Trước khi được sinh ra, con[1] chỉ là một cái đầu và một cái đuôi trong bể bơi màu trắng - một vận động viên bơi lội. Con là cuộc chạy đua, lòng quyết tâm, sự đột phá, sự xuất hiện. Trước khi được sinh ra, con là một quả trứng trong cơ thể mẹ - người cũng từng là một quả trứng trong cơ thể bà ngoại. Trước khi được sinh ra, con là búp bê Nga[2] nơi tử cung mẹ. Con là tổ hợp của hai trong ngàn vạn khả năng khác nhau, đầy ngẫu nhiên, sáng lấp lánh trên một đồng xu quay tròn. Trước khi được sinh ra, con là ý tưởng chuyển đến California để đào vàng hoặc mại dâm. Da của con trắng, nâu, đỏ, hay phủ màu bụi đất. Con vừa trốn chạy vừa tìm kiếm. Trước khi được sinh ra, con đã bị truy đuổi, đánh đập, tan vỡ, bị mắc kẹt trong đặc khu Oklahoma. Trước khi được sinh ra, con là ý tưởng nảy ra trong đầu mẹ hồi những năm bảy mươi, quá giang đi khắp đất nước và trở thành một vũ công ở New York. Nhưng con đã đến khi cô ấy chưa kịp đi khắp đất nước mà còn đang hoang mang, vật vờ và lạc lối ở Taos, New Mexico, tại một căn lều long não tên là Morning Star. Trước khi được sinh ra, con là nguồn quyết định rời khỏi vùng đặc khu của cha để đến mãi tận phía bắc New Mexico, tìm hiểu về một khu phong tục ở Pueblo. Con là ánh sáng trong đôi mắt lúng liếng của cha mẹ khi họ gặp nhau dưới ánh lửa một buổi ceremony. Trước khi được sinh ra, hai nửa của con bên trong họ đã đến Oakland. Trước khi được sinh ra, trước khi cơ thể con là tim, cột sống, xương, não, da, máu và tĩnh mạch, khi con mới bắt đầu xây dựng cơ bắp bằng chuyển động đầu tiên, trước khi con thành hình, lớn lên trong bụng cô ấy, trước khi niềm kiêu hãnh của người cha có thể thấy con bằng mắt, cha mẹ con đã ở trong một căn phòng, lắng nghe âm thanh trái tim con đập. Tim con đập loạn. Bác sĩ nói chuyện đó là bình thường. Nhịp tim ngẫu hứng của con không phải là bất thường.

“Có lẽ thằng bé muốn trở thành một tay trống.” - Cha con nói.

“Nó thậm chí còn chưa biết trống là gì.” - Mẹ con nói.

“Trái tim.” - Cha con nói.

“Bác sĩ bảo tim thằng bé loạn nhịp, nghĩa là không có nhịp điệu.”

“Có lẽ nó có nhận biết nhịp điệu rất giỏi nên không thèm đánh nhịp theo cách mình mong đợi.”

“Nhịp điệu của cái gì?” - Cô ấy hỏi.

Khi con đủ lớn để mẹ có thể cảm thấy sự hiện diện của con, cô ấy không thể phủ nhận điều đó. Con đã bơi theo nhịp điệu. Khi cha đánh trống, con đã đạp đồng điệu với tiếng trống, hoặc với nhịp tim mẹ, hoặc với những bản phối âm cũ mà cô ấy đã tạo ra và bật không ngừng nghỉ trong chiếc xe Aerostar.

Khi con đến bên ngoài thế giới, chạy nhảy và leo trèo, con gõ ngón chân ngón tay ở mọi nơi mọi lúc. Trên mặt bàn, mặt tủ. Con gõ nhẹ vào mọi mặt phẳng trong tầm với, lắng nghe âm thanh phát ra. Tiếng vòi nước chảy, tiếng kêu của chuông cửa, đồ bạc leng keng trong nhà bếp, tiếng gõ cửa, tiếng bẻ ngón tay, tiếng gãi đầu. Con khám phá mọi thứ có thể tạo ra âm thanh. Tất cả mọi thứ có thể dùng làm trống bất kể tiếng vang hay hoặc dở. Rồi cả tiếng súng nổ từ xa, tiếng hú của tàu vào ban đêm, gió đập vào cửa sổ. Thế giới được tạo nên từ âm thanh. Nhưng bên trong mỗi loại âm thanh ẩn giấu một nỗi buồn. Trong sự yên tĩnh giữa bố mẹ sau cuộc cãi vã, cả hai đều chấp nhận thua cuộc. Con và em gái dán tai vào tường, lắng nghe dấu hiệu mở đầu của cuộc cãi vã, và cả dấu hiệu khi nó kết thúc. Âm thanh khi người ta làm lễ thờ cúng hay cầu nguyện trong nhà thờ Kitô giáo, mẹ thường thì thầm trên đầu lưỡi mỗi cuối tuần, buồn bã vì con không thể và cũng không muốn cảm nhận sức mạnh của đức tin hay thấy cần nó. Rằng nó có thể bảo vệ con khỏi những cơn ác mộng xuất hiện mỗi đêm về ngày tận thế và địa ngục - con mắc kẹt ở đó, với hình hài một cậu bé, không thể chết hay rời đi, hay làm bất cứ điều gì ngoài việc bị đốt cháy trong biển lửa. Nỗi buồn đến khi con phải đánh thức người cha ngáy ngủ của mình trong chính nhà thờ, khi các giáo dân, người thân trong chính gia đình con, bị Đức Thánh Linh giết chết ngay bên cạnh. Nỗi buồn đã đến khi những ngày ngắn đi vào cuối mùa hè. Khi đường phố vắng lặng không còn trẻ em vui đùa. Trong bầu trời ảm đạm đó, nỗi buồn lẩn khuất. Nỗi buồn trỗi dậy, len lỏi vào mọi thứ, phủ bóng qua tất thảy, qua âm thanh, qua chính con.

