Alhambra

Lượt đọc: 29 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Những Cuộc Đàm Phán Quan Trọng Tác Giả Kế Vị Ngai Vàng Của Boabdil

❊ ❊ ❊

Buổi chiều đã gần tàn khi chúng tôi mới có thể dứt ra khỏi vùng đất thơ mộng và đầy ắp huyền thoại ấy để trở xuống thành phố, đối mặt trở lại với những thực tế phũ phàng của một quán trọ Tây Ban Nha. Trong chuyến thăm xã giao tới vị Thống đốc Alhambra – người mà chúng tôi đã mang thư tay đến trình diện, chúng tôi hào hứng ôn lại những cảnh sắc vừa tận mắt chứng kiến, đồng thời không khỏi bày tỏ sự ngạc nhiên khi thấy ông lại chọn sống ở dưới thành phố trong khi đang nắm trong tay một chốn bồng lai tiên cảnh như thế.

Ông biện minh rằng việc sinh sống trong cung điện rất bất tiện bởi vị trí của nó nằm trên đỉnh đồi, xa rời trung tâm buôn bán và những chốn giao du xã hội. Nơi đó chỉ thực sự thích hợp cho các bậc quân vương, những người thường cần đến những bức tường thành kiên cố để bảo vệ họ khỏi chính thần dân của mình. "Nhưng thưa các ngài," ông mỉm cười nói thêm, "nếu các ngài thấy sống ở đó thú vị đến vậy, các căn phòng của tôi trong cung điện Alhambra xin được sẵn sàng phục vụ các ngài."

Việc ngỏ lời nhượng lại ngôi nhà của mình là một phép lịch sự thông thường và gần như bắt buộc ở một người Tây Ban Nha: "Esta casa es siempre à la disposicion de Vm." – "Ngôi nhà này luôn thuộc quyền định đoạt của quý ngài." Trên thực tế, bất cứ món đồ nào của họ mà bạn tỏ ý khen ngợi đều sẽ được lập tức dâng hiến cho bạn. Và việc từ chối nhận lấy cũng là một biểu hiện của phép lịch sự tối thiểu; thế nên, chúng tôi chỉ biết cúi đầu cảm tạ nhã ý muốn hiến tặng cả một cung hoàng điện của ng quan Thống đốc. Tuy nhiên, chúng tôi đã lầm. Vị Thống đốc hoàn toàn nói thật.

"Các ngài sẽ thấy một dãy phòng trống trơn, chẳng có lấy một mảnh đồ đạc," ông nói; "nhưng dì Antonia, người quản léo cung điện, có lẽ sẽ sắp xếp lại được đôi chút và chăm lo cho các ngài trong thời gian ở đó. Nếu các ngài có thể đạt được thỏa thuận với bà về chỗ ăn ở, và bằng lòng với một cuộc sống đạm bạc nơi chốn hoàng cung, thì cung điện của Vua Chico xin được đón chào các ngài."

Chúng tôi liền bắt lấy lời đề nghị của vị Thống đốc, vội vã rảo bước lên con dốc Calle de los Gomeres, đi qua Cổng Công Lý lừng lững để đến thương lượng với phu nhân Antonia — đôi lúc thầm nhủ không biết đây có phải là một giấc mơ hay không, và lại lo sợ rằng mụ quản gia uyên bác của pháo đài này có thể sẽ khó bề thỏa thuận. Chúng tôi biết rằng ít ra mình cũng có một đồng minh trong chốn đồn trú này, đó là cô bé Dolores với đôi mắt sáng ngời mà chúng tôi đã kịp chiếm lấy thiện cảm ngay trong chuyến viếng thăm đầu tiên, và cô bé đã chào đón sự trở lại của chúng tôi bằng những ánh mắt rạng rỡ nhất.

