Alhambra

Lượt đọc: 62 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Cuộc Thập Tự Chinh Của Đại Thầy Tế Alcántara

❊ ❊ ❊

Trong một buổi sáng tìm lại những biên niên sử cũ tại Thư viện Đại học, tôi tình cờ bắt gặp một giai thoại nhỏ trong lịch sử Granada, mang đậm tinh thần cuồng tín đôi khi từng nung nấu các cuộc viễn chinh của người Thiên Chúa giáo chống lại thành phố tráng lệ nhưng đầy gian truân này. Tôi cảm thấy bị lôi cuốn, muốn lật giấu nó ra khỏi những trang sách đóng bìa da cừu nơi nó đã ngủ yên, để rồi trình bày lại trước độc giả.

Vào năm cứu rỗi 1394, có một vị đại sư dũng cảm và sùng đạo của dòng Alcántara, tên là Martin Yañez de Barbudo, người mang nỗi khát khao cháy bỏng được phụng sự Chúa Trời và chiến đấu chống lại người Moors. Trớ trêu thay cho vị hiệp sĩ dũng mãnh và tôn kính ấy, giữa hai thế lực Thiên Chúa và Hồi giáo lúc bấy giờ lại đang tồn tại một nền hòa bình sâu sắc. Vua Henry III vừa lên ngôi vua xứ Castile, còn Yusef ben Mohammed cũng vừa kế vị ngai vàng Granada, và cả hai đều có ý định duy trì nền hòa bình từng gắn kết giữa các bậc tiên vương của họ. Vị đại sư nhìn với ánh mắt u sầu vào những chiến kỳ cùng vũ khí của người Moors trang hoàng trong sảnh đường lâu đài—những chiến lợi phẩm từ chiến tích của các bậc tiền bối—rồi lại thở dài cho số phận mình khi phải sinh ra trong một thời kỳ yên bình chẳng mấy vinh quang.

Cuối cùng, sự nóng lòng của ông đã vượt qua mọi giới hạn; nhận thấy chẳng thể tìm đâu ra một cuộc chiến tranh công khai nào để tham gia, ông quyết định tự mình khơi mào một cuộc chiến nhỏ. Ít ra, đó là lời kể từ một số biên niên sử cổ đại, dẫu rằng vài nguồn khác lại đưa ra lý do dẫn đến quyết định xuất quân bất ngờ này như sau.

Một hôm, khi vị đại sư đang ngồi dùng bữa cùng vài vị hiệp sĩ của mình, bỗng có một người bước vào sảnh đường—thân hình cao gầy, trơ xương, với gương mặt hốc hác và ánh mắt rực lửa. Ai nấy đều nhận ra đó là một ẩn sĩ, thời trẻ từng là binh lính nhưng nay lại chọn lối sống khổ hạnh trong một hang đá. Ông tiến thẳng đến bàn và nện xuống đó một nắm đấm tựa bằng sắt. “Hỡi các hiệp sĩ,” ông ta cất lời, “sao các ngươi lại ngồi đây nhàn rỗi, để vũ khí dựa vách tường, trong khi kẻ thù của đức tin đang tung hoành trên phần đất đai tươi đẹp nhất?”

“Hỡi cha thánh, ngài muốn chúng tôi phải làm gì,” vị đại sư hỏi, “khi mà chiến tranh đã chấm dứt và gươm giáo của chúng ta đã bị trói buộc bởi các hiệp ước hòa bình?”