Con đã không thực sự nghĩ về nhịp điệu cho đến khi bắt đầu đánh trống vào nhiều năm sau đó. Thật tốt khi biết rằng con đã làm một điều đúng với bản năng. Nhưng có quá nhiều chuyện xảy ra với mọi người trong gia đình để họ nhận ra rằng có lẽ con nên làm gì đó nhiều hơn với ngón chân, tâm trí và thời gian của mình thay vì chỉ gõ nhịp như thể con đang tìm cách được sống.

❀ ❀ ❀

[1] Theo nguyên tác, ngôi kể trong phần này khi nói về Thomas Frank là "you", đây là một kiểu lời của Chúa nói với con chiên, vì vậy người dịch đã chọn ngôi kể là "con" - (ND).

[2] Hay còn gọi là búp bê Matryoshka, biểu tượng cho sự sinh sản với những phiên bản nhỏ hơn nằm trong bụng chính nó (ND).

Con đã hướng đến một powwow, đã được mời đánh trống tại Đại lễ Powwow Oakland mặc dù con không học trống bài bản. Con không định đi. Con đã không muốn nhìn thấy bất cứ đồng nghiệp nào kể từ khi bị sa thải. Đặc biệt là những người thuộc cộng đồng powwow. Nhưng không điều gì khác có thể khiến con cảm thấy như vậy. Cách tiếng trống ồn ã đưa cơ thể con đến nơi chỉ còn nhịp điệu, âm thanh, bài hát.

Tên nhóm trống của con là Southern Moon (Nam Nguyệt). Con đã gia nhập nó một năm sau khi bắt đầu làm việc tại Trung tâm Văn hoá Indian với tư cách là người gác cổng (hay nhân viên giám sát, nhân viên bảo trì - con đã luôn nghĩ mình là người gác cổng thôi). Khi mười sáu tuổi, con đã tới Washington, DC, để thăm người chú xa cách. Ông ấy đưa con đến Bảo tàng Nghệ thuật Hoa Kỳ, nơi con biết đến James Hampton[1]. Đó là một nghệ sĩ, một giáo dân Cơ-đốc, một nhà huyền môn, và cũng là một người gác cổng. James Hampton cuối cùng sẽ trở nên ý nghĩa với con. Dù sao, gác cổng chỉ là một công việc. Nó giúp trả tiền thuê nhà và con có thể nghe nhạc cả ngày. Không ai muốn nói chuyện với một anh chàng dọn dẹp. Tai nghe thật có ích, mọi người sẽ không phải giả vờ quan tâm đến con vì họ cảm thấy tệ khi con nhặt rác cho họ và thay vào đó bằng những cái túi sạch.

Nhóm trống vẫn chơi vào mỗi tối thứ Ba. Tất cả đều được chào đón. Trừ phụ nữ ra. Họ có nhóm trống riêng vào tối thứ Năm. Họ là Northern Moon (Bắc Nguyệt). Con đã tình cờ nghe thấy tiếng trống vào một đêm sau giờ làm việc. Con quay trở lại vì để quên tai nghe. Vừa chuẩn bị lên xe buýt thì con nhận ra nó không ở đó khi con cần nó nhất, cần cho chuyến đi dài về nhà sau giờ làm việc. Nhóm trống chơi ở tầng trệt trung tâm cộng đồng. Con bước vào phòng và họ bắt đầu hát. Giọng ca cao vút cùng tiếng hòa âm vang lên sau âm thanh bùng nổ của nhịp trống. Những bài ca cũ, hát về những nỗi buồn cũ, con đã vô thức luôn giữ bên mình. Từ hoan lạc vang lên trong đầu con. Tại sao nó lại ở đây? Con thậm chí còn chưa bao giờ sử dụng từ đó. Thứ âm nhạc ấy nghe như đã vượt qua hàng trăm năm lịch sử nước Mỹ, để được tiếp tục vang lên. Thứ âm thanh xoá tan mọi đớn đau.

Con đã quay trở lại vào mỗi tối thứ ba suốt năm tiếp theo. Dành thời gian cho nó không khó, mà điều khó là việc cất tiếng hát. Con chưa bao giờ là một người hoạt ngôn. Con chưa bao giờ hát trước đây. Ngay cả khi một mình. Nhưng Bobby muốn con làm điều đó. Bobby là một anh chàng to lớn với chiều cao mét chín, nặng gần một tạ hai. Anh nói mình to lớn bởi vì anh mang trong mình dòng máu của tám bộ lạc khác nhau, và chứa đựng tất cả trong này - anh nói, chỉ vào bụng mình. Anh có giọng hát hay nhất trong nhóm. Anh ta có thể hát tông cao và cả tông thấp. Anh ấy là người đầu tiên mời con cùng tham gia. Nhờ vào Bobby mà chiếc trống to lớn hơn bình thường, đủ chứa đựng tất cả mọi người. Anh ấy sẽ chứa cả thế giới trong một cái trống nếu có thể. Bobby Big Medicine, một cái tên thật hợp.