Tuy nhiên, mọi chuyện diễn ra suôn sẻ đến lạ thường. Bà dì Antonia quả thực có một ít đồ đạc để kê vào phòng, nhưng đều là loại xoàng xĩnh nhất. Chúng tôi trấn an bà rằng mình hoàn toàn có thể ngả lưng ngay trên sàn nhà. Bà có thể chuẩn bị bữa ăn cho chúng tôi, nhưng chỉ theo cách thức đơn giản của riêng bà — và chúng tôi chẳng mong gì hơn thế. Người cháu gái của bà là Dolores sẽ phục vụ chúng tôi; và chỉ chờ có thế, chúng tôi tungû mũ tung hô và thỏa thuận đã được định đoạt.

Ngay ngày hôm sau, chúng tôi dọn vào sinh sống trong cung điện, và chưa từng có cặp quốc quân nào chia sẻ một ngai vàng chung lại hòa hợp đến thế. Nhiều ngày trôi qua tựa một giấc mơ, cho đến khi người cộng sự đáng kính của tôi được triệu về Madrid để làm nhiệm vụ ngoại giao, buộc phải thoái vị và để lại tôi làm vị vua duy nhất của cõi vương quốc mờ ảo này. Về phần mình, vốn là một kẻ lang thang phiêu dạt khắp chốn trần gian và có thói quen nán lại những nơi chốn bình yên, tôi cứ để mặc từng ngày trôi qua trong vô thức, tựa hồ như bị bỏ bùa mê trong tòa cổ tích cổ kính này.

Vốn luôn coi độc giả là người bạn tri kỷ và thích sống trong sự cởi mở với họ, tôi tự nhủ phải chia sẻ lại những hoài niệm cùng các cuộc khảo cứu của mình trong suốt khoảng thời gian chịu giam cầm ngọt ngào này. Nếu chúng có đủ sức mạnh để truyền tải vào trí tưởng tượng của người đọc chút vẻ đẹp huyễn hoặc nơi đây, hẳn họ sẽ chẳng buồn phiền gì khi được cùng tôi nán lại đôi chút trong những gian phòng đẫm màu huyền thoại của Alhambra.

Và trước hết, thật phải phép khi tôi phác họa cho độc giả một cái nhìn về những sắp đặt sinh hoạt thường nhật của mình: chúng khá là giản dị đối với một kẻ đang ngự trị trong cung điện hoàng gia; nhưng tôi tin rằng chúng sẽ ít phải đối mặt với những biến cố thảm khốc hơn các vị tiền nhiệm hoàng gia của tôi.

Nơi ở của tôi nằm ở một đầu dãy phòng của Thống đốc, gồm một chuỗi các căn phòng trống ở mặt tiền cung điện, hướng nhìn ra quảng trường lớn mang tên la plaza de los algibes (quảng trường các bể chứa nước); khu vực này mang kiến trúc hiện đại, nhưng đầu phía đối diện với phòng ngủ của tôi lại thông ra một cụm phòng nhỏ, nửa theo phong cách Moorish, nửa theo kiểu Tây Ban Nha, được dành riêng cho nữ quản gia Doña Antonia cùng gia đình bà.

Để đổi lấy công sức giữ gìn cung điện ngăn nắp, mụ phu nhân tốt bụng này được hưởng toàn bộ khoản tiền thu từ khách tham quan cùng hoa lợi từ các khu vườn; đổi lại, thỉnh thoảng bà phải tiến cống hoa quả cho Thống đốc. Gia đình bà gồm một người cháu trai và một người cháu gái, là con của hai người anh em khác nhau. Người cháu trai, Manuel Molina, là một thanh niên đáng tin cậy mang vẻ điềm đạm đặc trưng của người Tây Ban Nha. Cậu từng tòng quân ở cả Tây Ban Nha lẫn Tây Ấn, nhưng nay đang theo học ngành y với hy vọng một ngày nào đó sẽ trở thành y sĩ của pháo đài — một chức vụ trị giá ít nhất một trăm bốn mươi đô-la một năm.

