TRONG số những người quen kỳ lạ mà tôi tình cờ kết giao trong những chuyến lang thang quanh pháo đài, có một vị đại tá già quả cảm và từng trải thuộc lực lượng Thương binh, đang ẩn mình như một con diều hâu trên một ngọn tháp kiểu Moor. Cuộc đời ông, điều mà ông rất thích kể lại, là một chuỗi những cuộc phiêu lưu, tai ương và thăng trầm vốn biến cuộc đời của hầu như bất kỳ người Tây Ban Nha nổi tiếng nào cũng trở nên phong phú và kỳ quặc chẳng khác nào những trang sách của Gil Blas.
Ông từng đến châu Mĩ từ năm mười hai tuổi, và coi việc được nhìn thấy Tướng Washington là một trong những sự kiện trọng đại và may mắn nhất đời mình. Kể từ đó, ông đã tham gia vào mọi cuộc chiến tranh của đất nước; ông có thể kể lại từ trải nghiệm thực tế về hầu hết các nhà tù và ngục tối trên bán đảo Iberia; ông đã bị què một chân, tật nguyền đôi tay, và mang trên mình chi chít những vết thương cùng sẹo tích đến mức trông ông chẳng khác nào một đài kỷ niệm sống về những khốn khó của Tây Ban Nha, nơi mỗi trận chiến và cuộc giao tranh đều để lại một vết sẹo, giống như mỗi năm bị giam cầm được khắc một vạch trên thân cây của Robinson Crusoe. Tuy nhiên, tai họa lớn nhất của vị sĩ quan già can trường dường như lại là việc ông từng chỉ huy tại Malaga trong một thời điểm hiểm nghèo và hỗn loạn, và được người dân tôn làm tướng để bảo vệ họ trước sự xâm lược của người Pháp. Điều này đã đem lại cho ông vô số yêu sách chính đáng đối với chính phủ, mà tôi e rằng sẽ ngốn của ông quãng đời còn lại để viết và in ấn các bản thỉnh cầu cùng tấu chương, gây tổn hại lớn đến tâm trí, khánh kiệt túi tiền và trở thành nỗi thống khổ cho bạn bè ông; chẳng một ai đến thăm ông mà không phải lắng nghe một tài liệu dài đẵng đẵng nửa tiếng đồng hồ, và mang theo nửa tá cuốn sách mỏng đút túi. Dù vậy, tình cảnh này diễn ra ở khắp mọi nơi trên đất Tây Ban Nha; bất cứ đâu bạn cũng có thể bắt gặp một con người đáng kính nào đó đang ngồi ì một góc, ôm ấp và nuôi dưỡng một nỗi bất bình cùng mối oan ức hằng mong được đền đáp. Hơn nữa, một người Tây Ban Nha có vụ kiện tụng, hoặc có yêu sách với chính phủ, có thể xem như đã có sẵn công ăn việc làm cho phần đời còn lại của mình.
Tôi đến thăm vị cựu chiến binh tại tư dinh của ông ở phần trên của Torre del Vino, tức Tháp Rượu. căn phòng của ông nhỏ nhắn nhưng ấm cúng, và mở ra một tầm nhìn tuyệt đẹp hướng ra thung lũng Vega. Nó được sắp xếp theo đúng sự ngăn nắp của một người lính. Ba khẩu súng hỏa mai và một cặp súng lục, tất cả đều sáng loáng, được treo trên vách tường, bên cạnh là một thanh kiếm và một cây gậy treo song song với nhau, và phía trên chúng là hai chiếc mũ mão chóp, một cái dùng khi duyệt binh, còn một cái dùng thường ngày. Một chiếc kệ nhỏ, chứa khoảng nửa tá cuốn sách, tạo thành thư viện của ông, trong đó có một cuốn sách nhỏ cũ kỹ mốc meo chuyên về các châm ngôn triết học là món ăn tinh thần yêu thích của ông. Ông lần giở và nghiền ngẫm nó ngày qua ngày; áp dụng từng câu châm ngôn vào hoàn cảnh riêng của mình, miễn là nó mang một chút hơi hướng cay đắng lành mạnh và bàn về sự bất công của thế gian.
Thế nhưng, ông lại là một người cởi mở và nhân hậu, và miễn là có thể hướng ông ra khỏi những nỗi ấm ức cùng triết lý của mình, ông sẽ là một người bạn đồng hành vô cùng thú vị. Tôi vốn quý mến những con người từng trải phong trần ấy, và rất thích thú những giai thoại chiến trận gai góc của họ. Trong suốt những chuyến viếng thăm vị đại tá nọ, tôi đã thu lượm được vài chi tiết kỳ thú về một vị cưu chỉ huy quân sự của pháo đài, người có vẻ khá giống ông ở một vài phương diện, và cũng từng có những thăng trầm tương tự trong các cuộc chiến tranh. Những chi tiết này đã được bổ sung thêm qua việc thăm dò một số cư dân lâu năm tại đây, đặc biệt là thân phụ của Mateo Ximenes, người có những câu chuyện truyền khẩu mà vị nhân vật đáng kính tôi sắp giới thiệu với bạn đọc từng là một nhân vật anh hùng được yêu thích.