Con có giọng trầm như cha mình.

“Anh thậm chí còn không thể nghe rõ khi tôi hát.” - Một hôm con đã nói với Bobby vào sau giờ học.

“Vậy thì sao? Tiếng hoà âm bass cũng trầm.” - Bobby nói rồi đưa cho con một tách cà phê.

“Tiếng trống cái là tất cả những gì ta cần.” - Con nói.

“Âm trống trầm thì khác với âm trống cái.” - Bobby nói: “Âm trống trầm thì có độ đóng. Còn giọng hát trầm thì có độ mở.”

“Tôi không hiểu.” - Con đã nói.

“Giọng hát đôi khi cần nhiều thời gian luyện tập, người anh em ạ.” - Bobby nói: “Hãy kiên nhẫn.”

❀ ❀ ❀

[1] James Hampton (1909 -1964): Một nghệ sĩ tự do tại Washington DC nổi tiếng với tác phẩm Ngai vàng của thiên đường thứ ba thuộc Hội đồng liên hiệp các quốc gia Hoàng kim (Throne of the Third Heaven of the Nations' Millennium General Assembly) trong bảo tàng nghệ thuật Mỹ Smithsonian (ND).

Con bước ra khỏi căn hộ của mình để hoà vào một ngày nóng nực ở Oakland. Oakland trong ký ức của con tràn ngập màu xám xịt. Buổi sáng xám xịt đến nỗi nó làm cả ngày u ám và mát mẻ ngay cả khi sắc xanh của bầu trời xuất hiện. Nhưng ngày nay thì nóng quá. Con đổ mồ hôi theo mỗi bước chân. Đổ mồ hôi cả khi nghĩ đến mồ hôi. Làm ướt đẫm quần áo. Con cởi mũ và nheo mắt nhìn mặt trời. Có lẽ đã đến lúc con chấp nhận thực tế về vấn nạn nóng lên toàn cầu và về biến đổi khí hậu. Tầng Ô-zôn mỏng như những năm 1990, khi các em gái con thường làm bồng tóc bằng keo xịt hiệu Aqua Net, con bịt miệng, nhổ nước bọt vào bồn rửa để cho họ biết con ghét thứ mùi ấy, và nhắc nhở họ bảo vệ Ô-zôn, rằng keo xịt có thể khiến thế giới bùng cháy như lời sấm truyền trong sách Khải Huyền: Ngày thứ hai sau cơn lụt, một biển lửa sẽ đổ xuống từ bầu trời. Chuyện này không còn quá hoang đường do thiếu sự bảo vệ của tầng Ô-zôn, vì người ta cứ lạm dụng Aqua Net chỉ để khiến tóc mình dày đến chục phân, cuộn tròn như một làn sóng vỡ chẳng vì mục đích gì. Con chẳng thể hiểu nổi. Ngoại trừ việc tất cả mọi cô gái đều làm điều đó. Và liệu con đã từng nghe hay đọc rằng thế giới nghiêng thêm một chút trên trục của nó sau mỗi năm, khiến Trái Đất sáng bừng như một tấm kim loại hút nhiệt mỗi khi mặt trời ở đỉnh? Rằng Trái Đất đang trở nên nóng hơn vì độ nghiêng ngày càng tăng - một điều không thể tránh khỏi và chẳng phải lỗi của con người, của xe hơi, khí thải của hay keo xịt tóc Aqua Net, mà chỉ đơn giản là do số đơn vị nhiệt năng, bệnh teo cơ, sự lãnh cảm?

Con ở trung tâm thành phố, hướng đến đường 19 nơi có ga xe điện. Con đi bộ với đôi vai hơi thõng. Giống hệt như bố con. Tay chân cũng vậy, thõng về bên phải. Con biết rằng sự khập khiễng này có thể bị nhầm lẫn với một số chứng bệnh nào đó, hội chứng dị dạng cơ, nhưng ở một mức độ mà con thậm chí không thể thừa nhận, con biết rằng đi bộ theo cách của riêng mình là dấu hiệu phản kháng, con chối từ cách di chuyển thẳng lưng với tay và chân nghiêm trang của một công dân mẫu mực - thể hiện sự vâng lời, cam kết trung thành với lối sống, với một quốc gia và luật pháp của quốc gia đó. Trái, phải, trái, phải... Nhưng có thật là con tôn sùng dáng đi này, cách nghiêng người, lắc lư nhẹ sang phải? Đây có thực sự là một thứ phản văn hóa bản địa mà con đang tìm kiếm hay không? Một số phong trào chống Mỹ mơ hồ? Hay là con chỉ đi lại và nói năng giống như cha mình vì đặc điểm di truyền đã định hình con trong tiềm thức? Sự khập khiễng là thứ mà con đã luyện tập để trông giống như một tuyên bố về phong cách cá nhân thay vì một chấn thương khi chơi bóng rổ hồi còn nhỏ? Bị thương mà không thể hồi phục là dấu hiệu của sự yếu đuối. Sự khập khiễng có chủ ý. Nó nói lên điều gì đó về cách con đối mặt với khó khăn trong đời, những điều trái ngang, những lần vấp ngã mà con đã vượt qua hoặc vẫn đang phải vật lộn. Dẫu một cách chật vật thì con vẫn bước đi đầy phong cách - điều đó tuỳ thuộc vào chính con.

