Dự án tái khởi động loạt phim "Công viên kỷ Jura" (Jurassic Park), đây là bộ phim thương mại thứ hai liên tiếp mà Lam Lễ tham gia sau "Hố đen tử thần" (Interstellar).

Trước đó trong mùa giải thưởng, trên các trang mạng xã hội đã xuất hiện không ít những âm thanh mỉa mai châm chọc: Hiện tại Lam Lễ đã bắt đầu kiêu ngạo từ chối các bộ phim nghệ thuật, chuyên tâm thử thách "tiền" đồ của chính mình, người diễn viên tự xưng là "diễn viên" này rốt cuộc cũng không thoát khỏi thói tục mà hướng về đồng tiền, vậy thì, những lời hùng hồn trước kia chẳng lẽ đều là "thiết lập nhân vật" cả sao?

Dưới sự khích bác và tiếp tay của anh em nhà Weinstein, những dư luận tiêu cực này rất có thị trường, gây nhiễu loạn thêm cho hành trình Oscar của Lam Lễ: Trước là "Công viên kỷ Jura", sau là "Ngoại truyện Chiến tranh giữa các vì sao", sau khi tin tức từng bộ phim thương mại được xác nhận lần lượt truyền ra, những đợt tấn công nhắm vào Lam Lễ cũng ngày càng dữ dội và kịch liệt hơn.

Nhưng đối với Lam Lễ, căn bản không cần thiết phải phản hồi.

Sau sự lột xác của "Whiplash", trong mắt Lam Lễ, giữa các tác phẩm thương mại và nghệ thuật không có ranh giới rõ ràng, bởi vì nghệ thuật vốn dĩ bắt nguồn từ cuộc sống và cao hơn cuộc sống, tầm ảnh hưởng nghệ thuật mà phim thương mại mang lại cũng tồn tại một cách khách quan, nếu bài trừ phim thương mại thì phim nghệ thuật cũng không còn nền tảng. Huống hồ, đối với Lam Lễ, điều quan trọng nhất vẫn luôn là anh sẽ lại quay về thân phận diễn viên, lại đứng trước ống kính, lại đắm mình vào diễn xuất, đây mới là điều khiến người ta phấn khích và hưng phấn nhất, chẳng phải sao?

Người ngoài không thể thấu hiểu Lam Lễ, nhưng điều này không quan trọng, vì Lam Lễ không bận tâm.

Trong quá trình viết lại và điều chỉnh kịch bản "Thế giới kỷ Jura", có thể lờ mờ nhận ra hiện tượng thú vị giữa "phim thương mại và tác phẩm nghệ thuật" là vừa đối lập lại vừa dung hợp lẫn nhau, đương nhiên, vì mục tiêu nhắm đến khác nhau, điều này cũng định sẵn cả hai sở hữu nhiều điểm khác biệt, nhưng quy về gốc rễ, đây đều là một loại "sáng tạo", mà suy nghĩ và phản tư trong quá trình sáng tạo đều tồn tại khách quan, thậm chí có thể nói là không thể tránh khỏi ——

Cho dù là những bộ phim bom tấn bỏng ngô rỗng tuếch, khô khan và tẻ nhạt nhất, ví dụ như "Transformers", nó cũng gửi gắm nỗi niềm hoài niệm của cả một thế hệ đối với món đồ chơi Transformers, cũng gửi gắm sự đắm chìm của khán giả bình thường đối với những hiệu ứng thị giác oanh tạc điên cuồng, đây chính là sức hút và tầm ảnh hưởng mà nghệ thuật điện ảnh mang lại.

Tuy nhiên, sửa đổi kịch bản phim thương mại không phải là một việc dễ dàng.

