Một hôm, khi đang thẩn thơ dạo bước qua những dãy hành lang theo phong cách Moorish, sự chú ý của tôi lần đầu tiên bị thu hút bởi một cánh cửa nằm ở một góc khuất, dường như thông với một phần nào đó của cung điện Alhambra mà tôi chưa từng khám phá.
Tôi thử mở nhưng cửa đã khóa. Tôi gõ cửa nhưng chẳng ai trả lời, và tiếng gõ dường như vang vọng qua những căn phòng trống trải.
Vậy đây chính là một điều bí ẩn. Đây chính là dãy nhà bị ma ám của lâu đài. Làm thế nào để tôi có thể tiếp cận những bí mật đen tối đang bị che giấu khỏi ánh mắt tò mò của công chúng đây?
Liệu tôi có nên lẻn đến đây vào ban đêm mang theo đèn và gươm, theo đúng lề thói tọc mạch của các anh hùng trong tiểu thuyết lãng mạo; hay tôi nên tìm cách khai thác bí mật từ Pépe, lão thợ làm vườn hay lắp bắp; hoặc từ cô Dolores ngây thơ, hay gã Mateo ba hoa? Hay tôi nên đường hoàng bước đến chỗ phu nhân quản gia Antonia và hỏi bà tất cả mọi chuyện?
Tôi chọn cách sau, bởi đó là cách đơn giản nhất dù kém phần lãng mạo nhất; và có phần thất vọng khi phát hiện ra rằng chẳng có bí mật nào ở đây cả. Tôi hoàn toàn được chào đón để khám phá căn hộ ấy, và đây là chiếc chìa khóa.
Được cầm chìa khóa trong tay, tôi quay lại ngay trước cánh cửa. Nó mở ra, đúng như tôi đoán, là một dãy phòng trống; nhưng chúng hoàn toàn khác với phần còn lại của cung điện.
Kiến trúc nơi đây, dẫu lộng lẫy và cổ kính, lại mang đậm phong cách Châu Âu. Chẳng có chút gì mang hơi hướng Moorish ở đây cả.
Hai căn phòng đầu tiên rất cao; trần nhà, nhiều chỗ đã sụp vỡ, làm bằng gỗ tuyết tùng, được chạm trổ sâu những ô vuông tinh xảo hình trái cây và hoa lá, đan xen với những chiếc mặt nạ hoặc khuôn mặt kỳ quái.
Tường nhà rõ ràng thời xưa từng được treo vải gấm; nhưng giờ đây đã trơ trụi, chi chít những nét nghệch ngoạc của hạng du khách đầy tham vọng dám làm uế tạp những di tích cao quý bằng những cái tên vô tích sự của họ.
Những ô cửa sổ, đã hư hỏng và phơi mình trước gió sương, nhìn ra một khu vườn nhỏ xinh xắn biệt lập, nơi có đài phun nước bằng cẩm thạch lấp lánh giữa những khóm hồng và sim, được bao quanh bởi cây cam và cây chanh, vài cành trong số đó vươn cả vào trong phòng.
Bên kia những căn phòng này là hai sảnh lớn, dài hơn nhưng thấp hơn, cũng hướng ra khu vườn.
Trên các ô trần nhà chạm panel là những giỏ trái cây và vòng hoa được vẽ bởi một tay nghề không hề tầm thường, và vẫn còn được bảo quản khá tốt.
Tường nhà cũng từng được vẽ bích họa theo phong cách Ý, nhưng các bức tranh hầu như đã phai mờ; các ô cửa sổ cũng ở trong tình trạng vỡ nát tương tự như những căn phòng khác.
Dãy phòng kỳ ảo này kết thúc ở một hành lang mở có lan can, chạy vuông góc dọc theo một phía khác của khu vườn.
Toàn bộ căn hộ, với những trang trí tinh tế và nhã nhặn, với vị trí biệt lập và chọn lọc dọc theo khu vườn nhỏ u tịch này, lại mang một lối kiến trúc khác biệt hẳn so với các gian phòng lân cận, đã khơi dậy sự tò mò trong tôi về lịch sử của nó.
Sau khi dò hỏi, tôi được biết đây là một căn hộ được các nghệ sĩ Ý trang hoàng vào đầu thế kỷ trước, vào thời điểm mà vua Philip V và người vợ thứ hai của ông, vị hoàng hậu xinh đẹp Elizabetta xứ Farnese, con gái Công tước xứ Parma, được chờ đón tại Alhambra.