Con đi ngang qua một tiệm cà phê mà con ghét bởi vì nó luôn có vẻ nóng nực và ruồi muỗi bu đầy cửa trước - nơi ánh nắng chiếu vào với một số thứ vô hình (mà lũ ruồi thích mê), nơi luôn có một chỗ ngồi để trống (vì nóng và đây ruồi), đó là lý do tại sao con ghét nó, cộng thêm thực tế là nó chỉ mở cửa từ mười giờ sáng đến sáu giờ tối để phục vụ đám người hipster và nghệ sĩ hay lượn lờ và gây ồn ào quanh thành phố Oakland như lũ ruồi, những thanh niên người Mỹ da trắng đến từ ngoại ô, tìm kiếm thứ gì đó không thể cắt nghĩa cho rõ ở Oakland, tín dụng đường phố hay cảm hứng nội thành.

Trước khi đến Trạm xe trên đường 19, con ngang qua một đám thanh niên da trắng phổng phao hơn mình. Con gần như thấy sợ họ. Không phải vì con nghĩ họ sẽ làm gì, mà vì họ trông như sở hữu nơi này, và con lạc lõng. Con muốn đuổi họ đi. Hét vào mặt họ điều gì đó. Bắt họ trở về bất cứ nơi nào mà họ đến từ. Con sợ hãi cả Oakland được tạo ra bởi họ. Con có thể đấy. Con là một trong số những người Indian to lớn, đông đúc. Cao hơn mét tám, một trăm cân, tật nghiêng trên vai nặng đến nỗi khiến con trở nên vững chãi, khiến mọi người nhìn vào con, vào cân nặng và những gì con mang theo bên mình.

Cha của con một ngàn phần trăm là người Indian. Một người đầy thành tựu. Một người đàn ông cai nghiện rượu thành công từ đặc khu với tiếng Anh là ngôn ngữ thứ hai. Ông thích đánh bài và hút thuốc lá American Spirit, có răng giả và cầu nguyện hai mươi phút trước mỗi bữa ăn, cầu xin Đấng Tạo Hóa giúp đỡ mọi người, từ những đứa trẻ mồ côi cho đến nam nữ quân nhân ngoài kia. Người cha Indian thuần huyết của con chỉ khóc trong những buổi ceremony và mắc chứng viêm đầu gối khiến những cú xoay người trở nên đau buốt kể từ ngày ông lát bê tông bãi cỏ sau nhà để làm sân bóng rổ năm con lên mười.

Con biết rằng cha mình đã từng chơi bóng rất cừ, nắm được nhịp điệu của mỗi cú nảy, biết những kỹ thuật mất nhiều thời gian để thực hiện nhuần nhuyễn như đánh lạc hướng, đánh mắt và xoay bóng. Tất nhiên là ông ấy đã học tất cả qua nhiều lần làm vỡ cửa kính hàng xóm, nhưng đó là cách mọi người từng học. Cha con từng kể cho con nghe chuyện ông không được phép chơi bóng ở trường đại học vì là người Indian ở Oklahoma. Trở lại năm 1963, mọi thứ đã khó khăn thế đấy. Người Indian cũng như vật nuôi không được phép loanh quanh trên sân bóng hay trong quán bar, hay bất kỳ đâu nằm ngoài đặc khu. Cha con hầu như không nói về mấy chuyện này, chuyện người Indian, chuyện lớn lên trong đặc khu, thậm chí là cảm giác của ông khi đã được chứng nhận là thị dân Indian. Chỉ thi thoảng thôi. Khi ông cảm thấy thôi thúc cần kể. Một cách ngẫu hứng.

Con đã lái chiếc xe tải Ford màu đỏ của ông để tới Blockbuster thuê phim. Con đã nghe băng thu âm peyote của cha mình. Đoạn băng rè rè với tiếng nước chảy róc rách, tiếng trống ngập ngừng. Ông từng hay bật nó thật to. Con không thể chịu nổi âm thanh ồn ào của nó. Không thể chịu nổi bản tính Indian ồn ào của người cha. Con bảo cha tắt nó đi. Con khiến ông giữ cuộn băng im lặng. Con mở những bài hát R & B và rap của 106 KMEL[1]. Nhưng ông ấy đã cố nhảy theo điệu nhạc. Ông mím đôi môi Indian dày của mình để làm con xấu hổ, vẫy tay trong không khí theo nhịp để làm con bối rối. Đó là khi con tắt âm nhạc, cũng là khi con được nghe một câu chuyện từ cha mình về thời thơ ấu của ông. Về chuyện ông từng hái bông với ông nội suốt cả ngày chỉ để nhận về mười xu. Hoặc khi một con cú ném đá vào ông và đám bạn từ một cái cây. Hoặc lần bà cố ông đã xẻ đôi một cơn lốc xoáy bằng thần chú.

Cách con nhìn thế giới được thành hình nhờ sinh ra và lơn lên ở Oakland. Dáng đi khập khiễng như mang trên mình bức tường bê tông, gánh nặng nghiêng về bên phải, một nửa của con, nửa không phải người da trắng. Về phần mẹ con, phần da trắng ấy, có rất nhiều điều mà lại không đủ để dạy ta phải làm gì với nó. Con đã đến từ một dân tộc chỉ biết chiếm đoạt, chiếm đoạt và chiếm đoạt. Con vừa là kẻ chiếm đoạt, vừa là người bị chiếm đoạt. Khi tắm, con nhìn chằm chằm vào cánh tay đậm màu của mình đặt trên đôi chân trắng bợt trong làn nước và tự hỏi làm sao chúng có thể tồn tại trong cùng một cơ thể, trong cùng một bồn tắm.

bbr

Con bị đuổi việc vì vấn đề liên quan đến rượu bia - thứ lại có liên quan đến màu da, người cha ruột và lịch sử. Có một câu chuyện mà con chắc chắn từng nghe cha mình kể, điều duy nhất về người Indian mà con biết, đó là chuyện bộ lạc của con, những người Cheyenne, vào ngày 29 tháng 11 năm 1864, đã bị tàn sát tại Sand Creek. Ông kể về nó cho con và các em gái nhiều hơn tất cả mọi câu chuyện khác cộng lại.