Đầu tiên cần nhận thức được rằng, hình tượng nhân vật và độ sâu chủ đề của phim thương mại tuyệt đối không thể sánh ngang với phim nghệ thuật, vì mục tiêu giữa hai bên vốn đã khác nhau; tương tự, không gian diễn xuất của diễn viên cũng hoàn toàn khác biệt. Dựa trên bối cảnh như vậy, Lam Lễ đưa ra ý kiến, sau khi Colin lắng nghe cẩn thận, đã hoàn thành việc điều chỉnh kịch bản.

Đối với hình tượng Owen mà nói, thực ra không gian phát huy mà anh ta cần là tương đối đơn giản: Tại sao anh ta lại căm ghét cay đắng hành vi sử dụng khủng long làm vũ khí? Đồng thời, tại sao anh ta lại sẵn lòng kiên trì ở lại, triển khai đối kháng?

Vì yêu thương động vật, bảo vệ động vật? Vì căm ghét chiến tranh, bài trừ chiến tranh? Vì bảo vệ người yêu, kiên thủ đức tin? Hay là vì tâm lý anh hùng cứu thế giới?

Nếu hy vọng đi theo con đường nhẹ nhàng, vậy hoàn toàn có thể chọn tình cảm cá nhân làm điểm tựa và điểm xuất phát, gia đình, bạn bè cũng như người yêu, v.v., cái gọi là cứu thế giới đối kháng kẻ thù, thực ra chỉ là để bảo vệ người mình yêu không bị tổn thương, mà Owen lại tình cờ xuất hiện đúng vị trí điểm bùng phát của tai nạn này, thế là bị buộc trở thành anh hùng.

"Thế giới kỷ Jura" kiếp trước có thể coi là con đường như vậy.

Nhưng đáng tiếc là, cho dù lấy tình cảm làm điểm tựa, đạo diễn và kịch bản cũng không hề cho nhân vật quá nhiều không gian, cuối cùng chỉ dành chút ít bút mực ở tầng diện tình yêu giữa Owen và nữ chính Claire, còn phần lớn vẫn tập trung làm nổi bật sự ràng buộc giữa Owen và loài Velociraptor ——

Điều này cũng nhấn mạnh, tại sao Owen có thể trở thành nhân vật chính cứu vãn thảm họa, vấn đề nằm ở chỗ, tiêu điểm như vậy áp dụng ở phần một thì được, sang phần hai thì có chút nhảm nhí, chưa nói đến phần ba xa xôi.

Rõ ràng, khi Chris Pratt đảm nhận vai chính, hãng Universal Pictures căn bản không hề tính đến phần tiếp theo; nếu không, họ hoàn toàn có thể tăng thêm bút mực, giữa nam chính và nữ chính, cũng như giữa nam chính và bạn bè —— những nội dung này đối với phim thương mại thực ra đã là chiêu thức quen thuộc: Cho dù trái đất có diệt vong, nam nữ chính cũng không quên yêu đương.

Nếu hy vọng đi theo con đường sâu sắc, vậy có thể chọn chiến tranh và đức tin làm điểm xuất phát, Owen là cựu quân nhân, anh đã tận mắt trải qua sự tàn khốc và máu me của chiến tranh, anh cũng đã tận thân trải nghiệm nỗi đau và sự hung tàn của cái chết, điều này khiến anh có những hiểu biết khác biệt về sự sống và cuộc sống.

Owen và Claire trở thành người yêu cũ của nhau, hạt nhân thực sự vẫn là nỗi đau sâu thẳm trong lòng Owen không thể chữa lành, sự không tin tưởng gây ra bởi điều đó khiến anh chủ động đẩy Claire ra xa; mà Claire cũng nhận thức được sự tự cô lập của Owen, thế là cũng từ chối thỏa hiệp, lý trí quay người rời đi.

Chính vì không thể tìm thấy sự ràng buộc trong mối quan hệ tình cảm thân mật giữa người với người, điều này khiến Owen vô thức bắt đầu đến gần động vật, mà sự lương thiện và mềm yếu trong lòng khiến anh từng bước tiếp cận loài Velociraptor, thành công xây dựng cầu nối tin tưởng với chúng, trong tình cảnh nguy nan, trở thành chỗ dựa của nhau.