“Hãy lắng nghe lời ta,” vị ẩn sĩ đáp. “Khi ta ngồi lúc đêm đã khuya ở cửa hang, ngắm nhìn bầu trời, ta chìm vào cõi mộng và một khải huyền kỳ diệu đã hiện ra trước mắt. Ta thấy mặt trăng, dẫu chỉ là một dải lăng liễm mảnh mai, nhưng lại sáng ngời như ánh bạc rực rỡ nhất, treo lơ lửng trên bầu trời vương quốc Granada. Trong lúc ta đang ngắm nhìn, kìa từ vòm trời vút bay một ngôi sao chổi rực lửa, trên đường đi kéo theo tất cả những vì tinh tú trên thiên đình; chúng lao vào tấn công vầng trăng và đánh đuổi nó khỏi bầu trời, khiến toàn cõi vô biên ngập tràn ánh hào quang của ngôi sao chổi ấy. Khi mắt ta còn đang lóa đi trước cảnh tượng kỳ diệu ấy, có kẻ đứng bên ta với đôi cánh trắng như tuyết cùng gương mặt tỏa sáng. ‘Hỡi người của lời cầu nguyện,’ người ấy bảo, ‘hãy đến gặp đại sư Alcántara và kể cho ông ấy nghe về khải huyền ngươi vừa chứng kiến. Chính ông ấy là ngôi sao chổi, được định mệnh trao phó để quét sạch vầng trăng khuyết, biểu tượng của người Hồi giáo, khỏi mảnh đất này. Hãy để ông ấy can đảm tuốt gươm và tiếp nối công việc tốt đẹp mà Pelazo thuở xưa đã khởi xướng, và chiến thắng chắc chắn sẽ thuộc về ngọn cờ của ông ấy.’ ”

Vị đại sư lắng nghe vị ẩn sĩ như thể đang nghe sứ giả từ thiên đường, và tuân theo mọi lời khuyên nhủ của ông. Theo lời chỉ dẫn, ông phái hai chiến binh lực lưỡng nhất, mặc giáp phục kín mít từ đầu đến chân, làm sứ thần đến yết kiến vua người Moors. Họ bước qua cổng thành Granada mà không gặp bất kỳ sự quấy rầy nào, bởi các quốc gia đang trong thời hòa bình; họ tiến thẳng đến cung điện Alhambra và được yết kiến nhà vua ngay lập tức tại Sảnh Đường Sứ Giả. Họ chuyển lời một cách thẳng thừng và cứng rắn: ‘Hỡi Nhà Vua, chúng tôi đến đây theo lệnh của Don Martin Yañez de Barbudo, đại sư của dòng Alcántara; người khẳng định đức tin vào Chúa Giê-su Christ là chân chính và thánh thiện, còn đức tin vào Mahomet là giả dối và đáng nguyền rủa, đồng thời thách thức ngài bước ra đối chất tay đôi trong một trận chiến giáp lá cà. Nếu ngài từ chối, ông ấy đề nghị giao chiến với một trăm hiệp sĩ chống lại hai trăm người, hoặc theo tỷ lệ tương tự cho đến con số một nghìn, với điều kiện luôn cho phép đức tin của ngài có gấp đôi số lượng chiến binh. Hãy nhớ rằng, hỡi Nhà Vua, ngài không thể từ chối lời thách thức này; bởi vì tiên tri của ngài, vốn biết rõ sự bất khả thi trong việc duy trì giáo lý bằng lý lẽ, đã truyền lệnh cho các tín đồ phải dùng gươm giáo để áp đặt chúng.’”

Bộ râu của vua Yusef run lên vì phẫn nộ. “Bậc thầy dòng Alcántara,” ngài nói, “thật là một kẻ tâm thần khi gửi đi một thông điệp như thế, còn các ngươi đúng là những tên vô lại hỗn láo khi dám mang nó đến đây.”

Nói đoạn, nhà vua ra lệnh tống giam các sứ thần xuống ngục tối nhằm dạy cho họ một bài học về ngoại giao; và trên đường đến đó, họ đã bị đám đông dân chúng—những kẻ đang vô cùng phẫn nộ trước sự lăng mạ nhắm vào vị quân vương và đức tin của họ—đối xử một cách thô bạo.