Cha của con đã say xỉn, biến mất mỗi cuối tuần, rồi bị bắt vào tù vì lý do nào đó. Ông là kiểu bợm rượu cần được cai hoàn toàn - kẻ uống không biết điểm dừng. Và điều đó đã ảnh hưởng đến con, nhu cầu được uống luôn thúc giục trong lòng. Những năm tháng đó con nhất định phải đào hố sâu cho cuộc đời mình, rơi xuống, rồi lại vật lộn để thoát ra. Cha mẹ con có lẽ đã để lại trong con một lỗ hổng quá sâu, quá rộng, không cách nào lấp đầy.

Hết quãng đời đôi mươi, con bắt đầu uống mỗi tối. Có rất nhiều lý do biện minh cho việc ấy. Con đã uống mà chẳng suy nghĩ. Có ai là muốn mình mắc nghiện bao giờ? Nhưng con ngủ ngon hơn, cảm thấy vui hơn. Và nếu bất kỳ lý do thực sự nào có thể xác định, thì đó là vì màu da của con. Con luôn có vấn đề về da liễu từ khi lớn đủ để nhớ. Cha thường chà xát nước long não vào những nốt phát ban của con. Điều đó có hiệu quả trong một thời gian. Cho đến khi ông ấy không còn ở xung quanh nữa. Các bác sĩ gọi nó là bệnh chàm. Họ muốn con bị phụ thuộc vào kem bôi. Càng gãi con càng thấy ngứa và làm trầy xước nghiêm trọng hơn, chảy máu nhiều hơn. Con thường thức dậy với máu đọng dưới móng tay. Những vết rách sắc nhọn xuất hiện ở bất cứ nơi nào có nốt ban, nghĩa là ở khắp mọi nơi trên cơ thể con, và máu chảy sẽ dây ra tấm ga trải giường. Con thức dậy cảm giác như mơ thấy điều gì đó rất quan trọng nhưng lại bị lãng quên. Sự thật là chẳng có giấc mơ nào. Chỉ có những vết thương hở còn rướm máu, ngứa ngáy đâu đó trên cơ thể con mọi lúc. Những miếng băng dán hình tròn hình vuông, màu đỏ, màu hồng, đôi khi màu vàng, sần sùi, mưng mủ, ghê tởm - là lớp vỏ của con.

Nếu uống đủ, con sẽ quên gãi vào ban đêm. Con có thể khiến cơ thể mình chết lâm sàng theo cách đó. Con tìm thấy lối ra vào của cái chai. Tìm thấy giới hạn của chính mình. Không còn gò bó. Cứ thế, con đã ước chừng lượng cồn mà con có thể uống để tạo ra một trạng thái tâm trí nhất định cho ngày hôm sau. Dần dần con tự gọi đó là Giới ngưỡng. Giới ngưỡng là khi mọi thứ đều mang lại cảm giác an tâm, có trật tự. Nơi mà nếu được ở trong nó thì con sẽ hoàn toàn vui vẻ, giống như bố con từng tả: “Ở đó mọi thứ đều tuyệt vời. Có đúng vậy không? Có thật vậy không?”

Mỗi cái chai con mua đều là thuốc hoặc độc tùy vào việc con giữ cho chúng đầy hay không. Phương pháp ấy thật thiếu ổn định, không bền vững. Uống say nhưng không quá say, đối với một kẻ nghiện rượu giống như yêu cầu giáo dân không nói tên Chúa Jesus. Việc đánh trống và hát hò trong các lớp học mang đến cho con điều kỳ diệu. Một cách để vui vẻ mà không cần uống và chờ xem liệu ngày hôm sau Giới ngưỡng có nổi lên từ đống tro tàn hay không.

Giới ngưỡng dựa trên những gì con đọc được về James Hampton nhiều năm sau chuyến đi tới DC. James đã tự phong cho mình một chức danh: Giám đốc các dự án đặc biệt của Giới ngưỡng vĩnh cửu. James là một người theo đạo Cơ đốc. Con thì không. Chỉ là ông ta đủ điên để cắt nghĩa mọi thứ cho con. Một điều đáng chú ý là: Ông đã dành mười bốn năm để hoàn thiện một tác phẩm nghệ thuật khổng lồ từ chỗ phế thải thu lượm ở trong và xung quanh cái nhà kho mà ông thuê, cách Nhà Trắng khoảng một dặm. Tác phẩm được gọi là Ngai vàng của thiên đường thứ ba thuộc Hội đồng liên hiệp các quốc gia Hoàng kim. James đã xây một ngai vàng cho sự tái thế lần thứ hai của Chúa, một ngai vàng từ rác. Những gì con nhận thấy được về James Hampton là sự tận tâm gần như tuyệt vọng của anh ấy đối với Chúa. Còn cái ngai vàng mà con đang xây lại được làm từ những khoảnh khắc, trải nghiệm trong Giới ngưỡng sau khi uống đủ nhiều, nó cũng được làm từ những gì bị bỏ lại, sự say xỉn vô dụng qua nhiều đêm dài, sự mơ màng, con uống khói trăng giàn giụa để thành hình - một nơi con có thể ngồi vào. Trong Giới ngưỡng, con chỉ cần vô tâm đến mức mặc kệ tất thảy. Chỉ cần không uống sạch bách.