Nó được chuẩn bị dành cho hoàng hậu và các(Cung nữ trong đoàn tùy tùng của bà. Một trong những căn phòng cao nhất từng là phòng ngủ của bà.
Một chiếc cầu thang hẹp, nay đã bị bịt kín bằng gạch, dẫn lên một vọng lâu tuyệt đẹp, vốn ban đầu là chòi ngắm cảnh của các vị sultana người Moor, thông với hậu cung; nhưng sau đó đã được sửa sang thành phòng boudoir dành cho nàng Elizabetta kiều diễm, và cho đến nay vẫn giữ cái tên el tocador de la Reyna, tức phòng trang điểm của hoàng hậu.)
Một ô cửa sổ của phòng ngủ hoàng gia nhìn ra phong cảnh Generalife cùng những bậc thềm ngập tràn cây lá; một ô cửa khác hướng ra khu vườn nhỏ biệt lập mà tôi vừa nhắc tới, nơi mang đậm dấu ấn Moorish và cũng gắn liền với lịch sử riêng.
Thực chất, đó chính là khu vườn của Lindaraxa, cái tên vẫn thường được nhắc đến trong các miêu tả về cung điện Alhambra; nhưng Lindaraxa này là ai thì chưa bao giờ tôi nghe ai giải thích.
Một chút tìm hiểu đã mang lại cho tôi vài chi tiết ít ỏi được biết về nàng.
Nàng là một mỹ nhân người Moor từng sống rực rỡ dưới triều đình của Muhamed Cụt Tay, và là con gái của bề tôi trung thành của ông, viên tổng đốc Malaga — người đã che chở cho nhà vua tại thành phố của ng Khi ông bị lật đổ khỏi ngai vàng.
Khi lấy lại được vương miện, nhà vua đã thưởng công cho lòng trung thành của vị tổng đốc.
Con gái ông được ban cho một căn phòng trong cung điện Alhambra, và được nhà vua gả cho Nasar, một vương tước trẻ tuổi dòng dõi Cetimerien hậu duệ của Aben Hud the Just.
Lễ cưới của họ chắc hẳn đã được cử hành trong cung điện hoàng gia, và tuần trăng mật của họ rất có thể đã trải qua chính giữa những vòm cây này.
Bốn thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày nàng Lindaraxa kiều diễm khuất núi, thế nhưng vẻ đẹp mong manh của chốn cảnh quan nàng từng sinh sống vẫn còn lại biết bao!
Khu vườn nơi nàng yêu thích vẫn khoe sắc thắm; đài phun nước vẫn lưu giữ chiếc gương pha lê từng soi bóng nhan sắc của nàng; tấm đá cẩm thạch, quả thực, đã phai mất sắc trắng; cái bồn nước bên dưới, cỏ dại mọc rum, đã trở thành nơi trú ẩn của loài thằn lằn, nhưng chính sự tàn phế ấy lại làm tăng thêm vẻ hấp dẫn cho khung cảnh, gợi nhắc về sự đổi thay vô thường — số phận nghiệt ngã của con người và mọi công trình do họ tạo ra.
Sự hoang phang của những căn phòng này, nơi từng là chốn ngự trị của vị hoàng hậu kiêu kỳ và thanh lịch Elizabetta, đối với tôi lại mang một sức hút cảm động hơn nhiều so với việc được chiêm ngưỡng chúng trong vẻ lộng lẫy thuở ban đầu, rực rỡ trong những đám rước triều đình.
Khi tôi trở về phòng của mình ở khu vực của thống đốc, mọi thứ bỗng trở nên tẻ nhạt và tầm thường làm sao sau chốn miền thơ mộng mà tôi vừa rời bước.
Một ý nghĩ chợt lóe lên trong đầu tôi: Tại sao tôi không chuyển chỗ ở sang những căn phòng trống này chứ? Làm vậy chẳng phải sẽ được sống giữa lòng Alhambra, vây quanh bởi những khu vườn và đài phun nước, y hệt như thời các vị quân vương người Moor hay sao?
Tôi đề nghị sự thay đổi ấy với phu nhân Antonia và gia đình bà, và nó đã gây ra một sự kinh ngạc tột cùng.