Người cháu gái chính là cô Dolores mũm mĩm mắt đen mà tôi đã nhắc tới; người ta đồn rằng cô sẽ là người thừa kế toàn bộ gia sản của người dì, bao gồm một vài căn hộ nhỏ trong pháo đài tuy có phần xiêu vẹo nhưng, theo lời rỉ tai kín đáo của Mateo Ximenes, lại mang lại nguồn thu gần một trăm năm mươi đô-la; thế nên cô nghiễm nhiên trở thành một tiểu thư giàu có trong mắt gã con trai rách rưới của Alhambra.

Tôi cũng được chính nhân vật quan sát tinh tường và đáng tin cậy ấy cho biết thêm rằng một mối tình kín đáo đang chớm nở giữa anh chàng Manuel kín đáo và cô em họ mắt sáng, và chẳng còn thiếu điều gì để họ có thể chính thức nên duyên vợ chồng ngoài tấm bằng y khoa của anh và sự chuẩn y từ Đức Giáo Hoàng do có họ hàng gần.

Bà dì Antonia hoàn thành rất tận tâm thỏa thuận về việc cơm nước và chỗ ở cho tôi; và vì tôi vốn dễ dãi, tôi thấy những bữa ăn của mình thật tuyệt vời; trong khi cô Dolores vui tính thì giữ cho phòng ốc ngăn nắp và đóng vai trò như một cô hầu bàn trong các bữa ăn. Tôi cũng có trong tay một thiếu niên cao gầy, hay lắp bắp, tóc vàng tên là Pépe — người làm vườn và rất muốn được làm người hầu phòng; nhưng vị trí đó đã bị Mateo Ximenes, "đứa con của Alhambra", giành mất trước một bước.

Gã thanh niên lanh lợi và nhiều chuyện này đã tìm mọi cách bám lấy tôi kể từ lần đầu chạm trán ở cổng ngoài pháo đài, luồn lách vào mọi kế hoạch của tôi cho đến khi đường hoàng tự phong và cài cắm mình làm người hầu phòng, hướng dẫn viên, người dẫn đường, vệ sĩ lẫn sử quan riêng của tôi; và tôi buộc phải nâng cấp tủ quần áo cho gã để không làm ô danh các chức năng đa dạng mà gã đang gánh vác; thế nên gã đã lột bỏ chiếc áo choàng nâu cũ kỹ tựa như loài rắn lột xác, để nay xuất hiện quanh pháo đài với chiếc mũ và chiếc áo khoác kiểu Andalucia bảnh bao, khiến bản thân vô cùng mãn nguyện và làm đám đồng bọn được một phen lác mắt.

Nhược điểm lớn nhất của anh chàng Mateo thật thà này là sự nhiệt tình đến mức thái quá. Nhận thức được việc mình tự xưng vào làm và thói quen giản dị, tĩnh lặng của tôi khiến công việc của gã trở thành một thứ chức danh vô sự, gã vắt óc suy nghĩ đủ mọi cách để chứng tỏ tầm quan trọng của mình đối với cuộc sống của tôi. Tôi dường như trở thành nạn nhân của sự số sắng ấy; tôi chẳng thể đặt chân qua ngưỡng cửa cung điện để đi dạo quanh pháo đài mà không thấy gã kè kè bên cạnh, sẵn sàng giải thích mọi thứ tôi nhìn thấy; và nếu tôi mạo hiểm đi dạo giữa những ngọn đồi xung quanh, gã khăng khăng đòi đi theo làm vệ sĩ, mặc dù tôi hoài nghi mãnh liệt rằng nếu có biến xảy ra, gã sẽ tin cậy đôi chân dài của mình hơn là cơ bắp.

Dẫu sao đi nữa, đôi lúc anh chàng tội nghiệp này vẫn là một người bầu bạn thú vị; gã ngây ngô và vô cùng vui tính, mang cái tật ba hoa và thói buôn chuyện của một thợ cạo làng, biết rõ mọi chuyện tào lao trong vùng và vùng phụ cận; nhưng điều khiến gã tự hào nhất chính là kho tàng thông tin địa phương, với những câu chuyện kỳ lạ bậc nhất về mọi tòa tháp, hầm mộ và cổng thành của pháo đài, và gã đặt trọn niềm tin mù quáng vào tất cả những điều đó.

