Ngày xửa ngày xưa, ở Granada, có một người thợ xây hoặc thợ nề nghèo khó. Anh tuân thủ nghiêm ngặt mọi ngày lễ thánh, ngày nghỉ, và tiện thể ăn chơi luôn cả ngày Thứ Hai thánh thiện; thế nhưng, dẫu sùng đạo đến đâu, gia cảnh anh ngày một khốn khó, chật vật lắm mới kiếm đủ miếng ăn cho bầy con đông đúc. Một đêm nọ, khi giấc ngủ đầu canh chưa sâu, anh bị đánh thức bởi tiếng gõ cửa. Mở cửa ra, anh thấy trước mặt mình một vị linh mục cao gầy, hốc hác, trông như từ cõi chết bước ra.
“Này anh bạn thật thà!” người lạ lên tiếng; “Ta để ý thấy anh là một tín đạo tốt và là người đáng tin cậy; anh có dám nhận một công việc ngay trong đêm nay không?”
“Thưa ngài Padre, tôi xin vâng ạ, với điều kiện là tiền công xứng đáng.”
“Đương nhiên là thế; nhưng anh phải chịu khó bị bịt mắt lại.”
Người thợ xây không ngần ngại gì. Thế là, sau khi bị che kín mắt, anh được vị linh mục dẫn đi qua nhiều con hẻm gồ ghề và lối đi ngoằn ngoèo, cho đến khi họ dừng lại trước cổng một ngôi nhà. Vị linh mục bấy giờ mới rút chìa khóa, vặn chiếc ổ khóa kêu có kẹt, rồi đẩy mở thứ nghe như một cánh cửa nặng trịch. Họ bước vào, cửa được đóng lại và cài then, còn người thợ xây được dẫn qua một hành lang vang động và một sảnh đường rộng rãi để tiến vào khu vực bên trong của tòa nhà. Tại đây, dải băng bịt mắt được tháo ra, và anh nhận ra mình đang đứng ở một cái patio, tức khoảng sân trong, được chiếu sáng mờ ảo bởi một ngọn đèn đơn độc. Ở giữa sân là chiếc bồn cạn của một đài phun nước cổ kiểu Moor, nơi vị linh mục đề nghị anh xây một căn hầm nhỏ, với gạch và vữa đã được chuẩn bị sẵn sàng ngay bên cạnh. Thế là anh làm việc suốt cả đêm, nhưng vẫn chưa hoàn thành công việc. Ngay trước lúc rạng đông, vị linh mục đặt vào tay anh một đồng tiền vàng, rồi lại bịt mắt anh lại, dẫn anh trở về nhà.
“Anh có sẵn lòng,” vị linh mục hỏi, “trở lại để hoàn thành công việc của mình không?”
“Thưa ngài Padre, tôi rất sẵn lòng, miễn là tiền công hậu hĩnh.”
“Được rồi, thế thì vào nửa đêm mai ta sẽ lại gọi cửa.”
Ông ta đã làm đúng như vậy, và căn hầm được hoàn tất.
“Bây giờ,” vị linh mục bảo, “anh phải giúp ta mang ra những thi hài sẽ được chôn cất trong căn hầm này.”
Nghe những lời đó, tóc gáy người thợ xây nghèo dựng cả lên; anh bước theo vị linh mục với đôi chân run rẩy vào một căn phòng khuất nẻo trong dinh cơ, thầm mong không phải chứng kiến cảnh tượng kinh hoàng nào của cõi chết, nhưng rồi cũng thấy nhẹ nhõm khi nhận ra ba hoặc bốn cái vại lớn đang đứng ở một góc phòng. Rõ ràng chúng chứa đầy tiền, và anh cùng vị linh mục đã phải tốn rất nhiều sức lực mới khiêng nổi chúng ra để đặt vào nơi an nghỉ cuối cùng. Căn hầm sau đó được đóng kín, nền nhà được lát lại, và mọi dấu vết công việc đều bị xóa sạch. Người thợ xây lại bị bịt mắt và được dẫn ra ngoài theo một con đường khác với lúc đến. Sau khi họ đi vòng vèo một hồi lâu qua một mê cung chằng chịt những lối đi và ngõ hẻm, họ dừng lại. Vị linh mục bấy giờ nhét hai đồng tiền vàng vào tay anh: “Hãy đợi ở đây,” ông ta dặn, “cho đến khi nghe tiếng chuông nhà thờ đổ báo giờ cầu kinh sáng. Nếu anh cả gan tháo khăn bịt mắt trước thời điểm đó, tai họa sẽ giáng xuống đầu anh”: nói xong, ông ta bỏ đi. Người thợ xây kiên nhẫn đợi chờ, tự giải trí bằng cách cân những đồng vàng trên tay và khua chúng vào nhau lanh lảnh. Khoảng khắc chuông nhà thờ vang lên tiếng gọi cầu kinh sáng, anh liền tháo khăn, và thấy mình đang ở bên bờ sông Xenil; từ đó, anh vội vã tìm đường về nhà, rồi cùng gia đình ăn chơi trác táng suốt ròng rã hai tuần liền từ khoản tiền công làm việc trong hai đêm; để rồi sau đó, anh lại nghèo rớt mồng tơi như trước.