Họ không thể nào tưởng tượng nổi có lý do hợp lý nào lại khiến ai đó muốn chọn một căn hộ tiêu điều, hẻo lánh và cô tịch đến thế.
Cô Dolores kêu lên rằng nơi đó thật cô quạnh đến rợn ngợp — chẳng có gì ngoài dơi với cú bay lượn tứ tung — rồi thì cáo với mèo hoang cứ ẩn nấp trong các hầm ngầm của khu nhà tắm gần đó và lang thang khắp nơi vào ban đêm.
Mụ Tia hiền lành thì có những mối bận tâm hợp lý hơn.
Khu vực này vốn nhốn nháo những kẻ lang thang; người Digan tụ tập đầy rẫy trong các hang động ở những ngọn đồi gần đó; cung điện thì đã hoang phang và rất dễ đột nhập từ nhiều ngả; lời đồn về một kẻ tha hương ở trọ một mình tại một trong những căn phòng hoang tàn hẻo lánh, ngoài tầm nghe của những cư dân khác, có thể sẽ thu hút những vị khách không mời mà đến vào ban đêm, nhất là khi người ngoại quốc luôn bị đồn đoán là mang theo đầy túi tiền.
Tuy nhiên, tôi không dễ gì từ bỏ ý định của mình, và ý muốn của tôi chính là mệnh lệnh đối với những con người tốt bụng này.
Thế là, triệu tập sự trợ giúp của một người thợ mộc và gã Mateo Ximenes nhiệt tình thái quá, các cửa ra vào và cửa sổ chẳng mấy chốc đã được gia cố ở mức độ an toàn tương đối, và phòng ngủ của vị hoàng hậu uy nghi Elizabetta được chuẩn bị sẵn sàng để đón tôi đến ở.
Mateo tốt bụng xung phong làm cận vệ ngủ ở tiền sảnh nhà tôi; nhưng tôi thấy chẳng đáng để thử thách lòng dũng cảm của hắn làm gì.
Dù đã tỏ ra đầy gan dạ và thực hiện mọi biện pháp đề phòng, tôi phải thú nhận rằng đêm đầu tiên trải qua ở chốn này thật buồn tẻ đến vô cùng.
Tôi nghĩ điều đó không hẳn vì sự lo sợ trước những hiểm nguy từ bên ngoài, mà chính bởi bầu không khí của bản thân nơi chốn này, với tất cả những liên tưởng kỳ lạ của nó: những hành vi bạo lực từng diễn ra ở đây; cái chết bi thảm của biết bao kẻ từng ngự trị nơi đây trong vinh quang.
Khi bước đi dưới những gian phòng định mệnh của Tháp Comares trên đường về phòng mình, tôi chợt nhớ lại một câu thơ từng khiến tôi rợn tóc gáy trong những năm tháng niên thiếu:
Số mệnh ngự trị trên những chiến lũy âm u và cau mày;
Và khi cánh cổng mở ra để đón tôi vào,
Một tiếng vọng trầm đục vang qua những khoảng sân
Kể về một tội ác không tên!
Cả gia đình tiễn tôi đến tận phòng, và chào từ biệt tôi như thể một người sắp dấn thân vào một cuộc hành trình nguy hiểm; và khi nghe tiếng bước chân họ khuất dần dọc theo những tiền sảnh hoang vắng cùng các dãy hành lang vang vọng, rồi tôi xoay chìa khóa khép cửa lại, tôi chợt liên tưởng đến những câu chuyện yêu tinh quỷ quái trong đó người anh hùng bị bỏ lại một mình để hoàn thành thử thách trong một ngôi nhà bị yểm bớp.
Ngay cả những hoài niệm về nàng Elizabetta kiều diễm cùng các mỹ nhân triều đình của bà, những người từng làm rạng danh những căn phòng này, giờ đây dưới sự bóp méo của trí tưởng tượng, lại càng làm tăng thêm vẻ ảm đạm.
Nơi đây từng là sân khấu cho niềm vui và vẻ đẹp thoáng qua của họ; nơi đây còn lưu dấu chính sự thanh lịch và niềm vui hưởng thụ của họ; nhưng họ là ai và đang ở đâu? Tro bụi! Những vị khách của nấm mồ! Những bóng ma của ký ức!
