Dene đã thuyết phục Blue để Calvin thực hiện cuộc phỏng vấn cho dự án kể chuyện trong giờ làm việc. Dene nghĩ Calvin đang thấy bồn chồn vì anh ta cứ đổi chân và kéo mũ liên tục trước máy quay, điều đó làm Dene lo lắng theo, nhưng cậu lúc nào cũng lo lắng, nên có lẽ đó chỉ đơn giản là tự tưởng tượng thôi. Thật ra, ngay cả sự tưởng tượng cũng là một khái niệm tối nghĩa vì tất cả mọi thứ xung quanh đều có thể là tưởng tượng. Cậu vẫn thường đắm chìm trong thuyết duy ngã[1].

Dene đã chuẩn bị sẵn máy quay và mic trong văn phòng của Blue trước đó. Blue đang nghỉ ăn trưa. Calvin lặng lẽ nhìn Dene bận rộn với đủ loại thiết bị ghi âm. Dene tìm ra lỗi kỹ thuật rồi nhấn “Record”, sau đó cậu điều chỉnh lại mic một lần cuối. Dene đã sớm học được rằng cậu nên ghi lại mọi thứ trong quá trình làm việc, vì những khoảnh khắc ngẫu hứng đôi khi có thể tuyệt vời hơn lúc người được phỏng vấn biết rằng máy quay đang hoạt động.

“Xin lỗi, tôi nghĩ rằng mọi thứ đã sẵn sàng trước khi anh tới.” - Dene nói, và ngồi xuống bên phải chiếc máy quay.

“Không sao!” - Calvin nói: “Chúng ta phải làm gì ấy nhỉ?”

“Đầu tiên, anh giới thiệu tên và bộ lạc của mình. Về nơi hoặc những nơi anh đã sống ở Oakland. Sau đó, nếu anh nghĩ ra một câu chuyện để kể, kiểu như một chuyện gì đó đã xảy ra với anh trên mảnh đất này, hãy vẽ lại bức tranh thật chi tiết về nó, lớn lên ở Oakland, với tư cách là một người da đỏ, cảm giác thế nào...”

“Bố tôi chẳng bao giờ hé răng về chuyện là người bản địa, đến mức chúng tôi còn không biết bộ lạc của ông. Mẹ tôi mang dòng máu người bản địa Mexico, nhưng bà cũng không biết nhiều về nó. Phải, bố tôi chẳng mấy khi về nhà, rồi một ngày ông ấy thực sự ra đi. Ông ấy cứ thế bỏ chúng tôi lại. Vì vậy, tôi không biết. Thi thoảng, tôi cảm thấy rất tệ khi nói rằng mình là người bản địa. Tôi cảm thấy như mình chỉ đơn giản là người Oakland mà thôi.”

“Ồ!” - Dene nói.

“Tôi đã bị cướp trong bãi đậu xe trước khi tham dự hội powwow ở Đại học Laney. Nó không thực sự là một câu chuyện hay, rằng tôi vừa bị cướp ở một bãi đậu xe. Sau đó, tôi không còn tâm trí nào cho powwow nữa. Vì thế, lễ hội sắp tới sẽ là lần đầu tiên tôi tham gia.”

Dene không chắc phải làm thế nào để giúp anh ta dẫn ra câu chuyện của mình, cậu không muốn gây áp lực. Cậu mừng vì đã ghi âm lại tất cả. Đôi khi, không có một câu chuyện cụ thể lại chính là câu chuyện.

“Có người như ông ta làm bố chẳng khác nào mồ côi cha, ông chỉ làm gia đình thất vọng. Tôi không muốn lải nhải về nó vì tôi không nghĩ nó liên quan đến vấn đề bản địa. Tôi biết có rất nhiều người bản địa sống ở Oakland, ngay trong vùng Vịnh, với những câu chuyện tương tự. Kiểu như chúng ta không thể nói về nó vì nó vừa là lại vừa không phải là một câu chuyện bản địa. Mọi thứ cứ loạn cả lên.”

“Phải.”

“Khi nào cậu sẽ bắt đầu thu hình để tôi bắt đầu nói, kiểu, nói mấy chuyện tôi muốn nói?”

“À, tôi đã ghi hình rồi.”

“Gì cơ?”

“Tôi xin lỗi, tôi nên nói trước với anh...”

“Điều đó có nghĩa là cậu sẽ dùng mấy lời lảm nhảm vừa rồi của tôi à?”

“Tôi có thể không?”

“Ý tôi là, tôi đoán vậy. Việc này có tệ không, việc cậu làm ấy?”

“Cũng hơi hơi. Tôi không có việc khác. Nhưng tôi cố gắng trả cho những người tham gia một ít từ số tiền tài trợ mà tôi được Uỷ ban thành phố Oakland cấp. Tôi nghĩ chỗ đó cũng tạm đủ.” - Dene nói. Sau đó là một khoảng lặng, sự im lìm không ai trong số họ biết cách phá vỡ. Dene hắng giọng.

“Làm thế nào mà anh lại làm việc ở đây?”

“Em gái tôi. Em ấy là bạn của Blue.”

“Thế, anh có cảm thấy điều gì, kiểu như, một niềm tự hào bản địa không?”

“Nói thật nhé?”

“Vâng.”

“Tôi chỉ cảm thấy không ổn khi cố gắng nói điều gì đó không thật lòng.”

“Đó là điều tôi đang cố gắng làm. Đặt tất cả cùng nhau, tất cả những câu chuyện của chúng ta. Bởi vì mọi thứ chúng ta có bây giờ chỉ là những câu chuyện bị tô vẽ, những phiên bản vớ vẩn từ sách giáo khoa môn lịch sử đã lỗi thời. Giờ đây, người bản xứ sống ở thành phố nhiều lắm. Dự án này là một cách mới để bắt đầu kể quá khứ câu chuyện từ góc nhìn khác.”

“Tôi chỉ nghĩ là mình không nên ba hoa về người bản địa trong khi thật ra lại chẳng biết gì về nó.”

“Vậy, anh nghĩ bản địa là biết về cái gì đó à?”

“Không, nhưng nó là về một nền văn hóa và một nền lịch sử.”

“Bố tôi cũng không nuôi lớn. Tôi thậm chí còn không biết ông ấy là ai. Mặc dù vậy, mẹ tôi là người bản xứ và bà đã dạy tôi những gì có thể khi bà có tâm trạng hoặc không quá bận rộn với công việc. Bà nói tổ tiên của chúng ta đã chiến đấu để sống sót, vì vậy huyết mạch của họ đã hoà lẫn với huyết mạch quốc gia khác. Họ đã sinh ra những đứa trẻ lai. Vậy, có phải ta nên quên đi, quên mọi thứ ngay cả khi điều đó vẫn sống trong chúng ta?”

“Anh bạn, tôi hiểu ý cậu. Nhưng nhắc lại, tôi không biết. Chỉ đơn giản là tôi không biết gì về chuyện này.”

❀ ❀ ❀

[1] Là một luận thuyết triết học cho rằng con người ta chẳng thể biết được gì ngoài việc mình đang hiện hữu, và bản ngã là cái hiện hữu duy nhất. Theo lối nói thông thường, thuyết duy ngã nói rằng bạn tin bạn là cái có thực duy nhất.