Anh tiếp tục làm lụng chút đỉnh, cầu nguyện thật nhiều, và tuân thủ các ngày lễ thánh từ năm này qua năm khác, trong khi bầy con ngày càng gầy gò và rách rưới như một đám du mục. Một buổi tối, khi đang ngồi trước cửa túp lều của mình, anh được tiếp cận bởi một lão keo kiệt giàu có, nổi tiếng là kẻ sở hữu nhiều nhà cửa và là một chủ nhà bủn xỉn. Lão nhà giàu liếc nhìn anh một lúc từ bên dưới đôi lông mày rậm rạp đầy lo âu.
“Ta nghe nói, anh bạn trẻ, rằng anh rất nghèo.”
“Không thể chối cãi được điều đó, thưa ngài — sự thật rành rành ra đấy.”
“Vậy thì ta đoán rằng, anh sẽ rất vui khi có việc làm, và sẽ nhận mức thù lao rẻ mạt.”
“Rẻ như bất kỳ thợ xây nào ở Granada này, thưa ngài.”
“Đúng ý ta lắm. Ta có một ngôi nhà cổ đã xuống cấp, tốn của ta khối tiền sửa chữa hơn cả giá trị thực của nó, bởi chẳng ai thèm ở; thế nên ta phải xoay sở chắp vá và duy trì nó với chi phí thấp nhất có thể.”
Thế là người thợ xây được dẫn đến một ngôi nhà lớn bỏ hoang có vẻ như đang đổ nát. Đi qua vài sảnh đường và phòng ốc trống trải, anh bước vào một cái sân trong, nơi ánh mắt anh bị thu hút bởi một đài phun nước cổ kiểu Moor. Anh sững lại một thoáng, bởi một ký ức mờ ảo về nơi này chợt ùa về trong tâm trí.
“Xin lỗi ngài,” anh hỏi, “trước đây ai đã ở ngôi nhà này vậy?”
“Quỷ tha ma bắt hắn đi!” lão chủ nhà la lên; “Đó là một tay linh mục già keo kiệt, chẳng quan tâm đến ai ngoài bản thân mình. Người ta đồn rằng hắn giàu nứt đố đổ vách, và vì không có họ hàng, ai nấy đều nghĩ hắn sẽ để lại toàn bộ gia tài cho Giáo hội. Hắn chết đột suối, và các linh mục lẫn tu sĩ đổ xô đến để chiếm đoạt gia sản; nhưng chẳng tài nào tìm thấy gì ngoài vài đồngducats trong một chiếc túi da. Xui xẻo nhất lại trút cả lên đầu ta, bởi lẽ kể từ khi hắn chết, lão già ấy vẫn cứ tiếp tục chiếm dụng nhà ta mà không chịu trả tiền thuê, lại chẳng có cách nào kiện cáo một kẻ đã khuất. Thiên hạ đồn đại rằng họ nghe thấy tiếng tiền vàng khua lanh lảnh suốt đêm trong căn phòng lão linh mục từng ngủ, cứ như thể hắn đang đếm tiền, và thỉnh thoảng lại có tiếng gào thét rên rỉ quanh khoảng sân. Dù thực hư thế nào, những câu chuyện đó đã làm tai tiếng ngôi nhà của ta, chẳng một vị khách thuê nào dám trụ lại.”
“Thế là đủ,” người thợ xây quả quyết nói: “Xin hãy để tôi ở ngôi nhà của ngài miễn phí cho đến khi có vị khách thuê khá hơn xuất hiện, và tôi cam đoan sẽ sửa sang lại nó, đồng thời trấn an linh hồn bất ổn đang quấy phá nơi này. Tôi là một tín đồ tốt và là một kẻ nghèo khó, không hề sợ hãi chính Quỷ dữ, dù cho hắn có xuất hiện dưới hình dạng một túi tiền lớn đi chăng nữa!”
Lời đề nghị của người thợ xây thật thà đã được vui vẻ chấp thuận; anh cùng gia đình chuyển đến ngôi nhà đó và thực hiện mọi cam kết của mình. Từng chút một, anh khôi phục lại nguyên trạng tòa nhà; tiếng tiền vàng khua lanh lảnh vào ban đêm trong căn phòng của vị linh mục quá cố đã không còn nữa, thay vào đó lại bắt đầu vang lên ban ngày trong túi áo của người thợ xây bằng xương bằng thịt. Tóm lại, gia sản của anh tăng lên nhanh chóng trong sự trầm trồ ngưỡng mộ của tất cả hàng xóm láng giềng, và anh trở thành một trong những người giàu có nhất ở Granada: anh quyên góp những khoản tiền lớn cho Giáo hội, chắc hẳn là để thanh thản lương tâm, và chưa bao giờ tiết lộ bí mật về căn hầm cho đến khi hấp hối mới truyền lại cho đứa con trai kiêm người thừa kế của mình.