Một nỗi sợ hãi mơ hồ và khó tả đang len lỏi trong tôi.
Tôi rất muốnổ quyên nó cho những ý nghĩ về bọn cướp được khơi gợi từ câu chuyện buổi tối, nhưng tôi cảm thấy đó là một điều gì đó hoang đường và phi lý hơn thế.
Những điều mê tín từ thuở ấu thơ vốn đã bị chôn vùi lâu ngày nay đang hồi sinh, khẳng định quyền uy của chúng lên trí tưởng tượng của tôi.
Mọi thứ bắt đầu chịu sự chi phối từ guồng quay trong tâm trí tôi.
Tiếng gió thì thầm qua những tán chanh dưới cửa sổ phòng tôi mang một nét gì đó thật nham hiểm.
Tôi đưa mắt nhìn vào khu vườn của Lindaraxa; những lùm cây hiện lên như một vực thẳm của bóng tối; những bụi rậm nom lờ mờ và gớm ghiếc.
Tôi thấy thật may khi đóng sập cửa sổ lại, nhưng bản thân căn phòng của tôi cũng trở nên nhiễm độc.
Có một tiếng sột soạt khẽ khàng vang lên phía trên đầu; một con dơi bất ngờ bay vụt ra từ một mảnh trần nhà bị vỡ, lượn lờ khắp phòng và vắt ngang qua ngọn đèn cô độc của tôi; và khi sinh vật định mệnh ấy suýt lướt qua mặt tôi bằng đôi cánh không tiếng động, những khuôn mặt kỳ quái được chạm khắc nổi bật trên trần nhà bằng gỗ tuyết tùng nơi nó vừa bay ra dường như đang nhăn nhó và lè nhè chế nhạo tôi.
Trấn tĩnh lại bản thân, và nửa cười trừ trước sự yếu đuối nhất thời này, tôi tự nhủ phải gan dạ đối mặt theo đúng tinh thần của người anh hùng trong ngôi nhà bị yểm bớp; thế là, tay cầm đèn, tôi bước ra ngoài để thực hiện một vòng quanh cung điện.
Bất chấp mọi nỗ lực tinh thần, nhiệm vụ này quả là một thử thách nặng nề.
Tôi phải băng qua những đại sảnh hoang vắng và những hành lang bí ẩn, nơi ánh sáng ngọn đèn chỉ với tới một khoảng ngắn ngủi quanh tôi.
Tôi bước đi, tựa như đang lọtỏm trong một vầng hào quang nhỏ nhoi giữa bốn bề bóng tối đặc quánh bao vây.
Những hành lang vòm trông chẳng khác nào hang động; phần trần của các đại sảnh chìm khuất trong bóng tối mịt mùng.
Tôi hồi tưởng lại tất cả những gì từng được bàn tán về hiểm họa từ những kẻ đột nhập trong các căn phòng hoang phang hẻo lánh này.
Biết đâu có một tên gian tế lang thang nào đó đang rình rập phía trước hoặc sau lưng tôi trong bóng đêm mịt mùng ngoài kia?
Ngay cả bóng của chính tôi hắt lên tường cũng bắt đầu khiến tôi phiền muộn.
Tiếng bước chân của chính mình vang vọng dọc theo các hành lang khiến tôi phải khựng lại và quay nhìn xung quanh.
Tôi đang đi qua những khung cảnh ngập tràn ký ức ảm đạm.
Một lối đi tối tăm dẫn xuống nhà thờ hồi giáo nơi Yusef, vị quân vương người Moor, kẻ hoàn thiện cung điện Alhambra, từng bị sát hại một cách hèn hạ.
Ở một nơi khác, tôi giẫm chân lên dãy hành lang nơi một vị vua khác từng bị gục ngã bởi nhát dao găm của một người họ hàng mà ông đã cản trở chuyện tình duyên.
Một âm thanh rì rầm trầm đục, tựa như tiếng người thì thầm nghẹn ngào và tiếng xiềng xích va vào nhau, lúc này đã vẳng đến tai tôi.
Nó dường như phát ra từ Sảnh Abencerrages.
Tôi thừa biết đó chỉ là tiếng nước chảy qua các đường ngầm dưới lòng đất, nhưng trong đêm khuya khoắt, âm thanh ấy nghe thật lạ lùng và gợi nhắc tôi nhớ đến những câu chuyện ảm đạm từng bắt nguồn từ đó.