Vì vậy, khi biết được có người cố gắng biến khủng long trở thành vũ khí, sự căm ghét chiến tranh, sự gần gũi với Velociraptor, khiến Owen chủ động đứng ra —— không phải bị động chịu đòn, mà là chủ động xuất kích, anh cần bảo vệ đức tin của mình, anh cũng cần kiên thủ bến đỗ cuối cùng của bản thân.

Lấy chiến tranh và đức tin làm điểm xuất phát, câu chuyện sau này còn có thể diễn biến ra nhiều khả năng, từng chút một xây dựng hình tượng Owen trở nên đầy đặn, đặc biệt là sự ràng buộc tương tác giữa Owen với Velociraptor, Owen với Claire, hoàn toàn có đủ năng lực để phát triển chủ đề câu chuyện đến tầng sâu hơn.

Tác phẩm tham khảo trực tiếp nhất chính là loạt phim "Batman" của Christopher Nolan, lấy sự thấu hiểu của Bruce Wayne đối với gia đình và tình yêu để thiết lập nên "hai điều khó vẹn toàn" giữa chính nghĩa và tà ác, cá nhân và tập thể, từ đó đặt tiêu điểm cốt lõi của cả bộ phim vào chủ đề "Kỵ sĩ bóng đêm" (The Dark Knight), biểu lộ ý nghĩa cốt lõi bi kịch rằng mỗi một siêu anh hùng vì cứu thế giới đều phải hy sinh bản thân. Thiết kế như vậy của "Thế giới kỷ Jura" có chút ít sự tương đồng đáng kinh ngạc.

Đương nhiên, đối với phim thương mại, đạo diễn còn có thể căn cứ theo phong cách của mình để chọn phương thức tự sự, đi theo hệ tối tăm, vậy thì trầm trọng bi thương một chút, Christopher Nolan chính là như vậy; đi theo hệ tươi sáng, vậy thì kiểm soát tiết tấu nhẹ nhàng một chút, loạt phim Marvel thì đều là như vậy —— còn về những hàm nghĩa và nội hàm đó thì tất cả đều giao cho diễn xuất của diễn viên để hoàn thành.

Cần phải lưu ý rằng, không phải nói chủ đề sâu sắc thì nhất định phải khổ đại cừu thâm! Điều này thường dễ trở thành một sự hiểu lầm, đối với phim thương mại mà nói, quan trọng nhất vẫn là phong cách tự sự, từ hình ảnh đến ánh sáng rồi đến ống kính, cuối cùng còn có nội dung thoại cũng như phong cách biểu diễn, những thứ như vậy vân vân, điều này đối với tông điệu tổng thể của bộ phim đều có tác dụng quan trọng chí yếu.

Vậy thì, nội dung như thế này rốt cuộc nên đặt vào trong phim thương mại như thế nào, mà lại tránh làm hỏng tiết tấu phim? Đồng thời lại có thể duy trì được phong cách cá nhân của đạo diễn?

Tương tự, học hỏi từ "Iron Man" là được —— ví dụ như, lần tái ngộ đầu tiên của Owen và Claire, Claire chỉ cần thêm một câu "Tôi không quan tâm đến anh và vấn đề của anh", "Vấn đề của anh vẫn chưa giải quyết xong", những câu như vậy, ám chỉ mối quan hệ giữa hai người, xa xa không đơn giản như vậy.

Lại ví dụ như, trong quá trình tương tác giữa Owen và Velociraptor, thêm một cảnh quay, thể hiện sự mềm yếu của Owen, khác với vẻ cười cợt thường ngày; lại ví dụ như, đối mặt với khủng hoảng, biểu cảm và hành động của Owen xuất hiện sự do dự, dường như đánh thức ký ức tồi tệ, nhưng ngay sau đó lại trở nên kiên định trở lại.