Vào cái đêm trước khi con bị sa thải, lớp dạy chơi trống đã buộc phải ngừng lại. Đó là cuối tháng Mười Hai. Ngay gần thời điểm năm mới sắp đến. Con đã uống không phải để vào Giới ngưỡng. Con đã uống một cách tận tình, vô nghĩa, một kiểu say hàm chứa đầy rủi ro, hậu quả. Rằng con sẽ luôn như vậy, bất kể đã cố kiểm soát nó kỹ thế nào. Sau một đêm, con uống hết một chai Jim Beam. Một chai whiskey 750ml là quá nhiều để nốc cạn. Cần có kinh nghiệm uống nhiều năm để uống theo cách này, một mình, vào đêm thứ Ba ngẫu hứng. Con sẽ phải trả giá. Uống theo cách này. Bằng hai lá gan - thứ đã giúp con tồn tại khi luôn cố thải tất cả những thứ độc hại con tự trút vào cơ thể mình.

Khi đi làm vào ngày hôm sau, con cảm thấy ổn. Một chút chếnh choáng, hơi say, nhưng đủ tỉnh táo. Con đã đi vào phòng hội nghị. Cuộc họp ủy ban powwow đang diễn ra. Con đã ăn thứ họ gọi là bữa sáng enchiladas[2]. Con đã gặp một thành viên mới của tổ chức. Sau đó, người giám sát, Jim, gọi con vào văn phòng của ông ta qua bộ đàm con giắt trên thắt lưng mình.

Khi con đến nơi, ông ta đang nghe điện thoại. Jim che ống nghe bằng một tay, tay còn lại chỉ vào hành lang và nói: “Đuổi nó ra khỏi đây, có một con dơi ngay ở đó. Chúng ta không thể có dơi, đây là tổ chức y tế.”

Ông ta nói cứ như thể con là người đã mang con dơi ấy vào.

Ở ngoài hành lang, con nhìn lên, tìm kiếm xung quanh và thấy con vật đang treo mình trên trần nhà ở cuối sảnh, gần phòng hội nghị. Con cầm theo túi nhựa và một cái chổi, tiến lại phía con dơi thật cẩn thận, chậm rãi. Nhưng khi con đến gần, nó bay vào phòng hội nghị. Tất cả mọi người, toàn bộ ủy ban powwow, đầu họ quay cuồng xem con chạy tới và tìm cách đuổi nó ra ngoài.

Khi trở ra ngoài hành lang, con dơi bay vòng quanh con. Nó ở đằng sau gáy con, cắm phập răng hoặc móng vuốt của nó. Con hoảng hốt với ra sau và tóm được một cái cánh của con vật, thay vì làm những gì nên làm là bỏ nó vào túi rác mang theo bên mình, con đã giữ lấy nó bằng cả hai tay, và với tất cả sức lực có trong mình, con siết thật chặt. Con nghiền nát thứ đó trong tay. Máu, xương, răng nát thành một đống trong tay con. Con ném nó xuống. Con sẽ lau dọn thật nhanh, lau dọn suốt cả ngày. Bắt đầu lại. Nhưng không. Toàn bộ ủy ban powwow đã ở đó để xem con bắt dơi sau khi cuộc họp của họ bị gián đoạn. Họ nhìn con với sự ghê tởm. Con cũng cảm thấy thế. Nó đã nằm trên tay con, trên sàn nhà, sinh vật đó.

❀ ❀ ❀

[1] 106 KMEL: Một đài phát thanh tại San Francisco, California, Mỹ (ND).

[2] Phong cách nấu nướng của phương Tây với nguyên liệu chủ yếu là thịt và phô mai (ND).

Quay trở lại với văn phòng người giám sát, sau khi dọn dẹp mớ hỗn độn, Jim ra hiệu cho con ngồi xuống.

“Tôi không biết sao nó lại ở đó.” - Jim nói, hai tay ôm đầu: “Tuy nhiên, nó không phải là thứ được phép xuất hiện trong một cơ sở y tế.”

“Con vật chết tiệt ấy... Xin lỗi, nhưng con vật chết tiệt đã cắn tôi. Tôi đã phản ứng...”

“Chuyện đó không sao, Thomas. Chỉ có đồng nghiệp thấy thôi. Nhưng anh có mùi rượu, đi làm trong tình trạng say xỉn. Tôi xin lỗi, nhưng đây là một hành vi rất nghiêm trọng. Anh biết chúng ta có một chính sách không khoan nhượng trong vấn đề này.” - Ông ta trông không hề giận dữ, thất vọng thì đúng hơn. Con đã muốn giải thích rằng đây là lần duy nhất mình đi làm trong tình trạng thế này, nhưng có lẽ điều đó chẳng thay đổi được gì, bởi vì mức độ cồn trong máu con là quá giới hạn. Rượu chảy trong con, trong dòng máu của con.