Chẳng bao lâu sau, tai tôi lại bị tấn công bởi những âm thanh quá ư chân thực đến mức đáng sợ để có thể coi là sản phẩm của trí tưởng tượng.
Khi tôi đang băng qua Sảnh Các Sứ Giả, những tiếng rên rỉ trầm đục và tiếng cảm thán đứt quãng đột nhiên phát ra, tựa như từ ngay dưới chân tôi.
Tôi khựng lại lắng nghe.
Lúc thì chúng có vẻ phát ra từ bên ngoài tòa tháp — lúc sau lại thấy ở bên trong.
Rồi bỗng bùng lên những tiếng hú như của loài thú — tiếp đó là những tiếng thét nghẹn ngào và những lời cuồng ngôn không thành tiếng.
Được nghe trong khoảnh khắc chết chóc và chốn kỳ quái ấy, hiệu ứng mang lại quả thực rợn tóc gáy.
Tôi chẳng còn chút hứng thú nào để đi dạo thêm nữa; mà quay về phòng với tốc độ nhanh hơn hẳn lúc bước ra, và thở phào nhẹ nhõm khi đã ở trong bốn bức tường quen thuộc với cánh cửa được chốt chặt đằng sau.
Khi tôi thức dậy vào buổi sáng, với ánh nắng chiếu rọi qua cửa sổ và làm bừng sáng mọi ngóc ngách của tòa nhà bằng những tia sáng vui tươi và chân thật, tôi hầu như không thể tài nào hình dung nổi những bóng ma và ảo tưởng từng bị khơi gợi bởi sự ảm đạm của đêm hôm trước; hay tin rằng những cảnh vật xung quanh mình, vốn dĩ trơ trụi và rành rành ra đó, lại từng được khoác lên những nỗi kinh hoàng tưởng tượng như thế.
Dẫu vậy, những tiếng hú và lời than vãn ảm đạm mà tôi đã nghe thấy không phải là do tưởng tượng; chúng nhanh chóng được cô hầu gái Dolores giải thích cho tôi hiểu: đó là những lời cuồng ngôn của một kẻ tâm thần tội nghiệp, là em trai của dì cô, người mắc chứng bệnh bộc phát dữ dội nên bị giam giữ trong một căn phòng có vòm trần nằm bên dưới Sảnh Các Sứ Giả.
Chỉ trong vài buổi tối, một sự thay đổi toàn diện đã diễn ra ở khung cảnh nơi đây cùng những mối liên tưởng của nó.
Vầng trăng, vốn vô hình vào thời điểm tôi dọn vào căn hộ mới, từng chút một lấn át bóng đêm qua mỗi buổi tối, và cuối cùng lững lờ trôi trong vẻ đẹp lộng lẫy trọn vẹn phía trên những ngọn tháp, tuôn trào một dòng ánh sáng dịu mát tràn ngập mọi khoảng sân và đại sảnh.
Khu vườn bên dưới cửa sổ của tôi, trước đó chìm đắm trong bóng tối, nay được chiếu rọi một cách dịu dàng; những tán cây cam và chanh lấp lánh ánh bạc; đài phun nước rực sáng trong ánh trăng, và thậm chí cả sắc hồng của đóa hoa hồng cũng lờ mờ hiện hữu.
Giờ đây tôi mới cảm nhận được giá trị thơ ca của câu khắc bằng tiếng Ả Rập trên những bức tường — “Khu vườn này mới đẹp làm sao; nơi hoa cỏ trần gian đua sắc cùng ngàn vì sao trên bầu trời. Còn gì có thể sánh được với chiếc bình của đài phun nước cẩm thạch kia chứa đầy làn nước trong như pha lê? chẳng gì ngoài vầng trăng tròn vành vạnh, tỏa sáng giữa bầu trời không một gợn mây!”
Vào những đêm thanh bình tuyệt diệu ấy, tôi thường ngồi hàng giờ bên cửa sổ hít hà hương thơm ngọt ngào của khu vườn, và trầm ngâm suy ngẫm về những thăng trầm số phận của những con người có cuộc đời được phác họa mờ ảo qua những kỷ vật nhã nhặn xung quanh.