Vị đại sư Alcántara hầu như không thể tin vào tin tức về việc các sứ thần của mình bị ngược đãi; thế nhưng vị ẩn sĩ lại vô cùng hoan hỉ khi nghe lặp lại điều đó. “Chúa Trời,” ông ta nói, “đã làm cho vị vua ngoại đạo này đui mù để dẫn đến diệt vong của hắn. Vì hắn chẳng thèm đưa ra lời đáp nào cho sự thách thức của ngài, hãy coi như nó đã được chấp thuận. Do đó, hãy tập hợp lực lượng; tiến thẳng đến Granada; đừng dừng bước cho đến khi ngài trông thấy cổng Elvira. Một phép màu sẽ hiện thực hóa để ủng hộ ngài. Sẽ có một trận chiến lớn; kẻ thù sẽ bị lật đổ; nhưng sẽ không một chiến binh nào của ngài phải bỏ mạng.”

Vị đại sư kêu gọi mọi chiến binh nhiệt thành với chính nghĩa Thiên Chúa hãy đến phò tá ông trong cuộc thập tự chinh này. Chẳng mấy chốc, ba trăm kỵ binh và một nghìn bộ binh đã tập hợp dưới ngọn cờ của ông. Lực lượng kỵ binh toàn là những cựu binh, từng trải trận mạc và trang bị vũ khí tận răng; thế nhưng đám bộ binh lại non trẻ và vô kỷ luật. Dẫu vậy, chiến thắng sắp tới sẽ mang tính phép màu; vị đại sư là một người có đức tin tuyệt đối, và ông hiểu rằng phương tiện càng yếu ớt thì phép màu lại càng vĩ đại. Do đó, ông đầy tự tin tiến bước cùng đội quân nhỏ bé của mình, với vị ẩn sĩ sải bước đi đầu, tay giơ cao cây thánh giá gắn trên một chiếc sào dài, và bên dưới là ngọn cờ hiệu của dòng Alcántara.

Khi tiến đến gần thành phố Cordova, họ bị đuổi kịp bởi những sứ giả đang phi ngựa hết tốc lực, mang theo các bức thư từ vị quân vương xứ Castile ra lệnh cấm đoán cuộc viễn chinh. Vị đại sư là con người có một tâm trí duy nhất và một ý chí duy nhất; nói cách khác, ông là kẻ chỉ ôm ấp một ý tưởng. “Nếu tôi đang bận rộn với bất kỳ sứ mệnh nào khác,” ông nói, “tôi sẽ tuân lệnh những bức thư này như thể chúng đến từ chúa tể kiêm quốc vương của tôi; nhưng tôi được phái đi bởi một thế lực cao cả hơn nhà vua. Để tuân thủ những mệnh lệnh ấy, tôi đã mang cây thánh giá tiến sâu đến thế này để chống lại những kẻ ngoại đạo; và sẽ là hành động phản bội lại ngọn cờ của Chúa Christ nếu quay đầu trở lại mà chưa hoàn thành sứ mệnh.”

Thế là những hồi kèn lại vang lên; cây thánh giá lại được giơ cao ngút ngàn, và đoàn quân cuồng tín tiếp tục cuộc hành trình. Khi họ đi qua các con đường của Cordova, người dân vô cùng kinh ngạc khi chứng kiến một vị ẩn sĩ mang theo cây thánh giá đi đầu một đoàn quân hiếu chiến; nhưng khi hay tin một chiến thắng kỳ diệu sắp diễn ra và Granada sẽ bị san bằng, thợ thuyền cùng nghệ nhân liền vứt bỏ công cụ nghề nghiệp để gia nhập cuộc thập tự chinh; trong khi một đám đông vô lại hám lợi cũng lũ lượt bám theo với hy vọng hôi của.