“Tôi không hề uống sáng nay.” - Con nói, suýt nửa thì thề thốt rằng đó là sự thật. Con thậm chí chưa bao giờ phải làm thế hồi còn là một đứa trẻ. Nhưng có gì đó ở Jim khiến ông ta như một đứa trẻ to xác. Ông ta không muốn phải trừng phạt con. Thề thốt dường như là một cách để thể thuyết phục Jim rằng con đang nói sự thật.

“Tôi xin lỗi!” - Jim nói.

“Có phải tôi đang bị đuổi việc không?”

“Tôi không thể làm khác được.” - Jim vừa nói vừa đứng lên, bước ra khỏi phòng: “Về nhà đi, Thomas.”

Con xuống sân ga và tận hưởng làn gió nhẹ mà đoàn tàu mang đến trước khi nó vào trạm, trước cả khi con có thể nhìn thấy đoàn tàu hay ánh đèn của nó. Con đặc biệt thích được nghe và cảm nhận luồng không khí mát mẻ đó vì nó làm dịu đi mái đầu ướt đẫm mồ hôi của mình.

Con chọn chỗ ngồi ở ngay toa mũi của đoàn tàu. Giọng nói tự động thông báo điểm dừng tiếp theo, Ga tàu trên đường 12. Con nhớ lại lễ hội powwow đầu tiên của mình. Sau khi ly hôn, một lần cha đã đưa con và các em gái đến nhà thể dục của trường trung học Berkeley, nơi Paul, một người bạn cũ của gia đình đã nhảy múa bên những đường kẻ trên sân bóng rổ bằng bước chân uyển chuyển khó tin, mặc dù Paul khá to lớn, và trước đây, con chưa bao giờ nghĩ rằng chú ấy thật duyên dáng. Nhưng ngày hôm đó, con đã biết powwow là thứ gì và con thấy rằng Paul hoàn toàn có khả năng trở nên duyên dáng, thậm chí là trác tuyệt, với những động tác không giống bất kỳ kiểu nhảy thông thường nào, đòi hỏi sự nỗ lực tuyệt đối.

Tàu bắt đầu lăn bánh và con nghĩ về cách cha đưa mình đưa đến powwow sau khi ly hôn, ông ấy chưa bao giờ làm thế khi con còn nhỏ, và con tự hỏi liệu có phải lý do con không được xem powwow và sinh hoạt theo văn hoá Indian vì mẹ con là người Cơ đốc giáo.

Tàu tăng tốc, vươn ra khỏi đoạn đường hầm ở quận Fruitvale, qua cửa hàng Burger King và một quán phở dở khiếp, nơi giao nhau của đường 12 Đông và đường Quốc tế. Những bức tường chung cư phủ hình vẽ sơn, những ngôi nhà bỏ hoang, nhà kho, cửa hàng mỹ phẩm tự động, tất cả mơ màng hiện lên phía bên kia cửa sổ đoàn tàu, ngoan cố chống cự lại sự phát triển chóng mặt của thành phố Oakland. Ngay trước trạm Fruitvale, con thấy nhà thờ bằng gạch cũ mà con luôn chú ý vì nó trông quá đỗi hoang tàn, vắng lặng.

Con cảm thấy nỗi buồn thoảng qua khi nhớ đến mẹ và niềm tin Công giáo đầy hụt hẫng, nhớ đến gia đình tan vỡ. Giờ mỗi người sống ở một tiểu bang khác nhau. Tại sao con chưa từng gặp lại ai trong gia đình? Tại sao con phải dành quá nhiều thời gian trong đời gặm nhấm nỗi cô đơn? Con muốn khóc và nghĩ rằng mình sắp khóc, nhưng con biết là không thể, cũng không nên để nước mắt rơi. Khóc lóc làm mục ruỗng một con người. Con đã từ bỏ nó rất lâu về trước. Nhưng suy nghĩ về mẹ và gia đình cứ liên tục xuất hiện vào những thời điểm khi thế giới huyền bí của người bản địa và thế giới tâm linh Công giáo Oakland dường như đang trên đường đến để đưa con đi, tất cả bọn con.

Một ký ức con nhớ rất rõ ràng, hồi ấy. Nó chưa bao giờ rời xa con cho dù thời gian đã kéo con trôi đi lâu thật lâu. Trước khi cả nhà thức dậy, mẹ con đã khóc trước cuốn sách cầu nguyện của bà. Con biết vậy bởi vì những giọt nước mắt nhuộm ố trang giấy, và con nhớ nó nhỏ giọt trên cuốn Kinh thánh. Con đã đọc cuốn sách hơn một lần vì con muốn biết những câu hỏi, cuộc trò chuyện riêng tư mà bà có thể đã có với Chúa. Bà đã nói thứ ngôn ngữ thiên thần giận dữ trong nhà thờ, mẹ con - người khi xưa từng phải lòng sâu đậm người đàn ông Indian, trong một buổi lễ ceremony, mà cuối cùng bà lại gọi là quỷ dữ - đã quỳ xuống.