Hầu hết những câu chuyện ấy đều được gã tiếp thu, theo lời kể của chính gã, từ người ông của mình — một thợ may chuyên kể chuyện cổ tích, sống thọ gần một trăm tuổi và trong suốt quãng đời đó chỉ dịch chuyển ra ngoài ranh giới pháo đài có đúng hai lần. Cửa tiệm của ông trong gần một thế kỷ là nơi tụ tập của một nhóm những kẻ hay chuyện đáng kính, nơi họ dành nửa đêm để bàn luận về thời hoàng kim cùng những sự kiện kỳ diệu và bí mật ẩn giấu nơi đây.

Toàn bộ đời sống, cử động, suy nghĩ và hành động của ông thợ may lịch sử nhỏ bé này vì thế mà bị giới hạn trong những bức tường của Alhambra; ông sinh ra trong đó, sống, thở và tồn tại trong đó, rồi cũng chết và được chôn cất ngay tại đó. Thật may mắn cho hậu thế là những kiến thức truyền khẩu của ông đã không mất đi theo cái chết của ông.

Chàng Mateo đích thực, hồi còn là một chú nhóc, từng là một thính giả chăm chú lắng nghe những câu chuyện của ông nội và đám người buôn chuyện tụ tập quanh chiếc bàn may, nhờ thế mà sở hữu một kho tàng kiến thức quý giá về Alhambra — thứ không thể tìm thấy trong sách vở và rất đáng để mọi du khách tò mò chú ý.

Đó là những nhân vật cấu thành nên gia đình hoàng gia của tôi; và tôi tự hỏi liệu có vị quân vương nào, dù theo đạo Hồi hay Cơ Đốc giáo, từng cai trị cung điện này trước tôi lại được phục vụ với lòng trung thành lớn hơn hay tận hưởng một triều đại thanh bình hơn thế.

Khi tôi thức dậy vào buổi sáng, Pépe — cậu thiếu niên lắp bắp từ khu vườn — mang đến cho tôi một cống phẩm gồm những bông hoa tươi vừa được hái, sau đó chúng được cắm vào các bình hoa bởi đôi bàn tay khéo léo của Dolores, người mang niềm tự hào nữ tính trong việc trang trí các căn phòng của tôi.

Các bữa ăn của tôi được bày biện bất cứ nơi nào hứng thú sai khiến; đôi khi ở một trong những sảnh đường người Moor, đôi khi dưới những dãy hành lang của Sân Sư Tử, được bao quanh bởi hoa lá và các đài phun nước; và khi tôi bước ra ngoài, tôi được người cần mẫn Mateo dẫn dắt đến những nơi ẩn dật lãng mạn nhất trên núi và những chốn lui tới tuyệt diệu ở các thung lũng lân cận, không nơi nào mà không gắn liền với một câu chuyện kỳ diệu nào đó.

Mặc dù thích dành phần lớn thời gian trong ngày một mình, thỉnh thoảng vào buổi tối tôi vẫn lui tới vòng tròn gia đình nhỏ bé của Doña Antonia. Nơi này thường diễn ra trong một căn phòng cổ của người Moor, đóng vai trò là phòng khách, nhà bếp và sảnh yết kiến của mụ phu nhân tốt bụng, nơi chắc hẳn từng khoe một vẻ tráng lệ nào đó vào thời kỳ của người Moor nếu ta đánh giá qua những dấu tích còn sót lại; nhưng một lò sưởi thô kệch đã được xây thêm vào thời hiện đại ở một góc phòng, khói từ đó đã làm đổi màu các bức tường và gần như xóa nhòa những hoa văn Ả Rập cổ đại.

Một ô cửa sổ với ban công nhìn ra thung lũng Darro đón làn gió mát buổi tối vào phòng; và tại đây, tôi thưởng thức bữa tối đạm bạc gồm trái cây và sữa, đồng thời hòa mình vào câu chuyện trò của gia đình.