Không cần phải thay đổi cấu trúc phim và tiết tấu tự sự từng đoạn lớn, chỉ cần một câu nói hoặc một cảnh quay, thông qua việc xây dựng khung hình, kết hợp hình tượng nhân vật với cấu trúc câu chuyện lại với nhau, vừa để lại cho khán giả nhiều không gian dư vị hơn, đồng thời khiến các cạnh góc của nhân vật trở nên lập thể hơn, có khả năng diễn sinh, đối với phim thương mại mà nói, thế này là đã đủ rồi.

Thế này đã đủ để chôn xuống một hạt giống trong phim, để lại nhiều không gian hơn cho sự phát triển của phim phần tiếp theo.

Tuy nhiên, nói thì dễ, thực tế thao tác lại khó. Đối với diễn viên, thấu hiểu và thể hiện không phải là bài toán khó; nhưng đối với đạo diễn, lại cần phải chăm lo đến việc kiểm soát tiết tấu, xây dựng ống kính, truyền tải nội dung v.v. nhiều phương diện, làm thế nào để tìm được sự cân bằng trong việc đào sâu nội hàm cũng như đặt nền móng cho cao trào, tuyệt đối không phải việc dễ dàng, nếu không, phim thương mại đã không khó quay như vậy —— ngoài phim Marvel ra, phim DC vẫn đang khổ sở tìm kiếm mô hình thương mại của riêng mình, đây chính là minh chứng tốt nhất.

Nhưng Lam Lễ là diễn viên, không phải đạo diễn; những gì Lam Lễ và Colin thảo luận cũng chỉ là kịch bản, không phải quay phim, sự việc liền tương đối đơn giản hơn nhiều.

Sau vài lần thảo luận, cuối cùng đã chốt lại khung hình tượng cho nhân vật Owen: "Chiến tranh và đức tin" trở thành hạt nhân thúc đẩy toàn bộ câu chuyện, Colin vẫn hy vọng có thể thảo luận những mệnh đề sâu sắc hơn và vĩ mô hơn trong các phần phim tiếp theo, lấy khủng long làm điểm xuất phát, thể hiện sự khao khát đối với chiến tranh và quyền lực của con người, đồng thời đưa thêm sự phản tư của Colin đối với con người và tự nhiên vào đó, đối với những khám phá mà "Công viên kỷ Jura" ban đầu chưa thể hoàn thành, hy vọng "Thế giới kỷ Jura" có thể tiếp nối ——

Nếu không, sau khi loạt phim tái khởi động, không có ý tưởng mới cũng không có chiều sâu, cho dù phần một đã gặt hái thành công, đoàn phim cũng rất nhanh sẽ rơi vào khốn cảnh, quay trở lại con đường cũ kỹ của tác phẩm trước, không thể thực sự lay động khán giả.

Toàn bộ kịch bản đã hoàn thành điều chỉnh cấu trúc, mô tả về Owen tăng lên rõ rệt, và vì thiết lập chủ đề "Chiến tranh và đức tin", điều này khiến nhân vật có thể kết nối chặt chẽ hơn với cốt truyện chính, hạt nhân tự sự ngược lại trở nên chặt chẽ hơn và ngưng tụ hơn, khiến câu chuyện đạt được sự "nâng cấp".

Đây là lần đầu tiên Lam Lễ với tư cách là nhà sản xuất, thực sự tham gia trực tiếp vào quá trình tiền kỳ của tác phẩm điện ảnh, trong kịch bản đã kết tinh trí tuệ của Lam Lễ —— tuy rằng anh không thể ký tên trong cột biên kịch, nhưng đây đúng là một trải nghiệm độc đáo khác biệt so với trước đây.

"Thế giới kỷ Jura" chính là cái tên cuối cùng được chốt lại.