờ của Alhambra,” gã nói; “những thứ này là của tổng trấn.”

“Một cắc cho tổng trấn và một cắc cho lá cờ của hắn. Phu chở lừa, ta ra lệnh dừng lại.”

“Dừng đoàn xe lại, liệu hồn đấy!” Viên hạ sĩ hét lên, lên đạn súng hỏa mai. “Phu chở lừa, đi tiếp đi.”

Người phu lừa quất mạnh vào con vật; nhân viên hải quan lao tới chộp lấy dây cương; ngay lập tức, viên hạ sĩ giương súng và bắn hắn chết tươi.

Đường phố ngay lập tức trở nên náo loạn.

Viên hạ sĩ già bị bắt, và sau khi chịu những cú đá, đấm, và đánh đập, thứ mà đám đông ở Tây Ban Nha thường làm một cách tự phát như nếm thử hình phạt của pháp luật, gã bị xiềng xích và bị dẫn đến nhà tù thành phố, trong khi đồng bọn của gã được phép tiếp tục đi cùng đoàn xe đến Alhambra sau khi nó đã bị khám xét kỹ lưỡng.

Lão tổng trấn vô cùng tức giận khi nghe tin về sự xúc phạm này đối với lá cờ của mình và việc viên hạ sĩ bị bắt. Trong chốc lát, lão lồng lộn khắp các cung điện Moorish, đi đi lại lại trên các pháo đài, và nhìn xuống cung điện của tổng chỉ huy với ánh mắt đầy lửa và gươm giáo. Sau khi trút bỏ cơn giận ban đầu, lão cử một thông điệp yêu cầu bàn giao viên hạ sĩ, vì chỉ có lão mới có quyền xét xử các tội lỗi của những người dưới quyền mình. Vị tổng chỉ huy, với sự trợ giúp từ cây bút của gã công chứng viên khoái trá, đã trả lời rất dài dòng, lập luận rằng, vì hành vi phạm tội đã xảy ra trong tường thành của ông, và chống lại một viên chức dân sự của ông, nên rõ ràng nó thuộc thẩm quyền của ông. Lão tổng trấn trả lời bằng cách nhắc lại yêu cầu của mình; vị tổng chỉ huy đưa ra một phản hồi bổ sung còn dài hơn và tinh vi hơn về mặt pháp lý; lão tổng trấn ngày càng nóng nảy và cương quyết hơn trong các yêu cầu của mình, còn vị tổng chỉ huy ngày càng bình tĩnh và dồi dào hơn trong các câu trả lời; cho đến khi người cựu binh dũng cảm như sư tử kia thực sự gầm lên vì tức giận khi bị vướng vào lưới của cuộc tranh cãi pháp lý này.

Trong khi gã công chứng viên xảo quyệt tự giải trí trên sự khốn khổ của lão tổng trấn, gã đang tiến hành phiên tòa xử viên hạ sĩ, kẻ bị giam trong một ngục tối chật hẹp, chỉ có một ô cửa sổ nhỏ có chấn song để thò cái mặt bị xiềng xích ra và đón nhận sự an ủi của bạn bè.

Một núi bằng chứng văn bản đã được gã công chứng viên cần mẫn chất cao, theo đúng thể thức Tây Ban Nha; viên hạ sĩ hoàn toàn bị choáng ngợp bởi nó. Gã bị kết tội giết người và bị kết án treo cổ.

Lão tổng trấn gửi đi những lời phản đối và đe dọa từ Alhambra nhưng vô ích. Ngày định mệnh đã cận kề, và viên hạ sĩ bị đưa vào capilla, nghĩa là vào nhà nguyện của nhà tù, như thường lệ đối với những tử tù một ngày trước khi hành quyết, để họ có thể suy ngẫm về cái chết sắp tới và hối cải tội lỗi của mình.

Thấy mọi việc đã đến đường cùng, lão tổng trấn quyết định tự mình giải quyết vụ việc. Vì mục đích này, lão ra lệnh đánh xe ngựa công vụ ra, và được lính gác vây quanh, ầm ầm chạy xuống đại lộ từ Alhambra vào thành phố. Lái xe đến nhà của gã công chứng viên, lão triệu tập gã ra cổng.

Ánh mắt lão tổng trấn sáng lên như hòn than khi thấy gã luật gia cười cợt bước ra với vẻ đắc thắng.

“Ta nghe tin gì thế này,” lão hét lên, “rằng ngươi định xử tử một trong những người lính của ta sao?”

“Tất cả đều đúng luật—tất cả đều theo đúng thủ tục tư pháp,” gã công chứng viên tự mãn nói, cười khúc khích và xoa tay; “Tôi có thể cho Ngài xem bằng chứng văn bản trong vụ này.”