Người Tây Ban Nha có một thứ tài năng thiên bẩm hoặc sự khôn ngoan dân gian, khiến họ trở thành những người bạn đồng hành tri thức và dễ mến, bất kể hoàn cảnh sống ra sao hay nền tảng giáo dục có thô sơ đến đâu; thêm vào đó, họ chưa bao giờ thô tục; tạo hóa đã ban cho họ một phẩm giá tinh thần nội tại.

Bà dì Antonia là một phụ nữ có trí tuệ sắc sảo và mạnh mẽ dẫu chưa qua trường lớp; và cô Dolores mắt sáng, dù mới chỉ đọc ba bốn cuốn sách trong suốt cuộc đời mình, lại mang một sự pha trộn duyên dáng giữa sự ngây thơ và óc phán đoán tốt, thường khiến tôi ngạc nhiên bởi sự sâu cay trong những lời nói mộc mạc của cô.

Đôi khi người cháu trai giải trí cho chúng tôi bằng cách đọc một vở hài kịch cũ của Calderon hoặc Lope de Vega — điều mà cậu rõ ràng bị thúc đẩy bởi mong muốn vừa cải thiện vừa làm vui lòng cô em họ Dolores; mặc dù, trước sự thất vọng lớn lao của cậu, cô tiểu thư thường ngủ thiếp đi trước khi màn đầu tiên kết thúc.

Đôi khi dì Antonia lại có một buổi tiếp kiến nhỏ gồm những người bạn khiêm nhường và những kẻ ăn kẻ ở, những cư dân của ngôi làng lân cận, hay những người vợ của các thương binh. Họ nhìn lên bà với sự cung kính lớn, như là người gìn giữ cung điện, và bày tỏ lòng kính trọng bằng cách mang đến những tin tức trong vùng hoặc những lời đồn thổi lọt thỏm từ Granada lên.

Khi lắng nghe những câu chuyện phiếm buổi tối này, tôi đã nhặt nhạnh được nhiều sự thật kỳ thú minh họa cho phong tục của người dân và những nét đặc thù của vùng lân cận.

Đó chỉ là những chi tiết giản dị của những niềm vui giản dị; chính bản chất của nơi chốn mới mang lại cho chúng sự thú vị và tầm quan trọng. Tôi đang bước đi trên mảnh đất bị ám ảnh bởi hồn ma và được bao quanh bởi những liên tưởng lãng mạn.

Ngay từ thuở thiếu thời, khi trên bờ sông Hudson, tôi lần lượt nghiên cứu từng trang trong cuốn lịch sử ngụy thư nhưng đậm chất hiệp sĩ của Gines Perez de Hytas về các cuộc nội chiến ở Granada và mối thù hằn giữa các hiệp sĩ hào hoa của nó — phe Zegries và Abencerrages — thành phố đó luôn là một chủ đề trong những giấc mơ khi thức của tôi; và biết bao lần tôi đã dạo bước trong tưởng tượng qua những sảnh đường lãng mạn của Alhambra.

Hãy nhìn xem, có những lúc một giấc mơ ban ngày lại trở thành sự thật; thế nhưng tôi khó lòng tin vào các giác quan của mình, hay tin rằng tôi thực sự đang cư ngụ trong cung điện của Boabdil, và nhìn xuống từ những ban công của nó để ngắm nhìn một Granada hiệp sĩ.

Khi tôi lang thang qua những căn phòng phương Đông này, lắng nghe tiếng thì thầm của các đài phun nước và tiếng hót của loài chim sơn ca; khi tôi hít hà mùi hương của hoa hồng và cảm nhận ảnh hưởng của khí hậu ôn hòa, tôi gần như bị cám dỗ để tưởng tượng rằng mình đang ở trong thiên đường của Mahomet, và rằng cô Dolores mũm mĩm chính là một trong những trinh nữ mắt sáng, được định sẵn để phục vụ cho hạnh phúc của những tín đồ chân chính.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 22 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.