Một số hiệp sĩ có chức tước, những kẻ thiếu lòng tin vào phép màu đã hứa hẹn và kinh hãi trước hậu quả của cuộc đột nhập vô cớ vào xứ sở người Moors, đã tụ họp tại cây cầu bắc qua sông Guadalquivir để khuyên can vị đại sư đừng vượt sông. Thế nhưng ông hoàn toàn điếc đặc trước mọi lời cầu xin, phàn nàn hay đe dọa; các thuộc hạ của ông vô cùng phẫn nộ trước sự cản trở này đối với chính nghĩa đức tin; họ dập tắt cuộc thương lượng bằng những tiếng la hét inh ỏi; cây thánh giá một lần nữa được giơ cao và hiên ngang rước qua cầu.

Đám đông ngày một phình to khi đoàn người tiến bước; đến khi vị đại sư đặt chân đến Alcala la Real—nơi tọa lạc trên một ngọn núi nhìn xuống thung lũng Vega của Granada—thì đã có hơn năm nghìn bộ binh gia nhập ngọn cờ của ông.

Tại Alcala, Alonzo Fernandez de Cordova—Lãnh chúa vùng Aguilar, người em trai Diego Fernandez là Nguyên soái xứ Castile, cùng nhiều hiệp sĩ dũng cảm và từng trải khác—đã xuất hiện chặn đường. Chặn ngay trước mặt vị đại sư, họ lên tiếng: “Sự điên rồ gì thế này, thưa Don Martin? Vua người Moors đang nắm giữ hai trăm nghìn bộ binh và năm nghìn kỵ binh nội thành; ngài cùng nhúm hiệp sĩ nhỏ nhoi và đám đông la ó này có thể làm gì chống lại một lực lượng hùng hậu như thế? Hãy nhớ lại những thảm họa từng giáng xuống các chỉ huy Thiên Chúa giáo khác khi họ dám vượt qua những vùng biên ải hiểm trở này với lực lượng gấp mười lần ngài. Hãy suy ngẫm cả về những tai họa sẽ giáng xuống vương quốc này bởi một hành vi ngông cuồng như thế, vốn được thực hiện bởi một người có địa vị và tầm vóc như ngài, một đại sư của dòng Alcántara. Xin hãy dừng bước, chúng tôi khẩn khoản nài xin ngài, khi hưu chiến vẫn chưa bị phá vỡ. Hãy chờ đợi bên trong biên giới câu trả lời từ vua Granada cho lời thách thức của ngài. Nếu hắn đồng ý gặp ngài tay đôi, hoặc cùng hai, ba chiến binh, đó sẽ là cuộc đấu tay đôi của riêng ngài, và hãy chiến đấu hết mình nhân danh Chúa Trời; nếu hắn từ chối, ngài có thể khải hoàn trở về trong vinh quang lớn lao còn sự nhục nhã sẽ đổ lên đầu người Moors.”

Một số hiệp sĩ, những kẻ từ trước đến nay vẫn tận tụy đi theo vị đại sư với lòng nhiệt thành, bắt đầu dao động trước những lời can gián này và gợi ý ông nên cân nhắc nghe theo lời khuyên ấy.

“Hỡi các hiệp sĩ,” ông nói, hướng về phía Alonzo Fernandez de Cordova cùng các bằng hữu của ông, “tôi cảm ơn những lời khuyên nhủ mà các ngài đã nhã nhặn dành cho tôi, và nếu tôi chỉ đang theo đuổi vinh quang cá nhân, có lẽ tôi đã bị lay động rồi. Nhưng tôi đang thực hiện một sứ mệnh vĩ đại cho đức tin, mà Chúa Trời sẽ thực hiện thông qua những phép màu bằng đôi tay tôi. Còn về phần các ngài, hỡi những hiệp sĩ,” ông quay sang những kẻ đi theo đang tỏ ra chùng bước, “nếu lòng dạ các ngài trùng xuống, hoặc các ngài hối hận vì đã nhúng tay vào công việc tốt đẹp này, hãy quay về, nhân danh Chúa Trời, và ban ơn của tôi sẽ đi cùng các ngài. Riêng tôi, dẫu chẳng có ai đứng cạnh ngoài vị ẩn sĩ thánh thiện này, tôi vẫn kiên quyết tiến bước; cho đến khi tôi cắm được ngọn cờ thánh này lên tường thành Granada, hoặc bỏ thây trong nỗ lực ấy.”