Chuyến tàu rời ga Fruitvale, con nghĩ đến quận Dimond đường Vista, nơi tất cả mọi chuyện xảy ra, nơi gia đình con sống và cũng là nơi gia đình con chết. Em gái con, DeLonna, đã rất say mê PCP[1], bụi thiên thần. Đó là khi con phát hiện ra không cần một tôn giáo nào để bị giết, để lũ quỷ xuất hiện với những cái lưỡi cay độc. Một ngày, sau giờ học, DeLonna hút quá nhiều PCP. Con bé trở về nhà và con thấy thật rõ ràng rằng em đã mất trí. Con thấy sự trống rỗng trong mắt DeLonna - không còn DeLonna đằng sau đó. Và rồi giọng nói của con bé, âm thanh trầm, chậm, sâu. Em hét vào mặt bố và ông mắng nhiếc em, em bảo ông im đi và ông đã im lặng. Con bé móc mỉa rằng ông thậm chí còn không biết vị thần mà mình tôn thờ. Ngay sau đó, DeLonna ngã trên sàn phòng em gái khác của con, Christine, rồi sùi bọt mép. Mẹ con đã gọi hội cầu nguyện khẩn cấp và họ cầu nguyện cho con bé. Em tiếp tục sùi bọt mép và quằn quại, nhưng cuối cùng cũng dừng lại khi cơn sốc thuốc qua đi, mắt em nhắm lại. Khi em tỉnh dậy, họ đưa cho em một ly sữa, giọng nói và đôi mắt em trở lại bình thường, em quên hết mọi chuyện.

Sau này, con nhớ mẹ từng bảo rằng cảm giác dùng thuốc giống như lẻn vào cổng vương quốc thiên đàng. Với con, nó giống như vương quốc địa ngục và có lẽ lớn hơn, đáng sợ hơn chúng ta vẫn nghĩ. Có lẽ tất cả chúng ta đã nói ngôn ngữ không hoàn chỉnh của thiên thần và ác quỷ quá lâu để biết rằng chúng ta là gì, chúng ta là ai, chúng ta muốn nói gì. Có lẽ chúng ta chỉ thay đổi chứ không bao giờ chết, vất vưởng nơi Giới ngưỡng mà không hề hay biết.

❀ ❀ ❀

[1] Phencyclidine - một loại hợp chất kích thích gây ảo giác mạnh được sử dụng như thuốc gây mê vào những thập niên năm mươi nhưng bị cấm trên thị trường khoảng một thập kỉ sau vì tác dụng phụ nguy hiếm (ND).

Khi xuống xe tại ga Coliseum, con đi bộ qua cây cầu dành cho người đi bộ với cảm giác bồn chồn trong bụng. Con vừa muốn lại vừa không muốn ở đó. Con muốn đánh trống nhưng cũng muốn được nghe tiếng trống. Chỉ tiếng trống mà thôi. Tiếng trống cái rộn rã khiến các vũ công nhảy múa. Con không muốn bị bắt gặp bởi những người cùng làm cũ. Nổi xấu hổ của việc uống rượu và đi làm trong tình trạng chếnh choáng vẫn còn căng tức trong lồng ngực con. Việc bị tấn công bởi một con dơi và nghiền nát nó trước mặt họ cũng vậy.

Con đi qua máy dò kim loại ở cổng chính và cái thắt lưng làm máy kêu inh ỏi, con đi lại thêm một lần nữa. Nhưng cái máy vẫn kêu. Nhân viên bảo vệ là một anh chàng da đen đứng tuổi, người dường như chẳng quan tâm đến điều gì khác ngoài tiếng bíp của máy dò.

“Bỏ hết mọi thứ, bất kể cái gì, trong túi của anh ra, hãy lấy chúng ra.” - Anh ta nói.

“Tôi đã bỏ hết ra rồi.” - Con nói. Nhưng khi con đi qua cổng, tiếng bíp lại vang lên.

“Ông đã bao giờ phải phẫu thuật chưa?”

“Gì cơ?”

“Tôi không biết, có thể có một tấm kim loại trong đầu ông hoặc...”

“Không, tôi chẳng có bộ phận kim loại nào trong cơ thể.”

“Chà, tôi sẽ phải khám người ông.” - Chàng trai nói như thể đó là lỗi của con.

“Được thôi.” - Con nói và đưa tay lên.

Sau khi khám người con xong, anh ta ra hiệu cho con bước qua máy dò một lần nữa. Lần này khi nó kêu vang, anh ta để con đi.

Sau khi đi bộ khoảng mười phút, con cúi xuống và nhận ra nó là gì. Đôi giày của con. Ngón chân thép. Con bắt đầu đeo nó khi nhận được công việc theo lời khuyên của Jim. Con muốn quay lại để giải thích với anh chàng gác cổng, nhưng chẳng còn quan trọng nữa.

Con tìm thấy Bobby Big Medicine đứng dưới một tán cây. Anh gật đầu, rồi chỉ về phía chỗ chiếc ghế trống xung quanh bộ trống. Mọi người đều đang im lặng.

“Bài hát của Grand Entry[1].” - Bobby nói với riêng con vì những người khác đều đã biết. Con cầm dùi trống và chờ các thành viên khác sẵn sàng. Con nghe thấy âm thanh xôn xao, nhưng không phải là tiếng người dân powwow.Con xem Bobby gõ nhịp. Khi nó bắt đầu, trái tim con gần như dừng lại. Con chờ đợi tiếng vang đầu tiên. Con thầm thì một lời cầu nguyện mông lung đến một vị thánh thần mông lung. Con giữ tâm trí trống trải. Lời cầu nguyện của con chính là nhịp điệu, bài hát và thời gian. Lời cầu nguyện của con sẽ bắt đầu rồi kết thúc với bài hát. Con háo hức đến nỗi cảm thấy trái tim mình nhói đau vì quá hồi hộp và háo hức khi nhìn thấy chiếc trống của anh ấy rung lên và con biết rằng những vũ công đang đến.

❀ ❀ ❀

[1] Một nghi thức truyền thống trong lễ hội Powwow.