Đôi khi, khi mọi vật đã chìm vào tĩnh lặng, và tiếng đồng hồ từ nhà thờ lớn Granada ở đằng xa điểm thời khắc nửa đêm, tôi lại xách đèn bước ra làm một vòng dạo chơi khác và lang thang khắp tòa nhà; nhưng sao mà khác biệt với chuyến đi đầu tiên làm sao!
Không còn tối tăm và bí ẩn nữa; không còn đầy rẫy những kẻ thù vô hình; không còn gợi nhắc về những cảnh tượng bạo lực và giết chóc; tất cả đều rộng mở, thênh thang, đẹp đẽ; mọi thứ gợi lên những tưởng tượng dễ chịu và lãng mạo; Lindaraxa một lần nữa lại dạo bước trong khu vườn của nàng; giới hiệp sĩ hào hoa của Granada theo đạo Hồi một lần nữa lại rực rỡ xung quanh Sảnh Sư Tử!
Ai có thể làm nổi bật trọn vẹn vẻ đẹp của một đêm trăng ở một khí hậu và một chốn như thế này cơ chứ?
Nhiệt độ của một đêm hè ở Andalusia mang một vẻ thanh tao hoàn hảo.
Chúng ta có cảm giác như được nâng bổng lên một bầu không khí trong lành hơn; ta cảm nhận được sự thanh thản trong tâm hồn, sự phơi phới trong tinh thần, sự dẻo dai của thể xác, những điều biến sự tồn tại đơn thuần thành niềm hạnh phúc.
Nhưng khi ánh trăng hòa quyện vào tất cả những điều đó, hiệu ứng mang lại tựa như phép thuật.
Dưới sự chi phối mềm mại của nó, cung điện Alhambra dường như lấy lại được vẻ vinh quang thuở ban đầu.
Mọi vết nứt và khe hở của thời gian; mọi sắc màu phai mờ và vết tích thời tiết đều biến mất; cẩm thạch lấy lại sắc trắng ban đầu; những dãy cột dài bừng sáng dưới ánh trăng; các đại sảnh được soi rọi bởi một thứ ánh sáng dịu dàng — ta đang bước đi trong cung điện thần tiên của một câu chuyện Ả Rập!
Thật là một niềm thích thú biết bao, vào một thời điểm như thế, khi leo lên chiếc lầu vọng cảnh nhỏ lộng gió của phòng trang điểm hoàng hậu (el tocador de la reyna), nơi giống như một cái lồng chim, nhô ra thung lũng Darro, và ngắm nhìn phong cảnh ngập tràn ánh trăng từ những khung vòm thoáng đãng của nó!
Bên phải, những dãy núi nhấp nhô của Sierra Nevada, đã gột bỏ vẻ gồ ghề và trở nên mềm mại tựa chốn thần tiên, với những đỉnh núi phủ tuyết lấp lánh như những đám mây bạc chống lại nền trời xanh thẳm.
Và rồi tựa người vào lan can của Tocador để phóng tầm mắt nhìn xuống Granada và khu Albaycin trải rộng như một tấm bản đồ bên dưới; tất cả chìm trong giấc ngủ ngàn thu; những cung điện và tu viện trắng muốt đang say ngủ dưới ánh trăng, và xa hơn tất cả những thứ đó là vùng Vega mờ sương đang phai dần như một giấc mơ ở phía chân trời.
Đôi khi, tiếng lách cách mờ ảo của những khúc nhạc cụ vang lên từ đại lộ Alameda, nơi một vài người Andalusia vui tính đang khiêu vũ qua đêm hè.
Đôi khi, âm thanh không rõ ràng của một cây đàn ghi-ta và những giai điệu của một giọng ca đắm say, có lẽ đang thổ lộ vị trí của một gã si tình đang ngâm thơ dưới cửa sổ người tình.
Đó là bức tranh mờ ảo về những đêm trăng mà tôi đã trải qua khi thẩn thơ quanh những khoảng sân, đại sảnh và ban lan của tòa nhà đầy sức gợi cảm này; “nuôi dưỡng trí tưởng tượng của mình bằng những giả thiết ngọt ngào,” và tận hưởng sự pha trộn giữa trạng thái mơ màng và cảm giác cuốn trôi sự tồn tại ở một vùng khí hậu phương nam; để rồi gần sáng tôi mới lui về phòng ngủ, và được ru vào giấc ngủ bởi tiếng nước róc rách của đài phun nước Lindaraxa.