“Don Martin Yañez de Barbudo,” các hiệp sĩ đáp lại, “chúng tôi không phải là kẻ quay lưng với chỉ huy của mình, dẫu cho cuộc viễn chinh đó có liều lĩnh đến đâu chăng nữa. Chúng tôi chỉ lên tiếng vì sự thận trọng mà thôi. Vậy thì, hãy dẫn đường đi, và dẫu đó là cái chết, hãy tin chắc rằng chúng tôi sẽ phò tá ngài đến tận cùng cái chết.”

Đến lúc này, đám binh lính thường dân bắt đầu mất kiên nhẫn. “Tiến lên! Tiến lên!” họ gào thét. “Tiến lên vì chính nghĩa của đức tin.” Thế là vị đại sư phát tín hiệu, vị ẩn sĩ lại giơ cao cây thánh giá, và họ ào ạt đổ xuống một khe núi với những khúc ca khải hoàn trang nghiêm.

Đêm đó, họ hạ trại bên dòng sông Azores, và sáng hôm sau, tức Chủ nhật, họ vượt qua biên giới. Trạm dừng chân đầu tiên của họ là một atalaya hay tòa tháp đơn độc được xây dựng trên mỏm đá; một tiền đồn biên giới dùng để canh gác vùng giáp ranh và báo động khi có kẻ xâm lược. Nơi đó vì thế được gọi là el Torre del Exea (tháp thám báo). Vị đại sư dừng lại trước tháp và yêu cầu đội đồn trú nhỏ bé bên trong đầu hàng. Đáp lại ông là một trận mưa đá và tên, làm bàn tay ông bị thương và cướp đi sinh mạng của ba binh sĩ.

“Thế này là thế nào, thưa cha?” ông hỏi vị ẩn sĩ; “ngài đã bảo đảm rằng sẽ không có một người thuộc hạ nào của tôi phải bỏ mạng cơ mà!”

“Đúng vậy, con ta; nhưng ý ta là trong trận chiến lớn với tên vua ngoại đạo; việc gì phải cần đến phép màu để hỗ trợ việc chiếm giữ một ngọn tháp cỏn con chứ?”

Vị đại sư tỏ ra thỏa mãn. Ông ra lệnh chất củi vào cửa tháp để thiêu rụi nó. Trong lúc đó, lương thực được dỡ xuống từ những con la thồ, và đội quân thập tự chinh rút ra ngoài tầm bắn của cung tên, ngồi xuống thảm cỏ để dùng bữa nhằm lấy lại sức cho ngày dài gian khổ phía trước. Đang lúc ăn uống, họ bỗng giật mình trước sự xuất hiện bất ngờ của một đạo quân Moors hùng hậu. Các tháp atalaya đã phát tín hiệu báo động bằng lửa và khói từ các đỉnh núi về việc “có kẻ thù vượt biên giới,” và vua Granada đã xuất quân với lực lượng đông đảo để nghênh chiến.