“Mang nó lại đây,” lão tổng trấn nói. Gã công chứng viên vội vã chạy vào văn phòng, vui sướng vì có thêm cơ hội thể hiện sự tinh khôn của mình trên sự cứng đầu của lão cựu binh.

Gã trở lại với một cái cặp đầy giấy tờ, và bắt đầu đọc một bản khai dài với sự lưu loát chuyên nghiệp. Đến lúc này, đám đông đã tụ tập lại, lắng nghe với cái cổ vươn dài và cái miệng há hốc.

“Này anh bạn, hãy lên xe đi, ra khỏi cái đám đông nhung nhúc này để ta nghe cho rõ,” lão tổng trấn nói.

Gã công chứng viên bước lên xe, ngay tức khắc, cánh cửa đóng sầm lại, người đánh xe quất mạnh roi ngựa,—lừa, xe, lính gác, tất cả phóng đi với tốc độ sấm sét, bỏ lại đám đông trong sự ngỡ ngàng há hốc mồm; và lão tổng trấn không dừng lại cho đến khi nhốt được con mồi của mình vào một trong những hầm ngục kiên cố nhất của Alhambra.

Sau đó, lão phái một lá cờ đình chiến xuống theo phong cách quân đội, đề xuất một cuộc trao đổi tù binh,—viên hạ sĩ đổi lấy gã công chứng viên. Sự kiêu hãnh của vị tổng chỉ huy bị chạm tự ái; ông ta gửi lại một lời từ chối khinh miệt, và ngay lập tức cho dựng một giá treo cổ cao, vững chãi ở trung tâm Plaza Nueva để hành quyết viên hạ sĩ.

“Ồ hố! Trò chơi là thế à?” Lão tổng trấn Manco nói. Lão ra lệnh, và ngay lập tức một giá treo cổ được dựng lên trên mép pháo đài lớn nhô ra nhìn xuống quảng trường. “Này,” lão nhắn với vị tổng chỉ huy, “cứ treo cổ lính của ta khi nào ông muốn; nhưng cùng lúc gã bị treo lên ở quảng trường, hãy nhìn lên để thấy gã công chứng viên của ông đang lủng lẳng trên bầu trời.”

Vị tổng chỉ huy không hề nao núng; quân đội được diễu hành trên quảng trường; tiếng trống vang lên, tiếng chuông điểm. Một đám đông khổng lồ những kẻ hiếu kỳ tụ tập để xem vụ hành quyết. Ngược lại, lão tổng trấn cho diễu binh trên pháo đài, và cho điểm chuông tang của gã công chứng viên từ Torre de la Campana, hay Tháp Chuông.

Vợ của gã công chứng viên chen qua đám đông, với cả một đàn con nhỏ đang ẵm ngửa theo sau, và lao xuống dưới chân vị tổng chỉ huy, van xin ông đừng hy sinh mạng sống của chồng mình, và phúc lợi của bản thân cô cùng đám trẻ đông đúc vì một chút sĩ diện; “vì ngài biết lão tổng trấn quá rõ,” cô nói, “đừng nghi ngờ rằng lão sẽ thực hiện lời đe dọa nếu ngài treo cổ người lính.”

Vị tổng chỉ huy bị khuất phục bởi nước mắt và lời than vãn của cô, cùng tiếng gào khóc của đám con thơ. Viên hạ sĩ được áp giải lên Alhambra, dưới sự canh gác, trong bộ đồ tử tù, giống như một thầy tu trùm mũ, nhưng với cái đầu ngẩng cao và khuôn mặt sắt đá. Gã công chứng viên được yêu cầu trao đổi, theo đúng thỏa thuận. Gã đàn ông từng hống hách và tự mãn ngày nào được kéo ra khỏi ngục tối, sống dở chết dở. Mọi sự lanh chanh và kiêu ngạo của gã đã bốc hơi sạch; tóc gã, người ta nói, gần như đã bạc trắng vì sợ hãi, và gã có vẻ mặt cúi gằm, lầm lì, như thể vẫn còn cảm thấy cái thòng lọng quanh cổ mình.

Lão tổng trấn chống một tay bên hông, và trong một khoảnh khắc nhìn gã với nụ cười sắc lạnh. “Từ nay về sau, anh bạn,” lão nói, “hãy bớt nhiệt tình trong việc thúc giục người khác lên giá treo cổ; đừng quá chắc chắn về sự an toàn của mình, ngay cả khi anh có pháp luật đứng về phía mình; và trên hết, hãy cẩn thận khi định giở trò học đường của anh lần nữa với một cựu binh.”

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 22 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.