Đội quân thập tự chinh suýt bị đánh úp, vội vã vơ lấy vũ khí và chuẩn bị chiến đấu. Vị đại sư ra lệnh cho ba trăm kỵ binh xuống ngựa và chiến đấu bằng chân để yểm trợ cho bộ binh. Tuy nhiên, quân Moors lao tới quá đột ngột khiến họ chia cắt các hiệp sĩ khỏi đám bộ binh và ngăn cản hai lực lượng hợp lực. Vị đại sư hô vang tiếng hò reo trận mạc quen thuộc: “Santiago! Santiago! Và khép chặt hàng ngũ Tây Ban Nha!” Ông cùng các hiệp sĩ lao mình đương đầu với cơn thịnh nộ của trận chiến, nhưng bị vây kín bởi một đạo quân vô số kể và hứng chịu các đợt tấn công bằng tên, đá, lao và súng hỏa mai. Dẫu vậy, họ vẫn chiến đấu không chút sợ hãi và tàn sát kẻ thù vô số kể. Vị ẩn sĩ lao mình vào chốn giao tranh ác liệt nhất. Một tay ông cầm thánh giá, tay kia vung kiếm chém tới tấp như một kẻ cuồng loạn, hạ gục vài tên địch cho đến khi ngã quỵ xuống đất trong vũng máu với chi chít vết thương. Vị đại sư chứng kiến cảnh ông ngã xuống, và nhận ra những lời tiên đoán ấy đã quá muộn màng. Tuy nhiên, sự tuyệt vọng chỉ càng khiến ông chiến đấu mãnh liệt hơn nữa, cho đến khi chính ông cũng ngã gục vì bị áp đảo bởi số lượng quá đông. Những vị hiệp sĩ trung thành noi theo lòng nhiệt thành thánh thiện của ông. Không một ai quay lưng hay cầu xin tha mạng; tất cả đều chiến đấu cho đến hơi thở cuối cùng. Về phần bộ binh, nhiều kẻ thiệt mạng, nhiều người bị bắt làm tù binh; số còn lại chạy trốn về Alcala la Real. Khi người Moors đến để lột áo giáp của những kẻ tử trận, họ phát hiện toàn bộ vết thương trên người các hiệp sĩ đều nằm ở phía trước.

Đó chính là đoạn kết bi thảm của cuộc viễn chinh cuồng tín này. Người Moors ca tụng nó như một minh chứng rõ ràng cho sự linh thiêng tối thượng của đức tin họ, và tung hô nhà vua lên tận mây xanh khi ngài khải hoàn trở về Granada.

Vì đã được chứng minh một cách thỏa đáng rằng cuộc thập tự chinh này là hành động của cá nhân và trái với lệnh nghiêm ngặt của vua Castile, hòa bình giữa hai vương quốc không bị phá vỡ. Thậm chí, người Moors còn bày tỏ lòng tôn trọng đối với sự dũng cảm của vị đại sư bất hạnh, và sẵn sàng trao lại thi hài ông cho Don Alonzo Fernandez de Cordova—người từ Alcala đến để tìm kiếm nó. Cư dân vùng biên giới Thiên Chúa giáo cùng nhau cử hành những nghi thức tiễn đưa cuối cùng đầy tang tóc cho hương hồn ông. Thể phách ông được đặt trên một chiếc cáng, phủ tấm cờ hiệu của dòng Alcántara; và cây thánh giá gãy—biểu tượng của những hy vọng tràn trề cùng sự thất vọng tàn khốc—được rước đi ở phía trước. Cứ thế, di hài ông được đưa về trong đoàn người tang lễ đi qua vùng núi non mà ông từng kiên quyết băng qua. Bất cứ nơi nào đoàn tang đi qua, qua từng thị trấn hay làng mạc, đông đảo dân chúng lại nối đuôi theo sau với những giọt nước mắt và tiếng than khóc, thương tiếc ông như một dũng sĩ kiên cường và một vị tử đạo vì đức tin. Thi hài ông được an táng trong nhà nguyện thuộc tu viện Santa Maria de Almocovara, và trên ngôi mộ của ông, người ta vẫn có thể nhìn thấy dòng chữ khắc bằng tiếng Tây Ban Nha cổ kính và kỳ lạ ca ngợi lòng dũng cảm của ông:

NƠI ĐÂY YÊN NGHỈ MỘT KẺ MÀ TRÁI TIM CHƯA TỪNG BIẾT SỢ HÃI.

(Aqui yaz aquel que par neua cosa nunca eve pavor en seu corazon.)[19]

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 22 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.